|
R11 Tuyệt Thế Thiên Hạ
Join Date: May 2007
Posts: 140,600
Thanks: 9
Thanked 6,621 Times in 5,566 Posts
Mentioned: 3 Post(s)
Tagged: 0 Thread(s)
Quoted: 38 Post(s)
Rep Power: 176
|
Trong cộng đồng người Rục, th́ anh Chuyên là thợ săn chuột có duyên, là "sát thủ" bắt chuột.
Xứng danh “vua chuột”
Bản của đồng bào Rục (bản Ón xă Thượng Hoá, huyện Minh Hoá, tỉnh Quảng B́nh) bây giờ văn minh hơn nhiều so với trước kia, đường vào bản đang được xây dựng. Những con dốc cao chót vót được “gọt” bớt và láng nhựa, nhưng v́ đang trong quá tŕnh thi công nên đi lại rất khó khăn. Từ trung tâm xă Thượng Hoá vào các bản của người Rục đường đi không một bóng người, thi thoảng gặp các lán trại của các công nhân làm đường.
Nhưng có lẽ văn minh nhất là ở đây là đă… có sóng điện thoại mạng Viettel. Thấy chúng tôi lên muộn so với hẹn, “vua chuột” Cao Xuân Chuyên oang oang qua điện thoại: “Lâu rứa, quá bữa cơm chiều rồi… Thôi, anh ở đó. Tui nói thằng cu ra đón”.
Mới 40 tuổi, nhưng “thằng cu” con trai đầu của anh đă đi bộ đội, đứa con gái sau đă học cấp 2 trường dân tộc nội trú huyện. Đón chúng tôi ở cửa, đă thấy anh một tay chống gậy, một tay cầm chiếc đèn pin, 2 thằng cu khác th́ đang khệ nệ ôm đống bẫy chuột đứng đợi sẵn. “Ḿnh đi luôn nghe, đi rồi nói chuyện …”, anh nói. Vùng rừng chúng tôi vào ở gần bản Ón, thuộc 20.000ha rừng mở rộng cho vùng quy hoạch của Di sản thiên nhiên thế giới - Vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng. Đi cùng chúng tôi, ông Trần Xuân Tư, trưởng bản Ón cứ băn khoăn: “Tui thấy lạ, bữa trước có mấy cán bộ lên nói mấy con chuột như ri chết mô lâu lắm rồi, nhưng bọn tui lâu ni vẫn bắt ăn hàng ngày mà”. Chuyên th́ cười lớn rồi giải thích: “Chuột ni sống đầy trong các hốc đá, bọn tui thường gọi theo tên là chuột đá, kà-nệ-kụng hoặc ninh-cùng. Bọn tui ngày mô mà chả đi bắt về ăn”.
Cách đây chừng 10 năm, một phần chân trái mất đi trong một vụ tai nạn đá đè đă biến anh thành người tàn phế. Anh nhớ lại, khi đó anh suưt bỏ mạng giữa rừng xanh v́ đi săn chuột một ḿnh, lại ở vùng rừng sát đất Lào, may mắn sau đó có người phát hiện thấy nên đem đi cấp cứu, hậu quả là phải cưa mất một phần chân trái. Khi đó anh đă nổi tiếng với tục danh “vua chuột”.
“Trong cộng đồng người Rục, anh Chuyên là thợ săn chuột có duyên, là “sát thủ” bắt chuột. Thời đó không ngóc ngách nào ở vùng núi đá nơi đây và vùng cận Lào mà anh không đến để bắt chuột. Đêm nào cũng vậy, đầu tối là đi, sáng sớm anh về là đủ chuột ăn thoải mái, c̣n cho cả bà con xung quanh. Từ sau khi bị nạn, anh ấy chỉ đi săn chuột quanh quẩn bản chứ không đi xa được nữa…”, ông Tư giải thích. Đi với chúng tôi, anh c̣n dẫn thêm hai đứa cháu chừng 10 tuổi. Anh kể, hai đứa ở với vợ chồng anh cho vui cửa vui nhà chứ hai đứa con anh đều đi xa nhà cả, với lại cũng cốt là để anh truyền nghề săn chuột cho nó. “Ở đây, săn chuột cũng là nghề mà anh” - Chuyên tự hào nói.
Chuyên giải thích: “Đi rừng ở đây chủ yếu là ở kinh nghiệm”. Hồi c̣n nhỏ, anh sống trong hang đá, từ khi mới chập chững biết đi là đă hàng đêm theo cha len lỏi ở các hốc đá săn chuột. V́ thế, với hơn 30 năm đi săn chuột, anh đă thuộc từng lùm cây, bụi cỏ, hốc đá nơi đây. Nh́n đứa cháu 10 tuổi đi cùng, anh nói vui: "Bằng tuổi nó là tui đúc rút được cơ số kinh nghiệm săn chuột rồi".
Đi bắt chuột th́ người Rục xưa nay nhà mô mà chả có người đi, nhưng bắt được nhiều, hiệu quả th́ phải có bí quyết riêng, đó là biết ngửi mùi, biết quan sát, t́m dấu vết và hiểu được tập quán sinh sống của chuột. Thằng cháu anh Chuyên nói với tôi: "Chỉ cần hít mấy cái là bác ấy biết hang có chuột hay không, thậm chí biết chuột đực, chuột cái, chuột có... mang thai hay không nữa đó chú". Tôi tưởng thằng cu chọc chơi, ai ngờ ông Tư bảo: "Không, đó là sự thật mà".
Bẫy chuột được làm từ cây rừng
Theo ông Tư th́ ở vùng núi này có 4 loại chuột gồm: con ly, con công, kà-nệ-nhẹc, kà-nệ-kụng (c̣n gọi chuột đá). V́ nhiều lại dễ bắt nên với người Rục từ khi c̣n ở trong hang đá chuột đă trở thành thực phẩm ăn hàng ngày.
Chuột đá thường sống trong các hang đá, màu đen bóng mượt, đuôi dài hơn một gang tay, tai dài hơn đốt ngón tay, móng nhọn, hoạt động vào bên đêm và xuất hiện nhiều vào mùa hè. Chuột đá sống rất khôn, nếu đánh hơi thấy mùi người là chúng sẽ bỏ đi làm tổ nơi khác, không sống ở đó nữa.
Cứ đi qua một hốc núi, ba bác cháu anh Chuyên lại đặt một bẫy vào hang, trong quá tŕnh đặt, anh lại tận t́nh truyền đạt kinh nghiệm cho hai đứa cháu trai: "Ngửi thấy mùi chi không? Đặt phải nhẹ nhàng nghe, thở nhẹ hoặc nín thở nghe...". Hai đứa trẻ khuôn mặt nghiêm túc, mồm th́ há hốc gật gù. Trong ṿng hơn 2 tiếng, hơn 20 cái bẫy đă được đặt vào các hang đá với các khoảng cách khác nhau. Hết số bẫy trong tay, anh nh́n chúng tôi cười "vậy là xong, sáng mai chỉ việc đi gom chuột nữa thôi, nhớ vị trí từng hang mà đi thu gom nghe hai đứa...". Cần bảo tồn chuột đá
Ông Cao Yên, một trong số những cao niên trong bản Ón kể: “Hồi xưa mỗi ngày những “cao thủ bắt chuột” như Chuyên đặt phải gần 100 bẫy, thu về cũng gần tưng ấy chuột, có nhiều loại như chuột lồ ô, kà-nệ-nhẹc hay kà-nệ-kụng (chuột đá), chừ th́ chuột đá ít hơn v́ bị bắt nhiều quá”.
Ông Yên cho biết, chuột đá thường được người Rục nấu với ruốc, riềng, sả (c̣n gọi là nấu giả cầy) rồi uống với rượu đoác đặc sản của người Rục. Theo “vua chuột” Cao Xuân Chuyên, anh đă bẫy được rất nhiều chuột đá ở vùng núi đá thuộc bản Ón, c̣n ở các khu vực khác cũng có nhưng số lượng ít hơn.
Khi được hỏi là dân bản có biết hay không việc các nhà khoa học cho rằng đây là loài chuột đă bị tuyệt chủng cách đây hàng triệu năm, ông Tư trả lời thật thà rằng, bao đời nay người dân bản vẫn thấy chúng và bẫy chuột đem về ăn, trong đó có chuột đá. “Tuyệt chủng hay quư hiếm răng bọn tui đâu biết v́ có nghe cán bộ tuyên truyền chi mô, chứ nếu cán bộ nói bảo vệ, đừng bẫy nữa v́ lợi ích khoa học th́ người dân bản sẽ cố gắng làm theo ngay ấy mà...".
tm
|
"Vua chuột" người Rục ngửi là phân biệt được chuột cái, chuột đực
