Thú cưng AI: Từ cơn sốt bạc tỷ đô đến nguy cơ biến thành đồ trang trí biết nói

[S9g*]

"Thú cưng ảo": Bạn đồng hành mới của giới trẻ hay chỉ là "cú lừa" kỹ thuật?

Hãy tưởng tượng xem, sau một ngày dài làm việc mệt mỏi, bạn trở về nhà, và ngay lập tức, chú thú cưng thông minh ở góc phòng đã cảm nhận ngay sự hiện diện của bạn. Nó từ từ "tỉnh giấc" ra khỏi chế độ chờ, và khi bạn đưa tay vuốt ve, các cảm biến bên trong được kích thích, chú ta đáp lại qua ánh đèn LED nhấp nháy đầy sống động. Nghe cứ tưởng như trong phim khoa học giả tưởng nhỉ? Nhưng không đâu, đây lại là một cảnh tượng rất thật đang xảy ra trong cuộc sống của nhiều bạn trẻ trên khắp thế giới đấy.

Thú cưng "ảo"
Một dạng sản phẩm mới toanh mang tên "thú cưng ảo" đang dần dần trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tình cảm của người sống nơi thành thị. Từ con Ropet gây sốt trên mạng xã hội, cho đến con OlloNi của Huichang Technology ra mắt tại CES 2026, những người bạn điện tử này không cần ăn uống, không hề ốm đau, nhưng lại có thể mang đến phản ứng cảm xúc tức thì. Vậy rốt cuộc, chúng đang "thu thuế cô đơn" của giới trẻ, hay mở ra một cách để kết nối tình cảm hoàn toàn mới mẻ đây?

Sự cô đơn, vốn dĩ chỉ là một cảm xúc cá nhân đôi khi thấy xuất hiện, giờ đây lại đang dần trở thành một trạng thái xã hội thật phổ biến rộng rãi. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từng đưa ra thống kê cho rằng, cứ trung bình 6 người trên toàn cầu thì có 1 người phải vật lộn với nỗi cô đơn. Ở TQ, con số này còn cao hơn nữa, với hơn 125 triệu người đang sống độc thân, tạo ra một thị trường tiềm tàng khổng lồ cho những ai khao khát có được bầu bạn.

"Thú cưng ảo" nay không còn là món đồ chơi kỹ thuật xa xỉ nữa đâu, mà chúng đang nhanh chóng tạo ra một thị trường với quy mô lớn đáng kinh ngạc. Sự sôi động của thị trường này được chứng thực rõ ràng nhất từ phía người tiêu dùng. Chẳng hạn, phiên bản "chú ngốc thông minh" hợp tác với Huawei đã bán được 6,000 chiếc chỉ trong 10 phút ngay sau khi cho ra mắt. Hay như Ropet, thú cưng AI của Beijing Mengyou Intelligent, ra mắt trên sàn thương mại điện tử JD.com vào tháng 10 năm 2025, đến nay đã cho xuất xưởng hơn 10,000 đơn vị trên toàn cầu.

Ropet
Tại sự kiện CES 2026, các loại robot đồng hành cũng trở thành tâm điểm của làn sóng "trí tuệ hiện thân" dành cho người tiêu dùng. Chúng không còn giới hạn ở hình dáng robot truyền thống nữa, mà cho xuất hiện dưới nhiều hình thức đa dạng như hình quả cầu tròn, thiết bị bay, thú nhồi bông hay vật trang trí để bàn. Thậm chí, có những chú robot đồng hành với vẻ ngoài khá "lạ lẫm" khiến cho nhiều người phải "rớt san"(?) (chỉ số tỉnh táo), rõ ràng là nhắm đến đối tượng khách hàng ở nước ngoài. Ví dụ như OLLOBOT của Huichang Technology, một "thú cưng ảo" có khả năng nhận diện đồ vật khắp nhà và cảm nhận cảm xúc của các thành viên. Về chức năng, nó gần giống một người quản gia thông minh, nhưng với "cái cổ hươu cao cổ" và "khuôn mặt ếch", nó đã thu hút rất nhiều người đến chụp ảnh và chia sẻ.

Thú cưng ảo thật ra không phải là một khái niệm mới mẻ gì, nhưng tại sao chúng lại bùng nổ mạnh mẽ trong hai năm gần đây? Lý do cốt lõi nằm ở sự trưởng thành vượt bậc của kỹ thuật nền tảng, đã cung cấp "trái tim" và "bộ não" không thể thiếu cho sự "ra đời" của thú cưng ảo, giúp chúng thực sự "sống" dậy và cho tương tác với con người.

Chẳng hạn, robot AI "Xin Dalu (Dudu)" chuyên giúp trẻ em hình thành thói quen tốt ở TQ, sau khi được cho kết hợp với mô hình ngôn ngữ lớn, không chỉ nhận diện cảm xúc đa phương thức mà còn có thể ghi nhớ sở thích của trẻ nhờ có bộ nhớ dài hạn, rồi tự nhiên nhắc đến trong các cuộc trò chuyện sau này. Sự "thấu hiểu" này đã giúp gia tăng thời lượng trò chuyện trung bình của người sử dụng lên 50%, củng cố đáng kể sự gắn bó.

Hay như Fuzozo, một món đồ chơi AI thời thượng được ví như "LABUBU phiên bản AI", đã tích hợp JoyInside để nhận diện cảm xúc chính xác và phản xạ giống như người. Chỉ trong chưa đầy nửa năm kể từ khi ra mắt vào năm 2025, doanh số của Fuzozo đã vượt mốc 120,000 chiếc và còn giành được danh hiệu quán quân về doanh số trong danh mục đồ chơi AI trên các mạng thương mại điện tử lớn.

Tuy nhiên, việc nuôi một thú cưng thật đòi hỏi nhiều thời gian, tiền bạc và trách nhiệm, khiến cho nhiều bạn trẻ nơi thành thị phải chùn bước. Chi phí trung bình hàng năm cho một chú chó cưng là 3,006 nhân dân tệ (khoảng 415 USD), tăng nhẹ 1,5% so với năm 2024. Còn với một chú mèo, chi phí trung bình hàng năm là 2.085 nhân dân tệ (khoảng 288 USD), tăng 3,2% so với năm 2024.

Vậy là, "thú cưng ảo" đã cho ra đời như một giải pháp thay thế hoàn hảo, vừa mang lại sự an ủi về mặt cảm xúc, lại không cần phải cho ăn, không rụng lông, và không có nguy cơ bị bỏ rơi.

Thế nhưng, khi cảm giác mới lạ về "thú cưng ảo" dần dần bị phai nhạt như cơn thủy triều nước rút, nhiều phòng khách hay bàn làm việc của người tiêu dùng lại thấy xuất hiện thêm một "vật thể sống với kỹ thuật số" biến thành món đồ trang trí mắc tiền.

Chẳng hạn, từ "chú ngốc thông minh" của Huawei từng bị cháy hàng, đến Fuzozo gây sốt, sau giai đoạn "trăng mật" ban đầu, những từ khóa như "tương tác đơn điệu", "mất đi sự mới mẻ" và "bị bỏ xó" lại xuất hiện thường xuyên trong hồi âm của người tiêu dùng.
Xét cho cùng, nhiều sản phẩm chỉ đơn thuần là sự kết hợp giữa "mô hình AI lớn + phần cứng", thiếu đi một "bộ não" thực sự có thể hiểu môi trường và ý định của người tiêu dùng. Nhiều công ty khởi nghiệp thậm chí còn chưa thực sự nghĩ rõ "điểm cốt lõi nào sẽ chạm đến trái tim người dùng". Điều này dẫn đến sự cạnh tranh trùng lặp giữa các sản phẩm và sự thiếu gắn kết từ phía người tiêu dùng.

Số liệu về tỷ lệ trả lại hàng còn trực quan hơn nữa. Theo số liệu từ các mạng thương mại điện tử, dù doanh số đồ chơi AI năm 2024 rất khả quan, nhưng tỷ lệ cho trả hàng trung bình lại lên đến 35%, cao hơn nhiều so với 15% của loại đồ chơi truyền thống. Ngay cả sản phẩm "hot" như Fuzozo cũng chỉ đạt 75% tỷ lệ đánh giá tích cực. Điều này cho thấy đằng sau thị trường sôi động có thể là thực tế hàng loạt sản phẩm đang âm thầm cho "đắp chiếu" trong ngăn kéo.

Đáng báo động hơn, một số sản phẩm đang rơi vào vòng xoáy tiếp thị về "trí tuệ giả mạo" được cho thổi phồng quá mức, dùng những lời quảng cáo khoa trương để che đậy khoảng cách lớn về mức độ trưởng thành của kỹ thuật, khiến không ít người tiêu dùng cảm thấy mình đã "nộp tiền quá ngu ngốc".

Chẳng hạn, một chiếc vòng cổ AI tên là Friend, được quảng cáo chủ yếu về khả năng đồng hành cảm xúc 24/24, đã thu hút 26 triệu người theo dõi trong giai đoạn đặt mua trước. Quảng cáo tuyên bố đây là một người bạn kỹ thuật số có thể lắng nghe mọi lúc và hình thành "suy nghĩ" riêng. Tuy nhiên, khi nhận được sản phẩm này, họ phát hiện ra rằng "người bạn" này không chỉ có thời lượng pin giảm từ 15 giờ quảng cáo xuống chỉ còn 4 giờ, mà mô hình ngôn ngữ lớn được cho kết hợp bên trong còn thường xuyên đưa ra những câu trả lời "trịch thượng" hay thậm chí "cay nghiệt", khiến cho những người đang tìm kiếm sự an ủi lại bị tổn thương thêm.

Ngoài ra, đối với phần lớn các công ty đổ xô vào lĩnh vực thú cưng ảo, lợi nhuận vẫn là một "ranh giới sinh tử" xa vời. Dù có những đợt gọi vốn sôi nổi và các cuộc triển lãm hoành tráng, thì cũng khó che giấu sự mơ hồ trong mô hình kinh doanh của họ.

Trong lĩnh vực phần cứng AI, 2 triệu sản phẩm cho xuất xưởng thường được coi là "ranh giới sinh tử". Thế nhưng, hiện tại, ngay cả những sản phẩm ngôi sao dẫn đầu thị trường cũng chỉ đạt được tổng số lượng cho xuất xưởng ở mức hàng chục ngàn. Ví dụ, robot thú cưng gia đình Loona của "Ke Yi Technology", có khả năng tương tác cảm xúc, giải trí và chăm sóc từ xa, đã đạt được tổng doanh số khoảng 100,000 chiếc, còn rất xa so với mục tiêu 2 triệu chiếc.

Khi quy mô doanh số không thể đột phá, chi phí nghiên cứu phát triển và phần cứng đắt đỏ sẽ khó được san sẻ, lợi nhuận tự nhiên trở thành một điều xa vời.

Thị trường tiêu dùng sôi động có thể duy trì được một thời gian, nhưng không thể giải quyết được mô hình kinh doanh mơ hồ trong dài hạn. Trước khi quy mô thị trường thực sự mở rộng, hầu hết các công ty đều phải tồn tại trong khoảng trống giữa việc "đốt tiền nuôi dưỡng thị trường" và "khó khăn tìm kiếm ra lợi nhuận".

Một tín hiệu tích cực là một số sản phẩm robot đồng hành AI đã bắt đầu hành động. Chẳng hạn, OlloNi của Huichang Technology đã hỗ trợ giao thức Matter, có thể liên kết với các thiết bị nhà thông minh. Robot đồng hành trẻ em AiMe của TCL có thể liên kết với ngôi nhà thông minh để cung cấp dịch vụ cá nhân hóa. Robot thú cưng AI Aura của Tuya Smart có thể kết nối với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, xây dựng một nền tảng thông minh lấy thú cưng làm trung tâm.

Nhìn chung, tất cả những ví dụ này đều cung cấp các trường hợp thực tế về việc robot AI tiêu dùng tích hợp vào gia đình. Điều này cũng có nghĩa là robot AI tiêu dùng đang chủ động tạo ra giá trị thông qua việc đồng hành cảm xúc và cung cấp dịch vụ chủ động trong các kịch bản thực tế.

Tuy nhiên, trong tương lai, nếu chúng không thể vượt qua giới hạn của một "vật trang trí biết nói", không thể thực sự chủ động mang lại sự an ủi khi người tiêu dùng cô đơn, buồn chán hay lo lắng trong cuộc sống hàng ngày, thì dưới lời tiên đoán về một thị trường hàng ngàn tỷ đô, phần lớn sản phẩm có lẽ cuối cùng cũng khó thoát khỏi thực tế là sẽ âm thầm cho "đắp chiếu" ở một góc khuất nào đó.

Hiện tượng "thú cưng ảo" này không chừng cũng giống như hiện tượng "Lafufu" trước đó, với những con thú mặt giống như quỷ sứ ám ảnh con nít đã bị sập tiệm trước đây sau khi thiên hạ tẩy chay vì bọn đầu cơ tìm mọi cách để cho nâng giá cao thật giả tạo!!
Chẳng hạn, OlloNi của Huichang Technology: nếu ai vô trang mạng của nó, thấy giá bán món đồ chơi này mới thất kinh 9,999 USD/con ở đây:
- https://ollobot.com/collections/all
hoặc vô Amazon xem thử giá cả đồ chơi AI Tàu:
- https://www.amazon.com/EMOPET-Desk-R.../dp/B0DG8JPL6J