Thủ tướng mới của Hungary sẽ khép lại chuỗi ngày 'cơm chẳng lành canh chẳng ngọt' với EU?

[Romano]

Đài Al Jazeera ngày 13-4 nhận định rằng mối quan hệ giữa Liên minh châu Âu (EU) và Hungary dưới thời Thủ tướng sắp mãn nhiệm Viktor Orban trong nhiều năm qua được định nghĩa bởi những lời đe dọa, tiền phạt và quyền phủ quyết. Tuy nhiên, điều đó dường như sắp thay đổi.

Cuối tuần qua, ông Peter Magyar thuộc đảng đối lập Tisza đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội Hungary, khép lại 16 năm cầm quyền của ông Orban, mở ra một chương mới cho quan hệ Hungary-EU.

Chương mới cho quan hệ Hungary-EU
Dưới sự lãnh đạo của ông Orban, Hungary luôn trong tình trạng căng thẳng kéo dài với EU, từ việc ông kiên quyết ủng hộ Nga và ngăn chặn các lệnh trừng phạt chống lại Moscow, đến việc phản đối cấp vốn cho Ukraine. Hệ quả là cách tiếp cận đó đã dẫn đến các lệnh trừng phạt với Hungary, khiến nước này không được tiếp cận các quỹ của châu Âu và bị cô lập về mặt ngoại giao.

Giờ đây, các chuyên gia cho rằng các nước châu Âu sẽ có một đối tác để đàm phán.

“Ông [Magyar] không muốn Hungary trở thành một quốc gia bị cô lập. Ông ấy nhìn nhận vị trí của Hungary trong EU chứ không phải bên ngoài và ông ấy muốn Hungary tham gia vào quá trình ra quyết định quan trọng ở Brussels” - nhà phân tích Orsolya Raczova của Eurasia Group nhận định.

Cử tri Hungary đã nêu ra vấn đề kinh tế và chi phí sinh hoạt là những mối quan tâm chính cần được giải quyết. Nhấn mạnh rằng “đây là điều mà ông Magyar đã sử dụng trong chiến dịch tranh cử của mình, hứa hẹn sẽ thúc đẩy nền kinh tế”, bà Raczova lưu ý rằng trong quá trình này, “việc giải ngân các quỹ của EU là một ưu tiên”.

Hungary đã phải đối mặt 3 năm tăng trưởng kinh tế gần như bằng không. Nước này có tỉ lệ lạm phát cao nhất trong EU vào năm 2023, nằm trong số những nước có tỉ lệ lạm phát cao nhất trong những năm sau đó.

EU đã phân bổ hơn 16 tỉ euro (18,7 tỉ USD) cho Hungary sau đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, quốc gia này vẫn chưa đáp ứng các tiêu chí cần thiết để được nhận số tiền đó. Để làm được điều đó, thủ tướng mới của Hungary sẽ phải thông qua các đạo luật trước thời hạn tháng 8 để giải quyết một số mối quan ngại của EU, bao gồm tính độc lập của tư pháp, pháp quyền và tham nhũng.

Trong cuộc họp báo đầu tiên sau bầu cử hôm 13-4, ông Magyar kêu gọi chuyển giao quyền lực nhanh chóng sau cuộc bỏ phiếu lịch sử của đất nước để ông có thể nhanh chóng sử dụng các khoản tiền bị đóng băng của EU. Ông cũng muốn được tiếp cận khoản vay quốc phòng trị giá khoảng 16 tỉ euro từ châu Âu và chấm dứt khoản tiền phạt 1 triệu euro mỗi ngày mà Hungary phải chịu vì vi phạm luật di trú.

Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Ursula von der Leyen đã bày tỏ sự hoan nghênh nồng nhiệt đối với chiến thắng của ông Magyar, tuyên bố rằng "ngày nay châu Âu là của Hungary, không còn nghi ngờ gì nữa" và rằng "người dân Hungary đã lên tiếng và họ đã giành lại con đường châu Âu của mình".

“Chúng tôi sẽ bắt đầu làm việc với chính phủ [Hungary] càng sớm càng tốt… để nhanh chóng đạt được tiến bộ cần thiết vì lợi ích của người dân Hungary” - bà von der Leyen nói.

Cùng với lời hứa tranh cử của ông Magyar về việc khôi phục quan hệ với các đồng minh NATO và tăng chi tiêu quốc phòng để đáp ứng mục tiêu chi tiêu 5% của NATO, nhà lãnh đạo mới của Hungary có thể giúp xây dựng một mặt trận NATO-EU thống nhất hơn, theo Hội đồng Quan hệ Quốc tế (CFR).

Quan hệ với Nga, Ukraine
Sự cấp bách trong việc có được khoản tiền này có thể là một yếu tố thúc đẩy ông Magyar áp dụng cách tiếp cận hợp tác đối với Ukraine. Song, ông Magyar phản đối việc Kiev gia nhập EU một cách nhanh chóng và đã tuyên bố sẽ tiếp tục phản đối việc hỗ trợ quân sự cho Ukraine.

Nhưng ông Magyar có thể sẽ đóng vai trò ít đối đầu hơn trong vấn đề này so với người tiền nhiệm và dự kiến ​​sẽ dỡ bỏ quyền phủ quyết đối với khoản vay 90 tỉ euro (105 tỉ USD) cho Ukraine, mà ông Orban đã đưa ra vào tháng 2 với cáo buộc Kiev trì hoãn việc sửa chữa đường ống dẫn nhiên liệu của Nga đến Hungary và Slovakia.

“Sẽ có sự đánh đổi, tiền cho Ukraine đổi lấy tiền cho Hungary” - chuyên gia Pawel Zerka tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR) nhận định.

Về quan hệ với Nga, mặc dù ông Magyar đã cam kết sẽ đưa Budapest trở lại vòng tay phương Tây thay vì Nga, nhưng ông cũng nhấn mạnh rằng nhập khẩu từ Nga vẫn nên là một lựa chọn.

Hungary phụ thuộc rất nhiều vào nhiên liệu của Nga và không có nhiều lựa chọn thay thế, đặc biệt là hiện nay khi đang có tình trạng thiếu hụt nhiên liệu và khí đốt toàn cầu do chiến tranh ở Iran, chuyên gia Zerka cho biết.

“Ông ấy sẽ tiếp tục mua nhiên liệu của Nga để đảm bảo an ninh năng lượng cho đất nước trong khi vẫn giữ khoảng cách [với Moscow] với tư cách là một đồng minh chính trị” - chuyên gia Zerka nói, lưu ý rằng cách tiếp cận như vậy sẽ phù hợp với mong muốn của phần lớn cử tri của đảng Tisza.