Các trùm ma túy Colombia và khủng bố quốc tế: Lý do an ninh quốc gia cho một chiến dịch của Mỹ tại Venezuela

Ngoại trưởng Marco Rubio. Ảnh do Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cung cấp
Có một số lý do chính đáng cho sự can thiệp của Mỹ vào Venezuela. Tình trạng nghèo đói lan rộng và không cần thiết do chủ nghĩa xã hội gây ra, sự đàn áp của chế độ Maduro, và một cuộc bầu cử bị gian lận khiến khoảng 80% dân số muốn Maduro ra đi đều là những lý do mạnh mẽ cho hành động của Mỹ tại Venezuela. Nhưng cũng có một lý do an ninh quốc gia quan trọng cho sự can thiệp của Mỹ, bao gồm các mạng lưới buôn bán ma túy, các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia hoạt động từ Venezuela, Colombia và các nơi khác, và các tổ chức khủng bố, bao gồm cả Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Marco Rubio đã bảo vệ chiến dịch quân sự của chính quyền Trump nhằm bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro bằng cách lập luận rằng Hoa Kỳ nắm giữ đòn bẩy quyết định đối với Venezuela thông qua lệnh cấm vận dầu mỏ nhắm vào nguồn năng lượng chính của chế độ này. Phát biểu trên chương trình Face the Nation, Rubio cho biết ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela đang ở mức thấp và cần được cải thiện đáng kể, đồng thời nhấn mạnh rằng doanh thu từ dầu mỏ không đến được với người dân mà bị giới tinh hoa ở tầng lớp thượng lưu biển thủ, làm trầm trọng thêm tình trạng nghèo đói lan rộng .
Cuộc bầu cử tổng thống Venezuela ngày 28 tháng 7 năm 2024 đã bị lên án rộng rãi là gian lận sau khi cơ quan bầu cử do chính phủ kiểm soát tuyên bố Nicolás Maduro là người chiến thắng bất chấp bằng chứng rõ ràng ngược lại. Phe đối lập đã thu thập và công bố các bảng kiểm phiếu từ khoảng 80 đến 85% số điểm bỏ phiếu cho thấy chiến thắng áp đảo của Edmundo González, một kết quả được ủng hộ bởi các cuộc thăm dò ý kiến cử tri sau bầu cử, phân tích thống kê độc lập và các quan sát viên bầu cử, trong khi các tổ chức quốc tế, bao gồm cả Trung tâm Carter, cho rằng cuộc bỏ phiếu thiếu minh bạch và không đáp ứng các tiêu chuẩn dân chủ.
Tuy vậy, Maduro vẫn chứng nhận kết quả có lợi cho mình, ngăn chặn việc giám sát và đáp trả các cuộc biểu tình hậu bầu cử bằng các vụ bắt giữ hàng loạt và đàn áp chết người, củng cố sự công nhận rộng rãi của quốc tế rằng kết quả bầu cử là gian lận.
Ông giải thích rằng chế độ này phụ thuộc vào thu nhập từ dầu mỏ để tồn tại và Mỹ sử dụng các lệnh của tòa án để tịch thu các lô hàng dầu bị cấm vận, một công cụ gây áp lực mà ông mô tả là đáng kể và liên tục cho đến khi có những thay đổi có lợi cho lợi ích quốc gia của Mỹ và cải thiện tương lai của Venezuela.
Khi được hỏi về tuyên bố của Tổng thống Trump rằng Hoa Kỳ vẫn giữ tất cả các lựa chọn quân sự, bao gồm cả lực lượng mặt đất, Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết chính sách hiện tại tập trung vào áp lực trừng phạt hơn là chiếm đóng. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng tổng thống vẫn giữ quyền lực theo hiến pháp để hành động chống lại các mối đe dọa cận kề. Rubio xác định các mục tiêu ưu tiên là ngăn chặn buôn bán ma túy, triệt phá hoạt động băng đảng và loại bỏ các nhóm phiến quân nước ngoài hoạt động bên trong Venezuela.
Rubio dẫn chứng các tổ chức du kích Colombia, bao gồm Lực lượng Vũ trang Cách mạng Colombia, Quân đội Giải phóng Quốc gia và các phe phái ly khai của FARC, đã sử dụng lãnh thổ Venezuela làm nơi trú ẩn an toàn và hành lang trung chuyển ma túy lâu dài, đặc biệt là sau các cuộc đàm phán hòa bình năm 2016 của Colombia.
Các băng đảng ma túy Mexico, bao gồm băng đảng Sinaloa, Los Zetas và CJNG, cũng có liên hệ với các quan chức Venezuela và các tuyến đường buôn lậu, trong khi các nhóm tội phạm Brazil hoạt động ở phía đông nam Venezuela và dọc biên giới Colombia. Dữ liệu của Mỹ và khu vực cho thấy gần một phần tư sản lượng cocaine toàn cầu được vận chuyển qua Venezuela, với nhiều cáo buộc về sự đồng lõa của nhà nước trong việc tạo điều kiện cho các hoạt động này.
Venezuela đóng vai trò là trung tâm buôn bán ma túy quy mô lớn, liên quan đến cả các tổ chức trong nước và quốc tế. Băng đảng Mặt Trời (Cartel of the Suns), một mạng lưới các quan chức quân đội và chính phủ cấp cao của Venezuela, đã bị Mỹ cáo buộc điều phối các chuyến hàng cocaine từ ít nhất năm 1999, với Maduro được xác định là thủ lĩnh vào năm 2025. Tren de Aragua đã phát triển từ một băng đảng trong tù thành một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia tham gia vào buôn bán ma túy, buôn người, bắt cóc, tống tiền và buôn lậu người di cư, và đã bị Mỹ xếp vào danh sách Tổ chức Khủng bố Nước ngoài (Foreign Terrorist Organization - TOT) vào năm 2025.
Ông Rubio cũng chỉ ra sự hiện diện của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, dẫn chứng các hoạt động đã được xác nhận tại Venezuela, bao gồm các cơ sở sản xuất máy bay không người lái quân sự và vụ bắt giữ năm 2022 tại Argentina một máy bay chở hàng thuộc sở hữu của Venezuela chở các thành viên phi hành đoàn người Iran có liên hệ với IRGC và Lực lượng Quds. Quan hệ Iran-Venezuela đã mở rộng sau thỏa thuận năm 2022 thiết lập khuôn khổ hợp tác 20 năm, cho phép né tránh lệnh trừng phạt, các giao dịch dầu đổi lấy vàng và sử dụng Venezuela làm căn cứ cho ảnh hưởng của Iran trong khu vực.
Hezbollah duy trì một mạng lưới tội phạm-khủng bố rộng lớn liên kết với Venezuela, với các hoạt động trải rộng từ buôn bán ma túy, rửa tiền, buôn lậu vàng, các trại huấn luyện và sử dụng các tổ chức tài chính của Venezuela. Giới chức Mỹ đã cáo buộc các quan chức cấp cao của Venezuela, bao gồm cựu phó tổng thống kiêm bộ trưởng dầu mỏ Tareck El Aissami, tham nhũng và buôn bán ma túy có liên hệ với Hezbollah.
Hoạt động của Hamas tại Venezuela chưa được ghi nhận đầy đủ, nhưng các quan chức tình báo và lãnh đạo phe đối lập đã tuyên bố rằng chính quyền đã cho phép các nhóm khủng bố, bao gồm Hezbollah và Hamas, hoạt động tự do.
Về vấn đề lãnh đạo hợp pháp của Venezuela, Rubio thừa nhận những tuyên bố trước đây của mình về việc công nhận lãnh đạo phe đối lập Edmundo González là tổng thống hợp pháp sau cuộc bầu cử gây tranh cãi năm 2024. Ông bày tỏ “sự ngưỡng mộ vô cùng” đối với González và María Corina Machado, người mà đảng của bà đã thắng cử trong cuộc bầu cử đó.
Tuy nhiên, ông đã phân biệt giữa tính hợp pháp của cuộc bầu cử và nhiệm vụ trước mắt của chính quyền, mà theo ông là tập trung vào việc vô hiệu hóa các mối đe dọa đối với lợi ích quốc gia của Mỹ hơn là áp đặt một sự chuyển đổi chính trị tức thời.
Chính quyền hiện đang làm việc với Delcy Rodríguez, người mà Tổng thống Trump cho biết đã tuyên thệ nhậm chức lãnh đạo lâm thời của Venezuela. Rubio đã so sánh Rodríguez với Maduro, nói rằng cựu độc tài “chưa bao giờ giữ bất kỳ thỏa thuận nào ông ta đã ký” và “đã làm trò cười cho chính quyền Biden” trong các cuộc đàm phán trước đó. Ông nói rằng chính quyền đã đề nghị Maduro nhiều cơ hội để từ chức một cách hòa bình, nhưng ông ta đã từ chối. “Giờ ông ta đang ở New York”, Rubio nói, và phải đối mặt với công lý tại các tòa án Mỹ.
Khi được hỏi về sự mâu thuẫn rõ ràng giữa việc công nhận chiến thắng bầu cử của phe đối lập và việc tiếp xúc với những người thân cận trong chế độ, Rubio kêu gọi sự thực tế. Ông nói: “Họ đã duy trì hệ thống Chavismo này trong 15 hoặc 16 năm, và người dân đang hỏi tại sao, chỉ 24 giờ sau khi Nicolás Maduro bị bắt, lại không có cuộc bầu cử nào được lên lịch vào ngày mai. Điều đó thật vô lý”. Ông nhấn mạnh rằng quá trình chuyển đổi cần thời gian và mặc dù Hoa Kỳ kỳ vọng Venezuela sẽ tiến tới những thay đổi cơ bản, nhưng điều đó sẽ không xảy ra chỉ sau một đêm.
Rubio kết luận bằng cách phác thảo mục tiêu chính sách rộng lớn hơn của chính quyền. Ông nói: “Trong thế kỷ 21, dưới chính quyền Trump, chúng ta sẽ không có một quốc gia như Venezuela ở bán cầu của chúng ta đóng vai trò là ngã ba đường cho Hezbollah, Iran và mọi thế lực xấu khác trên thế giới. Điều đó sẽ không tồn tại.”
Chính quyền Mỹ cho biết sẽ tiếp tục sử dụng biện pháp cách ly dầu mỏ và các công cụ khác để bảo vệ lợi ích của Mỹ, đồng thời theo dõi xem các nhà lãnh đạo Venezuela có thực hiện các bước cụ thể nào để giải quyết vấn nạn buôn bán ma túy, hoạt động băng đảng và ảnh hưởng xấu của nước ngoài ở Tây bán cầu hay không.