Đột phá đầu tư Trung Quốc ở Mỹ Latinh

Bức tranh đầu tư Trung Quốc vào Mỹ Latinh đã thay đổi diện mạo trong năm 2010 cùng với những đột phá mới trong quan hệ kinh tế song phương.

Cùng với sự nổi lên mạnh mẽ của nền kinh tế, tăng trưởng thương mại chóng mặt Trung Quốc- Mỹ Latinh trong giai đoạn 1999-2009 (từ mức 8,6 tỷ USD lên mức 143,4 tỷ USD năm 2008) đã dẫn tới hàng loạt đồn đoán về những dự án đầu tư nhiều tỷ USD. Năm 2009, quốc gia châu Á đông dân nhất thế giới này vẫn tỏ ra là một nhà đầu tư rụt rè và liên tục trì hoãn những cam kết giải ngân, khi tổng đầu tư vào Mỹ Latinh mới chỉ vượt nhẹ mức 30 tỷ USD. Tuy nhiên, riêng trong năm 2010, 20 dự án lớn nhất của các doanh nghiệp Trung Quốc vào khu vực này đã đạt tổng trị giá lên tới 33 tỷ USD. Chỉ trong vòng một năm, lượng vốn các công ty Trung Quốc đổ vào Mỹ Latinh đã vượt qua tổng đầu tư của vài thập kỷ trước và vượt mặt hầu hết các nước trong Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Trung Quốc đã trở thành nhà đầu tư quan trọng hàng đầu tại một số nước trong khu vực Mỹ Latinh, đặc biệt là Brazil, Argentina và Peru. Trong số các dự án được thực hiện năm 2010, đáng chú ý là hợp đồng 3,3 tỷ USD của doanh nghiệp nhà nước Wisco xây dựng tổ hợp luyện kim tại bang Rio de Janeiro (Braxin), các thỏa thuận trị giá 10 tỷ USD của Sinopec và Sinochem với tập đoàn dầu khí Petrobrás, thương vụ 3,1 tỷ USD của CNOOC mua lại 50% công ty dầu khí Bridas (Argentina), hợp đồng khai thác mỏ dầu khí Peregino ở Brazil (riêng của Sinochem là 3 tỷ USD, phần còn lại của Staoil,Na Uy) và hợp đồng 2,2 tỷ USD của Chinalco khai thác mỏ đồng Toromocho ở Peru.

Mặc dù các dự án khai thác tài nguyên vẫn chiếm tỷ trọng lớn, vốn đầu tư của Trung Quốc giờ đây đã đổ vào nhiều lĩnh vực: từ chế biến nông sản, sản xuất ô tô cho tới viễn thông. Tháng 12/2010, ba quỹ đầu tư độc lập ADIC của Các tiểu vương quốc Arập thống nhất, GIC của Xinhgapo và CIC của Trung Quốc mỗi quỹ đã đổ vào ngân hàng BTG của Braxin 200-300 triệu USD. Đây là bằng chứng mới về tham vọng Trung Quốc (cũng như của thế giới Arập và châu Á nói chung) tại đất nước lớn nhất Nam Mỹ này. Một tập đoàn của Trung Quốc cũng đang đầu tư 2 tỷ USD để nâng cấp hải cảng Tacna của Peru và dự định giải ngân 8 tỷ USD khác để xây dựng đường cao tốc và đường sắt từ cảng này tới các mỏ khoáng sản của Bolivia.

Chỉ riêng các doanh nghiệp dầu khí Trung Quốc (CNOOC, Sinopec, CNPC và Sinochem) đã đầu tư tới 15 tỷ USD vào Mỹ Latinh trong năm qua, chủ yếu qua con đường thu mua cổ phiếu. Thương vụ mới nhất được thực hiện tháng 12 vừa qua, với trị giá 2,5 tỷ USD, thuộc về Sinopec, khi mua lại một công ty con của tập đoàn Occidental Petroleum (Argentina). Tại Peru, các công ty khai khoáng của Trung Quốc như Chinalco, Minmetals, Jiangxi Copper ngoài dự án đầu tư trực tiếp còn dự định đầu tư thêm 4,5 tỷ USD. Trong năm 2010, Ecuador cũng đã ký nhiều thỏa thuận song phương với Trung Quốc có tổng trị giá 5 tỷ USD và các dự án thủy điện, dầu khí và hạ tầng cơ sở.

Sự bùng nổ đầu tư Trung Quốc này không chỉ dừng lại ở Nam Mỹ. Trong năm 2011, đơn vị xây dựng của tập đoàn CNPC sẽ bắt đầu quá trình mở rộng nhà máy lọc dầu tại tỉnh Cienfuegos (Cuba) với vốn đầu tư ước tính 6 tỷ USD- một trong những dự án lớn nhất trong lịch sử “Hòn đảo tự do” này. Ngân hàng Trung Quốc Eximbank sẽ chịu trách nhiệm giải ngân 85% lượng vốn hiện đại hóa công trình lọc dầu Cienfuegos. CNPC sẽ cùng các tập đoàn dầu khí khác như Petronas (Malaysia), Oil & Natural Gas Corp (Ấn Độ), Petrobrás (Brazil), PDVSA (Venezuela) và PetroVietnam trong việc khai thác “vàng đen” từ các vùng biển của Cuba.

Quan hệ thương mại, công nghiệp và tài chính với Trung Quốc đang tạo ra tương quan quyền lực mới trong khu vực (ít nhất là trong lĩnh vực kinh tế), trước các đối tác truyền thống của Mỹ Latinh như Mỹ và châu Âu. Thập kỷ tới chắc chắn sẽ chứng kiến hoạt động mạnh mẽ của các doanh nghiệp Trung Quốc tại khu vực và quan hệ đối tác này đang được coi là cơ hội chiến lược của các nước Mỹ Latinh. Tuy nhiên, cái khó của các nước Mỹ Latinh lúc này là làm sao hướng dòng vốn tiềm năng trên vào các lĩnh vực công nghệ hoặc sản xuất có hàm lượng giá trị gia tăng cao, chứ không phải bóc lột tài nguyên thô có giá trị gia tăng thấp.

Lê Chân
(theo America Economia)