Thứ đang được gấp rút đưa khỏi eo biển Hormuz

[Romano]

Saudi Arabia, UAE và Qatar đang chạy đua xây dựng các hành lang dữ liệu trên bộ xuyên qua Iraq và Syria. Mục tiêu nhằm giảm sự phụ thuộc vào cáp quang biển tại Hormuz.Trong nhiều thập kỷ, Saudi Arabia và UAE đã xây dựng đường ống dẫn dầu quy mô lớn trên bộ. Công trình này giúp dầu mỏ ra thị trường thế giới mà không cần đi qua eo biển Hormuz. Giờ đây, nhóm quốc gia này đang áp dụng công thức tương tự cho hạ tầng Internet.

Cuộc đua tăng tốc khi Iran tấn công trả đũa nhắm vào trung tâm dữ liệu Amazon ở vùng Vịnh. Đây vốn là điểm nghẽn về Internet khu vực. Việc quá phụ thuộc vào cáp ngầm dưới biển tiềm ẩn nhiều rủi ro. Khi chiến tranh nổ ra, việc sửa chữa khó thực hiện. Vì vậy, xây dựng các đường dây ở đất liền đã trở thành nhiệm vụ khẩn cấp.

Cuộc đua hành lang dữ liệu trên cạn
Hiện có 6 dự án lớn cạnh tranh để kết nối Internet vùng Vịnh với châu Âu qua đường bộ.

Dự án tiến triển nhanh nhất là SilkLink do tập đoàn STC của Saudi Arabia dẫn dắt. Tuyến cáp dài 4.500 km, đi qua Jordan và Syria để đến bến cập cáp tại Địa Trung Hải. Dự kiến giai đoạn đầu của SilkLink sẽ bắt đầu vận hành trong khoảng 18-24 tháng tới.Qatar cũng không đứng ngoài cuộc đua này với dự án của tập đoàn Ooredoo. Họ đang xây dựng tuyến cáp mang tên Fibre in Gulf (FiG) kết nối các nước vùng Vịnh và Iraq. Ooredoo đã cam kết chi 500 triệu USD để phát triển tuyến từ Iraq qua Thổ Nhĩ Kỳ. Iraq hiện được đánh giá là trạm trung chuyển quan trọng cho lưu lượng dữ liệu Á - Âu.

Ngoài ra, một liên minh tư nhân khác cũng đang triển khai dự án WorldLink trị giá 700 triệu USD. Tuyến cáp lai này chạy từ UAE đến bán đảo Al-Faw của Iraq và đi qua vùng Kurdistan. Dự án nhắm đến nhóm khách hàng lớn, nhà khai thác quốc tế và những ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Những dự án này đều cho thấy sự quyết tâm thoát khỏi sự cô lập về địa lý trong không gian mạng.

“Cuộc đua xây dựng hành lang trên bộ phản ánh yếu tố cạnh tranh ảnh hưởng thay vì sự phối hợp nỗ lực”, ông Kristian Coates Ulrichsen, chuyên gia tại Viện Baker thuộc Đại học Rice nói với RestofWorld.

Ông cũng lưu ý rằng xung đột quân sự kéo dài có thể khiến kế hoạch này bị tạm dừng. Điều này cho thấy quan hệ cạnh tranh gay gắt giữa các quốc gia trong khu vực.

Rào cản địa chính trị và thách thức
Mặc dù mang ý nghĩa chiến lược, những tuyến cáp trên bộ phải đối mặt với nhiều rủi ro. Những đường dây dự kiến đều đi qua khu vực tình hình chính trị không ổn định. Syria, Iraq, Sudan và Ethiopia đều là những quốc gia từng xảy ra xung đột làm đứt gãy hạ tầng. Trong quá khứ, những nỗ lực tương tự như hệ thống JADI đã thất bại do nội chiến Syria.

Cáp quang biển vẫn có lợi thế chi phí thấp và dung lượng lớn hơn đường bộ. Sự phụ thuộc vào Biển Đỏ đã hình thành một thói quen khó thay đổi. Việc xây dựng trên đất liền đòi hỏi sự phối hợp phức tạp giữa chính phủ nước láng giềng. Câu hỏi về quyền sở hữu và phí quá cảnh vẫn chưa có lời giải rõ ràng.

“Ai được phép mua và vận hành các cặp sợi quang xuyên quốc gia và mức giá là bao nhiêu?”, Alan Mauldin, Giám đốc nghiên cứu tại TeleGeography đặt vấn đề.Rào cản về quy định pháp lý thường khó vượt qua hơn cả việc lắp đặt cáp quang. Chính sách của mỗi quốc gia sẽ quyết định hiệu quả kinh tế của tuyến đường.

Thổ Nhĩ Kỳ hiện đóng vai trò cửa ngõ chính để đưa dữ liệu vào thị trường châu Âu. Tuy nhiên, việc lưu lượng có thực sự đi qua đây hay không phụ thuộc vào hạ tầng trao đổi. Chuyên gia lo ngại rằng dữ liệu có thể bị cắt đứt bất cứ lúc nào nếu xung đột vũ trang bùng phát trở lại.

Sự thành bại của dự án phụ thuộc vào khả năng hợp tác của nhóm quốc gia vùng Vịnh.

“Cạnh tranh là lành mạnh nếu nó diễn ra trong những quy tắc đã thiết lập và mang lại lợi ích cho khách hàng”, Ali Bakir, giáo sư tại Đại học Qatar nhận định.

Nếu không có sự đồng thuận, đường dây này khó có thể trở thành giải pháp thay thế hoàn hảo.

Cuối cùng, những tập đoàn công nghệ lớn đang đứng trước những lựa chọn mang tính sống còn. Họ phải quyết định xem có nên tiếp tục hoạt động tại "vùng nóng" về quân sự hay không.