'Chán' Nga, Ukraine 'bắt bồ' với Na Uy?

Hiện nay, Nga và Ukraine đứng bên bờ vực của một cuộc chiến khí đốt dù không mang lại lợi ích cho bất cứ ai nhưng cũng không bên nào chịu nhượng bộ. Điều này đẩy đến nguy cơ Ukraine có khả năng quay sang tìm kiếm nguồn khí đốt từ Na Uy.

Theo quan điểm của Vladimir Skachko, một nhà phân tích chính trị UKraine đăng trên Pravda thì: "Các cuộc đàm phán khí đốt giữa Nga và Ukraine rõ ràng đang bế tắc. Đường ống dẫn khí đốt quá cảnh là tài sản kinh tế và cũng mang lại nguồn cung cấp khí đốt quan trọng đối với Ukraine. Vì vậy, họ sẽ chiến đấu đến giọt máu cuối cùng cho nó”.

Năm 2009, năm đỉnh cao của cuộc chiến khí đốt, Thủ tướng Ukraine, bà Yulia Tymoshenko chấp nhận một thỏa thuận với Nga gây bất lợi cho Ukraine. Theo thoả thuận này, Nga sẽ hào phóng giảm 20% giá khí đốt bán cho Ukraine nhưng kèm theo các điều kiện có lợi Nga, thậm chí vượt lên trên tất cả những lợi ích mà Ukraine nhận được.

Tháng 4/2010, Tổng thống Ukraine, Viktor Yanukovych lại chấp nhận mở rộng thỏa thuận này và bảo đảm các lợi ích bổ sung cho Nga. Do đó, Moscow giảm gần 1/3 giá khí đốt tự nhiên cho thị trường tiêu dùng châu Âu để đổi lấy việc được gia hạn thuê căn cứ hải quân ở Sevastopol của Ukraine. Tuy nhiên, sau đó, giá khí đốt dành cho Kiev vẫn bị cho là còn quá cao.

Đường ống dẫn khí đốt quá cảnh là tài sản kinh tế trọng yếu của Ukraine nên nước này chắc chắn sẽ kiên quyết bảo vệ lợi ích đến cùng trong cuộc chiến khí đốt với Nga.

Việc này dẫn đến hầu như các mặt hàng sản xuất tại Ukraine không tìm được thị trường tiêu thụ bởi giá bị đẩy lên quá cao theo giá nhiên liệu. Ukraine lâm vào tình cảnh không có tiền để trang trải các khoảng trống trong ngân sách.

Và cho đến thời điểm này, vẫn không có bất cứ một giải pháp rõ ràng nào để giải quyết những xung đột về giá khí đốt giữa Nga và Ukraine khi hai nước này đều không chịu nhượng bộ lẫn nhau.

Bất cứ sự nhượng bộ nào của Chính phủ Ukraine trong vấn đề hệ thống đường ống dẫn khí đốt đều có nguy cơ tạo nên các bất đồng trong xã hội đến từ những người theo chủ nghĩa ly khai.

Do vậy, một bóng ma đang hiện hữu trong cuộc chiến khí đốt giữa Nga và Ukraine. Trong khi Nga vẫn đang theo đuổi dự án đường ống dẫn khí đốt North Stream – dòng chảy phương Bắc và South Stream – dòng chảy phương Nam nhằm thay thế cho hệ thống đường ống dẫn khí đốt quá cảnh ở Ukraine. Và bất chấp cảnh báo việc vận chuyển khí đốt thông qua hệ thống ống dẫn của Ukraine sẽ rẻ hơn so với dự án đường ống dẫn khí đốt South Stream hay North Stream, một khi các dự án này được đưa vào hoạt động, Nga sẽ không cần đến hệ thống ỗng dẫn khí đốt của Ukraine nữa.

Hiện dễ thấy cuộc chiến khí đốt giữa Nga và Ukraine trở nên phức tạp và căng thẳng hơn bởi thực tế, Ukraine có thể đang cố tình sử dụng "thỏa thuận khí đốt của cựu Thủ tướng Tymoshenko" cho các lợi ích riêng. Đồng thời, nước này cũng lên kế hoạch nộp đơn khiếu nại lên Tòa án kinh tế Stockholm liên quan đến những bất đồng về giá cả trong các hợp đồng khí đốt đã ký với Nga. Kết quả là, người tiêu dùng phương Tây một lần nữa có khả năng phải gánh chịu hậu quả trong cuộc chiến khí đốt này.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định một cuộc chiến khí đốt rõ ràng chẳng có lợi cho ai và để tránh điều đó, giới lãnh đạo Nga và Ukraina nên tìm kiếm một giải pháp. Bằng mọi cách, họ cần ngăn chặn kịch bản tiêu cực nhất có thể xảy ra.

Nga không thể nhượng bộ mãi trong việc giảm giá khí đốt. Còn giới cầm quyền Ukraine thì vẫn cảm thấy giá khí đốt hiện nay là không công bằng. Điều đó có nghĩa, Kiev có quyền tìm kiếm một mức giá mềm hơn đến từ nhà cung cấp khác như Qatar hay Na Uy.

Còn về phía Nga, có một giả thuyết rằng Moscow có thể bán khí đốt với giá thấp hơn giá thị trường. Nếu vậy, sau đó Nga có khả năng lâm vào tình huống phải sửa đổi hợp đồng khí đốt với cả đối tác Belarus lẫn châu Âu.

Mới đây, trong cuộc họp với người đồng cấp Belarus hôm 15/8, thủ tướng Nga Vladimir Putin tuyên bố bắt đầu từ đầu năm 2012, Minsk sẽ được mua khí đốt của Nga với giá ưu đãi.

Lê Dung (theo Pravda)