Người Mỹ giật mình về Tổng thống Trump

[Romano]

Thời gian gần đây, sự khó đoán cùng loạt phát ngôn cực đoan của Tổng thống Trump đã làm bùng lại cuộc tranh luận: Liệu đây là một phần trong chiến lược có tính toán hay phản ánh sự thiếu ổn định trong phong cách lãnh đạo?

Đáng chú ý nhất là tuyên bố về khả năng "xóa sổ nền văn minh Iran" cùng những chỉ trích nhắm vào Giáo hoàng liên quan đến chính sách đối ngoại và vấn đề an ninh.

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump chia sẻ hình ảnh, được cho là sản phẩm AI, mô tả ông khoác áo choàng trắng thực hiện cử chỉ chữa lành, đã gây ra nhiều tranh luận trước khi bị gỡ bỏ.

Những diễn biến này làm dấy lên các luồng ý kiến khác nhau về tính ổn định, sức khỏe tinh thần qua hành động của Tổng thống. Tuy nhiên, Nhà Trắng đã bác bỏ các nghi ngại, khẳng định sự sắc sảo của ông luôn khiến các đối thủ phải dè chừng.

Đối thủ nói ông Trump mất kiểm soát

Dù trước đây từng có các Tổng thống Mỹ bị nghi ngờ về năng lực, nhưng theo New York Times, chưa từng có vị Tổng thống Mỹ nào bị đặt câu hỏi về trạng thái ổn định nhiều như ông Trump.Các nghị sĩ Dân chủ, vốn từ lâu đã đặt nghi vấn về trạng thái tâm lý của ông Trump, tiếp tục kêu gọi áp dụng Tu chính án thứ 25 để bãi nhiệm Tổng thống.

Một số nghi ngại cũng bắt đầu xuất hiện trong phe cánh hữu, bao gồm các cựu đồng minh của ông Trump trong đảng Cộng hòa.

Cựu nghị sĩ Marjorie Taylor Greene, người từng ủng hộ ông Trump nhưng gần đây đã rạn nứt sâu sắc với ông, cho rằng cần viện dẫn Tu chính án thứ 25. Bà Greene nói với CNN rằng việc đe dọa hủy diệt nền văn minh Iran “không phải lời lẽ cứng rắn, mà là sự điên rồ”.

Một số nghi vấn về trạng thái tinh thần của ông Trump còn đến từ những người từng làm việc cùng ông. Ty Cobb, luật sư Nhà Trắng trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, thấy lo ngại về các bài đăng mang tính hiếu chiến thường xuất hiện trên tài khoản mạng xã hội của ông Trump lúc nửa đêm. Bà Stephanie Grisham, cựu Thư ký báo chí Nhà Trắng, nhận định “ông ấy có vẻ không ổn”.

Đáp lại, ông Trump gọi những người có bình luận tiêu cực về ông là “có IQ thấp và ai cũng biết điều đó”. Ông bình luận: “Họ là những kẻ sẵn sàng nói bất cứ điều gì chỉ để nhận được chút ít sự chú ý rẻ tiền”.

Các nghị sĩ Cộng hòa và nội các vẫn ủng hộ Tổng thống Trump, nhưng những lo ngại về ông cũng đang gia tăng trong dư luận Mỹ. Các khảo sát gần đây cho thấy ngày càng nhiều người Mỹ đặt câu hỏi về khả năng điều hành đất nước của Tổng thống Trump ở tuổi 79.

Khảo sát của Reuters/Ipsos trong tháng 2 cho thấy 45% người Mỹ tin ông Trump “minh mẫn và đủ khả năng xử lý các thách thức”, con số này giảm từ mức 54% trong khảo sát năm 2023. Nhưng có 61% người Mỹ cho rằng ông Trump đang trở nên thất thường hơn theo tuổi tác.

Một khảo sát khác của YouGov hồi tháng 9/2025 ghi nhận 49% người Mỹ cho rằng ông Trump quá già để làm Tổng thống, con số này tăng so với mức 34% hồi đầu năm 2024.

Trong những ngày gần đây, các nghị sĩ Dân chủ tiếp tục chỉ trích mạnh mẽ Tổng thống Trump. Nghị sĩ Jamie Raskin thậm chí gửi thư đề nghị bác sĩ Nhà Trắng đánh giá tình trạng sức khỏe tinh thần của Tổng thống, cho rằng có “dấu hiệu sa sút trí tuệ và suy giảm nhận thức” ở Tổng thống, cùng các biểu hiện “ngày càng thiếu mạch lạc, bất ổn”.

Người ủng hộ nói Tổng thống Trump có chiến thuật “cáo già”

Ở chiều ngược lại, những người ủng hộ Tổng thống cho rằng sự bất ổn, khó đoán của ông Trump có tính chiến lược. Họ tin rằng ông Trump biết chính xác mình đang làm gì. Việc ông đôi khi sử dụng áp lực ở mức tối đa, thậm chí gây tranh cãi, đều có tính chiến lược.

Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump từng tự nhận định bản thân là “một thiên tài ổn định” và nhiều lần tuyên bố đã vượt qua các bài kiểm tra nhận thức với kết quả hoàn hảo. Khi được hỏi về những chỉ trích gần đây nhằm vào ông, Tổng thống Trump nói: “Tôi chưa nghe những điều đó. Nhưng nếu quả thực có chuyện như vậy, thì đất nước này cần có nhiều người như tôi”.Người phát ngôn Nhà Trắng Davis Ingle trả lời New York Times rằng ông Trump có “sự sắc bén, năng lượng vượt trội và cường độ làm việc hiếm thấy”.

Trong lịch sử Mỹ, không ít Tổng thống Mỹ từng bị đối thủ chính trị nghi ngờ về trạng thái tâm lý, từ John Adams, Andrew Jackson cho đến Theodore Roosevelt, Franklin Roosevelt.

Tổng thống Mỹ Abraham Lincoln từng đối mặt trầm cảm, Tổng thống Woodrow Wilson suy giảm sau đột quỵ, Tổng thống Lyndon B. Johnson có lúc hưng cảm, lúc u uất, còn Tổng thống Ronald Reagan bị nghi có dấu hiệu Alzheimer vào cuối nhiệm kỳ.

Một số người ủng hộ ông Trump hiện so sánh ông với Tổng thống Richard Nixon, người từng theo đuổi “học thuyết bất thường”. Ông Nixon từng cố tình khắc sâu tính khó đoán của bản thân để gây sức ép trong hoạt động đàm phán với các đối thủ.

Bản thân ông Trump cũng từng nói với Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc, bà Nikki Haley, rằng “hãy cứ để họ nghĩ tôi điên”. Ông cũng nói với cựu Bộ trưởng Tư pháp William Barr rằng “bí quyết của một đăng tải hay trên mạng xã hội là có vừa đủ độ điên”.

Theo giảng viên lịch sử Julian Zelizer của Đại học Princeton, mức độ quan tâm của công chúng tới trạng thái tinh thần của ông Trump vượt xa hầu hết Tổng thống Mỹ trước đây.

Ông Zelizer cho rằng trong thời đại mạng xã hội, mọi thứ diễn ra công khai hơn và với phong cách ít tuân thủ chuẩn mực hơn. Vốn là người không thích tuân theo các chuẩn mực thông thường, ông Trump “cảm thấy tự do hơn khi bộc lộ sự giận dữ và hành động theo cảm tính”.

Trong nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump dường như ít kiềm chế hơn. Ông thậm chí sử dụng từ ngữ cục cằn hơn trong một số đăng tải thể hiện sự giận dữ.

Một khác biệt lớn so với nhiệm kỳ đầu của ông Trump: Nội các của ông trong nhiệm kỳ hai được đánh giá là tuyệt đối trung thành và luôn thể hiện sự ủng hộ Tổng thống. Với nội các hiện tại, không có những tiếng nói đưa ra quan điểm trái ngược với ông Trump, không có các nỗ lực trong nội bộ để kiềm chế ông.

Theo New York Times, phong cách của ông Trump vẫn sẽ giúp ông nhận được sự ủng hộ từ một bộ phận cử tri. “Trong bối cảnh chính trị Mỹ ngày càng phân cực, có những người ưa chuộng phong cách lãnh đạo này”, giảng viên lịch sử Zelizer nhận định.