'Bóng tối' bao phủ ngân hàng thiêng liêng nhất thế giới

Có phải ngân hàng thiêng liêng nhất thế giới đang chứa đầy vấn nạn tham nhũng và tha hóa?
Rất nhiều người đã hỏi câu hỏi đó trong ngày 28/6, khi một kế toán cao cấp của Vatican bị buộc tội đã lên kế hoạch chuyển các túi tiền mặt trị giá 26 triệu USD tới Italia, thông qua việc chất chúng lên một chiếc máy bay phản lực tư nhân, dưới sự giúp đỡ của một cựu điệp viên người Ý.

Viên kế toán, tay cựu điện viên và một tay môi giới tài chính Italia có liên quan đều đã bị bắt. Vụ việc cho thấy các thách thức mà Vatican phản đối mặt khi tiễu trừ hoạt động gian lận và tham nhũng ở Ngân hàng Vatican nổi tiếng bí mật. Đức ông Nunzio Scarano, người là kế toán trưởng nhiều năm tại cơ quan tài chính Apsa của Giáo hội, đã bị bắt ở ngoại ô Rome và bị tạm giam ở nhà tù Queen of Heaven của thành phố. Ông bị cáo buộc phạm tội gian lận, tham nhũng và nói xấu người khác.

Đức ông Nunzio Scarano, người mới bị bắt vì tham gia âm mưu chuyển tiền trái phép

Cơ quan công tố Roma, Italia, nói rằng ông là nhân vật trung gian trong một âm mưu rửa tiền phức tạp. Cụ thể, bạn bè của Scarano đã tiếp cận và đề nghị ông cùng đi với tay môi giới tên Giovanni Carenzio tới Locarno, Thụy Sĩ. Hai người sẽ mang số tiền mà bạn bè Scarano gửi Carenzio đầu tư, đang để ở đó về Italia.

Giovanni Maria Zito, cựu nhân viên tình báo và là thành viên đương nhiệm của lực lượng mật vụ Italia, đã giúp Scarano thuê một chiếc máy bay tư nhân tới Thụy Sĩ. Zito cũng lên kế hoạch để tránh lực lượng hải quan và thuế vụ Italia. Ba người tính toán rằng tiền sau khi chuyển về Italia thành công sẽ được chở thẳng tới nhà Scarano trong một đoàn xe có vũ trang. Zito đồng ý tham gia kế hoạch chuyển tiền để đổi lấy khoản thù lao trị giá 520.000 USD. Zito sau đó đã thuê chiếc máy bay khi xin nghỉ ốm và bay cùng Carenzio tới Locarno. Tuy nhiên kế hoạch sau đó không thành khi Carenzio thấy việc chuyển tiền quá phức tạp và bỏ cuộc. Vụ việc chỉ bị phát hiện khi Italia mở cuộc điều tra nhằm vào hoạt động của Ngân hàng Vatican.

Vatican hôm 28/6 nói rằng sẽ hợp tác "hoàn toàn" với cuộc điều tra và rằng Scarano đã bị đình chỉ công tác từ cách đây hơn một tháng vì liên quan tới một cáo buộc rửa tiền khác. Trong vụ rửa tiền này, Scarano bị buộc tội đã chiếm đoạt hơn 700.000 USD tiền quyên tặng cho các bệnh nhân ốm thập tử nhất sinh và dùng chúng để trả một số món nợ cá nhân. Cơ quan điều tra nói rằng ông ta làm được việc này bằng cách rút ra mỗi lần 16.000 USD. Tiếp đó ông chuyển tiền chiếm đoạt trái phép cho bạn bè. Những người bạn này sẽ trả lại cho Scarano các tấm ngân phiếu và qua đó ông ta tránh được việc bị phát hiện.

Vụ việc đã tiếp tục làm xấu thêm hình ảnh của Ngân hàng Vatican, tên gọi chính thức là Viện Giáo vụ. Ngân hàng có 114 nhân viên và quản lý khối tài sản trị giá 9,3 tỷ USD bên cạnh nhiều khoản vốn thuộc các bộ của Vatican, các tổ chức từ thiện Cơ đốc giáo. Ngân hàng cũng quản lý tiền rót cho các linh mục và tu sĩ trên khắp thế giới.

Ngân hàng Vatican

Nhưng báo chí Italia lâu nay đã có đầy các bài viết nói rằng nhiều tài khoản ngân hàng đã được các tay mafia và những kẻ gian lận, bất lương sử dụng. Trường hợp nổi tiếng nhất liên quan tới ngân hàng Banco Ambrosiano. Tòa thánh đã là cổ đông chính trong ngân hàng này trước khi nó sụp đổ cùng khoản lỗ trị giá 3 tỷ USD. Ngân hàng bị cáo buộc đã rửa tiền cho bọn tội phạm và cựu chủ tịch ngân hàng, được mệnh danh "Chủ nhà băng của Chúa", được phát hiện đã treo cổ dưới một cây cầu ở London vào năm 1982. Ban đầu cái chết của ông này được xem là tự sát. Năm 1998, người ta đã khai quật tử thi vì nghi ngờ ông bị giết. 5 người bị đưa ra tòa vì có liên quan tới vụ việc, nhưng sau đó được xử trắng án.

Ngoài những vụ lớn, cáo buộc sai phạm vẫn liên tục xuất hiện ở Ngân hàng Vatican. Năm nay, Vatican tuyên bố đã phát hiện 7 âm mưu rửa tiền tại ngân hàng. Năm ngoái Vatican phát hiện 6 âm mưu như thế.

Sau khi lên nắm quyền, Giáo hoàng Francis đã đưa chống tham nhũng trở thành ưu tiên số một của Ngân hàng Vatican. Trước vụ bắt giữ Scarano 2 ngày, ông đã tạo ra một ủy ban chưa có tiền lệ, sẽ thực hiện việc điều tra Ngân hàng Vatican và các vấn đề đã phủ bóng nó trong hàng thập kỷ, gây tổn hại sâu sắc tới danh tiếng của Giáo hội. Ông cấp cho ủy ban mới quyền được báo cáo trực tiếp tình hình với mình và có thể vượt qua các quy định bí mật thông thường. Ông tuyên bố đang cân nhắc việc thay đổi hoàn toàn cấu trúc của ngân hàng, hoặc thậm chí là đóng cửa nó luôn nếu thấy cần thiết. "Thánh Peter không có tài khoản ngân hàng" - Francis nói khi thể hiện quyết tâm của mình.

Ngân Hàng Vatican sẽ không còn hoạt động bí mật

Ernst von Freyberg, tân Giám đốc điều hành Ngân hàng Vatican gần đây tuyên bố nó phải trở thành "một thành viên được chấp nhận của hệ thống tài chính thế giới", thay vì hoạt đông bí mật, một mình một kiểu như trước. "Vai trò của tôi là cải thiện danh tiếng của chúng ta, để Giáo hội không còn bị bôi đen bởi tin xấu từ chúng ta nữa. Chúng ta phải trong sạch trên mọi mặt trận pháp lý" - ông nói.


TT&VH