USA Thuế quan của TT Trump có thể đẩy Trung Quốc vào suy thoái sâu khi sản xuất chạm mức thấp nhất trong 3 năm

[Gibbs]

Ngành sản xuất Trung Quốc đã giảm mạnh trong tháng 5/2025, với chỉ số PMI Caixin/S&P Global rơi xuống 48,3 — mức thấp nhất kể từ tháng 9/2022 và thấp hơn ngưỡng 50 phân tách tăng trưởng và suy thoái. Đây là lần co cụm đầu tiên sau tám tháng và là mức sụt giảm mạnh nhất trong gần ba năm.
Nguyên nhân chính là do các mức thuế cao từ Mỹ và nhu cầu toàn cầu suy yếu. Đơn hàng xuất khẩu mới rơi xuống mức thấp nhất kể từ tháng 7/2023, trong khi tổng đơn hàng và sản lượng sản xuất đều giảm mạnh. Tình trạng việc làm cũng xấu đi, với tốc độ mất việc cao nhất trong hơn một năm.
Tồn kho thành phẩm tăng do doanh số giảm và việc giao hàng chậm trễ. Giá nguyên vật liệu đầu vào và giá bán đầu ra tiếp tục giảm vì chi phí thấp hơn và cạnh tranh gay gắt.
Dữ liệu PMI tư nhân này phù hợp với số liệu chính thức, cũng cho thấy ngành sản xuất Trung Quốc suy giảm tháng thứ hai liên tiếp. Dù một số nhà sản xuất vẫn lạc quan thận trọng, niềm tin chung vẫn mong manh.
Căng thẳng thương mại và dấu hiệu thay đổi lập trường
Trung Quốc ban đầu kiên quyết không nhượng bộ trước áp lực từ Mỹ. Tuy nhiên, tình hình dường như đang thay đổi. Một cuộc gặp ngắn giữa Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và các quan chức Trung Quốc gần đây đã dẫn đến một thỏa thuận tạm dừng leo thang để tìm hướng giải quyết tranh chấp thương mại. Sau đó, ông Trump cáo buộc Trung Quốc vi phạm thỏa thuận, khiến nhiều người lo ngại về khả năng trả đũa, dù cuối cùng không có hành động nào xảy ra.
Tuy nhiên, bước ngoặt có thể đã đến. Sau khi số liệu sản xuất yếu kém của Trung Quốc được công bố, có tin cho biết ông Tập Cận Bình và ông Trump đã có cuộc điện đàm trực tiếp về thương mại. Thái độ cứng rắn và tỏ ra không quan tâm của Trung Quốc có thể đang bắt đầu rạn nứt. Điều này cho thấy có thể đang có áp lực thực sự phía sau hậu trường để đạt được một thỏa thuận. Nếu không có đột phá sớm, tình hình có thể trở nên xấu hơn.

Trung Quốc không vận chuyển đất hiếm đến châu Âu, mở rộng lệnh cấm từng chỉ bao gồm Hoa Kỳ.
• Ủy viên châu Âu cảnh báo Liên minh châu Âu (EU) phải cắt giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc đối với các khoáng sản quan trọng, đặc biệt là đất hiếm, do rủi ro chuỗi cung ứng ngày càng tăng.
• BMW cho biết mạng lưới nhà cung cấp bị ảnh hưởng, nhưng các nhà máy vẫn hoạt động bình thường.
• Hiệp hội các nhà cung cấp ô tô châu Âu (CLEPA) cảnh báo nguy cơ gián đoạn sản xuất nghiêm trọng hơn nếu tình trạng thiếu hụt tiếp tục.
• Trung Quốc hiện sản xuất khoảng 90% lượng đất hiếm thành phẩm trên toàn cầu – các nguyên liệu thiết yếu trong ngành sản xuất xe điện, quốc phòng, điện tử và năng lượng tái tạo.
• Giám đốc tài chính Ford cho biết các vấn đề liên quan đến đất hiếm sẽ còn tiếp diễn trong thời gian tới, tạo áp lực lớn cho ngành công nghiệp ô tô toàn cầu.
Bây giờ, Bắc Kinh nghĩ rằng họ đủ mạnh để chiếm lấy thế giới. Do đó, đã đến lúc tập hợp tất cả các nước và đưa Trung Quốc xuống.
Thực ra trữ lượng đất hiếm của Tàu không nhiều, nhưng các nước sợ ô nhiễm nên gởi quặng họ có cho Tàu tinh luyện, làm cho Tàu nắm gần hết thành phẩm, và bây giờ bóp nghẹt thế giới.
Sự ích kỷ có cái giá phải trả.

Một Thế Giới U Ám Hơn Có Thể Đang Chờ Các Nước Khác
Trung Quốc đang hưởng lợi từ sự hỗn loạn mà chính sách đối ngoại của Trump gây ra. Sự thống trị của Mỹ trong hệ thống thương mại và tài chính toàn cầu – điều mà Bắc Kinh từ lâu đã phản đối – đang bị lung lay, không phải bởi hành động của Trung Quốc, mà bởi chính những quyết định từ Washington. Sau khi Trump tuyên bố áp thuế vào tháng 4, thị trường trái phiếu đã chao đảo, báo hiệu niềm tin vào sự ổn định của Mỹ đang suy giảm.
Hãy xét đến Australia: Mỹ đang có thặng dư thương mại với quốc gia đồng minh thân cận này, nhưng Trump vẫn áp thuế rộng khắp, bao gồm mức 50% với thép – đúng lúc Mỹ đang cần tập hợp đồng minh để đối đầu với Trung Quốc. Một phần ba xuất khẩu của Australia hướng đến Trung Quốc, nên nước này khó có thể đi theo đường lối của Washington nếu điều đó gây hại đến kinh tế.
Trump không nhắm đến một hệ thống thương mại công bằng, mà muốn tái công nghiệp hóa nước Mỹ, đưa nhà máy từ Trung Quốc, châu Âu và Đông Nam Á trở lại quê nhà, đồng thời tái khẳng định quyền lực của Mỹ tại Tây Bán Cầu, dù phải giảm dần cam kết toàn cầu. Cử tri Mỹ sẽ quyết định liệu đó có phải mục tiêu khả thi và đáng giá hay không, nhưng các đồng minh Mỹ thì cần nhìn nhận rõ ràng hơn.
Các đồng minh từng đặt niềm tin – đôi khi chỉ là hy vọng – vào các giá trị của nước Mỹ. Giờ đây, sự tin tưởng đó đang rạn nứt. Trump kêu gọi một dạng niềm tin khác: sự chắc chắn rằng Washington sẽ hành động không khoan nhượng vì lợi ích riêng và dùng sức mạnh để giành phần tốt nhất cho mình. Những lãnh đạo tương lai của Mỹ có thể cố gắng khôi phục vị thế đạo đức, nhưng một khi niềm tin đã mất thì rất khó lấy lại.
Thỏa thuận thương mại có thể thay đổi, nhưng lòng tin thì không dễ phục hồi. Nếu “ánh sáng trên ngọn đồi” chỉ còn soi rọi cho riêng người Mỹ, Trump có thể đã mở ra một thế giới u tối hơn cho tất cả phần còn lại.