Trước khi rời đất nước đến định cư tại Mỹ, không một người đàn bà Huế nào có thể nghĩ rằng qua đến đất người xứ lạ này, việc nấu nướng hay làm các món ăn Huế có thể nuôi sống bản thân họ và gia đ́nh. Nhưng sự thật, từ hàng chục năm nay việc làm các “món ăn chơi” của đất Thần Kinh như nem chả Huế, tré, các món ăn từ các loại bột như bánh bột lọc, bánh quai vạc, bánh bèo, bánh nậm, bánh ít-bánh ram, bánh ướt tôm chấy, bánh ướt thịt nướng, v.v. đă là những món được mọi người yêu thích, sẵn sàng đến tận nhà người sản xuất “to go” mang về trong các buổi tiệc tùng, họp mặt gia đ́nh những ngày sinh nhật, lễ Tết và mang đi biếu xén cho bạn bè hay người thân.
Đĩa “bánh quai vạc,” hay c̣n gọi là “bánh lọc trần”.
Khi khách được mời tham dự các buổi tiệc gia đ́nh, họ cũng t́m đặt một món Huế để mang tới như là đóng góp để chung vui.
Tùy theo khẩu vị, có người ở Nam Cali đặt món bánh bột lọc từ Sacramento, San José... nhưng cũng rất nhiều người đi chơi Little Saigon khi về, không quên mang theo nem chả Huế sản xuất ở Bolsa để làm quà cho con cái, gia đ́nh. Nhiều người đă đặt các món nem chả đông lạnh để gửi biếu bạn bè ở các tiểu bang khác bằng cách gửi “priority” để món quà có thể đến trong vài ngày, trực tiếp liên lạc với nhà hàng hay nơi sản xuất, mà không cần phải nhờ người khác giúp đỡ. Cứ nh́n quang cảnh khách mua xếp hàng ở quán Hương Giang trên đường Brookhurst, khu Bolsa những ngày cuối tuần, vào dịp Giáng Sinh, lễ Tạ Ơn, ngày Cha, ngày Mẹ hay Tết Nguyên Đán mới thấy “sức mạnh” của món ăn Huế, và thực sự những món “to go” xứ Huế này đă mang lại thành đạt, giàu có cho nhiều gia đ́nh người Huế ở nhiều tiểu bang trên đất Mỹ.
Gói chả thẻ (hay chả lọn).
Nhưng để “thành danh,” nổi tiếng có nhiều khách hàng như ngày nay, không phải là chuyện dễ dàng, nhiều gia đ́nh đă bước qua những giai đoạn cam go, khó khăn, cực nhọc, thức khuya dậy sớm để sản xuất và tạo sự tin cậy dần dà của khách hàng, mang lại thương hiệu đặc biệt cho mọi nhà.
Cô giáo Nguyễn Bích Nga, xuất thân là cô giáo Toán-Lư-Hóa, tốt nghiệp trường sư phạm, chưa bao giờ biết đến chuyện buôn bán, có thể thích món ăn Huế nhưng không quen làm. Tháng Ba năm 1975 cô cũng như bao nhiêu người vợ quân cán chính tại Huế, đă sớm chịu cảnh nuôi chồng trong trại tù cộng sản. Cuộc ly biệt, gian khổ trong bảy năm rưỡi, săn sóc cha mẹ, nuôi chồng, dạy con, quả là quăng thời gian cay đắng.
Khay bánh “ít trần” bắt mắt đang chờ khách mang đi.
Năm 1993, gia đ́nh cô, theo danh sách H.019 đến định cư tại vùng Little Saigon. Trong thời gian chồng vào làm hăng, th́ cô Nga c̣n bận bịu với đàn con cắp sách đến trường, nghĩ ra một việc làm tại nhà. Đó là những ngày cô nghĩ đến việc làm món Huế “to go,” bắt đầu bằng món bánh “quai vạc” từ bột sắn, rồi các loại bánh bèo, bánh nậm... những món ăn Huế được nhiều người yêu thích đă đến tận nhà cô mua đem về. Khi bắt đầu chưa có khách, cô giáo Nga đă bắt đầu bằng việc sản xuất “c̣ con”, đứng bếp mỗi ngày từ 4 giờ sáng đến 12 giờ đêm, chủ yếu là cung cấp cho bạn bè, bà con. Từ đó tiếng tăm lan dần, càng ngày càng đông khách, thay v́ giao hàng tại nhà, gia đ́nh mở một cửa tiệm để tiện giao hàng, sau đó mở thêm tiệm ăn Huế để phục vụ khách ăn tại chỗ, mấy năm sau lại có thêm tiệm ăn thứ hai, cũng chỉ là món Huế.
Ngày nay cơ sở Hương Giang với hơn hai chục nhân công, mỗi nhóm người phụ trách một món “sở trường” để đủ hàng cung cấp cho khách hàng đến “to go”. Tuy vậy người chủ tiệm Hương Giang không bao giờ quên ḿnh là một người tù trại B́nh Điền khắc nghiệt ngày trước ở Huế, đă hết ḷng cống hiến những số tiền lớn cho sinh hoạt hàng năm của “Hội Ái Hữu Cựu Tù Nhân B́nh Điền”.
Một gia đ́nh “H.O.” khác là anh Bùi Kế, sĩ quan cảnh sát, tù tập trung sau Tháng Tư năm 1975 sáu năm rưỡi, sang Mỹ trong danh sách H.20. Thừa kế tay nghề của bà mẹ đă có mở quán ăn ở quê nhà, sang đến quận Cam, vợ chồng anh bắt đầu nghĩ đến việc làm món Huế cung cấp cho khách ăn, dần dà mở tiệm, nhưng khâu chính vẫn là “Huế to go” cho khách đặt hàng mang về hay gửi đi các tiểu bang xa.
Khâu làm “bánh nậm”.
Anh Huỳnh Nam đến quận Cam theo diện di dân từ năm 1990. Trong khi anh Nam đi bỏ báo th́ vợ ở nhà bắt đầu làm món Huế. Bắt đầu không thuê mướn người, hai vợ chồng phải thức khuya dậy sớm, vất vả, nhưng nghề làm món Huế to go, có một số khách quen, gia đ́nh vẫn có được một cuộc sống thong thả.
Ngoài những tiệm ăn Huế có bán hàng “to go” ở những vùng đông người Việt trên đất Mỹ như Westminster, San Jose, Houston, Sacramento... số người Huế làm món Huế tại nhà theo yêu cầu của khách đến “to go” không phải ít, khó mà kể hết tên, mỗi người một vẻ, ai cũng có một số khách quen của ḿnh. Sacramento có bánh bột lọc bà Hoa, bà Năm... San Jose có bột lọc bà Chánh, chả gị-bánh nậm chay chị Mai, bánh nậm-bột lọc chị Nga, chả cô Hương, nem chả bà Non... Westminster có nem-chả bà Hồng, bánh bột lọc ông Nhơn, nem bà Đức, nem-chả cô Hương, quai vạc Y B́nh, bột lọc gói bà Đào, tré bà Loan, bánh lọc bà Út, bánh ít đen bà Phước... Người Huế làm nghề món Huế “to go” tại tiệm hay ở nhà riêng trên đất Mỹ không tậu được vài cái nhà, cái cho thuê, cái ở th́ cũng thong dong, thoải mái tiền bạc.
Món ăn Huế nhờ đâu mà được mọi người ưa chuộng, có lẽ do món Huế, nhẹ nhàng, nhiều hương vị và màu sắc, mỗi món ăn một ít, thay đổi nên không thấy ngán. Bà con xứ Huế “ăn nên làm ra” nhờ món ăn Huế có lẽ cũng nên biết ơn các tay đầu bếp tận tụy của cung đ́nh nhà Nguyễn ngày xưa, và nhớ ơn luôn cả cái nghèo muôn đời của xứ Huế, củ sắn, mớ gạo, lon nếp, cũng biến chế thành những món ăn kiểu cách mà ngon miệng.
Nguồn: Huy Phương/ Người Việt
Huế 'to go' làm nên sự nghiệp
