Mặc dù trong nghề săn rắn độc, nguy hiểm luôn ŕnh rập, thường xuyên phải đối mặt với tử thần nhưng v́ lợi nhuận, v́ miếng cơm manh áo nên nhiều người dân dù không chuyên nghiệp vẫn bám lấy để mưu sinh.
Vùng đất quê lúa huyện Yên Thành, Nghệ An có địa h́nh bán sơn địa rất thuận lợi cho các loài rắn sinh sống. Cũng từ đây người dân Yên Thành ngoài làm nông th́ trong những ngày nông nhàn có thêm một nghề phụ như một lẽ tất nhiên: nghề săn bắt rắn. Nghề này đă có từ rất lâu và được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Do việc săn bắt rắn trước đây diễn ra rầm rộ nên số lượng rắn cũng ít đi, thêm nữa đây là nghề nguy hiểm, luôn đối mặt với thần chết nên nhiều thợ săn bắt rắn bỏ nghề.
Anh Trần Văn Lai, một thợ săn bắt rắn có tiếng ở huyện Yên Thành.
Thời điểm săn bắt rắn thường là vào mùa hè, dịp này thời tiết nắng nóng, rắn thường ra phơi nắng trên các ngọn cây, bờ mương ẩm thấp nên dễ t́m thấy. Sau nhiều lần đặt lịch hẹn, cuối cùng chúng tôi cũng được anh Trần Văn Lai (SN 1969), một thợ răn bắt rắn khét tiếng ở xă Phúc Thành, huyện Yên Thành cho theo chân. Anh Lai cho biết hành nghề này đă hơn chục năm, anh cũng không nhớ nổi trong ngần ấy năm ḿnh đă bắt được bao nhiêu con rắn.
Anh Lai chia sẻ, săn bắt rắn là nghề rủi ro rất cao bởi chỉ sơ suất hay chậm vài giây cũng đều nguy hiểm đến tính mạng. Nếu ḿnh không manh động hoặc bỏ chạy th́ rắn sẽ không rượt theo. “Tôi lúc đầu đi cũng sợ lắm nhưng sau vài lần bắt được rắn rồi quen và không thấy sợ hăi nữa”, anh Lai nói.
Mùa hè là dịp để săn bắt rắn v́ trời nắng nóng chúng thường nằm ở ngọn cây hoặc ra bờ sông uống nước, tránh nắng.
Theo như tường thuật của anh Lai th́ cách săn bắt rắn của những người thợ này cũng rất đơn giản. Dụng cụ để hành nghề th́ chỉ cần một túi đựng rắn (bao b́ hoặc bao cước), móc dùng để bắt những con rắn nằm trên cây và một vài thứ thuốc gia truyền chữa rắn cắn pḥng khi gặp nạn.
“Mỗi khi gặp rắn đang trườn trên mặt đất chúng ta phải đứng thật im không nhúc khích và gọi cho một người đồng nghiệp đến hỗ trợ. Sau đó, đuổi rắn chạy vào một lối khuất nào đó, khi nó chạy qua là chộp luôn. Đối với những con đang treo ḿnh trên ngọn cây th́ một người trèo lên rung cho rắn rơi xuống. Người c̣n lại đứng dưới, chờ cho rắn rơi đúng tầm th́ chộp luôn rồi bỏ nhanh vào túi”, anh Lai chia sẻ kinh nghiệm săn bắt rắn.
Người săn rắn chuyên nghiệp không bao giờ đi một ḿnh mà thường rủ nhau đi theo nhóm vài ba người. Bởi theo anh, mỗi khi gặp rủi ro dễ xử lư cũng như thuận lợi mỗi khi đột nhập trúng “ổ” hoặc gặp rắn lớn. Có nhiều loại rắn: Hổ trâu, hổ chúa, hổ gió, cạp nong, cạp nia, rắn lục, rắn ráo… Tuy nhiên theo anh Lai th́ trong các loài rắn mà anh gặp th́ hổ mang chúa vẫn là loại mà anh “ớn” nhất. Bởi chỉ cần phát hiện thấy người là chúng lao thẳng vào hoặc dựng đầu lên, cổ bành ra, chỉ cần chậm một động tác th́ người bắt rắn lănh đủ. Cũng chính v́ thế mà người ta thường nói nghề săn bắt rắn là nghề luôn đối mặt với tử thần. Rắn càng độc, giá càng cao nhưng rủi ro mang lại càng lớn.
"Đầu nậu" T. bắt từ trong chuồng nhà ḿnh ra một con rắn hổ chúa. Theo Lời T. th́ khu nuôi rắn của anh ta chỉ toàn nuôi loại này v́ cho thu nhập cao.
Mặc dù biết nghề săn bắt rắn độc là rất nguy hiểm, thậm chí là bỏ mạng nhưng v́ lợi nhuận quá lớn nên không ít người như anh Lai vẫn xem đó là một nghề kiếm sống. Những người may mắn trúng lớn, th́ bằng người nông dân làm cả vụ lúa. Thậm chí nhiều “đậu nậu” đổi đời cũng nhờ rắn. Theo kinh nghiệm của thợ săn Trần Văn Lai th́ các loại rắn mai gầm, hổ đất, hổ hành... thường ít manh động, xoay trở chậm nên rất dễ bắt. Riêng rắn ráo và hổ chúa th́ rất nhanh và luôn t́m cách thoát thân.
Hổ chúa là loại rắn nhanh hẹn và thiện chiến, chúng có những cú quăng ḿnh rất xa, tấn công phủ đầu đối phương. Nọc rắn hổ chúa cũng có thể giết chết một người cao lớn chỉ trong ṿng 10 phút. V́ vậy, mỗi khi bị loại rắn này tấn công và trúng độc, nếu không nhanh hút nọc độc và đi cấp cứu kịp thời th́ tính mạng khó bảo toàn. Tại các xă Phúc Thành, Hợp Thành của huyện Yên Thành nhiều người đă bỏ nghề, phải tháo khớp chân, tay và thậm chí là mất mạng v́ bị rắn hổ chúa cắn.
Một ngăn nuôi rắn hổ chúa của anh T.
Được sự giới thiệu của anh Lai, chúng tôi có dịp mục sở thị khu nuôi rắn của đầu nậu L.V.T với điều kiện không đưa địa chỉ, h́nh anh này lên báo v́ anh ta cũng ư thức được việc săn bắt và thu mua rắn là trái phép.
T. cho biết gia đ́nh anh chuyển từ nghề nuôi lợn sang nuôi và thu mua rắn từ hơn chục năm nay. Khu nuôi nhốt rắn của gia đ́nh anh T. nằm khuất, kín đáo trong khu vườn rộng lớn, nếu không chú ư th́ sẽ rất khó phát hiện. Chuồng rắn được xây thành từng ô, ngăn cách với nhau và được bịt kín phía trên, chỉ chứa một ô nhỏ để bắt rắn và cho bỏ thức ăn vào chuồng.
C̣n đây là con rắn ráo. Loài rắn nay hiền lành, cắn không chết người.
Một con rắn hổ chúa nặng hơn 1 kg vừa được "đầu nậu" T. thu mua từ các tay thợ săn.
Theo lời T. th́ tất cả rắn mà anh nuôi đều là hổ chúa, c̣n các loại rắn khác chỉ thu mua giữ lại vài ngày là bán ngay v́ chúng rất khó nuôi. Hơn nữa, rắn hổ chúa rất đắt nên chỉ cần vỗ béo ít tháng tăng được ít lạng là có tiền triệu rồi. Nói xong, anh nhấc tấm bê tông lên rồi thản nhiên dùng một chiếc que khều một con rắn hổ mang đen ś bằng lốp xe đạp đưa ra cho chúng tôi xem. Thấy chúng tôi có vẻ sợ hăi, T. liền lên tiếng mặc dù rắn hổ chúa rất hung dữ nhưng nuôi nhiều nên quen. Hơn nữa, mỗi khi bắt chúng phải nhẹ nhàng đừng để chúng bị thương th́ chúng sẽ không tấn công ḿnh.
T. cũng cho biết, hiện nay không riêng ǵ anh mà hiện trên địa bàn huyện Yên Thành có khoảng gần 10 “đầu nậu” chuyên thu mua rắn, có người đang giữ hàng tạ rắn trong nhà. Việc thu mua rắn rủi ro về tính mạng không cao như những người thợ săn nhưng cũng dễ “mất cả ch́ lẫn chài” nếu không bán được hoặc bị lực lượng chức năng truy quét th́ coi như xong.
Nguy cơ tuyệt chủng
Việc săn bắt rắn tự nhiên cho thu nhập cao nên ở huyện Yên Thành có rất nhiều người theo nghề. Thậm chí, có thời điểm cả làng cùng đi săn bắt rắn như làng Xuân Tiêu (xă Hợp Thành), xóm 13 (xă Phúc Thành)… Cụ thể ở thời điểm hiện tại giá mà đầu nậu T. mua của các thợ săn tùy từng loại rắn, từng con to hay nhỏ mà có giá khác nhau. Đối với hổ chúa có giá từ 300 - 500 ngàn đồng/kg; cạp nong, cạp nia có giá từ 200 - 400 ngàn đồng/kg; rắn ráo có giá thấp hơn từ 100 - 150 ngàn đồng/kg. Các loại rắn nước th́ có giá thấp hơn.
Việc săn bắt rắn tràn lan, quy mô lớn hiện nay đang đẩy các loài rắn tự nhiên vào nguy cơ tuyệt chủng. Đó là nhận định của các nhà sinh thái và những người có chuyên môn về sinh vật.
Nam An Thành
Theo Infonet
Những siêu thợ săn rắn độc
