TQ "mê hoặc" đồng minh thân cận khiến Mỹ hốt hoảng níu kéo, sợ ngày bị đâm sau lưng

[vuitoichat]

Mới đây Trung Quốc xây dựng một dự án ở khu cảng của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã phải tạm dừng sau khi giới chức Mỹ lên tiếng cảnh báo mạnh mẽ Abu Dhabi, khiến sau các cuộc họp khẩn cấp và các chuyến thăm liên tiếp của các quan chức Mỹ đến UAE, hoạt động xây dựng của Trung Quốc tại căn cứ bị tình nghi đã bị đình chỉ.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm đến UAE năm 2018. Ảnh: AFP

Một dự án xây dựng của Trung Quốc ở khu cảng của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã phải tạm dừng sau khi giới chức Mỹ lên tiếng cảnh báo mạnh mẽ Abu Dhabi rằng: chính nó sẽ hủy hoại mối quan hệ đồng minh thân cận xây dựng bấy lâu nay giữa hai nước.

Mối nghi ngờ Trung Quốc xây căn cứ quân sự bí mật ở UAE

Hồi đầu năm nay, các cơ quan tình báo Mỹ đã phải giật mình thảng thốt khi nhiều hình ảnh vệ tinh gửi về dường như đều cho thấy Trung Quốc đang bí mật xây dựng "một cơ sở quân sự" tại UAE - một đồng minh thân cận nhất của Washington ở Trung Đông - WSJ đưa tin.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy công trình rất đáng nghi do tập đoàn Vận tải biển Trung Quốc (COSCO) xây dựng và vận hành. Tình báo Mỹ cũng bác bỏ những tuyên bố của Trung Quốc và UAE rằng, đây chỉ là hoạt động xây dựng cảng thương mại thuần túy. Washington cho biết quan sát thấy các tàu quân sự cải trang thành tàu thương mại mà quân đội Trung Quốc thường sử dụng để thu thập tín hiệu tình báo, đi vào cảng.

Ngoài ra, các cơ quan tình báo Mỹ cũng phát hiện nhiều manh mối khác cho thấy hoạt động đáng ngờ của Trung Quốc: một cái hố khổng lồ để làm móng xây một tòa nhà nhiều tầng và việc lắp dựng các dầm. Tại một số thời điểm, công trường đã được che phủ để không bị phát hiện.

Cơ sở mà Trung Quốc xây dựng là tại cảng Khalifa, cách thủ đô Abu Dhabi của UAE hơn 800km. Ảnh: WSJ

Những nguồn tin thân cận cho biết, chính quyền Biden đã tỏ ra hoảng hốt và ngay lập tức tung ra chiến dịch ngoại giao mạnh mẽ để thuyết phục UAE rằng, Bắc Kinh xây địa điểm này nhằm mục đích quân sự và họ nên dừng.

Chính quyền Tổng thống Biden cũng cảnh báo chính phủ UAE rằng, sự hiện diện quân sự của Trung Quốc sẽ hoàn toàn hủy hoại mối quan hệ giữa hai đồng minh này. Sau các cuộc họp và các chuyến thăm đến UAE liên tiếp của các quan chức Mỹ, thì hoạt động xây dựng ở căn cứ này gần đây đã bị đình chỉ, theo những nguồn tin thân cận.

Các nguồn tin tình báo và cảnh báo của Mỹ liên quan đến một địa điểm tại cảng cảng Khalifa, cách thủ đô Abu Dhabi khoảng 820km. Theo các nguồn tin, có vẻ như chính phủ UAE, quốc gia mà Mỹ đóng quân hàng nghìn binh sĩ tại một căn cứ không quân chỉ cách Abu Dhabi hơn 30km và đang tìm kiếm thương vụ mua vũ khí quân sự khủng của Mỹ, đã không biết gì về các hoạt động quân sự này của Trung Quốc.

Trả lời câu hỏi của phóng viên WSJ, Đại sứ quán UAE tại Washington không trả lời yêu cầu bình luận về vấn đề mà chỉ khẳng định: "UAE chưa bao giờ có kế hoạch thỏa thuận, đàm phán hoặc có ý định tổ chức căn cứ quân sự hoặc tiền đồn của Trung Quốc dưới bất kỳ hình thức nào". Trong khi đó, Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ và Đại sứ quán Trung Quốc lại từ chối bình luận về việc này.

Mặc dù vậy, các quan chức Mỹ vẫn còn chia rẽ về mức độ mà UAE biết về mục đích thật sự của Trung Quốc trong dự án xây dựng lần này.

Trung Đông – "sân chơi mới" cho Mỹ-Trung?

Vụ việc lần này, theo các quan chức Washington là nằm trong chiến dịch tham vọng tìm kiếm một căn cứ quân sự ở UAE ủa Bắc Kinh - và nỗ lực của chính quyền ông Biden trong việc thuyết phục tiểu vương quốc này ngừng xây dựng căn cứ - phản ánh những thách thức mà Nhà Trắng phải đối mặt trong nỗ lực cạnh tranh với Bắc Kinh trên toàn cầu.

Trung Đông đang trở thành khu vực địa chính trị quan trọng cho sự cạnh tranh Mỹ-Trung. Trong nhiều thập kỷ qua, Mỹ vẫn luôn đóng vai trò trung tâm trong khu vực vốn luôn sóng gió này như: ủng hộ thành lập nhà nước Israel, đóng quân trong khu vực và gần đây là trung gian cho Hiệp định Abraham bình thường hóa quan hệ giữa Israel và một số quốc gia vùng Vịnh, bao gồm UAE. Trong khi đó, Bắc Kinh đã len lỏi xâm nhập khu vực này bằng các thỏa thuận thương mại và ngoại giao vắc xin - và hiện dường như đang cố gắng mở rộng sự hiện diện quân sự của mình.

Căn cứ ở cảng ở UAE là cơ sở mới nhất nằm trong chiến lược phát triển các tiền đồn quân sự cho lực lượng quân đội của Trung Quốc trên khắp thế giới. Trung Quốc đã mở tiền đồn quân sự ở nước ngoài đầu tiên tại quốc gia Đông Phi Djibouti vào năm 2017 để tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động xung quanh Ấn Độ Dương và châu Phi. Tại Campuchia vào năm 2019, Trung Quốc đã ký một thỏa thuận bí mật cho phép các lực lượng vũ trang sử dụng căn cứ hải quân, vấn đề đã làm bùng lên những tranh cãi gay gắt giữa Mỹ, Trung và Campuchia.

Trung Quốc cũng phát triển các cảng thương mại ở Pakistan và Sri Lanka, nhằm mở đường sử dụng cho lực lượng hải quân đang mở rộng nhanh chóng của họ.

Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã tăng cường quan hệ kinh tế với UAE và hiện là một trong những đối tác thương mại lớn nhất cũng như là khách hàng tiêu thụ dầu lớn nhất của Vùng Vịnh. Trong khi đó, UAE đã chấp nhận cơ sở hạ tầng viễn thông của gã khổng lồ Huawei của Trung Quốc dù các nước phương Tây cảnh báo nguy cơ bị cài phần mềm gián điệp Trung Quốc. Bắc Kinh đã bác bỏ cáo buộc.

UAE là một trong những đồng minh Trung Đông thân cận nhất của Mỹ tại Trung Đông, là nhà sản xuất dầu và khí đốt lớn, tổ chức các lực lượng quân sự của Mỹ, hợp tác với Washington trong các vấn đề chống khủng bố và là quốc gia Ả Rập đầu tiên đưa quân đến Afghanistan ủng hộ Mỹ vào cuối năm 2001.

Gần đây hơn, nước này đã đón những người tị nạn sơ tán khỏi Kabul sau khi Taliban lên nắm quyền.Vì vậy, việc Bắc Kinh lăm le tiến gần đến UAE có nguy cơ đe dọa các lợi ích của Mỹ.

Lo ngại cho thương vụ mua bán vũ khí khủng

Tiêm kích F-35 của Mỹ triển khai đến UAE năm 2019. Ảnh: Không quân Mỹ

Mỹ đã lên kế hoạch bán 50 tiêm kích F-35, 18 máy bay không người lái Reaper và các loại vũ khí tối tân cho UAE. Nhưng bây giờ căn cứ xây dựng của Bắc Kinh sẽ làm phức tạp thêm vấn đề.

Các quan chức cho biết, Tổng thống Biden bày tỏ quan ngại về sự hiện diện ngày càng tăng của Trung Quốc ở nước này với Thái tử Abu Dhabi, Mohammed bin Zayed al Nahyan trong cuộc nói chuyện vào tháng 5 và một lần nữa vào tháng 8.

Trong một cuộc nói chuyện Thái tử Mohammed bin Zayed al-Nahyan, ông Biden nói "chúng tôi lo ngại hoạt động của Trung Quốc có thể có tác động bất lợi đến quan hệ đối tác"; và vị Thái tử này đã MBZ đáp trả rằng, "đã nghe thấy ông Biden nói rất to và rõ ràng", theo các quan chức.

Tuy nhiên, các quan chức Mỹ không chắc liệu tiểu vương quốc có cam kết ngăn chặn Trung Quốc vươn vòi mạnh mẽ đến nước này hay không trong cuộc trò chuyện đó.

Thực tế là dù căn cứ trên đã bị đình chỉ, các quan chức Mỹ vẫn lo rằng sự hiện diện lớn hơn của Trung Quốc ở UAE vẫn có thể gây nguy hiểm cho thương vụ mua bán vũ khí khủng giữa hai nước.

Hiện UAE đang tìm kiếm một hiệp ước chiến lược với Washington nhằm đảm bảo Mỹ cam kết bảo vệ mình nếu bị tấn công. Trong những năm gần đây, các nước Ả Rập vùng Vịnh đang ngày càng lo trước sức mạnh quân sự của Iran, và cần cam kết vững chắc của Mỹ. Các quan chức vùng Vịnh cho biết họ đã theo dõi việc Mỹ chuyển trọng tâm sang châu Á và mối quan tâm ngày càng gia tăng sau cuộc rút quân hỗn loạn của Lầu Năm Góc khỏi Afghanistan.

Việc UAE ngừng xây dựng căn cứ trên đã giúp đưa quan hệ Washington với Abu Dhabi trở lại đúng hướng. Trong động thái mới nhất, Mira Resnick, phó Trợ lý ngoại trưởng phụ trách an ninh khu vực cho biết, thương vụ vũ khí giữa hai nước đang "tiến về phía trước" sau "cuộc đối thoại bền vững và mạnh mẽ" giữa hai nước.

Bộ trưởng Quốc phòng Lloyd Austin cũng lên kế hoạch thăm Abu Dhabi vào ngày 21/11 (giờ Mỹ).