Một chiến dịch đầy rủi ro đối với Mỹ thu hồi uranium của Iran

[vuitoichat]

Theo như thu hồi uranium làm giàu của Iran sẽ là "một trong những nhiệm vụ rủi ro và khó khăn nhất của Mỹ kể từ Thế chiến II", sau khi Tổng thống Donald Trump dường như đang cân nhắc một chiến dịch quân sự để tịch thu lượng uranium làm giàu 60% của Iran và qua đó ngăn chận tham vọng chế tạo vũ khí hạt nhân của chế độ Teheran.

Ảnh vệ tinh khu vực làm giàu uranium Fordo ở Iran, nơi bị Mỹ ném bom đêm 21/06 rạng sáng 22/06/2025. © AFP Photo / Satellite image ©2025 Maxar Technologies

Mục tiêu mà ông Trump nhắm tới là 440 kg uranium được làm giàu với nồng độ 60%. Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), khối lượng này gần như có thể được sử dụng cho mục đích chế tạo bom nguyên tử. Cụ thể, theo bà Ludovica Castelli, một chuyên gia về các vấn đề hạt nhân ở Trung Đông tại Viện Quan hệ Quốc tế (IAI) của Ý, "nếu Iran thành công trong việc làm giàu lượng uranium này lên 90%, về mặt lý thuyết, họ sẽ có khả năng chế tạo khoảng mười vũ khí hạt nhân."

Mặc dù tổng thống Donald Trump tuyên bố khả năng làm giàu uranium của Iran đã bị “phá hủy hoàn toàn”, nhưng trên thực tế, ảnh vệ tinh cho thấy ít nhất một phần kho dự trữ uranium làm giàu này đã được cất giữ an toàn vào năm 2025 trong các đường hầm gần Isfahan, không hề bị suy suyển trong đợt oanh tạc của Mỹ vào tháng 6 năm 2025, theo một cuộc điều tra của nhật báo Pháp Le Monde, được công bố ngày 28/03. Nói cách khác, đối với Hoa Kỳ và Israel, Iran vẫn còn đủ lượng dự trữ uranium “để gây ra mối đe dọa cho Israel và an ninh quốc tế,” theo Shahin Modarres, một chuyên gia về Iran tại Nhóm Nghiên cứu An ninh Quốc tế (ITSS) Verona.

Nếu thành công trong việc nắm giữ lượng dự trữ uranium này, ông Donald Trump sẽ có thể tuyên bố đạt được mục tiêu đề ra và kết thúc chiến tranh mà không bị mất mặt, theo giải thích của Clive Jones, giám đốc Viện Nghiên cứu Trung Đông và Hồi Giáo tại Đại học Durham (Anh Quốc ). Trump càng dễ bị cám dỗ bởi viễn cảnh nói trên, vì theo nhật báo The Wall Street Journal, nhóm cố vấn của tổng thống Mỹ được cho là đã "thuyết phục" ông rằng chiến dịch này sẽ diễn ra nhanh gọn.

Tuy nhiên, bà Emma Salisbury, chuyên gia an ninh quốc gia tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại, một tổ chức tư vấn của Mỹ, khẳng định không thể nào thu hồi hoặc phá hủy lượng dự trữ uranium của Iran với một chiến dịch “nhanh chóng và kín đáo." Một nhóm nhỏ biệt kích tinh nhuệ của Mỹ bí mật thâm nhập Iran không đủ khả năng để thu giữ lượng uranium đó, mà "chắc chắn phải có sự can thiệp của bộ binh". Đối với ông Christian Emery, chuyên gia về quan hệ quốc tế và chương trình hạt nhân Iran tại Đại học University College London, "đây sẽ là một trong những chiến dịch quân sự khó khăn nhất mà quân đội Mỹ đã thực hiện kể từ Thế chiến II."

Trước hết, cần phải biết rõ Iran đang giấu kho dự trữ uranium làm giàu ở đâu. Có thể chắc chắn rằng Iran đã nghĩ đến việc phân tán lượng uranium đó ra để cất giữ tại nhiều nơi. Thu hồi toàn bộ kho dự trữ đó là một chiến dịch rất phức tạp, “đòi hỏi phối hợp hành động với quân đội Israel", theo phân tích của chuyên gia Shahin Modarres, vì Nhà nước Do Thái " các đơn vị đã được huấn luyện cho các nhiệm vụ đặc biệt ở Iran."

Chuyên gia này dự báo một khi các lực lượng được tập hợp, đây có thể sẽ là một chiến dịch nhiều giai đoạn: Ban đầu phải tiến hành các cuộc không kích để làm suy yếu hệ thống phòng thủ của Iran. Sau đó, "các đơn vị đặc nhiệm sẽ tiến vào Iran để dọn đường và tiêu diệt lực lượng địch." Tiếp theo, lực lượng công binh của quân đội sẽ nhập cuộc, để xác định vị trí các kho dự trữ uranium, thiết lập vành đai an ninh và huy động các thiết bị cần thiết để thu hồi và vận chuyển (xe tải, máy xúc, máy bay vận tải, v.v.). Những quân nhân này sẽ cần "sự hỗ trợ từ các chuyên gia được đào tạo về xử lý các vật liệu hạt nhân dễ cháy nổ".

Theo các chuyên gia mà kênh France 24 phỏng vấn, chiến dịch này sẽ mất nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần để hoàn thành và sẽ rất nguy hiểm, bởi vì các binh sĩ tham gia có thể sẽ liên tục bị quân Iran tấn công. Vật liệu cần thu hồi cũng cực kỳ độc hại. Ngay cả với thiết bị phù hợp và với sự hỗ của các chuyên gia, việc xử lý và vận chuyển lượng uranium này vẫn rất nguy hiểm, đặc biệt là nếu chiến dịch oanh tạc tháng 6/2025 đã làm hư hại các thùng chứa uranium. Chuyên gia Clive Jones, giám đốc Viện Nghiên cứu Trung Đông và Hồi Giáo tại Đại học Durham, lo ngại rằng một chiến dịch như vậy "rất có thể sẽ dẫn đến tổn thất lớn cho cả hai bên."

Ngay cả khi chiến dịch thành công, việc thu hồi 440 kg uranium được làm giàu 60% cũng không đánh dấu sự kết thúc, mà chỉ làm trì hoãn chương trình hạt nhân của Iran". Nước này vẫn còn các máy ly tâm, đủ chuyên môn kỹ thuật và có lẽ còn có các kho dự trữ uranium khác, được làm giàu đến 20% và dưới 5%".