Nga-Mỹ “quần nhau”, Trung Quốc hưởng lợi?

Kể từ khi Tổng thống Barack Obama lên nhậm chức đầu năm 2009, chưa lúc nào quan hệ giữa hai cường quốc Nga và Mỹ lại căng thẳng như thời điểm này. Trong khi gấu Nga và đại bàng Mỹ “quần nhau” thì rồng Trung Quốc dường như lại đang được hưởng lợi.

Cuộc chiến giữa gấu Nga và đại bàng Mỹ

Quan hệ giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới Nga và Mỹ thời gian gần đây trở nên căng thẳng nghiêm trọng vì một loạt vấn đề liên quan đến cuộc khủng hoảng chính trị ở Syria, kế hoạch lá chắn tên lửa và cuộc bầu cử Duma Quốc gia Nga.

Cuộc đối đầu giữa hai cựu địch thủ thời Chiến tranh Lạnh chính thức nổi lên từ vấn đề Syria. Ngay từ khi các cuộc biểu tình chống chính phủ Syria nổ ra cách đây nhiều tháng, giữa Nga và Mỹ đã bắt đầu nảy sinh mâu thuẫn về cách xử lý cuộc khủng hoảng này. Washington liên tục gây sức ép đòi chính phủ của Tổng thống Syria Bashar Assad phải từ chức trong khi Moscow phản đối sự can thiệp của phương Tây vào đây. Khi Mỹ đưa ra những lời đe dọa, cảnh báo đối với Tổng thống Assad thì Nga tuyên bố sẽ không để phương Tây biến Syria thành Libya thứ hai.

Mâu thuẫn giữa Nga và Mỹ ở Syria đã trở nên nóng bỏng một cách đáng lo ngại vào những ngày cuối cùng của tháng 11 khi hai nước “đua” nhau triển khai tàu chiến, vũ khí tối tân đến vùng lãnh hải gần Syria. Nga đã triển khai một loạt tàu chiến và xe tăng đến Syria. Ngoài ra, có tin Moscow còn cung cấp một loạt hệ thống phòng không hiện đại S-300 cũng như các hệ thống radar đến cho Syria. Đáp lại, Mỹ cũng kéo rất nhiều tàu chiến tối tân, trong đó có cả tàu sân bay hạt nhân, đến khu vực lãnh hải ngoài khơi Syria. Trước những động thái quân sự gây giật mình này, nhiều người đã nghĩ đến viễn cảnh về một cuộc đối đầu quân sự giữa Nga-Mỹ ở Syria.

Chưa dừng lại ở đó, Nga và Mỹ còn lục đục với nhau vì kế hoạch thiết lập lá chắn tên lửa của Washington ở Châu Âu. Trên thực tế, vấn đề này đã trở thành “cái dằm” vô cùng khó chịu trong quan hệ giữa hai nước trong nhiều năm qua. Khi Tổng thống Obama mới lên cầm quyền và tuyên bố hủy kế hoạch lá chắn tên lửa thời Tổng thống Bush, nhiều người thở phào nghĩ rằng “cái dằm” trên đã được rút bỏ. Tuy nhiên, kế hoạch lá chắn tên lửa mới thay thế kế hoạch cũ cũng không làm Moscow thấy hài lòng. Nga muốn Mỹ có một lời đảm bảo mang tính ràng buộc về pháp lý khẳng định lá chắn tên lửa của họ ở Châu Âu không nhằm vào Nga, nhưng Washington đã từ chối yêu cầu này.

Mâu thuẫn Nga-Mỹ xung quanh vấn đề này bắt đầu trỗi dậy từ cuối tháng trước khi Tổng thống Dmitry Medvedev lên tiếng cảnh báo, Nga sẽ triển khai một loạt tên lửa ở khu vực biên giới với các nước NATO nhằm thẳng vào hệ thống lá chắn tên lửa của Mỹ nếu Washington cứ cố tình thiết lập hệ thống này ở Đông Âu như kế hoạch. Đáp lại, Mỹ cũng tuyên bố sẽ không thay đổi kế hoạch bất chấp sự phản đối dữ dội của Nga.

Mâu thuẫn này chưa qua thì mâu thuẫn khác đã tới. Diễn biến mới nhất đẩy quan hệ giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới xuống mức thấp hơn nữa chính là những chỉ trích của giới quan chức Mỹ nhằm vào cuộc bầu cử Duma Quốc gia (Nga) vừa diễn ra hôm 4/12 vừa rồi.

Ngoại trưởng Hillary Clinton mới đây đã không ngần ngại phê phán thẳng thừng rằng cuộc bầu cử quốc hội ở Nga vừa không tự do vừa không công bằng. Phát biểu này đã châm ngòi cho một cuộc khẩu chiến, phê phán lẫn nhau giữa giới quan chức hai nước. Thủ tướng Vladimir Putin cáo buộc Mỹ đang tìm cách kích động các cuộc biểu tình chống chính phủ ở Nga.

Có thể nói, những diễn biến đầy căng thẳng trên trong quan hệ giữa Nga và Mỹ đang đe dọa phá hỏng tiến trình “cài đặt” lại mối quan hệ song phương giữa hai nước mà Tổng thống Obama đã khởi động từ cách đây hơn 3 năm.

Trung Quốc hưởng lợi?

Trong bối cảnh quan hệ Mỹ-Nga rơi vào căng thẳng, nhiều nhà phân tích tin rằng Trung Quốc sẽ được hưởng lợi từ điều này.

Bắc Kinh trong thời gian gần đây cũng tỏ ra khó chịu và bất an trước việc Washington liên tục có các động thái củng cố quan hệ liên minh với các nước Châu Á và tăng cường sự hiện diện quân sự ở khu vực chiến lược này. Mặc dù Mỹ không thừa nhận việc họ củng cố quan hệ liên minh với các nước Châu Á là nhằm đối phó với Trung Quốc nhưng trên thực tế điều này khó có thể phủ nhận.

Cách đây không lâu, các quan chức hàng đầu Mỹ liên tục tuyên bố nước này là cường quốc Châu Á Thái Bình Dương. Sau những tuyên bố kiểu này là một loạt động thái thắt chặt quan hệ với các nước Châu Á như Philippine, Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia... Mỹ còn ký một thỏa thuận tăng cường sự hiện diện quân sự ở Australia. Trung Quốc tin rằng, Mỹ đang tìm cách thắt chặt vòng vây xung quanh nước này. Việc Mỹ đối đầu với Nga đã tạo ra một cơ hội thuận lợi để Trung Quốc bắt tay với Nga làm đối trọng với Mỹ và các nước trong khu vực Châu Á.

Rõ ràng, trong bối cảnh nhiều nước Châu Á đang hướng về phía Mỹ thì việc Trung Quốc có một đồng minh là cường quốc lớn như Nga là điều rất có lợi. Nhận thức được điều này, Bắc Kinh đã nhanh chóng lên tiếng bênh vực Moscow trước những chỉ trích của quan chức Mỹ về cuộc bầu cử Duma Quốc gia vừa rồi.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hong Lei hôm 9/12 đã phát biểu: "Trung Quốc tin rằng, kết quả bầu cử Duma Quốc gia phản ánh đúng ý chí, nguyện vọng của nhân dân Nga. Chúng tôi tôn trọng sự lựa chọn của nhân dân Nga và ủng hộ Nga tiếp tục đi theo con đường phát triển mà họ đã chọn, phù hợp với tình hình đất nước họ”.

Các nhà phân tích tin rằng, việc Mỹ chỉ trích cuộc bầu cử quốc hội ở Nga vừa rồi là dấu hiệu cho thấy nước này đang cảm thấy rất khó chịu trước viễn cảnh ông Putin quay trở lại điện Kremlin. Việc Bắc Kinh lên tiếng bênh vực cuộc bầu cử của Nga được đánh giá là bước đi khôn ngoan bởi nó sẽ giúp Bắc Kinh kéo Thủ tướng Putin và sau này là Tổng thống Putin về phía Trung Quốc. Một nước Nga dưới sự lãnh đạo của ông Putin chắc chắn sẽ “rắn” hơn với Mỹ và phương Tây và quan hệ giữa Nga và Trung Quốc sẽ có cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn.

Ngoài cái lợi nói trên, việc Nga-Mỹ đối đầu nhau cũng giúp Bắc Kinh thuận lợi hơn trong việc đàm phán các thỏa thuận về khí đốt trị giá nhiều tỉ USD với Moscow. Chắc chắn, Nga sẽ muốn lôi kéo một đồng minh như Trung Quốc nên vì thế họ sẽ không “rắn” với Bắc Kinh trong vấn đề này.

Kiệt Linh

Nga-Mỹ “quần nhau”, Trung Quốc hưởng lợi?

3 thang` deu` co' loi, ban' vu~ khi' cho tui bay giet' lan~ nhau