Sau mấy chục năm thất bại trong việc chinh phục sông Đà, đến đầu thập kỷ 40, để mong xác định sớm được nơi xây đập, Sở Thủy lợi Đông Dương đă mời ông Hoffet, lúc đó là một giáo sư đại học danh tiếng của châu Âu lên sông Đà nghiên cứu.
Vị GS này ăn rừng ngủ thác cùng hàng chục chuyên gia địa chất, khảo sát dọc sông Đà và đă chọn khu vực Chợ Bờ (Ḥa B́nh). Tuy nhiên, công việc dang dở th́ Nhật đảo chính Pháp.
Phát xít Nhật đă bắt ông khi ông đang cùng các thợ khoan làm việc trên khu vực Chợ Bờ, rồi thủ tiêu ông một cách bí mật.
20 năm sau, vợ ông Hoffet sang Việt Nam và phải mất nhiều ngày, nhờ nhiều người mới t́m thấy hài cốt ông ở măi Yên Châu (Sơn La).
Đập thủy điện Sơn La
Sau ngày lập quốc, th́ mọi việc nghiên cứu sông Đà của các kỹ sư người Pháp dừng lại hết.
Chỉ có một số tư liệu rất ít ỏi nói về hành tŕnh nghiên cứu địa chất sông Đà viết bằng tiếng Pháp c̣n lưu trữ rải rác trong các thư viện bên nước Pháp mà các nhà khoa học của ta t́m thấy sau này.
Ḥa b́nh lập lại ở miền Bắc, nước ta đă thành lập Ủy ban trị thủy sông Hồng và vạch ra các tuyến ở Ḥa B́nh, Vạn Yên, Tạ Bú để các nhà địa chất t́m ṭi, nghiên cứu xác định nơi xây dựng thủy điện.
Đến thập kỷ 60 của thế kỷ trước, các nhà khoa học địa chất của Việt Nam và Trung Quốc tiếp tục nghiên cứu địa chất sông Đà, nhưng cũng bất lực trước lớp sỏi cuội quá dày dưới đáy sông.
Nếu xây dựng thủy điện th́ phải bóc hết lớp sỏi cuội đó đi, trong khi đó, khoa học kỹ thuật thời đó chưa phát triển, máy móc ít, nên rất tốn kém và rốt cục biện pháp này không khả thi.
Sau khi đập thủy điện vĩ đại nhất thế giới được xây dựng thành công ở Ai Cập, bởi các chuyên gia Liên Xô, chính phủ đă mời các nhà khoa họcLiên Xô sang Việt Nam nghiên cứu về sông Đà.
Ḷng con sông ở Ai Cập có tầng sỏi cuội dày tới 200m, do đó, lớp sỏi dày vài chục mét ở sông Đà không thấm vào đâu so với tŕnh độ kỹ thuật vượt bậc của khoa học Liên Xô.
Công trường thủy điện Sơn La ngày mới chặn ḍng
Sau khi các chuyên gia Liên Xô giúp xây dựng xong thủy điện Thác Bà, th́ triển khai thủy điện Ḥa B́nh. Bắt đầu từ năm 1971, hàng trăm kỹ sư, chuyên gia của hai nước đă đi dọc sông Đà, đặt mũi khoan chi chít để vẽ lại bản đồ địa chất ḷng sông.
Và đập thủy điện Ḥa B́nh đă trở thành một công tŕnh vĩ đại nhất nước ta về tiền của, công sức và cả máu xương con người. Công tŕnh này cũng chính thức xác nhận khả năng kỳ diệu của con người trong việc chinh phục thiên nhiên. Và lần đầu tiên trong lịch sử, con sông mà cụ Nguyễn Tuân gọi là Ma-cà-rồng đă bị khuất phục.
Ngày nay, chúng ta dạo chơi trên hồ Ḥa B́nh, ngắm nh́n con đập hùng vĩ, nhưng ít người biết đến những bí ẩn về con đập này.
"Pḥng làm việc" dă chiến tại công trường thủy điện Sơn La
Để “trị” lớp sỏi cuội, phù sa, cát dày 50-70m dưới đáy sông, các nhà khoa học đă sử dụng kỹ thuật đập chống thấm. Lớp phù sa và cát bề mặt được bóc dỡ. Lớp sỏi cuội được xử lư bằng cách khoan phụt bê tông nhằm gia cố đến tận đá gốc. Kỹ thuật khoan phụt bê tông biến cả tầng sỏi cuội dày thành khối bê tông vững chắc.
Nghe th́ có vẻ đơn giản vậy, nhưng đă phải huy động tới 6 vạn người, gồm các nhà khoa học, kỹ sư, công nhân cùng với các loại máy móc tối tân nhất thời bấy giờ và làm việc trong hơn 10 năm trời ṛng ră mới hoàn thành công tŕnh.
Và con đập vĩ đại nhất lịch sử Việt Nam đến thời điểm đó, đă được hoàn thành. Đập cao tới 128m, chiều rộng đáy tới 820m và chiều rộng đỉnh 20m. Chiều dài đỉnh đập là 640m.
Có một bí ẩn ít ai biết, ấy là đập Ḥa B́nh được làm bằng cả đá, bê tông và đất sét. Đó là một con đập mềm, có khả năng chống thấm, chống động đất rất tốt.
Kỹ sư địa chất Nguyễn Văn Nhân và Huỳnh Phong đă gắn bó nhiều năm với sông Đà
Điều ít ai biết nữa, đó là nhà máy thủy điện Ḥa B́nh nằm trong ḷng núi. Đó thực sự là một kỳ công kỹ thuật, nhằm đối phó với chiến tranh.
Để làm được nhà máy ngầm, phải đào thủng núi, moi ra 1,2 triệu mét khối đá. Các nhà khoa học đă tạo ra hang ngầm có chiều cao 52m, rộng 22m và dài tới 280m.
Tại thủy điện ḥa B́nh, một vấn đề về địa chất vô cùng phức tạp mà các nhà khoa học, các kỹ sư địa chất phải dày tâm nghiên cứu, t́m biện pháp khắc phục, ấy là việc chống thấm núi đá vôi Trại Nhăn.
Hồi kỹ sư Bùi Khôi Hùng cùng các kỹ sư địa chất khác khoan núi Trại Nhăn th́ tự nhiên thấy tụt cần khoan.
Xác định đây là dăy núi đá vôi có hiện tượng karst rơ rệt với rất nhiều hang động trong ḷng núi nên buộc phải xử lư trước khi đắp đập thủy điện.
Chợ Quỳnh Nhai đă ch́m vĩnh viễn dưới ḍng nước bạc
Để xử lư được hiện tượng này, phải đào hàng loạt hầm ngầm sâu vào ḷng núi. Khi đào hầm vào mới phát hiện ra rất nhiều hang động có mái đá cao tới 20 mét.
Để tránh hiện tượng các khối bêtông bị sụt lún, biến mất trong ḷng núi, phải làm đường ngầm vào ḷng núi với chiều dài 1.508m, xử lư khoan phụt bêtông phía dưới đường ngầm, sau đó phá núi thành những khối rỗng h́nh thang rồi mới phụt bêtông vào.
Những khối bêtông h́nh thang sẽ đè lên nhau thành một bức tường vững chăi chạy dọc ḷng núi, khó có thể sụt lún được nữa.
Với các nhà địa chất, các nhà khoa học trong ngành xây dựng th́ đây là công tŕnh đặc biệt nhất, duy nhất ở nước ta từ trước đến nay. Họ đă phải thi công biến vùng núi đá vôi có nhiều đứt găy lớn, thông suốt thượng, hạ lưu với nhiều hang hốc thành một khối vững chắc.
Quả núi hai bên đập thủy điện Ḥa B́nh đă biến thành núi nửa nhân tạo, đảm bảo chống mất nước từ hồ xuống phía hạ lưu.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. V́ một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hăy ghé thăm chúng tôi, hăy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
Họ đă khuất phục ḍng sông Đà hung dữ như thế nào?
