Chị Phan Bích Thiện nhận giải thưởng Khách sạn của năm 2011 ở Hungary.
Chiều Đông Hà Nội trong cái lạnh tê người và mưa bụi giăng phủ, tôi hẹn gặp Bích Thiện v́ chị không thể sắp xếp được cuộc gặp với tôi vào một lúc nào khác trước chuyến bay trở lại Hungary. Thế nhưng, dường như cuộc hẹn với thời gian khá g̣ bó, trong thời tiết khắc nghiệt của Hà Nội vào giờ tan tầm - khi mọi người qua lại tấp nập trở về nhà sau ngày làm việc vất vả - đă t́nh cờ tạo cho tôi và chị một không gian thực sự lư tưởng để tṛ chuyện trong quán cà phê Kro ở đường ven Hồ Tây. Quán vắng, nên chúng tôi được độc chiếm toàn bộ không gian tầng 2, nơi nh́n ra Hồ Tây mờ ảo lúc chạng vạng.
Nhầm lẫn thú vị
Ban đầu, qua điện thoại, tôi một mực một điều "cô Bích Thiện", hai điều xưng cháu rất hệ trọng và lễ phép - bởi tôi h́nh dung ḿnh sẽ được gặp một bà Việt kiều tuổi trạc ngũ - lục tuần, sẽ khá khó tính v́ bận rộn với nhiều chức vụ quan trọng. Đến giờ hẹn, tôi nhận được một cái hẹn khác lùi lại nửa tiếng và đến cái hẹn sau th́ tôi đứng đi tới đi lui trước điểm hẹn khoảng 15 phút đồng hồ - chẳng có chiếc xe nào dừng lại - mọi người đều mải miết, vun vút trên đường...
Vốn rất kiên nhẫn nhưng tôi bắt đầu thoáng thất vọng và đặt ra một số giả thiết, chẳng hạn như tôi đă tới sai địa chỉ, bà Việt kiều bị tắc đường hoặc... lạc đường. Ngó vào trong quán cafe th́ chẳng hề gặp một gương mặt nào có vẻ chờ đợi một cuộc hẹn trong số hiếm hoi khách hàng. Đang băn khoăn, tôi chợt thấy một thiếu nữ - à không, có lẽ đó là một cô gái trẻ thôi - mặc chiếc váy đỏ khoác áo choàng đen với chiếc khăn quấn hờ hững quan cổ nhanh nhẹn bước tới, ánh mắt như đang t́m ai. "Không lẽ đây là cô Bích Thiện"? - tôi nghĩ thầm. "Cô gái" cười cười với tôi rồi hỏi: "Có phải cháu phóng viên đấy không nhỉ?" - tôi mừng rỡ gật đầu rối rít, bụng nghĩ thầm: "Trời ơi, sao từ hôm qua tới giờ, ḿnh xưng hô một người trẻ đến nhường này và đẹp đến nhường này như với một cụ bà đáng kính?". Chúng tôi đi lên cầu thang...
Tại quầy bar, "cô Bích Thiện" chọn món đồ uống nâu nóng giống tôi và cả hai bắt đầu ngay cuộc tṛ chuyện khi bước chân lên cầu thang. Đến khi yên vị th́ "cô Bích Thiện" quay sang bảo tôi: "Xưng hô chị - em thôi nhé. Thấy em cứ gọi cô làm chị cũng phải gọi em là cháu". Tôi đỏ bừng mặt thanh minh về lư do khiến những h́nh dung về chị chẳng có ǵ trùng hợp với thực tế gặp gỡ.
Bích Thiện - ấn tượng đầu tiên về chị của tôi - đó là một người phụ nữ vô cùng thân thiện có dung mạo trẻ hơn rất nhiều so với năm sinh Mậu Thân của chị. Ấy thế nhưng, v́ không ăn ảnh và thường được cánh báo chí gọi với đủ lệ bộ danh xưng: "Bà Phan Bích Thiện - Ủy viên UBTW MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Quỹ v́ quan hệ Hungary - Việt Nam, Chủ tịch Hội phụ nữ Việt Nam tại Hungary" nên từng ấy chức danh cũng dễ khiến người ta h́nh dung chị hẳn phải là một người "có tuổi".
Thành công nhờ táo bạo
Vừa nghe chị kể về lư do ḿnh chưa từng có giây phút nào rời bỏ quốc tịch Việt Nam mà lại luôn xuất hiện trước báo giới như là một kiều bào nhiều năm xa xứ - tôi vừa có dịp ngắm chị kỹ hơn. Phụ nữ độ tuổi như chị mà có được làn da và phom người chuẩn đến vậy quả là hiếm thấy. Bích Thiện cũng là một trong số ít những nữ Tiến sĩ tôi từng được gặp có vẻ ngoài duyên dáng đến vậy. Hóa ra, Bích Thiện luôn được gọi là "Việt kiều" chỉ v́ chị đi học xa nhà lâu năm rồi sau đó lấy chồng người Hungary và lập nghiệp trên quê hương của ông xă. Ngoài ra, chị cũng thường đại diện hoặc tham gia nhiều hoạt động của kiều bào tại Hungary hướng về quê hương, đất nước nên mọi người luôn nghĩ chị là kiều bào. Đặc biệt, với chất giọng "khá Tây" và cách phát âm tiếng Việt dù rất chuẩn, nhưng có ǵ đó là lạ dễ khiến người đối diện khâm phục chị về khả năng tiếng Việt lưu loát của một "kiều bào".
Bích Thiện tâm sự: "Dù sang Nga du học từ năm 1986 và kết hôn rồi làm ăn nhiều năm ở Nga, sau đó mới về Hungary lập nghiệp cùng chồng - nhưng suốt quăng thời gian đó, tôi vẫn bay đi bay về Việt Nam như "đi chợ" bởi công việc kinh doanh của gia đ́nh có liên quan nhiều đến yếu tố Việt Nam. Nếu đặt mục tiêu lợi nhuận th́ có lẽ, chẳng có ai bỏ ra nhiều công sức đến vậy cho những chuyến bay nửa ṿng Trái Đất hết sức tốn kém, nhưng với tôi, đó c̣n là một đam mê - đam mê mang những sản phẩm, những vật phẩm văn hóa Việt đến quê hương thứ 2 của ḿnh để người dân sở tại có thể phần nào h́nh dung rơ hơn về đất nước và con người Việt Nam"'.
Năm 2002, ngay sau khi sinh con gái thứ 2, vợ chồng chị Bích Thiện quyết định mua lại ṭa lâu đài ở Simontomya, vốn trước đây do ḍng họ Fried xây dựng, trong chương tŕnh Tư nhân hóa các lâu đài thuộc sở hữu nhà nước của Hungary. Khi đó, Fried là một lâu đài gần như đổ nát v́ trải qua thời gian quá lâu không được trùng tu. Tuân thủ quy định của Chính phủ Hungary về việc phải giữ nguyên toàn bộ phong cách, kiến trúc vốn có của ṭa lâu đài khi trùng tu, c̣n nội thất th́ chủ nhân được tự quyết định - vợ chồng chị Bích Thiện may mắn t́m lại được một cuốn sách cổ viết về ḍng họ Fried, với một số h́nh ảnh mô tả lại dung mạo của lâu đài từ khi mới được xây dựng. Chính v́ vậy, anh chị đă chỉ mất 2 năm để trả lại cho ṭa lâu đài đổ nát Fried vẻ đẹp cổ kính kiên cố từng có của nó.
Trong suốt thời gian này, thực hiện ư tưởng không giống ai, Bích Thiện đă thực hiện không biết bao nhiêu chuyến bay trở về Việt Nam và thông thuộc tất cả đường ngang ngơ tắt của làng nghề Đồng Kỵ (Bắc Ninh). Có lẽ sẽ có người cho rằng chị quá phiêu lưu, hoang tưởng với kế hoạch trang bị nội thất từ bàn ghế, giường tủ, cầu thang cho đến các cánh cửa sổ và cửa ra vào... cho ṭa lâu đài hoàn toàn bằng các sản phẩm đồ gỗ của Đồng Kỵ. Đặc biệt là với ư tưởng trang trí mỗi pḥng trong ṭa lâu đài hoàn toàn khác nhau nên những đồ dùng mà Bích Thiện đặt làm cho từng pḥng cũng lại là kết quả lao động nghệ thuật khá công phu của hai vợ chồng chị. Nội thất Đồng Kỵ không những ḥa hợp với toàn bộ kiến trúc bên ngoài và sự cổ kính của lâu đài Fried mà lại vẫn giữ được bản sắc của những sản phẩm chỉ có thể có ở Việt Nam.
Nhờ ư tưởng táo bạo này, cùng với sự đầu tư chất xám hết sức nghiêm túc của anh chị - dự án khách sạn lâu đài Fried đă thu hút được sự chú ư của người dân Hungary và tiếp đó là truyền thông nước này khi mà nó sở hữu một lối kiến trúc nội thất mà không một khách sạn nào ở đất nước Hungary xinh đẹp này có được. Cũng nhờ đó, kể từ khi khánh thành và đưa vào sử dụng năm 2005, với tuổi đời c̣n rất trẻ của ḿnh, nhưng Khách sạn lâu đài Fried đă liên tục "ẵm" các giải thưởng danh giá ở Hungary như: Khách sạn đẹp nhất Hungary (năm 2010) và Khách sạn của năm (năm 2011). Đến năm 2012, dù Fried không muốn tham gia vào cuộc b́nh chọn nhưng cuối cùng vẫn đứng thứ 2 trong danh sách những khách sạn nổi tiếng nhất Hungary...
Những câu chuyện hết sức mạch lạc với nhiều câu chuyện thú vị về hành tŕnh lập nghiệp và chinh phục người Hungary bằng văn hóa Việt của Bích Thiện thật khó có hồi kết, nhưng đă đến lúc cả hai chúng tôi phải dành thời gian cho những công việc khác vẫn đang chờ đợi. Chia tay Bích Thiện, tôi có cảm giác, dường như đây không phải là cuộc gặp đầu tiên. Người phụ nữ Hà thành sinh ra bên bờ Hồ Tây này có lẽ đă chinh phục tất cả những người từng gặp chị bởi sự thân thiện và nhiệt thành đầy sức hút ấy.
Nguồn: Khánh Nguyễn/ TGVN
Tṛ chuyện với người Việt nổi tiếng ở Hungary
