Bác sĩ thường có nhắc nhở: tư thế ngủ của người già có liên quan mật thiết đến sức khỏe, một số tư thế tưởng chừng như vô hại lại có thể âm thầm gây ảnh hưởng xấu đến tuổi thọ.
Rất nhiều người cho rằng chỉ cần ngủ thoải mái là được, nhưng lại không biết rằng, những tư thế ngủ khác nhau có thể đem lại những hậu quả tốt/xấu hoàn toàn khác nhau đối với cơ thể.
Nghiên cứu khoa học cũng cho thấy, nếu người cao tuổi duy trì tư thế ngủ sai trong một thời gian dài, không chỉ làm giảm chất lượng của giấc ngủ, mà còn có thể gây ra các vấn đề xấu về tim mạch, hô hấp và hệ thống tiêu hóa.
Bạn muốn biết tư thế ngủ nào là nguy hiểm nhất? Tư thế nào có lợi nhất cho tuổi thọ? Đặc biệt là kiểu thứ ba, mà phần lớn người cao tuổi đều không để ý.
1/ Tư thế nằm nghiêng rốt cuộc có tốt hay không?
Tư thế
Nằm nghiêng được nhiều người cho là thoải mái và tự nhiên nhất, nhưng không phải là an toàn. Nghiên cứu mới nhất cho thấy, nằm nghiêng bên trái và bên phải sẽ có ảnh hưởng hoàn toàn khác nhau đến tim và bao tử:
- Nằm nghiêng bên trái: Có lợi cho việc cải thiện trào ngược bao tử–thực quản, giúp cho tim bơm máu thuận lợi hơn. Nhưng nếu đặt gối quá cao hoặc vai bị chèn ép, sẽ ảnh hưởng đến lưu thông máu ở cổ, lvề âu dài có thể gây ra cứng cổ và viêm quanh khớp vai.

(Minh họa)
- Nằm nghiêng bên phải: Tuy làm giảm gánh nặng cho tim, nhưng dễ khiến cho axit bao tử trào ngược, làm nặng thêm chứng khó tiêu. Đặc biệt với người già có bệnh về bao tử, nếu nằm nghiêng phải về lâu dài có thể khiến cho viêm bao tử mãn tính sẽ nặng hơn.
Một nghiên cứu của Đại học Harvard về giấc ngủ của người cao tuổi phát hiện ra, có hơn 62% số người già có thói quen nằm nghiêng bên phải lâu dài, chỉ số sức khỏe về tim mạch của họ thấp hơn khoảng 12% so với người nằm nghiêng bên trái. Ngoài ra, khi nằm nghiêng mà cánh tay bị đè, có thể gây ra chèn ép mạch máu, bị tê tay hoặc đau vai.
Tóm lại,
Nằm nghiêng không phải là
"tư thế vạn năng". Đặc biệt với người già có chức năng tim mạch hoặc tiêu hóa bị suy yếu, việc lựa chọn góc nằm phù hợp là rất quan trọng.
2/ Tư thế nằm ngửa nếu duy trì không đúng, cơ thể có thể xuất hiện ra 5 sự thay đổi
Tư thế nằm ngửa tuy được coi là
"tư thế chuẩn", nhưng đối với người già cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ sau đây:
- Cản trở hô hấp: Khi nằm ngửa, lưỡi sẽ tụt ra sau có thể làm tắc nghẽn đường thở, tăng nguy cơ ngáy và thậm chí bị ngưng thở khi ngủ. Nghiên cứu cho thấy người già nếu giữ tư thế nằm ngửa lâu dài, độ bão hòa ôxy máu ban đêm có thể giảm đến 15%, dễ gây chứng cao huyết áp và tăng gánh nặng cho tim.
- Áp lực lên cột sống ở cổ lớn: Nếu gối nằm không phù hợp, tư thế nằm ngửa này sẽ khiến cho cổ bị kéo giãn quá mức, làm lưu thông máu kém, lâu dài có thể gây ra nhức đầu, đau vai gáy.
- Làm nặng thêm trào ngược bao tử-thực quản: Khi nằm ngửa, axit bao tử dễ bị trào ngược hơn, đặc biệt sẽ bất lợi với người có bệnh về bao tử. Theo y học cho biết, triệu chứng của bệnh nhân trào ngược bao tử sẽ tăng lên khoảng 30% khi nằm ngửa.
- Tăng gánh nặng cho tim: Đặc biệt là tư thế nằm ngửa hơi lệch phải, có thể khiến cho tim chịu thêm áp lực, về lâu dài làm tăng nguy cơ bị rối loạn nhịp tim.
- Ảnh hưởng đến tuần hoàn máu: Máu từ chi dưới trở về tim kém, dễ gây ra phù nề ở chân hoặc bị giãn tĩnh mạch.
Trường hợp thực tế: Người đàn ông 68 tuổi, lâu nay quen nằm ngửa, gần đây thường xuyên cảm thấy khó thở ban đêm, khó đi vào giấc ngủ. Sau khi bác sĩ cho điều chỉnh lại tư thế ngủ và độ cao của chiếc gối, tình trạng này đã được cải thiện rõ rệt. Điều này cho thấy nằm ngửa không an toàn, nhất là với người cao tuổi, cho nên cần thận trọng khi lựa chọn.
3/ Tư thế nằm sấp là nguy hiểm nhất, có rất nhiều người thường bỏ qua
Tư thế nằm sấp là thói quen của không ít người cao tuổi, vì cảm thấy dễ thở và giảm ngáy hơn, nhưng nguy cơ cho sức khỏe không thể được xem nhẹ:
- Cột sống bị chèn ép: Tư thế nằm sấp khiến cho cổ và thắt lưng bị xoắn vặn quá mức, về lâu dài có thể gây ra biến dạng cột sống, đau lưng và vai.
- Tăng áp lực lớn lên tim: Lồng ngực bị ép, lượng máu chảy về tim tăng, về lâu dài làm tăng nguy cơ về bệnh tim mạch.
- Cản trở hô hấp: Tuy bề ngoài có vẻ thông thoáng, nhưng do cổ bị vặn có thể làm đường thở bị chèn ép cục bộ, người nằm sấp lâu dài có thể giảm ôxy máu ban đêm từ 10% đến 15%.
- Rối loạn tiêu hóa: Nằm sấp gây áp lực lên bao tử khiến cho axit dễ bị trào ngược, đặc biệt ở người già vốn đã suy giảm chức năng tiêu hóa, dễ gây khó chịu bao tử.
Cho nên tư thế nằm sấp tuy có phần thoải mái đôi chút, nhưng nếu người cao tuổi duy trì tư thế này lâu dài sẽ gây nhiều rủi ro cho tim mạch, hô hấp, tiêu hóa và cột sống, cần sớm cho điều chỉnh lại cho hợp lý.
4 cách thức giúp cải thiện tư thế ngủ
Để cải thiện chất lượng giấc ngủ và giảm nguy cơ về sức khỏe cho người cao tuổi, có thể thử qua các phương pháp sau đây:
- Chọn gối nằm phù hợp: Chiều cao gối khoảng từ 10–12 cm. Khi nằm nghiêng cần chêm gối đỡ đầu và vai, khi nằm ngửa phải giữ độ cong tự nhiên của cổ.
- Ưu tiên nằm nghiêng bên trái: Giúp cho tim bơm máu và hỗ trợ tiêu hóa, nhưng cần tránh đè lên tay, có thể kẹp gối giữa hai đầu gối nếu cần.
- Từng bước thay đổi lại thói quen nằm sấp: Nếu đã quen tư thế nằm sấp lâu năm, có thể chuyển dần sang nằm nghiêng hoặc nửa sấp nửa nghiêng, thích nghi từ từ để giảm sự khó chịu.
- Theo dõi giấc ngủ ban đêm và hình thành ra thói quen tốt: Có thể dùng gối hỗ trợ cho lưng, điều chỉnh độ cứng của nệm, đồng thời hình thành thói quen đi ngủ đúng giờ, hạn chế trở mình nhiều để nâng cao chất lượng giấc ngủ.

(Minh họa)
Lời nhắc nhở
Thể trạng mỗi người cao tuổi là khác nhau, việc điều chỉnh tư thế ngủ cần phải kết hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân, nếu cần nên tham khảo thêm ý kiến của bác sĩ. Kiên trì duy trì tư thế ngủ khoa học không chỉ giúp cải thiện tốt giấc ngủ mà còn giảm đáng kể nguy cơ về tim mạch, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Sức khỏe con người thật ra nằm ở những chi tiết nhỏ nhặt mỗi ngày. Từ hôm nay, bạn có thể thử cho điều chỉnh tư thế ngủ, để bảo vệ tuổi thọ cho bản thân và gia đình. Tình trạng sức khỏe cụ thể vẫn cần đến gặp bác sĩ để được khám sức khỏe định kỳ, nhằm bảo đảm việc điều chỉnh tư thế ngủ đạt được hiệu quả tốt nhất.