Hé lộ lý do thật sự khiến Iran chưa thể mở lại eo biển Hormuz?

[vuitoichat]

Theo như Iran chưa thể mở lại eo biển Hormuz dù có lệnh ngừng bắn, eo biển Hormuz vẫn chưa thể thông suốt khi thủy lôi chưa được dọn sạch, tàu thuyền ùn ứ và Iran muốn siết lại quy chế kiểm soát. Trên thực địa, tình trạng tắc nghẽn ngày càng nghiêm trọng. Khoảng 3.200 tàu đang mắc kẹt ở phía Tây eo biển, trong đó có tới 800 tàu chở dầu và hàng hóa.

Theo nguồn tin từ truyền thông Mỹ, các quan chức Mỹ cho rằng Iran không thể tái mở cửa eo biển Hormuz do không xác định được toàn bộ số thủy lôi đã rải trong thời gian xung đột. Một số thủy lôi có khả năng trôi dạt, trong khi chưa rõ Tehran có ghi chép đầy đủ vị trí đặt thủy lôi hay không.

Các hành lang an toàn do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) công bố bị đánh giá là hạn chế và thiếu tin cậy, do quá trình rải thủy lôi diễn ra thiếu kiểm soát.

Đáng chú ý, ngay cả Mỹ và Iran cũng được cho là chưa có đủ năng lực để tiến hành rà phá thủy lôi quy mô lớn trong thời gian ngắn.

Các tàu chở dầu và tàu hàng xếp hàng chờ di chuyển qua eo biển Hormuz. Ảnh: AP

Trên thực địa, tình trạng tắc nghẽn ngày càng nghiêm trọng. Khoảng 3.200 tàu đang mắc kẹt ở phía Tây eo biển, trong đó có tới 800 tàu chở dầu và hàng hóa.

Theo các công ty phân tích dữ liệu hàng hải, hầu như không có tàu chở dầu nào dám đi qua Hormuz trong những ngày gần đây do rủi ro từ thủy lôi, UAV và tên lửa vẫn hiện hữu.

Một số ít tàu vẫn di chuyển nhưng phải đi qua hành lang gần đảo Larak của Iran thay vì tuyến hàng hải thương mại thông thường. Thậm chí, có tàu tắt hệ thống nhận dạng tự động khi đi qua khu vực này.

Trong khi đó, các doanh nghiệp vận tải buộc phải tìm phương án thay thế. Hàng hóa được chuyển hướng qua các cảng tại Oman hoặc dọc bờ Đông Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm khoảng hai tuần và chi phí tăng khoảng 25%.

Giới quan sát nhận định eo biển Hormuz hiện gần như nằm dưới sự kiểm soát hoàn toàn của IRGC. Theo một số nguồn tin tình báo, Iran không chỉ quyết định tàu nào được phép đi qua mà còn có thể áp đặt các điều kiện, thậm chí yêu cầu phí trung chuyển.

Có đề xuất cho thấy Tehran muốn thu khoảng 1 USD cho mỗi thùng dầu đi qua eo biển, thanh toán bằng tiền điện tử.

Dù Washington khẳng định eo biển đã mở từ giữa tuần, thực tế cho thấy dòng chảy dầu mỏ vẫn gần như “đóng băng”.

Về phía Iran, nước này tuyên bố sẽ tiếp tục hạn chế lưu thông qua Hormuz cho đến khi Israel chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào Hezbollah tại Lebanon. Tuy nhiên, Mỹ khẳng định vấn đề Lebanon không nằm trong thỏa thuận ngừng bắn và gọi đây là sự hiểu nhầm.

Ở góc độ dài hạn, Tehran cũng đang tính toán lại cách quản lý eo biển Hormuz. Đại diện của Iran tại Liên hợp quốc, ông Ali Bahreini, cho biết nước này muốn thiết lập một khuôn khổ pháp lý mới cho tuyến hàng hải này.

Theo đó, việc quá cảnh sẽ không còn bình thường như trước chiến sự và các tàu có thể phải cung cấp thông tin chi tiết về chủ tàu, hàng hóa cũng như hành trình.