Ý nghĩa của chiến lược cao tay của TT Trump khi ra lệnh không kích đảo Kharg của Iran vào giờ chót

[S9g*]

Không chỉ là mục tiêu nằng về quân sự, vụ cho không kích 50 mục tiêu trên đảo Kharg là tối hậu thư của ông Trump: Tehran phải nhượng bộ hoặc sẽ chứng kiến huyết mạch quan trọng về kinh tế biến thành đống đổ nát, buộc Iran phải nhượng bộ trên bàn đàm phán.
Dù là một đại thế địa lý nhỏ bé, đảo Kharg lại giữ vai trò then chốt trong cấu trúc năng lượng toàn cầu, qua đó đã trở thành tâm điểm của cơn khủng hoảng ở Vịnh Ba Tư.

Ngày 7/4, Mỹ đã nhận lệnh tiến hành đợt không kích vào hơn 50 mục tiêu quân sự và cả hải cảng xuất khẩu dầu mỏ quan trọng nhất của Iran trên đảo Kharg.

Quyết định này của Tổng thống Mỹ Donald Trump được đánh giá là không chỉ mang ý nghĩa quân sự đơn thuần, mà còn phản ảnh ra một sự tính toán về chiến lược sâu rộng: gây sức ép tối đa lên huyết mạch kinh tế của Iran.

Thông điệp đưa ra là không thể lầm lẫn: Washington sẽ duy trì khả năng biến đảo Kharg thành đống đổ nát bất cứ lúc nào nếu Tehran không cho mở lại Eo biển Hormuz, theo trang mạng Middle East Monitor đưa ra nhận định.

Đảo Kharg đóng vai trò then chốt trong hệ thống khai thác và xuất khẩu dầu mỏ của Iran. (Ảnh: Reuters)
Ngòi nổ trực tiếp của cuộc xung đột leo thang xuất phát từ việc Tehran đã áp đặt các hạn chế lưu thông tại Eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiếm gần 20% lưu lượng dầu mỏ trên toàn cầu. Yêu sách áp đặt lệ phí quá cảnh và bảo đảm an ninh từ Iran nhanh chóng đã vấp phải sự phản ứng mạnh mẽ từ Washington.

Trong bối cảnh đó, đảo Kharg, nơi xử lý phần lớn nguồn xuất khẩu dầu khí của Iran đã trở thành mục tiêu không thể tránh khỏi. Giới phân tích gia cho rằng, việc làm tê liệt đảo Kharg đồng nghĩa với việc bóp nghẹt nguồn thu ngoại tệ chủ lực của Tehran.

Các cuộc không kích do Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tiến hành vào giữa tháng 3 vừa qua được mô tả là "mạnh mẽ nhưng có kiểm soát". Hơn 90 mục tiêu quân sự trên đảo này đã bị phá hủy trong vòng hai giờ, song hệ thống dầu khí quan trọng như đường ống, bể chứa và bến cảng xuất khẩu vẫn được giữ nguyên vẹn.

Ông Trump biện minh cho quyết định này là nhằm tránh gây ra sự thiệt hại lâu dài, đòi hỏi sẽ mất đi nhiều năm để cho tái thiết lại. Tuy nhiên, thông điệp chiến lược lại rất rõ ràng: Hoa Kỳ có đủ khả năng cho phá hủy hoàn toàn đảo Kharg nếu Iran không chịu nhượng bộ.

Cách tiếp cận này được nhiều chuyên gia gọi là "ngoại giao cưỡng ép", kết hợp giữa sức mạnh quân sự và áp lực kinh tế để buộc đối phương quay trở lại bàn đàm phán. Trong trường hợp này, mục tiêu của Washington là yêu cầu Tehran phải từ bỏ chương trình chế tạo bom nguyên tử và sản xuất hỏa tiển tầm xa.

Vai trò của đảo Kharg trong hệ thống cung cấp nguồn năng lượng trên toàn cầu là không thể cho thay thế chỉ trong ngắn hạn. Đây là hải cảng duy nhất của Iran có khả năng tiếp nhận tàu chở dầu siêu lớn, phục vụ xuất khẩu sang các thị trường châu Á.

Các phương án thay thế như hải cảng Jask chỉ đạt công suất khoảng 300,000 thùng/ngày, quá nhỏ so với năng lực của đảo Kharg. Những nơi khác như Lavan hay Sirri chỉ có tính cách hỗ trợ phụ, thiếu cơ sở hạ tầng và độ nước sâu cần thiết cho tàu bè cập bến, theo Middle East Monitor cho biết.

Do đó, bất cứ sự gián đoạn nào tại Kharg đều tương đương với việc gần như làm đình trệ hoàn toàn việc xuất khẩu dầu thô của Iran, kéo theo sụt giảm mạnh nguồn thu ngân sách cho chế độ giáo quyền ở đây.

Tác động không dừng lại ở Iran. TQ, vốn là quốc gia nhập khẩu phần lớn nguồn dầu thô từ Kharg, sẽ buộc phải tìm nguồn thay thế trên thị trường mở, từ đó đẩy giá năng lượng trên toàn cầu tăng cao.

Các chuyên gia cảnh cáo rằng giá xăng tại Mỹ có thể vượt mốc 4 USD/gallon, tạo ra áp lực chính trị đáng kể trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần. Đây là nghịch lý địa lý kinh tế: biện pháp nhằm gây sức ép lên Iran có thể quay ngược tác động đến chính người tiêu dùng Mỹ.

Trên đảo Kharg, lực lượng từ 30.000 đến 40.000 người được bố trí, bao gồm cả Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và lao động dân sự, theo Middle East Monitor.

Trọng tâm của hệ thống phòng thủ là các thiết bị quân sự với chi phí thấp nhưng hiệu quả cao, đặc biệt là drone cảm tử và máy bay không người lái điều khiển qua góc nhìn thứ nhất (drone FPV). Bên cạnh đó, Iran còn cho triển khai dày đặc các hệ thống phòng không vác vai (MANPADS), nhằm hạn chế ưu thế về Không quân của Mỹ. Hệ thống phòng thủ còn bao gồm mìn, thủy lôi và các chướng ngại vật ven biển.
Yếu tố địa lý cũng đóng vai trò quyết định. Với khoảng cách chỉ 26 km từ đất liền của đảo Kharg cho phép Iran hỗ trợ hỏa lực trực tiếp với pháo binh và rocket, biến hòn đảo này thành một "vùng tiêu diệt" theo cách gọi của giới quân sự.