Chuyện chưa kể về những tù binh Mỹ khi ở khách sạn “Hilton Hỏa Lò”

[pizza]

Chiến tranh đã lùi xa hơn 40 năm. Nhưng những ký ức về thời chiến tranh vẫn còn đó. Những phi công bị bắt ở miền Bắc VN đã được vào nghỉ tại “Khách sạn Hilton Hỏa Lò”.
“Khách sạn Hilton Hỏa Lò” là những tù binh Mỹ đặt biệt danh cho Nhà tù Hỏa Lò trong thời gian chiến tranh Việt Nam.

Ông Trần Trọng Duyệt (ngoài cùng bên phải) trò chuyện với các tù binh Mỹ trước khi họ lên máy bay về nước (ảnh tư liệu)
Đã có hàng trăm tù binh Mỹ từng là “khách” của “khách sạn” này, trong đó có cả Thượng nghị sỹ Mỹ John McCain hay ngài Pete Peterson (cựu đại sứ Mỹ tại Việt Nam). Thời chiến tranh, họ đều là tù binh dưới sự quản lý của Đại tá Trần Trọng Duyệt, nguyên Giám đốc “khách sạn Hilton Hỏa Lò”.

Suất ăn tù binh ngang cấp tướng

Đại tá Trần Trọng Duyệt năm nay đã 83 tuổi nhưng vẫn còn minh mẫn lắm. Sau mấy chục năm trong quân đội, ông về hưu sống an nhàn trong căn nhà rợp bóng cây tại khu tập thể Đoàn 6 Hải quân ở sát chân cầu Rào, quận Dương Kinh (Hải Phòng).

Khi được hỏi về những ký ức thời kỳ chiến tranh, ông Duyệt lần giở từng trang nhật ký, những bức ảnh gắn với cuộc đời binh nghiệp của mình. Từng tham gia chiến đấu, làm chính trị viên tại nhiều đơn vị thuộc các binh chủng lục quân, phòng không- không quân, hải quân, nhưng Đại tá Duyệt ấn tượng sâu sắc nhất là thời gian công tác tại Trại tù binh Hỏa Lò. Năm 1973, ông có vinh dự lớn với tư cách Trại trưởng tù binh, thay mặt Quân đội nhân dân Việt Nam trao trả phía Mỹ gần 500 tù binh phi công đang bị giam tại “Khách sạn Hilton Hỏa Lò”.

Đại tá Duyệt công tác tại trại tù Hỏa Lò 5 năm (từ 1968-1973), là giai đoạn mà Việt Nam bắt được nhiều tù binh Mỹ nhất, trong đó có những chính khách, nhà khoa học, doanh nhân nổi tiếng ở Mỹ. Trong số đó, có những cựu tù binh nổi tiếng thường xuyên quay lại Việt Nam như Thượng nghị sỹ Mỹ John McCain, ngài Pete Peterson (cựu đại sứ Mỹ tại VN) hay diễn giả nổi tiếng Sacly Plan.

“Có một điều khá phi lý nhưng là chuyện có thật, đó là các tù binh Mỹ có một chế độ ăn uống, sinh hoạt rất cao trong điều kiện người dân Việt Nam còn nghèo khó vô cùng. Ngày đó, tù binh Mỹ sáng ăn một ổ bánh mì nóng chấm đường, bữa trưa và tối thì ngoài bánh mì còn có thêm món súp nấu với xương sườn. Mỗi tù binh Mỹ được hưởng mức tiêu chuẩn 1,6 đồng/ngày, còn những tù binh bị ốm thì tôi ký đề nghị tăng tiêu chuẩn lên gấp 3-4 lần”, Đại tá Duyệt kể lại.

Thời bao cấp, suất ăn tiêu chuẩn của quân nhân Việt Nam chia làm tiểu táo, trung táo và đại táo. Với suất ăn của một tù binh Mỹ như trên họ có tiêu chuẩn đại táo, ngang với sĩ quan hàm cấp tướng ở Việt Nam.

Những tù binh đặc biệt

Thomas Eugene Wilber thực hiện di nguyện của bố đến thăm ông Trần Trọng Duyệt
Thượng nghị sĩ Mỹ John McCain được cả thế giới biết đến từ năm 2008 khi ông trở thành đối thủ nặng ký trong cuộc chạy đua Tổng thống Mỹ. Dù thất bại trong cuộc chạy đua nhưng vị thượng nghị sỹ này vẫn rất nổi tiếng bởi có tầm ảnh hưởng lớn trong nghị trường Mỹ.

Thời kỳ chiến tranh Việt Nam, John McCain là “con cưng” của quân đội Mỹ. Bố ông cũng là một thượng nghị sĩ nên việc John McCain xung phong vào quân đội, biên chế vào không quân được truyền thông Mỹ khi đó tôn vinh hết mực. Ngày 26/10/1967, máy bay của McCain bị bắn trúng trên bầu trời Hà Nội, McCain nhảy dù khỏi máy bay và rơi xuống hồ Trúc Bạch, bị dân quân bơi thuyền ra bắt sống. Kể từ đó, “con cưng” của quân đội Mỹ trở thành “khách” của “Khách sạn Hilton Hỏa Lò”.

Đại tá Duyệt kể, ông đối xử với John McCain như những tù binh khác nhưng thường xuyên gặp và tranh luận với John McCain nhiều hơn. John McCain là một người có quan điểm rất cứng rắn, cực đoan và bảo thủ. “Chính từ 2 quan điểm khác nhau nên chúng tôi có những cuộc tranh luận với nhau nhiều giờ. Dần dà “tù binh đặc biệt” này trở nên cởi mở hơn, những lúc rảnh rỗi McCain bổ túc cho trại trưởng Hỏa Lò về tiếng Anh, kể về những ngày ông ta còn ở Mỹ, chuyện gia đình, bạn bè…”, Đại tá Duyệt nói.

Một tù binh khác gây được ấn tượng đặc biệt với ông Duyệt cũng như những cán bộ quản giáo của Nhà tù Hỏa Lò là nữ tù binh Ronica - người Đức phục vụ trong quân đội Mỹ, bị bắt tại chiến trường miền Nam. Đại tá Duyệt chia sẻ, quản lý tù binh nữ đặc biệt vất vả. Không những phải bảo vệ nghiêm ngặt mà còn phải đề phòng sự quấy rối của những tù binh nam khác, kèm theo những vấn đề tế nhị khác, như cán bộ quản giáo phải đeo khẩu trang ra phố mua đồ dùng vệ sinh cho nữ tù binh.

“Ở trong tù, Monica yêu cầu nuôi một con mèo làm bầu bạn và được đáp ứng. Trước khi được trao trả về nước, Monica viết một lá thư trình bày với Trại trưởng Trần Trọng Duyệt về nguyện vọng đưa chú mèo này về nước và cũng được đáp ứng.

Cuộc gặp gỡ của những người từng bên kia chiến tuyến

Ngày 17/5/2016, tại căn nhà ở khu tập thể Đoàn 6 Hải quân ở Hải Phòng, ông Trần Trọng Duyệt đón vị khách đặc biệt, đó là Thomas Eugene Wilber - con trai của cựu tù binh Walter Eugene Wilber. Chỉ vào bức ảnh đen trắng, Đại tá Duyệt nói: “Bố anh đây, ông ấy là Trung tá phi công Walter”.

Thomas cũng là một cựu quân nhân, từng phục vụ hơn 20 năm trong Hải quân Hoa Kỳ. Đây là lần thứ 8 ông đến Việt Nam để tìm về những địa danh, những con người đã từng gắn bó với người cha quá cố của mình. Lần này ông đã gặp được trưởng trại tù quản thúc cha mình để nói lời cảm ơn về sự đối xử tử tế với cha ông.

Sau ngày miễn nhiệm chức danh “Giám đốc Khách sạn Hilton Hỏa Lò”, ông Trần Trọng Duyệt tiếp tục tham gia chiến đấu ở nhiều chiến trường, tham gia giải phóng miền Nam rồi kinh qua nhiều vị trí công tác, nghỉ hưu với quân hàm Đại tá.

Tới nay, ở tuổi 83 ông vẫn thường xuyên đón tiếp những vị khách ngoại quốc. Ngoài những cựu tù binh, đã có tới hơn 30 phóng viên các hãng thông tấn quốc tế tới tìm hiểu về những ngày ông là Trại trưởng Nhà tù Hỏa Lò. Trong tất cả các cuộc gặp gỡ đó, ông Duyệt đều nhấn mạnh về chính sách khoan hồng của Đảng, Nhà nước ta đối với tù binh thời kỳ chiến tranh cũng như chính sách hòa bình, hòa giải dân tộc ngày nay.

Ông Duyệt chia sẻ với Thomas về ấn tượng của mình đối với ông Walter chính là sự nhã nhặn, nhẹ nhàng và luôn chấp hành rất tốt các kỷ luật trong trại giam. Ông Walter cũng là một trong số những tù binh lên tiếng mạnh mẽ phản đối cuộc chiến tranh phi nghĩa của Mỹ tại Việt Nam.

Trước đó, tháng 7/2015, cũng tại căn nhà của mình, ông Duyệt tiếp đón một vị khách khác là Sacly Plan – một diễn giả nổi tiếng của Mỹ. Sacly Plan cũng từng có 6 năm là “khách” của “Khách sạn Hilton Hỏa Lò” và đặc biệt ấn tượng với vị trưởng trại Trần Trọng Duyệt. Gặp nhau sau hơn 40 năm, câu đầu tiên vị diễn giả này nói: “Chào kẻ thù - người bạn của tôi”.

Nhiệm kỳ “Giám đốc Khách sạn Hilton Hỏa Lò” của ông Trần Trọng Duyệt kết thúc bằng buổi lễ trao trả tù binh diễn ra năm 1973. Khi đó, trại được lệnh may cho mỗi tù binh một bộ veston để mặc trước khi lên máy bay về nước. Tuy nhiên, lúc này lại nảy sinh một việc khiến ông Duyệt mất ngủ nhiều đêm. Số là trước đó, trong lễ trao trả tù binh cách mạng Việt Nam bị quân đội Mỹ và quân đội Việt Nam Cộng hòa bắt diễn ra tại sông Bến Thủy, mỗi tù binh Việt Nam cũng được may cho 1 bộ quần áo chỉnh tề. Tuy nhiên, khi vừa được phóng thích, các tù nhân đã đồng loạt lột sạch những bộ quần áo đó vứt trở lại. Sự việc đó diễn ra ngay trước mắt đông đảo phóng viên báo chí và các quan sát viên quốc tế.

Để tránh xảy ra tình trạng tương tự trước đông đảo phóng viên báo chí, quan sát viên quốc tế, Trưởng trại Duyệt nghĩ ra một kế: Trước lễ trao trả tù binh, ông tập hợp toàn bộ họ lại giải thích về chính sách khoan hồng, tinh thần hiệp định Paris. Ông nói rất tình cảm: “Hôm nay, ai muốn được về với gia đình, vợ con, cha mẹ, người thân?”. Dĩ nhiên tù nhân nào cũng muốn được về nhà. Ông Duyệt liền nhấn mạnh: “Việc có được về nhà hay không hoàn toàn phụ thuộc vào thái độ của các anh hôm nay. Tôi xin lưu ý các anh phải trật tự, giữ nguyên đội hình thẳng tiến lên máy bay. Nếu có bất cứ động thái nào khác, chúng tôi sẽ giữ người đó lại”. Vậy là buổi lễ diễn ra suôn sẻ, các tù nhân Mỹ giữ nguyên đội hình, quần áo chỉnh tề lặng lẽ lên máy bay về nước.

Vietbf @ sưu tầm.

Chuyện chưa kể là: nhửng thằng vẹm thi nhau ăn cứt của đế quốc mổi ngày vì họ được ăn đồ bổ ngang hàng với Tướng (cứ tưởng là đám CS ăn uống không phân biệt giai cấp)
bây giờ thì goi là "ngài Pete Peterson", nghe đúng là thứ bưng bô !!!