WESTMINSTER, California (NV) - Trong ngày làm việc cuối cùng của Chánh Án Nguyễn Trọng Nho, pḥng xử số 15 tại West Justice Center, Westminster, vào lúc 12 giờ trưa Thứ Tư, đông vui một cách khác thường.
Lư do?
Đó là ngày vị chánh án gốc Việt đầu tiên của Orange County chính thức về hưu.
Chánh Án Nguyễn Trọng Nho tươi cười sau khi tuyên bố về hưu, dành thời gian cho gia đ́nh. (H́nh: Hà Giang/Người Việt)
Gần 200 người, đa số là chánh án tiểu bang, luật sư, công tố viên thuộc Biện Lư Cuộc Orange County, nhân viên ṭa án, các sinh viên luật, cũng có cả một số linh mục và ḥa thượng, cũng như nhiều đồng hương người Việt, đến để chung vui, góp lời chúc mừng ông chánh án.
Nhưng có lẽ chính xác nhất là để họ bày tỏ thiện cảm với vị chánh án đồng hương.
Nhậm chức năm 2000, và đắc cử vẻ vang năm 2008, sau tám năm tại chức, Chánh Án Nguyễn Trọng Nho không chỉ là niềm hănh diện của cộng đồng người Việt tại Orange County, mà c̣n là niềm trân quư của những ai có dịp làm việc và tiếp xúc với ông.
Chỉ cần nghe những lời phát biểu ngắn mà súc tích của những khuôn mặt quen thuộc trong ngành tư pháp tại Orange County như các chánh án Michael Cassidy, John Adams, Frank Briceno, Marc Kelly, Greg Munoz, John Flynn và các công tố viên Jim Laird, April Gilbert, John Maxwell, th́ dù người không quen biết Chánh Án Nguyễn Trọng Nho cũng cảm nhận được cảm t́nh họ dành cho ông.
Nếu Chánh Án Nguyễn Trọng Nho xúc động khi nữ Luật Sư April Gilbert, người từng tranh căi trong nhiều vụ án do ông xử, đă dùng những chữ “thông minh, từ bi, và can đảm” để mô tả ông, th́ những lời phát biểu của các sinh viên luật hay luật sư trẻ cũng làm ông cảm động không kém.
“Tôi học hỏi rất nhiều ở Chánh Án Nho. Ông là người hết sức tận tụy với ngành tư pháp, và đối xử với tất cả mọi người với sự kính trọng, dù họ là bị can, luật sư hay bồi thẩm viên,” một công tố viên nói.
“Ngày đầu tiên gặp ông, tôi hiểu ngay ông là một người có ḷng từ bi. Tôi vẫn nhớ măi h́nh ảnh Chánh Án Nho bắt tay từng người trong bồi thẩm đoàn, làm cho họ cảm nhận được vai tṛ quan trọng của họ trong hệ thống pháp luật Hoa Kỳ,” một luật sư phát biểu.
Nhiều người đến chúc mừng Chánh Án Nguyễn Trọng Nho, từ trái, một thân hữu, Linh Mục Mai Khải Hoàn, và Ḥa Thượng Thích Viên Lư. (H́nh: Hà Giang/Người Việt)
Chánh Án Nho tâm sự rằng ông cảm thấy “tâm tư b́nh an” trước dịp nghỉ hưu. Nhưng sự b́nh an đó, ít nhất là trong lúc ông phát biểu, đă bị xao xuyến, làm cả gian pḥng đang ồn ào tiếng cười nói, bất chợt trùng xuống.
Ngỏ lời cảm ơn các vị đồng nghiệp, ông nói: “Với các vị chánh án, tôi học hỏi hàng ngày từ mỗi vị, Tôi chịu ơn quư vị. Tất cả đă giúp tôi trở thành một thẩm phán tốt hơn.”
Chánh Án Nho cho rằng nếu không có các công tố viên th́ “tôi không là ǵ cả!”
“Công tố viên là những người bảo vệ công lư chung cho người dân. Nhờ nghe những lập luận của quư vị mà tôi hiểu rơ là luật phải được áp dụng như thế nào. Nhờ sự phân tích của quư vị mà tôi mới thấy rơ được sự thật của từng vụ án,” ông Nho chia sẻ.
Hai luật sư người Mỹ gốc Việt được ông ưu ái nhắc đến là Luật Sư Vũ Trịnh, một cựu luật sư công, và Luật Sư Hồng Nguyễn, hiện đang là một luật sư công.
Đề cao vai tṛ của các luật sư công, ông nói: “Thật là bất công, khi các nghi can đứng trước vành móng ngựa mà không được sự bào chữa tốt nhất từ luật sư của họ. Hăy tiếp tục là những luật sư giỏi, v́ đó là cách hay nhất để bảo vệ công lư.”
Được hỏi về cảm tưởng của ông trong ngày nghỉ hưu, và dự định tương lai, Chánh Án Nguyễn Trọng Nho nói đùa: “Tôi có tội với gia đ́nh, đáng lẽ phải bị truy tố tội bỏ bê con cái," rồi xác định "nhiều năm tôi mê mải công việc xă hội mà quên mất ḿnh có những viên kim cương quư ở sau vườn nhà.”
“Tôi sẽ dành thời gian c̣n lại cho gia đ́nh, vợ, con và các cháu,” ông nói tiếp.
Phát biểu trước đồng nghiệp của chồng, bà Phạm Vân Bằng, phu nhân của Chánh Án Nguyễn Trọng Nho, nhỏ nhẹ: “Tôi có rất nhiều điều để nói, nhưng chỉ có thể nói hai tiếng cám ơn. Tôi rất hạnh phúc, sáng nay trước khi rời khỏi nhà, chồng tôi bảo, từ đây anh hoàn toàn là của em.”
Bà Phạm Vân Bằng, phu nhân của Chánh Án Nguyễn Trọng Nho, vui mừng v́ “từ đây anh hoàn toàn là của em.” (H́nh: Hà Giang/Người Việt)
Theo hồ sơ ứng cử, trước năm 1975, Chánh Án Nguyễn Trọng Nho là sĩ quan QLVNCH trước khi làm dân biểu Hạ Viện và thẩm phán Tối Cao Pháp Viện đặc trách về Hiến Pháp tại miền Nam Việt Nam.
Ông đến Hoa Kỳ sau khi cuộc chiến Việt Nam chấm dứt, làm việc toàn thời gian phụ giúp một người thợ, và đi học ban đêm.
Năm 1981, ông tốt nghiệp cao học quản trị kinh doanh tại đại học Cal Poly Pomona.
Năm 1988, ông nghiệp tiến sĩ luật tại đại học Western State University College of Law, Fullerton, và đậu bằng hành nghề luật cùng năm.
Sau đó, ông làm việc tại Bộ Tư Pháp California và dạy luật tại các đại học Chapman University School of Law, Whittier College of Law, và Western State University College of Law.
Ngoài công việc hàng ngày, Chánh Án Nguyễn Trọng Nho cũng tham gia nhiều hoạt động trong cộng đồng Việt Nam, ví dụ như làm cố vấn cho Trung Tâm Đa Văn Hóa St. Anselm ở Garden Grove, cũng như hoạt động tích cực trong cả hai cộng đồng Công Giáo và Phật Giáo của người Việt tại miền Nam California.
Hà Giang/Người Việt
Chánh Án Nguyễn Trọng Nho nghỉ hưu, 'dành thời gian cho gia đ́nh'
