Trong lúc nhiều người trên khắp thế giới tán thưởng việc quân đội Ai Cập cam kết không nổ súng vào người biểu t́nh chống chính phủ, một số người Trung Quốc nêu lên câu hỏi là nếu những ǵ đang xảy ra tại Quảng trường Tahrir ở Cairo diễn ra ở Bắc Kinh, liệu Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc có ra tay giết người như họ đă làm cách nay hơn 20 năm ở Quảng trường Thiên An Môn hay không. Một vị giáo sư chính trị học ở Mỹ cho rằng quân đội Trung Quốc có phần chắc sẽ ra tay đàn áp người biểu t́nh theo lệnh của giới lănh đạo ở Trung Nam Hải, nhưng một nhân vật bất đồng chính kiến nổi tiếng của Trung Quốc không tán thành ư kiến này. Mời quí vị nghe Duy Ái tŕnh bày thêm chi tiết trong tiết mục Nh́n Về Á Châu sau đây.
Hàng trăm ngàn người Trung Quốc, phần lớn là sinh viên học sinh, biểu t́nh đ̣i dân chủ ở Quảng trường Thiên an môn ở Bắc Kinh, 17/05/1989
Trong hơn một tuần nay, trong lúc nh́n trên màn ảnh truyền h́nh những cảnh tượng ở Quảng trường Tahrir ở Cairo, nhiều người trên thế giới đă nhớ tới cảnh hàng trăm ngàn người Trung Quốc, phần lớn là sinh viên học sinh, biểu t́nh đ̣i dân chủ ở Quảng trường Thiên an môn ở Bắc Kinh cách nay hơn 20 năm. Một số nhà phân tích cho rằng làn sóng của “Cuộc cách mạng hoa Lài” ở Tunisia -- đă lan sang Ai Cập và một số quốc gia trong khối Ả rập, cũng có thể lan tới những nước khác đang nằm dưới sự cai trị của các chế độ độc tài, như Trung Quốc chẳng hạn. Hầu hết các nhà quan sát đồng ư với nhau rằng người dân Trung Quốc cũng có những nỗi bất măn không khác ǵ mấy với người dân ở Tunisia hay Ai Cập.
Trong khi đó, cũng có nhiều người, đặc biệt là những người Trung Quốc, đă nêu lên câu hỏi là nếu những ǵ đang xảy ra ở Cairo diễn ra ở Bắc Kinh, liệu Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc có ra tay giết người như họ đă làm vào tối ngày mồng 3 rạng ngày mồng 4 tháng 6 năm 1989 hay không.
Giáo sư Vương Duy Chính là chủ nhiệm khoa chính trị của Đại học Richmond ở tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ. Ông cho biết ư kiến như sau trong cuộc phỏng vấn mới đây dành cho đài VOA:
"Nếu những ǵ đang xảy ra ở Ai Cập xảy ra ở Trung Quốc, rất khó để có thể tưởng tượng là Quân đội Giải phóng Nhân dân sẽ làm phản, sẽ về phe của dân chúng để lật đổ chính phủ. Tuy nhiên, điều này cũng không hẳn là chắc chắn không xảy ra."
'Người biểu t́nh vô danh' đứng chặn 1 đoàn xe tăng gần Thiên An Môn khi Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc được triển khai đàn áp người dân, 05/06/1989
Tiến sĩ Vương Duy Chính cho rằng có nhiều khả năng là quân đội Trung Quốc sẽ tiếp tục trung thành với giới lănh đạo ở Trung Nam Hải v́ họ đă nhận được rất nhiều quyền lợi từ những chính sách của Trung Quốc nhằm bành trướng sức mạnh quân sự trong hơn 20 năm qua. Ông giải thích thêm như sau:
"Trong 21 năm qua, v́ kinh tế Trung Quốc đă tăng trưởng với tốc độ rất nhanh chóng, nên công cuộc hiện đại hóa quốc pḥng, vốn nằm ở hạng chót của kế hoạch 4 cái hiện đại hóa do Đặng Tiểu B́nh xướng xuất, đă được nâng cấp và trong hai thập niên qua giới lănh đạo Trung Quốc đă không ngớt đổ rất nhiều nguồn lực cho quân đội. Thêm vào đó, từ thời Giang Trạch Dân cho tới thời Hồ Cẩm Đào hiện nay, có rất nhiều tướng lănh trong quân đội đă được thăng chức, được đưa vào hàng ngũ lănh đạo. Và dĩ nhiên là họ làm như vậy với mục đích tranh thủ sự trung thành của quân đội để bảo vệ cho sự ổn cố của chế độ."
Tiến sĩ Walter Lohman, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Á châu của Quỹ Heritage ở Washington, cũng cho rằng mức độ “phục tùng mệnh lệnh Đảng” của quân đội Trung Quốc trong những năm gần đây dường như c̣n cao hơn lúc trước. Ông nói rằng điều này có thể thấy được qua những vụ đàn áp ở Tây Tạng năm 2008 và ở Tân Cương năm 2009.
Trong khi đó, ông Ngụy Kinh Sinh, một nhân vật bất đồng chính kiến nổi tiếng của Trung Quốc đang sống lưu vong ở Mỹ không tán đồng nhận định cho rằng quân đội Trung Quốc sẽ nổ súng vào người biểu t́nh. Ông giải thích như sau:
Sinh viên tạc tượng 'Nữ thần Dân chủ' ở một khuôn viên gần Thiên An Môn, 29/05/1989
"Tôi nghĩ rằng t́nh h́nh hiện nay đă hoàn toàn khác với t́nh h́nh của 20 năm trước. Tầm nh́n và khả năng phán đoán sự việc của người lính Trung Quốc đă hoàn toàn khác trước. Và thật ra th́ 20 năm trước ông Đặng Tiểu B́nh cũng đă phải rất khó khăn mới có thể ép buộc quân đội nổ súng giết người. Bây giờ tôi nghĩ rằng sự việc của 20 năm trước sẽ không thể nào lập lại."
Ông Ngụy Kinh Sinh là một nhân vật kỳ cựu của phong trào tranh đấu cho dân chủ của Trung Quốc. Ông bị giới hữu trách Trung Quốc bắt giam năm 1979 và phải ngồi tù 15 năm v́ đă viết bài tham luận có nhan đề “Dân chủ: Cái hiện đại thứ 5” vào năm 1978 để chỉ trích kế hoạch “4 cái hiện đại hóa” của ông Đặng Tiểu B́nh.
Ông Ngụy Kinh Sinh cho biết ở Trung Quốc trong những năm gần đây trung b́nh mỗi năm có đến hai mươi ngàn vụ gây rối tập thể, chứng tỏ sự bất măn trong xă hội ngày càng gia tăng. Ông nói rằng một cuộc nổi dậy qui mô lớn có thể xảy ra và ông lạc quan tin tưởng là quân đội sẽ về phe người dân:
"Tôi có cái nh́n tương đối lạc quan. Tôi không nghĩ rằng tất cả những người lính đều là những tay côn đồ. Họ cũng có lương tâm như những người dân b́nh thường. Chỉ có điều là vào 20 năm trước, v́ nhiều nguyên do khác nhau tụ hội lại một lúc, nên họ đă phải đóng vai tṛ của những kẻ đàn áp người dân. Nhưng, ngày nay, tôi nghĩ rằng họ sẽ không phạm lỗi lầm như vậy."
Ông Ngụy Kinh Sinh cho rằng việc giới lănh đạo ở Bắc Kinh ra lệnh hạn chế việc loan tải các thông tin về cuộc nổi dậy ở Ai Cập cho thấy rằng nhà cầm quyền Trung Quốc đang lo sợ về một cuộc nổi dậy có thể xảy ra trong lúc sự suy nghĩ của những người trong hàng ngũ quân đội đă đổi khác. Ông giải thích thêm như sau:
"Theo tôi th́ cái nh́n của họ về tương lai của Trung Quốc cũng khác với cái nh́n của 20 năm trước. 20 năm trước, nhiều người vẫn c̣n tin là Đảng Cộng Sản Trung Quốc có thể đưa đất nước tới một tương lai tốt đẹp hơn. Nhưng thực tế trong 20 năm nay cho mọi người thấy rằng sự việc không phải là như vậy. Chẳng những thế, t́nh h́nh hiện nay c̣n tệ hại hơn 20 năm trước. Chênh lệch giàu nghèo đă gia tăng rất nhiều, cuộc sống của người dân b́nh thường cũng khổ sở hơn nhiều, và t́nh trạng bất công xă hội mỗi lúc mỗi nghiêm trọng hơn. Nhà cầm quyền chẳng những không đếm xỉa tới đạo lư thông thường mà c̣n công khai chà đạp đạo lư. Tất cả những điều này đều ảnh hưởng tới người lính. Người lính bản thân họ cũng là người dân. Đặc biệt là những quân nhân cấp dưới, họ không khác ǵ người dân b́nh thường."
Cho tới nay vẫn chưa có con số chính xác về số người chết trong vụ đàn áp ở Quảng trường Thiên An Môn năm 1989. Theo ước tính của một số nhà nghiên cứu và kư giả, số nạn nhân của vụ thảm sát này có thể lên tới 3 ngàn người, dựa trên các báo cáo ban đầu của Hội Hồng Thập Tự và sự phân tích về qui mô và mật độ của người biểu t́nh cùng với hỏa lực mà quân đội Trung Quốc đă dùng để dẹp tan cuộc biểu t́nh.
Duy Ái / VOA
Quân đội TQ sẽ lại ra tay giết người biểu t́nh nếu 'Thiên An Môn' tái diễn?
