8 tháng sau chuyến bay lịch sử vào vũ trụ, phi hành gia gốc Việt Amanda Nguyễn gây chú ý khi lần đầu tiên lên tiếng về những áp lực tâm lý đã phải chịu đựng.
Ngày 14/4/2025, tên lửa New Shepard của Blue Origin đã thực hiện chuyến bay đưa 6 người phụ nữ nổi tiếng vào vũ trụ, bao gồm ca sĩ Katy Perry, vợ của chủ sở hữu Blue Origin - Lauren Sánchez, và nhà hoạt động nhân quyền gốc Việt Amanda Nguyễn.
8 tháng sau chuyến bay lịch sử, Amanda Nguyễn - người phụ nữ gốc Việt đầu tiên bay vào vũ trụ - có một bài đăng dài, tiết lộ rằng cô đã rơi vào trầm cảm nặng vì chuyến đi. Trên trang Instagram cá nhân hôm 28/12, Nguyễn cho biết đã "nằm bẹp giường" suốt một tuần và một tháng sau chuyến bay, cô vẫn không thể chia sẻ về nó vì hễ nghĩ đến là nước mắt cứ thế tuôn rơi.
Từ một người làm nên lịch sử, Nguyễn cảm thấy mình trở thành nạn nhân của "quấy rối", cảm xúc lao dốc không kiểm soát.
Những chia sẻ của nữ phi hành gia sinh năm 1991 đã khiến công chúng phải một lần nữa nhìn nhận lại những gì đã xảy ra trước, trong và sau khi con tàu cất cánh. Những chỉ trích trước đó về "chuyến bay vào vũ trụ đầu tiên có phi hành đoàn toàn nữ trong 60 năm" tiếp tục được đào xới.
Chuyện gì đã xảy ra?
Theo People, Blue Origin, công ty du lịch vũ trụ thuộc sở hữu của tỷ phú công nghệ Jeff Bezos, đã đưa hành khách lên vũ trụ từ năm 2021, nhưng chuyến bay vào tháng 4 với phi hành đoàn toàn nữ của họ lại không nhận về phản ứng tích cực.
Chuyến bay trên tên lửa New Shepard, mang số hiệu NS-31, kéo dài 10 phút 21 giây, cất cánh từ bãi phóng số 1 của Blue Origin ở Tây Texas lúc 8h30 sáng (theo giờ địa phương). Đây là hành trình mang tính đánh dấu khi là chuyến bay vào vũ trụ đầu tiên có phi hành đoàn toàn nữ trong 60 năm.
Trên đó có 6 hành khách: ca sĩ Katy Perry, nhà báo Gayle King, nhà từ thiện Lauren Sánchez (khi ấy là vợ chưa cưới của Bezos), cựu nhà khoa học tên lửa của NASA Aisha Bowe, nhà nghiên cứu sinh học vũ trụ Amanda Nguyễn và nhà sản xuất phim Kerianne Flynn.
Chuyến bay hồi tháng 4 của Blue Origin nhận về nhiều chỉ trích. Ảnh: Blue Origin.
Tên lửa đã đưa các phi hành gia vượt qua đường Kármán - ranh giới không gian được quốc tế công nhận nằm ở độ cao khoảng 100 km so với Trái Đất. Các chuyến bay trên tên lửa New Shepard, vốn cung cấp vài phút trạng thái không trọng lực, không có phi công.
Blue Origin chưa tiết lộ giá vé một chỗ trên tên lửa của họ, nhưng để bắt đầu quá trình đặt chỗ, trang web của họ nêu rõ về yêu cầu một khoản "tiền đặt cọc hoàn trả đầy đủ" trị giá 150.000 USD.
Trên khoang tàu Blue Origin ở độ cao 100 km so với Trái Đất, Perry đã trình diễn bài hát "What a Wonderful World" trong khi cả nhóm đang trôi nổi trong môi trường không trọng lực.
Khi rời khỏi khoang tàu và kết thúc hành trình, Perry đã quỳ gối hôn mặt đất đầy xúc động. "Đó là sự đầu hàng trước điều chưa biết. Đó là sự tin tưởng", cô nói.
Đây là chuyến bay có người lái thứ 11 của chương trình New Shepard. Không phải lần đầu, thế nhưng khi con tàu đưa 6 vị khách nữ trở về mặt đất, nó đã gây nên nhiều phản ứng khác nhau nằm ngoài dự đoán.
Từ trước khi chuyến bay NS-31 được phóng, nhiều nhân vật có sức ảnh hưởng đã chỉ trích sứ mệnh này với nhiều lý do, cho rằng nó tư nhân hóa du lịch vũ trụ và gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường.
Trong khi cùng dẫn chương trình Today with Jenna and Friends ghi hình ngày 3/4, nữ diễn viên Olivia Munn đã đặt câu hỏi về mục đích của chuyến đi. "Mục đích là gì? Có phải việc các bạn đi tham quan một địa điểm lịch sử không? Tôi nghĩ điều đó hơi phung phí", cô nói.
Nữ diễn viên nhận xét rằng khám phá vũ trụ nhằm mục đích mở rộng kiến thức và giúp ích cho nhân loại, nhưng đặt thắc mắc những vị khách nữ của Blue Origin "sẽ làm gì trên đó mà lại khiến cuộc sống của chúng ta ở dưới này tốt hơn?".
"Tôi biết có lẽ nói điều này nghe không hay lắm. Nhưng hiện tại trên thế giới có rất nhiều vấn đề quan trọng hơn", Munn chốt lại.
Những người nổi tiếng khác như Emily Ratajkowski, Olivia Wilde, Amy Schumer... cũng đồng loạt lên tiếng chỉ trích chuyến bay vào rìa vũ trụ.
Ngày 17/4, nữ diễn viên Jessica Chastain, người từng đoạt giải Oscar, đã chia sẻ một bài bình luận trên tờ The Guardian có tiêu đề "Chuyến bay của Blue Origin đã cho thấy sự thất bại hoàn toàn của chủ nghĩa nữ quyền Mỹ".
Phản ứng của người trong cuộc
Tại một cuộc họp báo sau khi trở về Trái Đất, phi hành đoàn của tàu Blue Origin đã lên tiếng về những bình luận trái chiều được đưa ra về hành trình của họ.
Khi People hỏi nhà báo Gayle King về sứ mệnh của Blue Origin, người dẫn chương trình CBS Mornings cho biết: "Bất cứ ai chỉ trích điều này đều không thực sự hiểu chuyện gì đang xảy ra ở đây".
Trong khi đó, vợ của tỷ phú Bezos, bà Sánchez, nói rằng: "Tôi thực sự rất hào hứng về điều này. Tôi rất muốn họ đến Blue Origin và tận mắt chứng kiến hàng nghìn nhân viên không chỉ làm việc ở đây mà còn dốc hết tâm huyết vào công việc này. Họ yêu công việc của mình và yêu sứ mệnh của công ty, và đây là một điều rất quan trọng đối với họ".
Amanda Nguyen đã có khoảng thời gian khó khăn sau chuyến bay vào rìa vũ trụ. Ảnh: Amanda Nguyen/Facebook.
Trước chuyến bay, Amanda Nguyễn - một nhà hoạt động nhân quyền và là nhà khoa học nghiên cứu sinh học vũ trụ - đã bày tỏ niềm tự hào khi làm nên lịch sử, trở thành người gốc Việt đầu tiên bay vào vũ trụ.
Thế nhưng nhiều tháng trôi qua, tác động từ những tranh cãi xoay quanh chuyến bay đã "vượt ngoài sức chịu đựng" khiến phi hành gia 34 tuổi choáng ngợp, rơi vào trầm cảm nặng.
Đối với Nguyễn, một nhà hoạt động vì quyền dân sự cho các nạn nhân bị tấn công tình dục, phản ứng dữ dội từ công chúng đã khiến những thành tựu và ước mơ nghề nghiệp của cô bị "chôn vùi".
Vài ngày sau chuyến bay, khi King gọi điện hỏi thăm, Nguyễn đã nói với nữ nhà báo truyền hình rằng chứng trầm cảm của mình "có thể kéo dài nhiều năm".
Trong một cuộc phỏng vấn với The Guardian hồi tháng 3, Nguyễn kể rằng đã gác lại tham vọng trở thành phi hành gia sau khi bị một sinh viên cưỡng hiếp tại trường đại học. Cô sau đó theo đuổi cuộc đấu tranh đòi công lý kéo dài nhiều năm, giúp soạn thảo dự luật Quyền của những nạn nhân bị tấn công tình dục và đã được cựu Tổng thống Barack Obama ký thành luật vào năm 2016.
Năm 2019, hoạt động bảo vệ nạn nhân bị tấn công tình dục đã giúp Nguyễn được đề cử giải Nobel Hòa bình. Năm 2022, cô được tạp chí Time bình chọn là một trong những người phụ nữ của năm.
Nguyễn nói rằng những tin tức dồn dập trên truyền thông về chuyến bay vào vũ trụ là "chưa từng có tiền lệ", khiến cô cảm thấy mình như nạn nhân bị vạ lây. "Khoảnh khắc công lý của tôi đã bị hủy hoại", cô chia sẻ.
Sau 8 tháng, khi giấc mơ bay vào vũ trụ đã thành hiện thực, cô cảm thấy "nỗi buồn đang dần tan biến". Cô dành lời cảm ơn đến những người ủng hộ và gửi lời chúc tốt đẹp. Trải qua biến cố, cô cũng học được cách tìm về với bản thân để an ủi chính mình.
Vượt qua những phản ứng trái chiều, Nguyễn cho rằng hành trình này cũng mang lại nhiều điều tích cực, bao gồm thu hút sự chú ý của truyền thông cho nghiên cứu về sức khỏe phụ nữ của cô, và cơ hội gặp gỡ các nhà lãnh đạo thế giới liên quan đến hoạt động vận động cho nạn nhân bị cưỡng hiếp.
VietBF@ sưu tập
