(No State Religion, No State Dogma)
Năm 1975, sau khi chiến thắng được miền Nam rồi, th́ giới lănh đạo cộng sản tại Hà Nội bèn công khai đổi tên “Đảng Lao Động” thành ra “Đảng Cộng sản”, tờ tạp chí “Học Tập” là cơ quan nghiên cứu và lư luận của Đảng Lao Động cũng đổi tên thành tạp chí “Cộng sản” luôn. Và cả đến cái “Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng Miền Nam Việt Nam” (National Liberation Front NLF) cũng được cho giải tán, dẹp bỏ mất tiêu luôn. Đó là chuyện nội bộ cuả đảng cộng sản, họ có quyền quyết định thay đổi tên tuổi cuả riêng họ, chúng ta không phải là người trong đảng cộng sản, th́ cũng chẳng nên thắc mắc ǵ về cái chuyện riêng tư đó trong tổ chức của riêng họ.
Nhưng mà, vẫn theo chuyện “thừa thắng xông lên”, họ đă cả gan đổi cả cái tên, cái danh xưng của quốc gia thành ra nhà nước “Cộng hoà Xă hội Chủ nghiă Việt nam” (Socialist Republic of Vietnam SRV), th́ đó là điều mọi người công dân Việt nam chúng ta đều có quyền bất đồng, có quyền dị nghị, v́ rơ ràng là đảng cộng sản đă quá ư lộng quyền. Họ vẫn xưng ḿnh là “đày tớ cuả nhân dân”, ấy thế mà họ dám ngang nhiên qua mặt “các chủ nhân ông, tức là toàn thể nhân dân”, mà thay đổi cả cái danh xưng cuả đất nước Việt nam thành ra là một quốc gia nằm dưới trướng của cái giáo điều “xă hội chủ nghiă”, với nền” độc tài chuyên chính vô sản”, với chủ trương “đấu tranh giai cấp, hận thù giai cấp”, “dân chủ tập trung” v.v… Đó là cái điều mà không bao giờ chúng ta lại có thể chấp nhận được.
Ở bên Pháp vào năm 1981, lần đầu tiên có lănh tụ Đảng Xă hội là Francois Mitterand được bàu làm Tổng Thống, th́ Giáo sư Raymond Aron có viết một bài báo gây chấn động trên báo Figaro, ông v́ết thật đanh thép rằng: “Nước Pháp là nước Pháp, hay là Cộng Hoà Pháp quốc, chứ không có thêm một tĩnh từ nào khác” (Nguyên văn: La France, c’est la France ou la République Francaise, sans adjectifs! ), tức là vị giáo sư lừng danh này muốn cảnh cáo cả phe tả phái và đảng Xă hội rằng: “Không được đem bất kỳ cái chủ thuyết nào mà gán vào danh xưng nước Pháp.” Lập trường này cũng có thể đem áp dụng cho nước Việt nam chúng ta, mà cho tới năm 2010 này vẫn c̣n bị đảng cộng sản gắn cho “cái đuôi con chồn xă hội chủ nghiă”!
Đầu năm 1990, sau khi chế độ cộng sản xụp đổ ở Đông Âu, th́ tôi có viết một bản văn nhan đề là: “Năm Điểm Thoả Thuận Căn Bản” được coi như cái “guideline” cho việc soạn thảo bản Hiến pháp sau này. Bản văn được bắt đầu như sau :
Điểm 1 – Quốc gia Việt nam không công nhận một tôn giáo nào làm quốc giáo.
Quốc gia cũng không áp đặt một chủ thuyết nào làm giáo điều chính thức của Dân tộc.
Nhằm tôn trọng và bảo vệ Tự do Tín ngưỡng, Nhà nước không can thiệp vào chuyện nội bộ của các tổ chức tôn giáo.
(Toàn văn Bản “Năm Điểm” này sẽ được ghi trong Phần Phụ Lục đính kèm bài viết này).
V́ bản văn này, mà tôi bị công an bắt giam giữ vào tháng Tư 1990 và trong phiên xử vào ngày 14 Tháng Năm 1992, Toà án tại Saigon đă xử phạt tôi 12 năm tù giam về tội “Tuyên truyền chống chủ nghiă xă hội”. Và sau đó, họ đưa tôi đi “thi hành án” tại trại giam Z30D ở Rừng Lá thuộc huyện Hàm Tân Phan Thiết.
Năm 1996, nhờ sự vận động can thiệp cuả nhiều tổ chức nhân quyền quốc tế như Amnesty International, Human Rights Watch, cũng như của nhiều Dân biểu, Nghị sĩ và các nhân vật văn hoá xă hội, và nhất là cuả chánh quyền Mỹ, mà tôi đă được trả tự do bằng cách công an chở tôi từ nhà tù Hàm Tân ra thẳng phi trường Tân Sơn Nhất, để cùng với gia đ́nh qua định cư bên nước Mỹ. Đại khái vắn tắt cuả vụ án cuả tôi là như vậy.
Trong 10 năm nay, tôi để thời giờ nghiên cứu t́m hiểu về sự “Chuyển hoá Dân chủ” (Democratic Transition) tại các nước cựu cộng sản ở Đông Âu và cả ở nước Nga. Và tôi đă t́m ra được nhiều điều lư thú, khả dĩ có thể rút kinh nghiệm cho việc xây dựng tương lai đất nước và dân tộc Việt Nam chúng ta. Để cho ngắn gọn, tôi chỉ xin trích dẫn một số điều khoản căn bản trong bản Hiến pháp, mới được ban hành trong thập niên 1990 và sau này, cuả một số nước cựu cộng sản, mà có liên hệ trực tiếp đến quan điểm cuả tôi như đă ghi nơi điều 1 Bản văn “Năm Điểm” đă trưng dẫn ở trên.
A/ Không có Quốc giáo (No State Church).
1- Điều 40 khoản 2 Hiến Pháp nước Estonia: “Không có quốc giáo” (There is no State Church).
2- Điều 14 khoản 1 Hiến Pháp nước Nga: “Không một Tôn giáo nào được thiết lập như một quốc giáo, hay như một tôn giáo bắt buộc (No Religion shall be established as a State or Obligatory One).
B/ Không có Ư thức hệ Nhà nước (No State Ideology)
1- Điều 13 khoản 2 Hiến Pháp nước Nga: “Không có một Ư thức hệ nào được thiết lập như là Ư thức hệ Nhà nước, hoặc như môt ư thức hệ bắt buộc (No Ideology may be established as a State or Obligatory One).
2- Điều 5 khoản 2 Hiến Pháp nước Moldova: “Không có Ư thức hệ nào được công bố là Ư thức hệ chính thức cuả Nhà nước (No Ideology may be pronounced as an official ideology of the State).
3- Điều 12 khoản b Hiến Pháp nước Uzbekistan: “Không một Ư thức hệ nào mà được ban cấp quy chế cuả Ư thức hệ Nhà nước” (No Ideology shall be granted the status of State Ideology).
4- Điều 11 khoản 2 Hiến Pháp nước Bulgaria : “Không có Ư thức hệ nào mà được công bố hay xác nhận là Ư thức hệ của Nhà nước”- (No Ideology shall be proclaimed or affirmed as an Ideology of the State).
Mấy trích dẫn ghi trên thiết nghĩ cũng đă đủ để đánh giá được sự dứt khoát loại bỏ căn bệnh giáo điều của chế độ cộng sản trước đây. Người viết xin để bạn đọc tuỳ nghi phân tích và lượng định về sự thay đổi này trong các quốc gia cựu cộng sản ở Đông Âu và nhất là ở nước Nga. Và rồi đối chiếu với t́nh trạng ở Việt nam hiện nay.
© Đoàn Thanh Liêm
© Đàn Chim Việt
Không quốc giáo, không giáo điều
