Dòng chảy dầu toàn cầu thay đổi thế nào khi Mỹ phong tỏa các cảng của Iran?

[Romano]

Vào 10h sáng thứ Hai (13/4) theo giờ miền Đông nước Mỹ, quân đội Mỹ bắt đầu chặn tàu thuyền ra vào các cảng của Iran...Theo hãng tin Reuters, động thái này có thể khiến khoảng 2 triệu thùng dầu/ngày của Iran không thể ra thị trường thế giới và khiến nguồn cung dầu toàn cầu thêm thắt chặt.

Kế hoạch phong tỏa được đưa ra sau khi cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran vào cuối tuần qua tại Islamabad, Pakistan kết thúc mà không đạt thỏa thuận. Sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Hải quân Mỹ "sẽ bắt đầu phong tỏa mọi con tàu tìm cách đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz".

Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) sau đó làm rõ biện pháp này chỉ áp dụng với các tàu đi đến hoặc rời Iran, bao gồm toàn bộ các cảng của nước này ở Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. CENTCOM cũng nhấn mạnh Mỹ sẽ không cản trở quyền tự do hàng hải của các tàu quá cảnh qua eo biển Hormuz để tới hoặc rời các cảng không thuộc Iran.

Đáp lại tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo tất cả tàu quân sự tiếp cận eo biển Hormuz sẽ bị xem là hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn và sẽ phải đối mặt với phản ứng cứng rắn.

Theo nguồn tin từ kênh truyền hình nhà nước IRIB, lực lượng vũ trang Iran tuyên bố nếu các cảng và đầu mối vận tải biển của nước này bị đe dọa, an ninh của toàn bộ các cảng ở Vịnh Ba Tư và khu vực lân cận, gồm cả biển Oman, cũng sẽ không còn được bảo đảm.

Các nhà phân tích nhận định nếu hoạt động xuất khẩu của Iran bị cản trở, thị trường toàn cầu sẽ mất đi một nguồn cung dầu đáng kể. Theo dữ liệu từ công ty theo dõi hàng hóa Kpler, Iran xuất khẩu 1,84 triệu thùng dầu thô/ngày trong tháng 3 và khoảng 1,71 triệu thùng/ngày từ đầu tháng 4 đến nay. Các con số này đều cao hơn mức bình quân 1,68 triệu thùng/ngày của năm 2025.

Trước khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, Iran đã tăng mạnh sản lượng và đẩy nhanh xuất hàng, khiến lượng dầu được chất lên tàu vọt lên gần mức kỷ lục. Dữ liệu từ Kpler cho thấy từ đầu tháng 4 đến nay, hơn 180 triệu thùng dầu Iran vẫn còn nằm trên các tàu ngoài khơi.

Dù tuần trước, Washington và Tehran đã đạt thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần, hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz vẫn gần như tê liệt. Kể từ thời điểm Iran chặn tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz sau khi chiến sự bùng phát, hoạt động vận tải qua tuyến hàng hải này đã bị gián đoạn nghiêm trọng. Trong ngày thứ Hai, các tàu chở dầu vẫn tiếp tục tránh xa khu vực này do lo ngại về rủi ro an ninh.

Theo dữ liệu theo dõi tàu, trong ngày Chủ nhật, hai tàu chở dầu treo cờ Pakistan là Shalamar và Khairpur đã đi vào vùng Vịnh để nhận hàng từ Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Kuwait. Cùng ngày, tàu chở dầu thô cỡ rất lớn Mombasa B treo cờ Liberia cũng đi qua eo biển Hormuz vào vùng Vịnh để chờ nhận hàng.

Trước đó một ngày, ba siêu tàu chở dầu đầy hàng đã rời vùng Vịnh qua eo biển Hormuz - được xem là những chuyến tàu đầu tiên rời khu vực kể từ khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn.

Theo dữ liệu từ Kpler, tính đến thứ Ba tuần trước, có 187 tàu chở dầu đầy hàng đang ở trong vùng Vịnh, chở tổng cộng 172 triệu thùng dầu thô và các nhiên liệu tinh chế khác.

Trước khi chiến sự nổ ra, phần lớn dầu xuất khẩu của Iran được chuyển tới Trung Quốc - nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, tháng trước, Mỹ thông báo miễn trừ trừng phạt, cho phép các quốc gia nhập khẩu dầu Iran. Dữ liệu theo dõi tàu từ Sở giao dịch chứng khoán London (LSEG) và Kpler cho thấy Ấn Độ dự kiến nhận lô dầu thô đầu tiên từ Iran trong 7 năm vào tuần này.

Trước chiến sự, khoảng 20% lượng dầu và khí đốt tự nhiên xuất khẩu toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz, trong đó hầu hết hướng tới châu Á - khu vực nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới.

Dù Mỹ bắt đầu triển khai phong tỏa với tàu liên quan tới Iran, phát biểu của Tổng thống Trump ngày thứ Hai rằng Iran "muốn đạt thỏa thuận" vẫn giúp tâm lý thị trường cải thiện rõ rệt. Trong phiên giao dịch cùng ngày, giá dầu Brent chốt ở mức 99,36 USD/thùng, còn dầu WTI chốt ở mức 99,08 USD/thùng. Sang đầu phiên châu Á ngày thứ Ba (14/4), giá dầu quay đầu giảm khi giới đầu tư đặt cược Mỹ và Iran sẽ tiếp tục đàm phán.