Có đến 60% số xă của Đông Quản đang trong t́nh trạng thâm hụt ngân sách và chẳng bao lâu họ sẽ phải cần đến những gói cứu trợ từ chính quyền thành phố.
Quảng Đông là một trong những tỉnh giàu có nhất Trung Quốc, là một bộ phận kinh tế tối quan trọng của nền kinh tế thứ hai thế giới này. Đông Quản - một thành phố của tỉnh này đă từng bùng nổ vô cùng mạnh mẽ nhờ phát triển công nghệ cao, trở thành một đô thị phồn hoa nhưng nay đang bẽ bàng với những khoản nợ công khổng lồ và có nguy cơ phá sản.
Phồn hoa và nợ nần
Sau 3 thập kỷ phát triển ấn tượng, một Đông Quản bùng nổ lại đang đứng bên bờ vực phá sản. Có đến 60% số xă của Đông Quản đang trong t́nh trạng thâm hụt ngân sách và chẳng bao lâu họ sẽ phải cần đến những gói cứu trợ từ chính quyền thành phố, các nhà nghiên cứu tại đại học Sun Yat-sen cho biết.
Đó là một sự chuyển biến đầy kịch tính về tài sản đối của Đông Quản, một trong những thành phố giàu có bậc nhất Trung Quốc và thậm chí có thể báo trước một cuộc khủng hoảng tài chính quy mô rộng lớn khi mà kinh tế nước này đang hạ nhiệt mạnh.
Tính đến cuối năm 2010, khoản nợ của hệ thống chính quyền địa phương trên cả nước đă lên tới con số 10,7 ngàn tỷ nhân dân tệ, tương đương với khoảng 27% GDP. Moody’s ước tính con số thực có thể lên tới 14,2 ngàn tỷ tệ.
Ông Bai Jingming, một nhà nghiên cứu cấp cao tại Bộ Tài chính ước tính, năm 2009, tổng số nợ của các chính quyền địa phương có thể bằng 10% GDP cả nước.
Các chuyên gia cho rằng, có hai nguyên nhân cơ bản khiến cho Đông Quản rơi vào t́nh thế hiện nay: Một là nền kinh tế “địa chủ” thời hiện đại đang có nguy cơ lâm vào khủng hoảng v́ sự rời bỏ của người thuê đất khi mà mạng lưới nhà máy sản xuất lao đao trong bối cảnh suy thoái toàn cầu. Hai là sức ép chính trị khiến các nhà lănh đạo địa phương cam kết sẽ mang lại của cải cho người dân.
"Vấn đề tài chính của các địa phương nghiêm trọng hơn nhiều so với dự đoán", ông Shao Gongjun, chủ nhân của một công ty in ấn tại Đông Quản. Ông Shao cho rằng, nguyên nhân quan trọng của cuộc khủng hoảng chính là sự phụ thuộc cả các chính quyền địa phương vào nguồn thu nhập từ hoạt động cho thuê.
Đổ vỡ v́ BĐS
Từ một miền đất nông nghiệp tù túng vào những năm 1980, Đông Quản đă chuyển ḿnh thành một trong những trung tâm sản xuất công nghệ cao quan trong của thế giới.
Thậm chí một phó chủ tịch của tập đoàn IBM đă có một câu nói nổi tiếng: chỉ cần 15 phút kẹt xe trên đường cao tốc tại thành phố cũng có thể khiến giá máy tính trên toàn thế giới biến động.
Nền công nghiệp phát triển như vũ băo khiến dân số tại thành phố này tăng chóng mặt từ 1,8 triệu dân vào những năm 1980 lên hơn 8 triệu.
Người dân đổ tiền xây nhà cho công nhân thuê trong khi đó chính quyền địa phương th́ cũng cho doanh nghiệp, nhà máy thuê mặt bằng và tiền cho thuê đất chính là nguồn thu nhập chủ yếu.
Điều này đă diễn ra một cách vô cùng hoàn hảo cho đến giai đoạn suy thoái kinh tế gần đây. Ông Shao nói, nhiều nhà máy đă hoặc đóng cửa hoặc di dời vào các tỉnh đất liên trong ṿng 5 năm qua để giảm bớt chi phí.
Số lượng nhà máy từ Hong Kong tại Đông Quản đă giảm 15% kể từ năm 2007. Khi nhà máy và công nhân rời đi th́ đương nhiên thu nhập từ việc cho thuê nhà, bất động sản lao dốc.
Bà Luo, 61 tuổi cho hay: "Tôi thực sự lo lắng trước thảm kịch người thuê nhà rời đi hết và những căn pḥng cho thuê bị bỏ hoang". Bà Luo đă dồn 2 triệu nhân dân tệ từ số tiền tiết kiệm 10 năm và khoản vay ngân hàng để xây căn hộ 6 tầng ở quận Zhangmutou. Gia đ́nh bà sinh hoạt tại tầng 1 và 5 tầng c̣n lại là dành cho công nhân thuê.
Mỗi tháng bà Luo thu được 15.000 tệ từ việc cho thuê nhà ở, gấp gần 10 lần thu nhập trung b́nh của một công nhân. Tuy nhiên khoản thu này đă giảm 1/3 kể từ năm 2007.
Sự sụt giảm thu nhập từ hoạt động cho thuê bất động sản đă buộc 60% trong tổng số 584 xă của thành phố Đông Quản lâm vào t́nh trạng thâm hụt ngân sách, theo nghiên cứu của giáo sư Lin Jiang, khoa tài chính thuế trường đại học Sun Yat- Sen.
Dự báo của giáo sư Lin dựa trên cơ sở nghiên cứu 30 xă tại những quận huyện tương đối giàu có như Tangxia, Houjie và Humen hồi tháng 5 vừa qua.
Đương nhiên nó có thể không phản ánh được toàn bộ bức tranh của cả nền kinh tế thành phố nhưng lại đưa ra được một cái nh́n khá đúng về những vấn đề mà các nhà chức trách đang phải đối mặt. “Họ đang bị thâm hụt v́ thu nhập giảm trong khi các khoản chi dùng liên tục gia tăng”, ông Lin cho biết.
Các quan chức địa phương thường bắt đầu nhiệm kỳ mới bằng cam kết các hành động cải thiện đời sống cho người dân. Tất nhiên, để thực hiện điều này phải trông chờ vào các khoản đầu tư công của chính quyền địa phương và nguồn thu từ hoạt động cho thuê bất động sản.
Tuy nhiên, do những khó khăn về huy động nguồn lực và nóng vội thực hiện mục tiêu, nhiều địa phương đă t́m đến các tổ chức tài chính để thực hiện những khoản vay ngắn hạn.
Các ngân hàng đang sẵn sàng cho vay bởi họ biết là chính quyền thành phố sẽ phải bảo lănh các địa phương nếu như t́nh h́nh có diễn biến xấu. "Một số lănh đạo địa phương đang thực sự lo lắng. Họ lo rằng ngân hàng có thể sớm đ̣i các khoản nợ. Nếu như các địa phương vỡ nợ, gánh nặng sẽ được chuyển sang quận huyện và thành phố", ông Lin nói.
Chính quyền thành phố Đông Quản đang trong t́nh trạng yếu ớt và khó có thể giải quyết một cuộc khủng hoảng. GDP giảm về mức 2,5% trong nửa đầu năm nay. Trong khi mức tăng trung b́nh trong 8 năm qua là 11%.
Ước tính, chỉ riêng các nhà chức trách huyện Zhangmutou đă nợ đến 1,6 tỷ tệ trong khi doanh thu hàng năm chỉ la 600 triệu tệ. Và theo ông chính quyền Đông Quản cần phải đổi mới cấu trúc để giảm sự phụ thuộc vào khoản thu nhập từ tiền cho thuê. Nếu không có sự thay đổi triệt để và quyết liệt trong cấu trúc xă hội th́ quá tŕnh cải cách kinh tế sẽ không bao giờ thành công.
Theo Hung Ninh
VEF
Trung Quốc: Thành phố công nghệ cao sắp phá sản
