Lê Minh Khai - Trà Mi lược dịch
Dạo này châu Á coi bộ nóng dữ. Nhiệt độ tăng như vậy v́ hai nước, liên quan chặt chẽ nhưng giả vờ như không có, là Trung Quốc và Việt Nam.
Những bản tin dạo gần đây thường xuyên nói đến cuộc biểu t́nh chống Nhật Bản ở Trung Quốc. Và trong mùa hè đang qua, mọi người đă đọc tin tức về những cuộc biểu t́nh chống Trung Quốc tại Việt Nam. Tất cả mọi người đều nổi nóng về chuyện biển đảo (nhưng tôi thích gọi đó là “những ḥn đá dưới biển”), và tất cả đều sử dụng cùng một bài bản để nói về những xung đột biển đảo - một loại bài bản chống nước ngoài.
Bài bác chống Nhật Bản là một trong những tiểu sảo chính phủ Cộng ḥa Nhân dân Trung Hoa [TQ] đă dùng đi dùng lại để có được sự ủng hộ của người dân. Bất cứ khi nào có chuyện xấu xa, chỉ cần chỉ tay sang Nhật Bản. Tất cả mọi chuyện luôn luôn là lỗi của Nhật Bản.
Bất cứ khi nào nghe về các cuộc biểu t́nh như hiện đang diễn ra ở Trung Quốc, tôi luôn luôn có một mong muốn cháy bỏng đi thăm Đài Kỷ niệm Bước Đại Nhảy Vọt, nơi đó là chỗ để tưởng nhớ hàng triệu người Trung Quốc vô tội đă bị chết đói v́ chính sách của chính phủ Trung Quốc trong thời cuối thập niên 1950 và đầu những năm 1960.
Hoặc nếu tôi không thể tới được Đài Kỷ niệm Bước Đại Nhảy Vọt đó, ít nhất tôi cũng muốn đi thăm Đài tưởng niệm cuộc Cách mạng Văn hóa nổi tiếng, vinh danh tất cả những người Trung Quốc vô tội đă bị giết một cách điên cuồng hoặc những người có cuộc sống bị phá hủy v́ các chính sách của chính phủ Trung Quốc trong mười năm từ 1966-1976.
Cái ǵ? Không có Đài Kỷ niệm Bước Đại Nhảy Vọt à? Bạn muốn nói là hàng triệu người Trung Quốc vô tội bị bỏ đói đến chết để không được ǵ cả sao?
Cái ǵ nữa? Bạn nói không có Đài tưởng niệm Cách mạng Văn hóa à? Có nghĩa là 1/4 dân số của trái đất này bị chính phủ của họ dày ṿ, đầy đọa cả mười năm trời và không có một sự công nhận chính thức hay sao?
Ồ, đúng rồi! V́ đó là tất cả là lỗi của Nhật Bản! Tất cả mọi thứ [xấu xa] ở Trung Quốc là lỗi của Nhật Bản...
Trong thế kỷ XIX, đúng là lỗi của Nhật Bản v́ đó là một trong những vùng đất duy nhất ở châu Á đă phản ứng với các mối đe dọa của phương Tây bằng cách hiện đại hóa và cạnh tranh với phương Tây. (Và dĩ nhiên phương Tây đă không bao giờ phải xin lỗi v́ đă xâm chiếm và thuộc địa hóa nhiều quốc gia trên thế giới...)
Và đúng thế, đó là lỗi của Nhật Bản v́ lúc đó Trung Quốc đă quá bất lực để làm được như vậy.
Ok, chắc chắn, chúng ta có thể đổ lỗi cho Nhật Bản đă bành trướng và chiếm Nam Hàn và Đài Loan làm thuộc địa, và chúng ta cũng có thể đổ lỗi cho Nhật Bản đă tấn công Trung Quốc (đây là việc thế giới đă yêu cầu Nhật Bản phải xin lỗi, và trong khi đó thực dân phương Tây th́ ... không cần phải xin lỗi v́ cũng đă làm những điều đó.) Có lẽ Nhật Bản có thể đă hiện đại hóa mà không cần phải bành trướng.
Mặc dù có lẽ Nhật Bản đă không thể làm như thế. Thử nghĩ xem có bất kỳ quốc gia phương Tây ở thời gian mà hiện đại hóa mà không đi chiếm thuộc địa hay không? Tất nhiên, đó là lỗi của Nhật Bản đă bắt chước để làm những ǵ những “đại ca” [phương TTay] đă làm tại thời điểm đó...
Nhưng tại sao có thể không Trung Quốc chống lại cuộc bành trướng của Nhật Bản? Trung Quốc, với một nền văn minh đă có từ hàng ngàn năm... Tại sao TQ lại không thể chống lại Nhật Bản, một giống dân đến từ một nước nhỏ trên một quần đảo ngoài khơi?
Không những Trung Quốc đă không chống ngoại xâm, nhưng TQ đă c̣n gây ra những tội ác vô nhân đạo không thể tưởng tượng được. Vào năm 1938, thí dụ, Chiang Kai-shek [Tưởng Giới Thạch] đă ra lệnh mở đê sông Hoàng Hà để gây lũ lụt miền ở bắc Trung Quốc hầu ngăn chặn sự tiến quân của Nhật Bản.
Thường dân Trung Quốc, những người sống trong khu vực đó đă không được thông báo, và ước tính bảo thủ là đă có 800.000 người dân Trung Quốc bị chết đuối.
Chiang Kai-shek giết chết 800.000 người dân nước ḿnh... nhưng đó là lỗi của người Nhật... Có bao nhiêu nhà lănh đạo trong thế giới này đă giết chết 800.000 người dân của họ? (Ok, Mao Trạch Đông giết chết hàng triệu ... nhưng 800.000 người chết vẫn là con số gây ấn tượng lắm.)
Việt Nam khá hơn một chút. Trong những năm 1950, Bắc Việt Nam [Việt Nam Dân chủ Cộng ḥa] và Trung Quốc là những người bạn quư hóa. Nhưng bắt đầu từ giữa những năm 1960 với cuộc Cách mạng Văn hóa, và sau đó vào năm 1972 với Cuộc sống chung Ḥa b́nh giữa Mao với Nixon, và cuối cùng là vào năm 1979 với cuộc chiến tranh với Trung Quốc, quan hệ Việt-Trung đă xấu đi.
Trong t́nh trạng đó, sách lược về “sự đề kháng chống xâm lược của Trung Quốc” đă trở thành gay gắt hơn bao giờ hết.
V́ vậy, nhân tố đă kết hợp Trung Quốc và Việt Nam là ǵ? Nó chính là con bài “chống ngoại xâm” mà cả Trung Quốc và Việt Nam đều sử dụng.
V́ vậy, đây là câu hỏi của tôi: Trong thời đại toàn cầu của chúng ta như hiện nay mà mọi quốc gia trên hành tinh này đều liên quan mật thiết với tất cả các quốc gia khác, vai tṛ tích cực của lá bài chống nước ngoài là cái ǵ?
Vai tṛ “tích cực” duy nhất mà tôi có thể thấy, là nó [nước cờ “bài ngoại”] đem tính hợp pháp lại cho các chính phủ hiện hành và nó làm cho các công dân ở các nước đó cảm thấy thoải mái khi họ có thể đổ lỗi cho người khác cho những vấn đề của họ.
Tuy nhiên, vấn đề thực sự là những sách lược “chống nước ngoài” này thực sự hạn chế khả năng hoạt động hiệu quả của các chính phủ trong thế giới mà chúng ta đang sống.
Khi dân Trung Quốc tức giận với Nhật Bản, điều này có thể tăng cường tính hợp pháp của chính phủ Trung Quốc và làm cho người dân Trung Quốc cảm thấy sướng, nhưng chính phủ Trung Quốc đang rất cần sự đầu tư của các doanh nghiệp Nhật Bản để giữ cho nền kinh tế tại đây thịnh vượng, và đó cũng là điều cần thiết cho sự hợp pháp của chính phủ, và những thường dân Trung Quốc, những người làm việc cho các công ty Nhật Bản, cần những công việc làm tại đó.
Cuối cùng, tôi không thể không đi đến kết luận rằng những sách lược “chống nước ngoài” không có vai tṛ ích lợi trong hiện tại. Luận điệu chống Nhật Bản là điều quan trọng trong Thế chiến II ở Trung Quốc, và bài hát “kháng chiến chống ngoại xâm” đă rất quan trọng ở Việt Nam trong thời chiến tranh chống Mỹ, nhưng những luận điệu (chống nước ngoài) không c̣n phù hợp với thế giới đương đại của chúng ta.
Từ trái: Biểu t́nh chống Trung Quốc tại Việt Nam, biểu t́nh chống Nhật Bản tại Trung Quốc. Nguồn ảnh: OntheNet.
Tất nhiên, không ai nên cho phép Trung Quốc bắt nạt người khác để giành quyền kiểm soát tất cả những ḥn đảo trong vùng biển. Nhưng tôi không thấy những bài sách lược “bài ngoại” đang giúp mang lại kết quả đó.
Cần phải có một biện luận mới. Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam và Nam Hàn cần để tạo ra một mô h́nh mới để nói chuyện với nhau và về nhau. Quá khứ là quá khứ. Chúng ta đang sống trong hiện tại.
Nếu thực sự xét lại quá khứ, th́ chúng ta có thể dễ dàng t́m thấy cả núi bằng chứng để phản biện những ǵ mọi người đang nói hiện nay. V́ vậy, mọi người nên ngưng nói dối và ngưng nói một nửa sự thật về quá khứ, để tập trung vào những ǵ chúng ta phải giải quyết ngày hôm nay.
© DCVOnline
Nguồn: History and Anti-Foreign Discourses. Le Minh Khai’s SEAsian History Blog. 20Sep12.
Lịch sử và những sách lược bài ngoại
