Có ai còn xót xa cho Gaddafi?

Dù cuộc chiến ở Lybia gần đi đến hồi kết, Gaddafi phải trốn chạy khỏi Tripoli, quân nổi dậy treo thưởng cho người bắt được Gaddafi dù còn sống hay chết... nhưng trên thực tế, Đại tá Gaddafi vẫn chưa bị cô lập hoàn toàn trên trường quốc tế. Vẫn còn những nước sẵn sàng ủng hộ ông dù ít hay nhiều.

Hai nhân vật đưa ra chính kiến về cuộc chiến ở Libya ngay khi nó bắt đầu đó là Tổng thống Venezuela Hugo Chavez, Tổng thống Nicaragoa Daniel Ortega và không thể không nhắc tới cựu Chủ tịch Cuba Fidel Castro. Cả ba chính khách nói trên đều chỉ trích cuộc không kích mà NATO tiến hành ở Libya là “cuộc chiến tranh phát xít” và kêu gọi Gaddafi chống lại “sự xâm lược của chủ nghĩa đế quốc”.

Do đó, có lẽ các nước này tiếp tục mở rộng cửa trong trường hợp ông Gaddafi muốn xin tị nạn. Tuy nhiên, thực tế thì các nước này chỉ ủng hộ được Libya về mặt tinh thần và chủ yếu là nhằm đả kích Mỹ và phương Tây.

Sự ủng hộ chính thức của các nước châu Phi đối với Gaddafi cũng có nhiều sắc thái khác nhau. Dù không một nguyên thủ quốc gia nào ở châu Phi công khai ủng hộ ông Gaddafi, ngoại trừ Tổng thống Zimbabwe Robert Mugabe, các nhà lãnh đạo châu Phi cũng không chỉ trích mạnh các hành động của ông Gaddafi mà thay vào đó, họ phê phán các cuộc không kích của NATO.

Tổng thống Tổng thống Venezuela Hugo Chavez là một trong những người ủng hộ Đại tá Gaddafi mạnh mẽ nhất.

Ban đầu, chỉ có hai nước Senegal và Gambia công nhận Hội đồng chuyển tiếp quốc gia Libya rồi sau đó có thêm khoảng 20 nước châu Phi khác, trong khi còn 30 quốc gia khác và ngay cả Liên minh châu Phi vẫn chưa công nhận Hội đồng này là đại diện hợp pháp của nhân dân Libya. Ngoài ra, Nam Phi một quốc gia có ảnh hưởng ở Liên minh châu Phi, cũng cản trở việc phong tỏa các tài sản của Libya theo nghị quyết của Liên Hiệp Quốc.

Ngoài ra, Iran cũng là quốc gia chưa công nhận Hội đồng chuyển tiếp quốc gia, còn Algeria thì thể hiện sự ủng hộ đối với Đại tá Gaddafi bằng cách cho phép vợ và ba con của ông tị nạn tại nước này. Cho dù Algeria lấy “lý do nhân đạo” để giải thích cho hành động này nhưng vẫn có nhiều cuộc khẩu chiến nổ ra giữa phe nổi dậy và chính quyền Algeria trong những ngày vừa qua.

Xét về góc độ địa chính trị, các quốc gia châu Phi đều không muốn Libya mất ổn định bởi nguy cơ bất ổn lan rộng ra cả khu vực. Liên minh châu Phi cũng rất lo ngại một cuộc nội chiến kéo dài sẽ xảy ra ở đất nước này giống như những gì diễn ra ở Iraq.

Xét về góc độ kinh tế, lợi ích chính là lí lo lí giải lập trường có phần “nhẹ tay” của các nước châu Phi đối với ông Gaddafi. Có rất nhiều công trình ở các nước này như khách sạn, các dự án nông nghiệp, trung tâm văn hóa, trường học, các công ty viễn thống được tài trợ bởi Libya trong vòng 40 năm qua nhờ vào nguồn tài chính dồi dào mà nước này có được từ xuất khẩu dầu mỏ. Libya cũng có những hành động hỗ trợ nhiều nước như Cộng hòa Tchad, Burkina Faso, Niger, Mali và Cộng hòa Trung Phi.

Frederic Lejeal, Tổng biên tập tờ Thư lục địa cho biết, Gaddafi cung cấp vũ khí cho phe nổi dậy và góp phần lập nên các chế độ như Robert Mugabe, Blaise Compaore hay Charles Taylor. Cho đến nay, Gaddafi vẫn còn có ảnh hưởng tại một số nước châu Phi, nhất là ở Congo và Guinea Xích đạo.

Phát ngôn viên của một tổ chức phi Chính phủ có trụ sở ở Bruselles cho biết đối với Nam Phi, Libya là một chủ nợ khổng lồ, do vậy rất khó để nước này phớt lờ trước Gaddafi.

Còn với Liên minh châu Phi, Gaddafi cũng là người có đóng góp nhất định cho sự ra đời của tổ chức này vào năm 2002. Hơn nữa, Libya cũng đóng góp 1/4 kinh phí hoạt động của tổ chức này. Theo Kader Abderrahim, chuyên gia về Libya tại Viện quan hệ quốc tế và chiến lược của Pháp và ĐH California, việc Gaddafi sụp đổ sẽ khiến việc duy trì hoạt động của tổ chức này gặp nhiều khó khăn.

Ngoài lí do kinh tế trên thì những nguyên nhân về chính trị và ngoại giao cũng đóng vai trò nhất định trong cách nhìn nhận của các nước châu Phi về Gaddafi. Ngay từ đầu, Gaddafi là người có tư tưởng xây dựng một châu Phi hợp nhất - một dạng Hợp chủng quốc châu Phi. Điều này cũng làm xao lòng nhiều nhà lãnh đạo châu Phi.

Ngoài ra, Libya cũng mở rộng ảnh hưởng của mình khi tiến hành một chính sách ngoại giao khá chủ động trong việc giải quyết xung đột và thúc đẩy sự đoàn kết ở châu Phi, Said Haddad - nghiên cứu viên Viện nghiên cứu về thế giới Arab và hồi giáo Pháp cho biết.

Ngoài ra, các nước châu Phi cũng rất lo lắng trước cách hành xử của phương Tây, đặc biệt là Mỹ trong thời gian vừa qua. Họ sợ cách tiếp cận “can thiệp khi cần thiết” của phương Tây khi “vấn đề không chấp nhận sự can thiệp của nước ngoài” được ghi nhận trong quy chế của Liên minh châu Phi. Do vậy, dù muốn hay không, các nước này đều lo sợ việc can thiệp của phương Tây vào Libya sẽ trở thành một tiền lệ xấu trong tương lai của khu vực.

Tóm lại, chính lợi ích kinh tế, địa chính trị và ngoại giao cũng như vai trò nhất định của Gaddafi trong khu vực là những nhân tố chi phối quan điểm của các nước châu Phi đối với vấn đề Libya trong thời gian vừa qua.

Việt Thành (Theo Le Monde, France24)

Sẽ không ai ngạc nhiên khi những nhân vật dồng thuyền của những kẻ dộc tài thường binh vực và ủng hô nhau,còn nhớ những ngày dâu tiên xẫy ra biểu tình chống dộc tài Gaddafi của nhân dân Libya bị dàn áp dã mang,thì chính Trung Quốc và những con "khỉ" làm vua của VN cũng lên tiếng ủng hộ hành dộng dàn áp dân chúng của nhà dộc tài Đại tá Gaddafi.Nhưng bây trước sự ngã dỗ của chính quyền Gaddafi và thắng lợi thuộc về nhân dân,không thấy 2 anh em cộng sản nhà ta lên tiếng nói năn gì,có lẽ làn gió dân chủ sẽ thôi qua châu á và nhất dịnh nhân dân của 2 nước có chế dộ dộc tài dảng trị này sẽ ......lại làm nên lịch sử!.

Bọn chó đẻ trung quốc khi thấy triển vọng cách mạng Lybia thành công vội vàng sửa giọng sủa là hợp tác kiến thiết Lybia. Bọn chó đẻ này mà rúc đầu vào đâu là nơi đó không ra gì ngay.

Bọn đọc tài ũng hộ nhau. VN là một trong nhòm này