USA Hegseth “ra đòn” với Thượng nghị sĩ Mark Kelly: cắt lương hưu, gửi thư khiển trách vì video “từ chối lệnh bất hợp pháp”

[Gibbs]

Chỉ một đoạn video vài phút, nhưng đủ khiến Washington nổi giông. Sáng thứ Hai, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố Lầu Năm Góc sẽ mở thủ tục hành chính nhằm trừng phạt Thượng nghị sĩ Mark Kelly — cựu sĩ quan Hải quân Mỹ — bằng cách xem xét hạ cấp bậc khi nghỉ hưu, kéo theo khả năng giảm tiền hưu.

Kelly không lùi. Ông đáp trả rằng sẽ chiến đấu đến cùng, coi đây là nỗ lực “dọa nạt” nhằm bịt miệng một thượng nghị sĩ đang lên tiếng về quyền được chỉ trích chính quyền.

Mồi lửa: video kêu gọi “từ chối lệnh bất hợp pháp”

Nguồn cơn bắt đầu từ một video có sự tham gia của Kelly và một nhóm nghị sĩ Dân chủ. Trong video, họ nhắc các quân nhân về lời thề với Hiến pháp, nhấn mạnh nghĩa vụ không thi hành những mệnh lệnh bất hợp pháp, đồng thời nhiều lần kêu gọi: hãy từ chối các “lệnh trái luật”.

Video không nêu cụ thể lệnh nào. Nhưng nó xuất hiện đúng lúc Quốc hội và dư luận tranh cãi gay gắt quanh tính hợp pháp của một số hoạt động quân sự gần đây, từ các chiến dịch nhắm vào tàu bị nghi chở ma túy ở vùng Caribbean cho tới chuyện điều động lực lượng đến các thành phố bất chấp phản đối của các thống đốc.

Với người ủng hộ, đó là lời nhắc căn bản: quân nhân có nghĩa vụ không tuân theo mệnh lệnh rõ ràng trái luật. Nhưng với phía Bộ trưởng Hegseth, video bị diễn giải như một thông điệp nguy hiểm có thể làm rạn nứt kỷ luật và trật tự quân đội.

“Thư khiển trách” và mũi dao nhắm vào lương hưu

Hegseth cho biết Bộ Quốc phòng đã ban hành một “thư khiển trách” ở cấp bộ trưởng đối với Kelly. Động thái này mang ý nghĩa là một văn bản reprimand — nặng về biểu tượng, nhưng vẫn là vết mực đen về danh dự.

Đáng chú ý hơn: Lầu Năm Góc khởi động thủ tục xác định lại cấp bậc khi nghỉ hưu của Kelly. Nếu cấp bậc hưu trí bị hạ, tiền hưu sẽ giảm theo. Nói thẳng ra, đây là cách đánh vào thứ mà nhiều cựu quân nhân coi là “chốt chặn cuối cùng” của cả một đời binh nghiệp.

Không dừng ở đó, lá thư khiển trách còn mang giọng cảnh cáo: nếu tiếp tục bị cho là có hành vi gây phương hại đến “trật tự và kỷ luật”, Kelly có thể đối mặt nguy cơ bị xem xét xử lý tiếp, thậm chí bị nhắc đến khả năng truy cứu theo hướng hình sự.

Mark Kelly phản công: “Tôi sẽ không bị bịt miệng”

Phía Kelly đáp trả gay gắt. Ông nói sẽ không bị đe dọa bởi khiển trách, hạ cấp hay lời bóng gió truy tố. Ông khẳng định sẽ chiến đấu “bằng tất cả những gì mình có”, không chỉ cho bản thân mà còn để gửi thông điệp rằng: không ai, kể cả Bộ trưởng Quốc phòng hay Tổng thống, có quyền quyết định người Mỹ được nói gì về chính phủ của họ.

Từ đây, câu chuyện vượt khỏi khuôn “kỷ luật quân đội” thuần túy. Nó biến thành cuộc đọ sức giữa hai lằn ranh nhạy cảm: một bên là kỷ luật – trật tự; bên kia là tự do ngôn luận – quyền phản biện, đặc biệt khi người phản biện lại là một cựu sĩ quan, nay đang ngồi trong Thượng viện.

Ngay trong phe Cộng hòa cũng có người lắc đầu

Điểm đáng chú ý: phản ứng không hoàn toàn “một màu”. Thượng nghị sĩ Roger Wicker, người đứng đầu Ủy ban Quân vụ Thượng viện, công khai tỏ ý không đồng tình khi được hỏi liệu quân đội có phù hợp hay không nếu tìm cách trừng phạt Kelly. Ông trả lời ngắn gọn: không.

Sự lắc đầu ấy khiến câu chuyện thêm nặng. Bởi khi người giữ vai trò giám sát quân đội ở Thượng viện cũng không ủng hộ, dư luận càng thấy đây không chỉ là “thủ tục”, mà là một thông điệp chính trị lớn.

Tiền lệ đáng sợ: cựu quân nhân bước vào chính trường có thể bị “kéo ngược” về kỷ luật?

Điều khiến nhiều người rùng mình không chỉ là chuyện một thượng nghị sĩ bị nhắm vào lương hưu. Mà là tiền lệ: một cựu quân nhân, dù đã rời quân ngũ, vẫn có thể bị “kéo ngược” về những vòng kỷ luật quân đội nếu tiếng nói của họ khiến giới lãnh đạo quốc phòng khó chịu.

Và câu hỏi treo lơ lửng giữa thủ đô: nếu nhắc quân nhân “từ chối lệnh bất hợp pháp” cũng có thể bị gắn nhãn nguy hiểm, vậy ranh giới giữa giáo dục pháp lý và “xúi chống lệnh” sẽ do ai vẽ?

Trong thời buổi mà một video cũng có thể kéo theo lưỡi kéo cắt vào lương hưu, người ta hiểu ra một điều: đôi khi, cuộc chiến không nằm ngoài chiến trường. Nó nằm ngay trong cách một quốc gia tranh cãi về Hiến pháp của chính mình.