Thói quen hại gan nhanh 'một chín một mười' với rượu bia

[pizza]

Mọi người thường cho rằng chỉ uống rượu bia mới làm tổn hại tới gan. Tuy nhiên, thực tế nhiều thói quen khác về lối sống cũng gây ảnh hưởng tới cơ quan này.

Sưng ở chân và bàn chân có thể là dấu hiệu của rối loạn chức năng gan.
Mọi người đều cho rằng tổn thương gan có liên quan đến việc uống nhiều rượu bia. Tuy nhiên, hiện nay ngày càng nhiều người không uống rượu hoặc uống rất ít vẫn mắc bệnh do lối sống thiếu lành mạnh hàng ngày.

Điều đáng lo là bệnh tiến triển âm thầm, gần như không có triệu chứng rõ ràng. Đến khi phát hiện, bệnh đã tổn thương sâu và khó phục hồi.

Xơ gan - tình trạng gan tổn thương âm thầm
Theo India Times, gan là một trong những cơ quan hoạt động vất vả nhất. Nó phân hủy thức ăn, lọc độc tố và giúp điều chỉnh quá trình trao đổi chất. Nhưng khi bị tổn thương lặp đi lặp lại do tích tụ mỡ, cồn hay nhiễm trùng, gan bắt đầu hình thành mô sẹo, tiến triển thành xơ gan.

Khác với vết cắt nhỏ trên da, gan không thể tự lành đúng cách khi sẹo lan rộng. Theo thời gian, các tế bào gan khỏe mạnh được thay thế bằng mô cứng, không hoạt động. Khi đó, lưu lượng máu chậm lại, gan bắt đầu dần suy yếu.

Nguyên nhân không chỉ do rượu bia
Trước đây, xơ gan thường gắn liền với việc lạm dụng rượu bia, những người nghiện rượu nặng. Tuy nhiên, hiện nay điều đó không còn đúng. Các bác sĩ ghi nhận một xu hướng đáng báo động người ít hoặc không uống rượu vẫn mắc bệnh và nguyên nhân chính đến từ lối sống hiện đại. Các yếu tố nguy cơ phổ biến gồm:

Chế độ ăn nhiều đồ chế biến sẵn, nhiều đường và chất béo

Theo Mayo Clinic, thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và đường tin luyện. Khi tiêu thụ nhiều trong thời gian dài, gan phải xử lý lượng lớn chất béo, gây tích tụ mỡ trong gan. Điều này có thể dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ không do rượu.

Ít vận động, ngồi lâu

Lối sống ít vận động, ngồi lâu cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng này khi làm giảm tiêu hao năng lượng, thúc đẩy tích tụ mỡ nội tạng và gây rối loạn chuyển hóa. Đáng chú ý, ngay cả những người vẫn tập thể dục nhưng ngồi nhiều trong ngày vẫn đối mặt với nguy cơ cao.

Thừa cân, béo phì

Thừa cân, béo phì không chỉ làm gia tăng mỡ trong gan mà còn kích hoạt phản ứng viêm, đẩy nhanh quá trình xơ hóa và làm tăng nguy cơ tiến triển thành các bệnh lý nghiêm trọng hơn, bao gồm cả ung thư gan.

Đái tháo đường không kiểm soát

Thói quen hại gan này được xem là nguy cơ âm thầm nhưng đặc biệt nguy hiểm. Điều này là do tình trạng kháng insulin và đường huyết cao không chỉ khiến gan tích mỡ nhiều hơn mà còn làm tổn thương tế bào gan nhanh hơn. Khi các yếu tố này cùng tồn tại, chúng tạo thành một vòng xoắn bệnh lý, khiến bệnh tiến triển nhanh, khó kiểm soát và thường chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn.

Lạm dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng trong thời gian dài

Gan đóng vai trò trung tâm trong việc chuyển hóa và thải độc các chất đưa vào cơ thể. Khi sử dụng thuốc kéo dài, đặc biệt là tự ý dùng hoặc kết hợp nhiều loại cùng lúc, gan sẽ phải hoạt động quá tải, từ đó dễ dẫn đến tổn thương tế bào gan. Tình trạng này nếu kéo dài có thể tiến triển âm thầm thành viêm gan, thậm chí dẫn đến xơ gan.

Đáng chú ý, nhiều người có xu hướng cho rằng thực phẩm chức năng, đặc biệt là các sản phẩm có nguồn gốc “tự nhiên”, là an toàn tuyệt đối nên sử dụng thường xuyên mà không kiểm soát. Tuy nhiên, trên thực tế, một số hoạt chất khi tích lũy lâu ngày hoặc tương tác với nhau vẫn có thể gây hại cho gan.

Những yếu tố này dẫn đến gan nhiễm mỡ không do rượu, và nếu không can thiệp, có thể tiến triển thành xơ gan.

Những dấu hiệu xơ gan dễ bị bỏ qua
Gan được ví như "cơ quan im lặng" vì khi bị tổn thương, cơ thể thường không có biểu hiện rõ ràng. Điều đó khiến xơ gan trở nên nguy hiểm. Một số dấu hiệu sớm nhưng dễ bị bỏ qua gồm:

Mệt mỏi kéo dài
Chán ăn
Khó chịu hoặc đau nhẹ vùng bụng trên
Giảm năng lượng, suy nhược
Sụt cân không rõ nguyên nhân
Do triệu chứng mơ hồ, nhiều người nhầm lẫn với căng thẳng, thiếu ngủ hoặc vấn đề tiêu hóa thông thường, khiến bệnh bị phát hiện muộn.

Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng mới rõ rệt hơn, bao gồm:

Sưng bụng (cổ trướng)
Da hoặc mắt bị vàng
Nhiễm trùng thường xuyên
Cơ thể yếu ớt
Những thay đổi lối sống giúp bảo vệ gan
Xơ gan thường chỉ được phát hiện khi đã tiến triển nặng. Khi đó, gan bị tổn thương khó hồi phục, nguy cơ biến chứng cao, thậm chí nguy hiểm tính mạng, đặc biệt, điều trị phức tạp, tốn kém. Tuy nhiên, nếu phát hiện sớm qua xét nghiệm máu hoặc siêu âm, tổn thương gan có thể đảo ngược, ngăn chặn tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan.

Tin tốt là gan có khả năng phục hồi nếu được chăm sóc đúng cách. Bạn có thể bảo vệ gan bằng những thay đổi đơn giản:

Ăn uống lành mạnh: Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt. Hạn chế đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn, đường.
Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm 5-10% trọng lượng cơ thể đã có thể cải thiện đáng kể tình trạng gan.
Tập thể dục đều đặn: Ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp giảm mỡ gan và cải thiện chuyển hóa.
Kiểm soát bệnh nền: Đặc biệt là tiểu đường, mỡ máu và huyết áp.
Hạn chế rượu bia: Ngay cả lượng nhỏ nhưng kéo dài cũng có thể gây tổn thương gan.
Những thay đổi này không chỉ giúp phòng bệnh mà còn có thể đảo ngược tổn thương gan ở giai đoạn sớm.

VietBF@ sưu tập