Hải quân Mỹ 'săn' thủy lôi

[Romano]

Hải quân Mỹ được giao nhiệm vụ khó khăn nhất trong chiến dịch: rà phá thủy lôi tại tuyến hàng hải chiến lược Eo biển Hormuz.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết Hải quân Mỹ có nhiệm vụ phong tỏa toàn bộ cảng của Iran, cả bên trong lẫn bên ngoài Eo biển Hormuz, bắt đầu từ 10h ngày 13/4 (giờ miền Đông Mỹ). Kể từ khi xung đột nổ ra, Iran đã kiểm soát chặt chẽ Eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới.Hiện tại, ít nhất 15 tàu chiến thuộc Hải quân Mỹ đang túc trực tại khu vực Trung Đông và tham gia trực tiếp vào chiến dịch này.

Tổng thống Donald Trump úp mở rằng phạm vi nhiệm vụ có thể rộng hơn đáng kể, thậm chí vượt ra ngoài khu vực Vịnh Ba Tư.

"Tôi cũng đã chỉ đạo Hải quân Mỹ tìm kiếm và chặn bắt mọi tàu thuyền trên vùng biển quốc tế đã trả phí cho Iran. Không ai trả khoản phí bất hợp pháp đó được đảm bảo an toàn trên biển", Tổng thống Trump tuyên bố.

Mục tiêu của chiến dịch là gia tăng tối đa sức ép lên Iran bằng cách bóp nghẹt nguồn thu từ xuất khẩu năng lượng. Tuy nhiên, để giải quyết cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu do chiến tranh gây ra, một nhiệm vụ không kém phần phức tạp là rà phá các bãi thủy lôi mà Iran có thể đã triển khai.

Rà phá thủy lôi: thách thức kỹ thuật phức tạp
Tổng thống Trump ngày 11/4 cho biết Hải quân Mỹ đã bắt đầu hoạt động rà phá thủy lôi tại Eo biển Hormuz. CENTCOM xác nhận thông tin này, cho biết hai tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Mỹ đã tiến vào khu vực để "tạo điều kiện cho hoạt động rà phá thủy lôi".

Nhiệm vụ mới đánh dấu sự chuyển dịch trọng tâm của cuộc xung đột, từ không chiến sang tác chiến trên biển. Tính đến nay, phần lớn hoạt động quân sự diễn ra trên không, dù một tàu ngầm Mỹ từng đánh chìm một tàu hộ vệ của Iran ngoài khơi Sri Lanka trong giai đoạn đầu xung đột.

Máy bay hải quân xuất phát từ các tàu sân bay cũng đã tham gia chiến dịch. Tuy nhiên, các nhiệm vụ này được đánh giá là ít phức tạp và bớt rủi ro hơn so với những gì Hải quân Mỹ đang phải đối mặt.Song song với phong tỏa, nhiệm vụ rà phá thủy lôi được đánh giá là đặc biệt khó khăn. Theo nguồn tin tình báo Mỹ, Iran đã triển khai một số lượng thủy lôi nhất định tại Eo biển Hormuz ngay từ giai đoạn đầu xung đột.

Các tàu khu trục Mỹ đi qua eo biển gần đây nhiều khả năng nhằm thị phạm khả năng di chuyển an toàn hơn là thực hiện trực tiếp nhiệm vụ rà phá, theo CNN.

Hoạt động này thường được thực hiện bằng thiết bị không người lái dưới nước, tàu chiến ven bờ chuyên dụng và trực thăng. Thủy lôi có nhiều loại khác nhau: từ thủy lôi tiếp xúc, thủy lôi từ tính, âm thanh đến thủy lôi áp suất. Mỗi loại phản ứng với những tín hiệu khác nhau từ tàu thuyền.

Một số loại thủy lôi hiện đại còn kết hợp nhiều cơ chế kích nổ, thậm chí chỉ phát nổ sau khi một số lượng tàu nhất định đã đi qua, khiến việc phát hiện và vô hiệu hóa trở nên đặc biệt khó khăn.

Hai phương pháp chính để xử lý thủy lôi là "quét" và "săn tìm". Với thủy lôi neo, lực lượng rà phá sẽ cắt dây neo để chúng nổi lên mặt nước và bị phá hủy. Với thủy lôi đáy biển, các thiết bị sẽ mô phỏng tín hiệu của tàu để kích nổ từ xa.

Tuy nhiên, các phương pháp truyền thống không hiệu quả đối với những loại thủy lôi phức tạp, buộc phải sử dụng sóng âm, laser và các công nghệ tiên tiến để phát hiện và tiêu diệt.

Một thách thức khác là năng lực rà phá thủy lôi của Mỹ hiện bị hạn chế. Hải quân Mỹ đã cho ngừng hoạt động các tàu rà phá chuyên dụng tại Bahrain từ năm ngoái, thay thế bằng các tàu tác chiến ven bờ song vị trí triển khai của chúng không được công bố.

Do đó, giới phân tích cho rằng Washington có thể phải dựa vào các đồng minh và đối tác để thực hiện đầy đủ nhiệm vụ rà phá tại Eo biển Hormuz.

Chiến lược phong tỏa
Bên cạnh việc săn tìm thủy lôi, kế hoạch phong tỏa cũng là một nhiệm vụ quan trọng dành cho Hải quân Mỹ trong giai đoạn nhạy cảm. Phong tỏa không chỉ là một biện pháp quân sự mà còn là công cụ chiến tranh kinh tế.

Theo Cẩm nang Newport về Luật tác chiến hải quân, phong tỏa bao gồm việc "thu giữ hàng hóa bị cấm và bắt giữ hoặc phá hủy tài sản của đối phương trên biển".

Biện pháp này nhằm tước đi nguồn thu xuất khẩu và khả năng nhập khẩu phục vụ chiến tranh của đối phương.

Để đảm bảo tính hợp pháp, việc phong tỏa phải đáp ứng một số điều kiện: phải được công bố rõ ràng; phải có hiệu lực thực tế với đủ lực lượng thực thi; áp dụng không phân biệt đối xử với tàu của mọi quốc gia; không nhắm trực tiếp vào dân thường và không được cản trở quyền tiếp cận các cảng trung lập hoặc phong tỏa hoàn toàn các eo biển quốc tế như Hormuz.

Các chuyên gia cho rằng việc phong tỏa các cảng Iran, phần lớn nằm trong Vịnh Ba Tư, là khả thi về mặt kỹ thuật nếu Mỹ duy trì được ưu thế trên biển. Tuy nhiên, điều này chưa được đảm bảo.Iran vẫn có khả năng đáp trả bằng nhiều phương tiện như thủy lôi, tàu nhỏ mang tên lửa, thiết bị bay không người lái trên không và trên mặt nước cũng như tên lửa hành trình phóng từ đất liền. Những mối đe dọa này khiến nhiệm vụ phong tỏa tiềm ẩn rủi ro cao.

Một số chuyên gia cảnh báo rằng nếu Iran coi đây là hành động xâm phạm chủ quyền hoặc mở rộng chiến tranh trên biển, nguy cơ bùng phát xung đột quân sự quy mô lớn hơn là điều khó tránh khỏi.

Để thực thi phong tỏa, Hải quân Mỹ có thể cần triển khai nhiều nhóm tác chiến tàu sân bay, tàu khu trục và phối hợp với lực lượng hải quân của các đồng minh như UAE và Saudi Arabia. Các đội kiểm soát tàu thương mại, thường gồm 10-14 người, sẽ tiến hành tiếp quản và điều hướng tàu về cảng để tạm giữ.

Tuy nhiên, quy trình này mất nhiều thời gian. Trong khi đó, trước chiến tranh, mỗi ngày có khoảng 130 tàu đi qua Eo biển Hormuz - nơi vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu khí toàn cầu.