7 BIẾN CHỨNG NGUY HIỂM NGƯỜI NHÀ CẦN BIẾT

[goodidea]

Dưới đây là 7 biến chứng hay gặp nhất mà mình nghĩ các bạn nên nắm:
1. HUYẾT KHỐI (CỤC MÁU ĐÔNG)
Cái này nguy hiểm thật sự. Mình từng chứng kiến một ca bệnh nhân còn đang nói chuyện bình thường, chỉ khoảng 10 phút sau thì đột ngột khó thở dữ dội vì tắc mạch phổi. May là cấp cứu kịp.
Tại sao bệnh nhân ung thư lại dễ bị cục máu đông đến vậy? Có mấy lý do chính. Một là bệnh ung thư tự nó đã làm máu dễ đông hơn bình thường. Hai là các liệu pháp điều trị, đặc biệt hóa chất, có thể làm tổn thương thành mạch máu. Ba là người bệnh thường nằm nhiều, ít vận động.
Nghe có vẻ đáng sợ nhưng số liệu còn đáng sợ hơn - nguy cơ cao gấp hơn 4 lần người bình thường. Nếu đang hóa trị thì gấp 6,5 lần luôn. Và hệ quả của nó không phải chuyện nhỏ đâu: đột quỵ, nhồi máu tim, tắc mạch phổi - toàn những chuyện nguy hiểm.
Làm sao để nhận biết? Có mấy dấu hiệu các bạn cần để ý:
• Bắp chân đau hoặc căng căng, đặc biệt một bên
• Hai chân sưng không đều nhau (cái này dễ nhận ra)
• Đột ngột đau ngực, thở không ra hơi
• Liệt nửa người, nói ngọng hoặc nói không được
Gặp những dấu hiệu này thì đừng nghĩ ngợi gì nữa, gọi cấp cứu ngay. Thời gian ở đây tính bằng phút đấy các bạn.
Về phòng ngừa thì cũng không khó lắm. Điều đầu tiên và quan trọng nhất - bỏ thuốc lá nếu vẫn còn hút. Sau đó khuyến khích người bệnh vận động, dù chỉ là đi lại trong nhà cũng được, đừng để nằm một chỗ cả ngày. Có thể tập bơm cổ chân ngay trên giường - động tác đơn giản nhưng hiệu quả. Bác sĩ có thể kê vớ y tế hoặc thuốc chống đông máu nếu thấy cần thiết.
2. NHIỄM TRÙNG
Đây là chuyện xảy ra rất hay ở bệnh nhân ung thư, nhất là những bạn đang hóa trị. Tại sao ư? Vì hóa chất giết tế bào ung thư thì cũng giết luôn cả bạch cầu - lính canh bảo vệ cơ thể chúng ta. Khi đội quân phòng thủ yếu đi thì vi khuẩn, nấm, virus nó vào tung hoành.
Dấu hiệu đầu tiên và rõ ràng nhất là sốt cao, thường kèm rét run. Nếu thấy người bệnh sốt mà số bạch cầu đang thấp thì phải coi chừng ngay. Tùy vị trí nhiễm trùng mà có thêm triệu chứng khác:
• Phổi - ho nhiều, khó thở, đờm vàng xanh
• Ruột - đau bụng, tiêu chảy
• Miệng - loét, có mảng trắng (thường là nấm)
• Đường tiết niệu - tiểu buốt, nước tiểu đục hoặc có máu
• Da - chỗ nào đó sưng đỏ nóng
Phòng bệnh thì tốt hơn chữa bệnh nhiều. Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, nhất là đạm (thịt, cá, trứng, sữa). Ăn ít một, nhiều bữa cho dễ tiêu hóa. Theo dõi xét nghiệm máu thường xuyên để biết số bạch cầu đang như thế nào. Bác sĩ có thể cho thuốc nâng bạch cầu khi cần.
3. HO RA MÁU
Nói thật là cái này mình sợ nhất. Khoảng 10-30% bệnh nhân sẽ gặp, trong đó có tầm 10-20% là ho ra máu nhiều. Nguy hiểm ở chỗ nào? Một là có thể bị ngạt vì máu tràn vào đường thở, hai là mất máu nhiều. Tỷ lệ tử vong lên tới hơn 50% đấy.
Khi người thân ho ra máu, việc đầu tiên là giữ bình tĩnh. Mình biết nói thì dễ nhưng làm khó, nhưng hoảng loạn sẽ chỉ làm mọi chuyện tệ hơn. Cho người bệnh ăn đồ mềm, dễ nuốt, tránh đồ cay nóng kích thích. Quan trọng nhất là theo dõi liên tục - nếu thấy người bệnh đột ngột ngừng ho, tím tái, vã mồ hôi thì đó là dấu hiệu ngạt, báo cấp cứu ngay lập tức.
Ho ra máu nhiều là tình huống cấp cứu thực sự. Đừng chần chừ, đưa đến bệnh viện càng nhanh càng tốt.
4. TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI
Biến chứng này gặp rất nhiều ở giai đoạn muộn, có lúc lên đến 60% bệnh nhân. Nói đơn giản là có nước (dịch) tích tụ trong khoang màng phổi, làm phổi không nở ra được, thở khó.
Lúc đầu khi dịch còn ít thì chỉ thấy hơi tức ngực, khó thở nhẹ. Nhưng khi dịch nhiều lên thì người bệnh thở rất khó, phải ngồi thẳng mới thở được, có khi tím tái luôn.
Ở nhà các bạn có thể hỗ trợ bằng cách cho ăn nhạt, giảm muối để hạn chế tích dịch. Bổ sung thêm đạm chất lượng cao từ thịt, cá, trứng, sữa. Khi nào thở khó nhiều thì phải đến bệnh viện chọc hút dịch ra.
Có những ca dịch cứ tích tụ đi tích tụ lại. Bác sĩ có thể cân nhắc bơm thuốc vào để dính màng phổi lại, tránh dịch chảy vào nữa. Cái này gọi là làm dính màng phổi.
5. ĐAU DO UNG THƯ
Hơn 70% bệnh nhân giai đoạn muộn bị đau. Và đau không phải chuyện nhỏ đâu - nó làm mất ngủ, chán ăn, lo âu, trầm cảm. Chất lượng cuộc sống giảm hẳn.
Điều trị đau có nguyên tắc ba bậc thang. Đau nhẹ thì dùng thuốc thông thường như paracetamol, ibuprofen. Đau vừa thì lên thuốc mạnh hơn một chút. Đau nặng thì phải dùng morphin hoặc các loại tương tự.
Nhiều người sợ dùng morphin vì nghĩ sẽ nghiện. Thực ra ở bệnh nhân ung thư đau nặng thì việc giảm đau quan trọng không kém gì điều trị bệnh. Morphin dùng đúng liều, đúng chỉ định thì an toàn. Chỉ cần nhớ đừng tự ý tăng giảm liều, phải theo hướng dẫn bác sĩ.
Một điều mình muốn nhấn mạnh: giảm đau tốt giúp người bệnh có tinh thần tốt hơn, ăn uống được, ngủ được. Từ đó cơ thể mạnh hơn để chống lại bệnh. Đừng để người thân chịu đau vô ích.
6. CHÈN ÉP TỦY SỐNG
Cái này xảy ra khi ung thư di căn vào xương cột sống, chèn ép lên tủy. Đây là cấp cứu thực sự đấy, vì nếu để lâu có thể bị liệt vĩnh viễn.
Dấu hiệu đầu tiên thường là đau lưng. Đừng xem thường đau lưng ở bệnh nhân ung thư. Sau đó tay chân bắt đầu tê bì, yếu dần. Đi lại khó khăn, hay bị té. Nặng hơn nữa thì tiểu tiện, đại tiện cũng khó khăn.
Nếu phát hiện sớm, can thiệp kịp thời thì còn cứu được. Nhưng để muộn, tủy bị tổn thương nặng rồi thì khó hồi phục. Vì vậy thấy đau lưng kèm tê yếu chân tay thì đưa đi bệnh viện ngay, đừng đợi.
7. TĂNG CANXI MÁU
Biến chứng này hơi khó nhận ra vì triệu chứng đa dạng, mỗi người một khác. Canxi máu cao ảnh hưởng đến nhiều cơ quan.
Về thần kinh - người bệnh có thể lơ mơ, thậm chí ảo giác. Nặng thì hôn mê. Về tim mạch - loạn nhịp tim. Tiêu hóa - chán ăn, táo bón, buồn nôn. Tiết niệu - đi tiểu nhiều, nhất là ban đêm, lâu ngày có thể sỏi thận, suy thận. Xương cũng ảnh hưởng - loãng xương, dễ gãy.
Xử trí chủ yếu vẫn là điều trị ung thư. Bác sĩ sẽ cho truyền dịch và thuốc hạ canxi. Ở nhà thì tránh dùng những thứ làm tăng canxi như một số loại thuốc lợi tiểu (thiazide), lithium, vitamin A liều cao. Nếu tình trạng cho phép thì vận động nhẹ nhàng cũng tốt.
Trên đây là 7 biến chứng hay gặp nhất mà mình muốn chia sẻ với các bạn. Mình viết ra đây không phải để làm các bạn lo lắng thêm, mà để các bạn chuẩn bị tâm lý và kiến thức. Biết để nhận ra sớm, xử trí kịp thời.
Nhiều gia đình khi gặp biến chứng thì hoảng loạn vì không biết đó là gì, phải làm sao. Giờ các bạn đã có kiến thức rồi thì sẽ chủ động hơn. Ghi chép lại các triệu chứng, hỏi bác sĩ kỹ về những gì mình thắc mắc. Đừng ngại hỏi - đó là quyền của các bạn.
Chăm người thân bị ung thư giai đoạn muộn không dễ, mình biết. Nhưng các bạn đang làm rất tốt rồi. Cố gắng giữ sức khỏe để có thể ở bên người thân lâu hơn nhé.

VietBF@sưu tập