"THỜI ĐẠI CỢT NHÃ": NHỮNG TIẾNG CƯỜI VÔ Ý THỨC ĐANG PHÁ HŨY CUỘC SỐNG CỦA CHÚNG TA

[trungthuc]

Người ta thời nay dường như đã không còn biết đâu là ranh giới giữa nhẹ nhàng và nhạo báng, đâu là chân thành và giễu cợt. Và đau đớn hơn cả, người ta không còn thiết tha đi tìm ra điều đúng/sai nữa.

Cái cợt nhã không còn là một trạng thái tâm lý nhất thời. Nó đã trở thành phong cách sống, thành văn hoá đại chúng, thành lối thoát cho những tâm hồn không muốn đối diện với sự thật.

Trên mạng xã hội, mọi bi kịch đều có thể trở thành meme. Một người mẹ đơn thân khóc trong tuyệt vọng vì bị mất con, cũng có thể bị bình luận là "đang diễn sâu". Một nạn nhân bị lạm dụng lên tiếng, cũng có thể bị xem là "đu fame". Những phiên toà, những sự mất mát, những nỗi tang thương… đều có thể trở thành những trò tiêu khiển dưới bàn tay nhào nặn của đám đông chỉ thích đùa cợt trên nỗi đau của người khác, dù họ chỉ biết thông tin qua 1 vài câu nói không rõ ràng.

(Minh họa)
Cợt nhả đang hủy hoại mọi giá trị

Khi người ta không còn biết cúi đầu trước nỗi đau của người khác, cũng là khi họ đã đánh mất phần người trong chính mình!

1/ Cợt nhả trong suy nghĩ: Khi người ta chỉ đọc tiêu đề thay vì đọc hết nội dung. Khi họ tin vào câu viral hơn là một dòng trăn trở. Khi lý lẽ bị thay thế bằng sự châm biếm. Họ không cần sự thật, mà họ chỉ cần sự hài lòng trong cảm xúc trong 3 giây đầu tiên.

2/ Cợt nhả trong lời nói: Khi những tiếng cười giả tạo được lặp đi lặp lại như một phản xạ vô hồn. Khi người ta nói với giọng đùa cợt về những chuyện không nên đùa giởn, bạo hành, hiếp dâm, chiến tranh, tôn giáo, sự tử tế, lòng nhân ái… Mọi thứ đã bị lôi kéo xuống cùng một mặt phẳng, cái tầm thường. Và trong cái tầm thường ấy, cái ác lặng lẽ sẽ sinh sôi. Câu bình luận chì chiết, thách thức, bôi lọ người khác không một chút do dự.

3/ Cợt nhả trong hành vi: Khi người ta chỉ muốn quay phim người đang gặp nạn thay vì động lòng để ra tay giúp đỡ. Khi người ta livestream những giây phút riêng tư của kẻ khác để "câu view". Khi người ta dựng chuyện ra, châm biếm, chế giễu, gán nhãn, như thể cuộc đời là một sân khấu mà mỗi chúng ta phải gồng mình để trở nên "thú vị". Nhưng thú vị không phải là nhân bản. Và cái thú vị rẻ tiền ấy đang khiến cho xã hội ngày một thêm lạnh lùng và vô cảm.

4/ Cợt nhả trong lối sống: Khi mọi thứ đều trở thành "content". Cuộc sống không còn được sống theo cách bình thường, mà nó được cho diễn, được cho chỉnh màu, được tạo nét, được edit để vừa khớp với các xu hướng và tiếng vỗ tay. Người ta không dám nói thật, sống thật, vì sợ mất đi sự "tương tác trơ trẽn". Những người đang sống đơn giản, âm thầm và tử tế trở nên lạc lõng trong một thế giới nơi mà cái buồn cười còn đáng giá hơn cái đúng.

(Minh họa)
Nhưng đáng tiếc hơn, sự cợt nhả không chỉ có xuất hiện trên mạng. Nó đã tràn xuống ngoài đời thật, trong những quán cà phê, những buổi tiệc, những cuộc hội họp đầy những tiếng cười trống rỗng. Người ta quen dùng sự mỉa mai để né tránh những cuộc trò chuyện sâu sắc. Họ nói chuyện như thể đang tham gia một trò chơi, ai cà khịa giỏi hơn, người đó sẽ thắng. Và khi tất cả đều là trò đùa, thì chẳng còn ai gánh chịu trách nhiệm cho bất cứ điều gì, nếu lỡ xảy ra.

Trong thế giới ấy, những người nói ra điều nghiêm túc sẽ bị gán là "đang nghiêm trọng hoá vấn đề". Những người sống theo chuẩn mực bị gọi là "chỉ làm màu". Những người đau khổ thật sự lại bị chụp mũ là "drama queen". Và thế là, từng chút một, sự trân trọng với đời sống, với con người, với giá trị đạo đức dần dần bị bào mòn và bị loại bỏ ra.

(Minh họa)
Cái cợt nhã đã lấn át sự im lặng, thứ im lặng từng là nơi trú ngụ của suy tư, của lắng nghe, của tình người. Giờ đây, im lặng cũng bị nghi ngờ. Người ta không hiểu vì sao ai đó lại không cười, không nói, không muốn chơi cùng trò giễu cợt chung. Họ quên mất rằng đôi khi, sự yên lặng là cách cuối cùng để cho một tâm hồn giữ lấy lòng kính trọng.

Chúng ta đang cười, nhưng không hạnh phúc. Chúng ta đang nói, nhưng không hiểu nhau. Chúng ta đang sống, nhưng không thật.

Không phải ai cũng đủ dũng cảm để sống tử tế giữa một thế giới cợt nhả. Bởi vì sống tử tế nghĩa là chấp nhận bị hiểu lầm. Sống sâu sắc nghĩa là đôi khi phải đứng một mình. Nhưng chính những con người ấy, tuy ít ỏi, lặng thầm, lại là niềm hy vọng cuối cùng cho một xã hội đang trôi dạt khỏi chiều sâu của đạo đức.

Đã đến lúc chúng ta phải dừng lại.
Đã đến lúc phải hỏi: Chúng ta đang sống thật hay chỉ đang đùa giỡn với chính mình?

Đừng nên để tiếng cười trở thành lưỡi dao cắt đứt những sợi dây cuối cùng kết nối chúng ta với phần người bên trong. Đừng nên để cho những trò cợt nhả làm hoá đá trái tim từng biết đau, biết thương, biết kính trọng.

Có những điều không thể đùa được.
Và nếu còn chút lương tri, chúng ta cần học lại cách lắng nghe, với sự im lặng trang nghiêm của mình.