|
R9 Tuyệt Đỉnh Tôn Sư
Join Date: Dec 2008
Posts: 44,699
Thanks: 262
Thanked 591 Times in 456 Posts
Mentioned: 0 Post(s)
Tagged: 0 Thread(s)
Quoted: 1 Post(s)
Rep Power: 62
|
62 tuổi, dáng người chắc nục như một khúc gỗ lim, lăo thuyền chài Nguyễn Văn Mười là người “cai quản” cả một khúc sông dài gần chục cây số từ cầu Thăng Long kéo dài tới mạn cầu Thanh Tŕ. Tuổi đời, tuổi nghề, kinh nghiệm sông nước… đă mặc định lăo là một con rái cá ở khu vực Bến Gỗ mấy chục năm nay. Thế nhưng, lăo sẽ c̣n được nhắc đến nhiều hơn khi chính lăo là người “đánh thức” một cổ vật vùi lấp hàng trăm năm dưới ḷng sông mẹ…
Buổi sáng định mệnh
Đấy là một buổi sáng định mệnh của mùa hè tháng 6/1999, lăo thuyền chài Nguyễn Văn Mười vẫn lụi cụi và âm thầm làm công việc mưu sinh đă nuôi sống ông và gia đ́nh mấy chục năm nay: đi xăm củi dưới ḷng sông. Sông Hồng khu vực băi giữa, xưa kia là bến Gỗ - nơi tập kết gỗ từ mạn ngược đổ về Hà Nội bằng đường thủy.
Lăo Mười kể, thuở ấy, dễ đến ngót thế kỷ, phương tiện vận chuyển duy nhất để người miền xuôi “ăn hàng gỗ” từ mạn ngược, đấy là h́nh thức đóng gỗ thành bè, thả trôi sông Hồng. V́ thời gian dài như thế nên rất nhiều củi gỗ bị ch́m dưới đáy sông, bị lớp phù sa sông Hồng vùi lấp, nên không biết cơ man nào là củi…
Dụng cụ hành nghề của lăo Mười khá đơn giản: một cây sào dài ngót hai chục mét, bằng thân cây tre đực, khá nặng, vót nhọn một đầu. Lăo Mười cùng con trai giong thuyền ra giữa ḍng sông Cái. Trong lúc con trai điều khiển con thuyền ra đúng lạch nước và dừng lại, để tự trôi th́ lăo xăm xắn cầm sào xăm từng nhát xuống dưới đáy sông.
Khi chạm vật cứng, cái âm thanh và cảm giác truyền qua cây sào, bằng kinh nghiệm lăo sẽ nhanh chóng mà biết được, hôm đó có “ăn hàng” hay không…
Lăo thuyền chài Nguyễn Văn Mười
Khoảng 9h sáng, cây sào của lăo Mười truyền tín hiệu lên bàn tay ông lăo: một tiếng “pực” rất chắc, gọn – âm thanh của đầu sào tiếp xúc với vật cứng. Để chắc chắn, lăo Mười đâm thêm chục nhát nữa, di chuyển trong bán kính khoảng chục mét, vẫn thấy một âm thanh đanh, gọn truyền lên như vậy. “Khi ấy, tôi cứ chắc mẩm phen này được mớ gỗ to, “hẻo” nhất cũng phải cả tấn củi chứ ít ỏi ǵ. Nhưng, hóa ra c̣n vượt cả khả năng tôi dự đoán…” – lăo Mười hể hả.
Hai chiếc mỏ neo cổ có niên đại vài trăm năm tuổi
Đợi con trai thả neo chiếc thuyền ở khu vực sông vừa “khoanh vùng”, lăo Mười hít một bụng hơi đầy rồi nhao xuống sông lặn ḍ t́m đống củi mà lăo vừa xăm được. Ở khúc sông bến Gỗ này, lăo Mười là con rái cá và có kinh nghiệm sông nước lâu năm nhất. Sáu đứa con cả dâu cả rể, cùng với hai ông bà lăo già kết lại thành một xóm thuyền chài gần khu vực băi giữa. Và đương nhiên, lăo là người “chỉ huy” và điều hành sáu hộ gia đ́nh này, rất ra dáng của một người thủ lĩnh.
Vẫn câu chuyện của buổi sáng may mắn. Lăo Mười lặn một hơi xuống đáy sông th́ thấy một đống củi gỗ tṛn, dạng như gỗ chống hầm ḷ khai thác than, ước vài chục cây, đường kính chừng 60cm. Lăo làm hiệu cho con trai đứng trên thuyền thả một đầu dây xuống. Kéo hết đống củi th́ cũng non trưa, hai cha con định bụng chiều sẽ nghỉ ngơi, v́ dẫu sao mớ củi gỗ thu được buổi sáng hôm ấy bán đi cũng đủ cho gia đ́nh chi tiêu cả tuần lễ.
Nhưng, kéo hết đám củi lên th́ có chuyện…
“Vớt hết đám củi gỗ tṛn lên th́ tôi lại thấy một vật cứng, dài, và có vẻ khá kềnh càng. Gạt lớp bùn ra và sờ, rồi bơi lần theo cái thớ gỗ ấy tôi không tài nào đoán được nó là cái ǵ. Trước tới giờ, số lần vớt củi nhiều đến mức không đếm xuể, nhưng chưa bao giờ thấy đống củi nào có h́nh thù lạ thế!”.
Trục vớt cổ vật
Lúc ấy khoảng gần 11h trưa. Mặt trời đă chính ngọ. Vừa mừng vừa vui, lại hồi hộp, ṭ ṃ v́ ngày làm việc may mắn, lăo Mười quay thuyền về nhà huy động thêm đám dâu rể con cái, thảy được 8 người. Anh con trai út của lăo Mười khuyên bố, cứ thong thả, về nhà ăn uống nghỉ ngơi, vật vẫn nằm đó, mà khúc sông này, từ cầu Nhật Tân chạy xuôi tít mạn Thanh Tŕ là “địa bàn” của gia đ́nh lăo, không ai có quyền khai thác, đánh bắt hay có bất cứ hoạt động liên quan tới việc… mưu sinh.
Luật sông nước phân chia khúc sông, địa bàn là như vậy, hàng trăm năm rồi vẫn thế, và được giới vạn chài chấp nhận như là một mặc định.
Nhưng lăo Mười không nghe lời con. Bốn chiếc thuyền được huy động, tín chuyện kết lại với nhau thành một khối vững chăi, hệt như kiểu Chu Du bày kế để Tào Tháo ken chiến thuyền lại thành một chuỗi. Dây chăo được đem ra. Hai gă trai trẻ lực điền được cử xuống cùng với lăo Mười, lựa vị trí chắc chắn để chốt một đầu chăo vào.
Năm người c̣n lại đứng trên thuyền có nhiệm vụ… tời dây chăo. V́ gia đ́nh lăo là những con rái cá thực thụ, lại dựa vào sông nước mưu sinh nên mấy chục năm trời, mấy bố con cũng bóp mồm bóp miệng đầu tư một cái thuyền có đầu máy nổ, trên đó có thiết bị ṛng rọc tời bằng tay.
Chiếc dây chăo căng theo những ṿng tời. Càng lên đến gần mặt nước, sức nặng của tải trọng càng lớn. Những cánh tay lực điền phải gồng sức, cong lên những múi bắp như thớ cầu vồng…
“Lâu ngày, lại bị ngâm nước nên cái “vật thổ tả” ấy nặng như ch́, cảm giác phải nặng vài tấn chứ chẳng phải ít. Non một tiếng th́ cái đầu nó bắt đầu nhô lên mặt nước. Đầu gỗ nhọn, có bịt sắt” – lăo Mười hay chuyện – “Rồi qua một đoạn gỗ, nó tḥ thêm được một cái đầu cũng có h́nh dáng tương tự, một lúc nữa th́ nhô lên cái thân. Dài lắm, ngót hai chục mét lận… Hóa ra nó là cái mỏ neo chú ạ. Nhưng, từ thuở cha sinh mẹ đẻ tới giờ, chưa bao giờ tôi nh́n thấy cái mỏ neo nào nó to đến thế, lại bằng gỗ liền thân, không chắp vá. Phen này th́ được mớ củi to rồi”.
Gương mặt lăo Mười giăn nở theo câu chuyện. Đang mùa lũ, nước sông Hồng chảy xiết. “Khúc củi” thân chính dài hơn 4 mét, hai cái ngạnh hai bên, mỗi cái dài thước rưỡi, đường kính chừng 30cm. Chiếc thuyền trọng tải 5 tấn của cha con ông cḥng chành theo những lần khúc củi lắc lư. Gần hai tiếng đồng hồ th́ cha con lăo Mười đưa được “khúc củi” lên mặt nước, nằm yên vị trên thuyền.
Dụng cụ xăm gỗ của lăo thuyền chài Nguyễn Văn Mười
Lăo Mười không biết chữ. Nhưng, những ǵ đă chảy qua cuộc đời lăo, lăo nhớ rành mạch, không sót một chi tiết nào. Vẫn câu chuyện của lăo Mười: “Tháng 10 ta năm ngoái, cũng trong một lần đi xăm gỗ, tôi c̣n vớt được một loạt súng, kiếm…, nhưng đă han rỉ hết cả. Gọi đồng nát đến bán được mấy triệu bạc. Tôi thấy ḿnh cũng may mắn. Cái khúc sông này nó cũng cho ḿnh nhiều thứ, nuôi sống cả gia đ́nh ḿnh, kể cả bây giờ khi con cháu đă đàn đàn lũ lũ, và đám thuyền nhà tôi neo ở băi Giữa cũng thành một cái xóm vạn chài sầm uất rồi…”.
Chuyên gia Tây đă vào cuộc "chuyên án mỏ neo cổ"
Trở về chuyện chiếc mỏ neo cổ mà lăo vớt được vào mùa hè năm 1999. Chừng ngót một tháng sau, ông Quách Văn Địch – chủ một quán bia hơi ở Hà Nội t́nh cờ lạc bước, rồi chẳng biết trời đất xui khiến thế nào, ông Địch cứ nhất khoát mua chiếc mỏ neo về để bày ở quán bia… cho vui, như là một h́nh ảnh độc đáo để khách bia bọt nhớ đến cái quán của ông mà t́m cho dễ.
Và, cái quyết định “kỳ quái” của ông Địch ngày ấy, chẳng biết may cho lăo Mười hay may cho chiếc mỏ neo, mà bây giờ, chiếc mỏ neo ấy được các chuyên gia Tây vào cuộc nghiên cứu, khẳng định nó là cổ vật từ thế kỷ… 15.
Bài Ảnh: Kiên Trung
(VNN)
|
Chuyện ly kỳ về chiếc mỏ neo 300 tuổi
