Intel mất 46 tỷ USD sau 1 đêm vì thanh lý thiết bị cũ ngay trước khi khách đến tìm, phải ‘sống bằng hàng tồn kho’

[Cupcake01]

Từng được kỳ vọng sẽ hồi sinh mạnh mẽ dưới sự hỗ trợ từ chính phủ Mỹ và làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), Intel lại vừa dội một gáo nước lạnh vào lòng tin của các nhà đầu tư. Một sai lầm trong việc dự báo cung cầu đã khiến "gã khổng lồ" này đánh mất cơ hội vàng, thổi bay hàng chục tỷ USD giá trị vốn hóa chỉ sau một đêm.

Việc tập đoàn này thanh lý thiết bị cũ để chạy đua phát triển chip mới khiến họ bỏ lỡ các khách hàng tiềm năng đến mua dòng sản phẩm cũ đã khiến cổ phiếu lao dốc.

Cho đến nay, trọng tâm của chi tiêu AI là bộ xử lý đồ họa (GPU), loại chip mà Nvidia và AMD đang chiếm ưu thế. Tuy nhiên, trong nửa cuối năm 2025, các công ty như OpenAI, Amazon Web Services và Google bắt đầu nhận ra rằng việc triển khai các mô hình AI tạo hình (Generative AI) đòi hỏi nhiều CPU chất lượng cao hơn họ nghĩ ban đầu trong khi sản lượng hiện tại không đủ. CPU đóng vai trò như "bộ não" điều khiển trung tâm của hầu hết các máy chủ.

Hệ quả là các tập đoàn phải chuyển hướng sang những dòng chip cũ hơn và Intel bất ngờ nhận được yêu cầu mua hàng nghìn CPU đời cũ. Nhưng vì trước đó đã đóng cửa quá nhiều dây chuyền sản xuất để cắt lỗ, công ty không thể đáp ứng.

Vào tháng 7, Intel thậm chí đã ghi nhận khoản lỗ gần 800 triệu USD do bán tháo các thiết bị sản xuất cũ vì tin rằng chúng không còn giá trị sử dụng. Ba tháng sau, khi làn sóng đơn hàng ập đến, Intel lại rơi vào cảnh "có tiền không thể kiếm".

Giám đốc Tài chính David Zinsner thừa nhận vào tháng 10/2025 rằng công ty không có ý định xây dựng thêm công suất cho các dòng cũ và hiện đang phải "sống dựa vào hàng tồn kho". Hiện tại, kho dự trữ CPU cũ của Intel đã cạn kiệt và họ đang phải cuống cuồng tìm cách đẩy nhanh sản xuất.

Thất bại về tầm nhìn

Khi cựu Tổng thống Trump cam kết hỗ trợ Intel gần 9 tỷ USD và đặt niềm tin vào công ty như một biểu tượng công nghệ "nước Mỹ trên hết", thị trường đã tin rằng một kỷ nguyên mới đang bắt đầu.

Các nhà đầu tư kỳ vọng những đơn hàng khổng lồ sẽ đổ về hãng sản xuất chip đang gặp khó khăn này, đẩy giá cổ phiếu tăng vọt 120% chỉ trong vòng năm tháng. Nhu cầu từ khách hàng đối với các sản phẩm của Intel thực sự đã bùng nổ, nhưng trớ trêu thay, Intel lại chưa sẵn sàng để đón nhận nó.

Thế nhưng sau nhiều tháng nỗ lực cắt giảm công suất trên các dây chuyền sản xuất cũ, công ty đã hoàn toàn bị động trước sự gia tăng đột biến của các đơn hàng bộ vi xử lý dành cho trung tâm dữ liệu AI.

Hậu quả là cổ phiếu Intel đã lao dốc 17%, xóa sạch hơn 46 tỷ USD vốn hóa thị trường ngay sau khi ban lãnh đạo tiết lộ sai sót này trong cuộc họp báo cáo kết quả kinh doanh quý IV vào thứ Năm vừa qua.

Stacy Rasgon, nhà phân tích bán dẫn tại Bernstein, nhận định sắc sảo rằng cổ phiếu Intel trước đó tăng thẳng đứng chỉ dựa trên "cảm xúc và những dòng tweet". Theo lý thuyết, Intel phải là bên hưởng lợi lớn nhất từ nhu cầu này, nhưng thực tế họ lại không làm được. Đó thực sự là một điều đáng tiếc cho một tượng đài công nghệ.

Hóa ra, để vực dậy bộ máy của Intel cần nhiều hơn là những lời cam kết từ Nhà Trắng hay sự lạc quan nhất thời. Đã có lúc, thỏa thuận của chính quyền Trump nhằm chuyển đổi các khoản tài trợ liên bang thành cổ phần của chính phủ tại Intel đã thành công trong việc thay đổi định hướng dư luận. Đặc biệt là khi SoftBank rót thêm 2 tỷ USD và Nvidia đồng ý ký kết thỏa thuận thiết kế chip tùy chỉnh.

Tuy nhiên, những nhà đầu tư kỳ vọng vào bằng chứng cho thấy Intel đang tiến bộ trong mảng kinh doanh đúc chip (foundry) vốn đang thua lỗ nặng nề, hoặc ít nhất là được hưởng lợi từ cơn sốt AI đang thúc đẩy toàn bộ ngành công nghệ, đã phải nhận một lời nhắc nhở cay đắng. Những vấn đề vận hành sâu sắc đã từng đẩy nhà sản xuất chip này vào tình thế cần được giải cứu vẫn còn đó.

Hiện tại, Intel vẫn chưa tìm được khách hàng nào cho công nghệ sản xuất chip thế hệ tiếp theo mang tên 14A. Trong một tình thế tiến thoái lưỡng nan kiểu "con gà và quả trứng", công ty đang trì hoãn đầu tư vào các cơ sở mới cho đến khi có khách hàng. Điều này vô tình đẩy lùi lộ trình của Intel trong khi đối thủ lớn nhất là TSMC liên tục đổ vốn vào các nhà máy sản xuất chip mới tại Mỹ.

Ngay cả một "chiến thắng dễ dàng" lẽ ra phải nằm trong tầm tay, đó là nhu cầu tăng vọt từ các trung tâm dữ liệu AI đối với bộ vi xử lý trung tâm (CPU), cũng bị Intel bỏ lỡ do thiếu hụt nguồn cung.

CEO Lip-Bu Tan đã phải thừa nhận sự thất vọng khi không thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu từ thị trường. Giám đốc Tài chính David Zinsner còn dùng cụm từ "giật gấu vá vai" để mô tả cách họ đang xoay xở giữa năng lực của nhà máy và việc giao hàng cho khách.

Một số thất bại hiện nay bắt nguồn từ những vấn đề mà ông Tan thừa hưởng khi tiếp quản vị trí này vào tháng 3 từ người tiền nhiệm Pat Gelsinger. Dưới thời ông Gelsinger, Intel đã cam kết chi hàng tỷ USD để xây dựng các nhà máy đúc chip (fabs) đắt đỏ nhằm phục vụ những khách hàng vốn chưa bao giờ xuất hiện. Điều đó khiến công ty không thể duy trì chi phí khổng lồ cho mảng sản xuất, vốn đã lỗ hơn 10 tỷ USD vào năm ngoái. Trong khi đó, Intel phần lớn đứng ngoài cuộc cách mạng AI khi thất bại trong việc phát triển các loại chip phù hợp cho tính toán tiên tiến.

Kể từ khi nhậm chức, ông Tan đã nỗ lực đưa Intel thoát khỏi "vũng bùn". Vào tháng 7, công ty thông báo sa thải 15% nhân sự, hủy kế hoạch chi tiêu hàng tỷ USD cho các nhà máy mới ở châu Âu và tiếp tục trì hoãn nhà máy tại Ohio. Công ty cũng tìm cách cắt giảm chi phí bằng cách hạn chế chi tiêu cho các công nghệ cũ và thận trọng hơn trong việc mở rộng công suất cho các loại chip mới nhất.

Tuy nhiên trớ trêu thay, chính sự cắt giảm này lại dẫn đến sự thiếu hụt ở đầu bài khi khách hàng tìm đến các dòng chip cũ.

Trong nội bộ Intel, các lãnh đạo cấp cao đang kêu gọi sự kiên nhẫn để tìm kiếm khách hàng cho quy trình sản xuất 14A, át chủ bài được kỳ vọng sẽ giúp Intel bắt kịp trong cuộc đua AI, nhưng dự kiến phải đến năm 2028 hoặc 2029 mới có thể đi vào sản xuất toàn diện.

Theo các nguồn tin thân cận, thay vì công bố một thỏa thuận khách hàng cụ thể, Intel có kế hoạch công bố tăng chi tiêu vốn cho công nghệ 14A như một tín hiệu cho thấy họ đã ký kết được với các đối tác mới. Dự kiến thông báo này sớm nhất cũng phải đến nửa cuối năm nay.

"Chúng tôi đang trong một hành trình kéo dài nhiều năm. Nó đòi hỏi thời gian và sự quyết tâm", CEO Lip-Bu Tan nhấn mạnh. Tuy nhiên, với các nhà đầu tư tại Wall Street, thời gian có lẽ là thứ xa xỉ nhất mà Intel đang không có.

*Nguồn: WSJ, Fortune, BI