Cẩn thận khi sử dụng thuốc chống dị ứng

[trungthuc]

Một nhóm thuốc trị dị ứng "không cần toa bác sĩ"(OTC) dành cho người tiêu dùng lưu ý rằng các sản phẩm có chứa chất diphenhydramine "không dành cho mục đích để sử dụng lâu dài" (Ảnh: AP)

Tiến sĩ Anna Wolfson cho biết bà từng chứng kiến tình trạng lạm dụng thật nguy hiểm về thuốc dị ứng có chứa chất diphenhydramine tại phòng khám của mình mỗi ngày.

Wolfson, bác sĩ chuyên khoa dị ứng tại Bệnh viện Đa khoa ở Massachusetts, cho biết: "Nếu ai đó bị dị ứng với thực phẩm, họ sẽ nói: 'Đừng lo, tôi có diphenhydramine trong túi xách', còn tôi sẽ nói: 'Thực ra, epinephrine là phương pháp điều trị đầu tiên cho chứng dị ứng với thực phẩm'".

Bà cho biết, diphenhydramine có thể gây tai hại nếu mọi người sử dụng thuốc này sau khi bị dị ứng với thực phẩm, vì loại thuốc này - được biết đến nhiều nhất với tên thương mại là Benadryl - khiến cho họ bị buồn ngủ và có thể khiến cho họ bỏ qua các dấu hiệu cho thấy các triệu chứng của họ đang trở nên tồi tệ hơn.

"Đã đến lúc cần phải thay đổi về kiến thức hiểu biết. Với mỗi dấu hiệu cho thấy có nhiều người đang sử dụng diphenhydramine, dù không biết rằng, đã có những loại thuốc tốt hơn, hiệu quả hơn trong việc điều trị các triệu chứng dị ứng với ít tác dụng phụ hơn", bà nói. "Tôi đã từng gặp những bệnh nhân lo lắng rằng chất diphenhydramine làm suy giảm khả năng lái xe hoặc khả năng tham gia đầy đủ vào cuộc sống hàng ngày của họ".

Bà Wolfson không phải là người duy nhất ưa chuộng các sự lựa chọn thay thế. Trong một bài đánh giá được công bố vào tháng 2/2025, các chuyên gia về dị ứng từ Đại học Johns Hopkins và Đại học ở San Diego, California, đã kêu gọi nên loại bỏ chất diphenhydramine ra khỏi thị trường thuốc không kê toa và thuốc cần toa bác sĩ tại Hoa Kỳ, cho rằng loại thuốc này đã quá lỗi thời, nguy hiểm và bị lu mờ bởi các lựa chọn thay thế an toàn hơn.

Là thuốc kháng histamine thuộc thế hệ đầu tiên đã được giới chức phê duyệt vào năm 1946, diphenhydramine được cho sử dụng rộng rãi dành cho các bệnh dị ứng, hỗ trợ giấc ngủ và các triệu chứng bị cảm lạnh. Theo Hiệp hội Dược sĩ Hoa Kỳ, đây là một loại thuốc không kê toa khá phổ biến ở Hoa Kỳ, với mức sử dụng sẽ tăng lên vào những tháng mùa hè khi mọi người cho sử dụng để điều trị ngứa ngáy do côn trùng cắn hoặc bụi phấn hoa, cũng như hắt hơi và sổ mũi do dị ứng cỏ và phấn hoa.

Mặc dù đã có mặt từ lâu trong các gia đình ở Mỹ, các tác giả của bài nhận định đánh giá mới cho biết thuốc này đã gây ra những rủi ro không cân xứng, đặc biệt là đối với trẻ em và người lớn tuổi, so với các loại thuốc kháng histamine mới hơn.

Tiến sĩ James Clark thuộc Khoa Tai mũi họng-Phẫu thuật đầu và cổ tại Trường Y khoa Đại học Johns Hopkins, tác giả chính của bài báo, có chia sẻ với CNN rằng: "Bệnh nhân nên thử sử dụng các thuốc thay thế như loratadine, trong Claritin, hoặc cetirizine trong Zyrtec, hoặc fexofenadine trong Allegra' để giúp giảm các triệu chứng dị ứng khó chịu".

Hiệp hội Sản phẩm Chăm sóc Sức khỏe Người tiêu dùng (CEPA), đại diện cho ngành kỹ nghệ thuốc không kê toa bác sĩ (OTC), cho biết các tác dụng phụ thường gặp có liên quan đến các sản phẩm có chứa diphenhydramine được ghi rõ trên nhãn. Tuy nhiên, Hiệp hội này cũng lưu ý thêm rằng "những sản phẩm này không dành cho mục đích để sử dụng lâu dài".

"Khi được sử dụng đúng theo chỉ dẫn, những loại thuốc này mang lại lợi ích điều trị đã được chứng minh rõ ràng cho các bệnh lý thông thường như dị ứng, cảm lạnh thông thường, say tàu xe, kích ứng da nhẹ và đôi khi chứng mất ngủ", nhóm này cho biết trong một bản tuyên bố thay mặt cho công ty sản xuất thuốc Benadryl, Kenvue. "Giống như tất cả các loại thuốc khác, việc sử dụng có trách nhiệm là điều cần thiết, và người tiêu dùng nên luôn tuân thủ hướng dẫn và cảnh cáo trên nhãn Thông tin Thuốc và tham khảo ý kiến của bác sĩ nếu có thắc mắc".

Rủi ro từ chất diphenhydramine
Thuốc kháng histamine hoạt động bằng cách ngăn chặn các thụ thể H1, một phần của hệ thống phản ứng với chất gây dị ứng của cơ thể, gây ra các triệu chứng như bị hắt hơi, ngứa và sổ mũi. Tuy nhiên, các loại thuốc cũ hơn như diphenhydramine không chỉ ngăn chặn các thụ thể liên quan đến dị ứng mà còn có thể ảnh hưởng đến các bộ phận khác của não bộ. Diphenhydramine thường gây buồn ngủ, suy giảm nhận thức và trong một số trường hợp, gây ra các tác dụng nguy hiểm cho tim, các tác giả có viết.

Ở người lớn tuổi, thuốc có thể lưu lại trong cơ thể đến 18 giờ, gây buồn ngủ kéo dài, mất phương hướng và tăng nguy cơ bị té ngã. Bài đánh giá cũng nhấn mạnh mối liên hệ có thể có giữa việc sử dụng diphenhydramine lâu dài và chứng bị mất trí nhớ.

Ở trẻ em, nguy cơ thậm chí còn rõ rệt hơn. Các tác giả của bài đánh giá đã trích dẫn các trường hợp quá liều do vô tình; các phản ứng nghịch lý như kích động, an thần cực độ và hôn mê; và thậm chí tử vong, đặc biệt là với các loại thuốc dành cho trẻ em, do vô tình nuốt phải. Thuốc này có liên quan đến một số trường hợp trẻ em bị nhập viện và tử vong trong trào lưu "Thử thách Benadryl" đang lan truyền mạnh mẽ trên TikTok.

Tiến sĩ Manuela Murray, giám đốc khoa nhi và chăm sóc khẩn cấp tại Khoa Y Đại học Texas, cho biết diphenhydramine "không nên được sử dụng một cách tùy tiện".

Murray viết trong email rằng: "Thuốc này phải luôn được sử dụng dưới sự hướng dẫn của chuyên gia y tế và chỉ được chỉ định để điều trị phản ứng dị ứng và say tàu xe"

Đã đến lúc nói lời tạm biệt cuối cùng
Diphenhydramine đã xuất hiện trong hơn 300 công thức thuốc không kê toa, thường được pha trộn vào các sản phẩm kết hợp điều trị ho, cảm lạnh và cúm. Các tác giả của bài đánh giá cho rằng, giống như các sản phẩm có chứa pseudoephedrine, diphenhydramine ít nhất cần nên được đưa ra khỏi quầy thuốc, cho phép dược sĩ hướng dẫn bệnh nhân sử dụng các lựa chọn thay thế với thế hệ thuốc mới, hiệu nghiệm tốt hơn.

Hiệp hội Dược sĩ Hoa Kỳ cho biết bệnh nhân nên thận trọng khi sử dụng các sản phẩm kết hợp trị ho và cảm lạnh có chứa diphenhydramine.