Vì sao hôn nhân ngày lại càng mong manh, dễ gãy đổ? Bởi vì chúng ta chỉ nói đến lợi ích mà quên mất đi "ân nghĩa"

[trungthuc]

(Minh họa)
Trong thời đại mà mọi sự chạy đua với tốc độ thật chóng mặt này, dường như chúng ta đã quen với việc cho đặt mọi thứ lên bàn cân để cân đo. Ngoài chợ đời, trên mạng xã hội, đâu đâu cũng tràn ngập một luận điệu chói tai: "Bản chất của các mối giao tiếp giữa người với người chính là sự trao đổi về giá trị".

Thế là hôn nhân bị bóc tách biến thành một phép tính lạnh lùng: đàn ông phải cung cấp giá trị vật chất, phụ nữ phải cung cấp giá trị cảm xúc. Dường như một khi bạn không thể cho tăng thêm quả cân trên chiếc cân ấy, bạn liền mất đi ý nghĩa tồn tại, đáng bị "tối ưu hóa", đáng bị loại bỏ ra.

Điều đó khiến cho tôi lại nhớ đến câu nói của người xưa: "Vạn vật đều có linh hồn". Một món đồ đã cũ, dù có sứt mẻ, bị tróc sơn, thậm chí mất đi công dụng ban đầu, người ta vẫn không nỡ vứt bỏ đi. Vì sao? Vì năm tháng đã trao cho nó chút hơi ấm, vì chúng ta đã gửi gắm tình cảm vào đó. Vật còn như vậy, huống chi là con người?

Thế mà, lòng người ngày nay lại ngày càng cứng lạnh. Người nằm bên gối một khi đã ngã bệnh, bị thất nghiệp, hoặc chỉ đơn giản là mệt mỏi, không còn cung cấp được cái gọi là "giá trị", liền bị xem như gánh nặng. Quan niệm "vật chất hóa" con người này khiến cho bao phụ nữ phương Đông, trong sự ấm áp của hình tượng "hiền thê lương mẫu", lại cảm thấy hoang mang, như thể nếu không ra ngoài chinh chiến để tạo ra chút "giá trị trao đổi", thì bản thân cũng chẳng là gì cả.


Đó không phải là tỉnh táo, đó là mất đi hơi người. Con người vốn là con người chính vì chúng ta không phải là món hàng được sản xuất ra, mà là chúa tể của vạn vật. Đồ vật mới cần bàn đến "giá trị sử dụng", còn giữa người với người, điều được nói đến là đạo nghĩa, là ân tình, là chân thành, là dù bạn chẳng còn gì, tôi vẫn đối đãi với bạn như thuở ban đầu.

Trong trí tuệ mà tổ tiên để lại, có câu nói cảm động nhất: "Một ngày vợ chồng, trăm ngày ân; trăm ngày vợ chồng, sâu như biển rộng".

Trên đời này có hàng tỷ người, cớ sao lại là bạn và tôi cùng chung một con thuyền, chung một giấc ngủ? Đó là duyên phận tu trăm năm mới có được. Bản chất của hôn nhân không phải một cuộc đàm phán thương mại nhằm cân tài cân sức, mà là một khế ước sống chết cùng chèo chống.

Đạo vợ chồng cũng nên là vậy. Bài học tối hậu của đời người chưa bao giờ là sự mài giũa bản thân trở thành một "món hàng có giá trị cao" chờ được rao bán, mà là học cách rời khỏi những nhãn mác bên ngoài để yêu một sinh mệnh cụ thể.

Tình yêu thật sự bắt nguồn từ chổ "không nỡ". Không nỡ nhìn bạn chịu khổ, không nỡ bỏ mặc bạn. Bao dung vô điều kiện, nâng đỡ không tính toán hơn thiệt, thứ ân nghĩa sâu dày ấy mới là nền móng vững chắc nhất của hôn nhân.

Vì vậy giữa vợ chồng, tình nghĩa thật vô giá, ân nghĩa thật đáng ngàn vàng. Chỉ khi giữ vững đạo nghĩa ấy, mới có thể trong thế gian bạc bẽo này tu được một đời ấm áp và viên mãn.

Trong dư luận ngày nay, đang thịnh hành một thứ chủ nghĩa nặng phần lợi ích cực đoan: "Không có giá trị thì không xứng đáng được yêu".

Luận điệu này trần trụi định nghĩa hôn nhân là sự "trao đổi giá trị". Nó dạy người ta rằng, đàn ông phải cung cấp phiếu lương thực vật chất, phụ nữ phải cung cấp dưỡng nuôi cảm xúc. Một khi một bên "ngừng cung cấp", bên còn lại dường như có lý do để cho "cắt lỗ" bất cứ lúc nào, vứt bỏ như chiếc giày rách.

Quan niệm này như loại virus, khiến cho con người hiện đại tràn đầy những đề phòng và sợ hãi trong các mối giao du thân mật, lại càng khiến cho vô số phụ nữ khi nghe đến câu "hiền thê lương mẫu", cảm thấy không phải sự vinh dự mà là nỗi hoảng sợ vì thấy mình vô giá trị.

Đây là con đường lạc lối dẫn con người đến cách cư xử lạnh lùng. Nếu mọi thứ đều luận bàn đến giá trị, vậy con người có khác gì đồ vật? Đồ vật nếu muốn tồn tại quả thực để "bị cho lợi dụng", nhưng con người là chúa tể của vạn vật. Phẩm giá, cảm xúc và sự kết nối của con người tuyệt đối không thể dùng KPI để đem ra đánh giá.

Nếu chúng ta ngẩng đầu nhìn lên mặt trời trên cao và mặt đất dưới chân. Xin hỏi, con người mang lại "giá trị cảm xúc" gì cho mặt trời? Mang lại "giá trị vật chất" gì cho đại địa? Luận về cống hiến, trước trời đất chúng ta chẳng là gì cả, thậm chí còn đầy tội lỗi. Nếu theo logic của người hiện đại, mặt trời đã sớm phải tắt, mặt đất đã sớm phải nứt vỡ, vứt bỏ triệt để những sinh vật "vô giá trị" như chúng ta.

Nhưng Trời đất đã không làm vậy. Thượng thiên có đức hiếu sinh, vạn vật được nuôi dưỡng. Đó chính là ân trạch, đó chính là từ bi.

Sức mạnh sinh mệnh chân chính chưa bao giờ là chuyện trao đổi, mà là "ban tặng vô điều kiện". Tổ tiên chúng ta từ lâu đã nhìn thấu ra điều này. Họ hiếm khi treo chữ "yêu" nhẹ bẫng trên miệng lưỡi, mà nói đến "ân nghĩa vợ chồng" nặng sâu hơn.

"Một ngày vợ chồng, trăm ngày ân". Câu nói này có sức nặng hơn cả trăm câu "anh yêu em". Trăm năm có tu mới được chung thuyền. Duyên phận này không phải do bạn lựa hàng trên kệ, mà là số mệnh trói chặt hai sinh mệnh lại với nhau.


"Ân" là gì? Ân là chân tình đã gạt bỏ toan tính lợi ích; ân là dù bạn bệnh tật, già yếu, vô dụng, tôi vẫn nhớ tình xưa, vì bạn mà chờ đợi, vì bạn để làm chỗ dựa suốt kiếp.

Người hiện đại miệng nói đầy chữ yêu, nhưng hiếm thấy có chứa chân tâm; người xưa không nói chữ yêu, mà nơi nào cũng là ân. Tôi biết ơn bạn đã cùng đồng hành, bạn biết ơn tôi đã bao dung; tôi không mưu cầu tiền bạc của bạn, bạn không mưu cầu nhan sắc của tôi, chúng ta mưu cầu là nghĩa khí cùng nhau vượt gió mưa.

Chân lý của đời người không nằm ở chỗ bạn có sở hữu bao nhiêu con bài có thể trao đổi, mà ở chỗ bạn có thể quay về bản chân của sinh mệnh hay không. Vợ chồng một đời là tình nghĩa sống chết. Toan tính lạnh lùng chỉ khiến cho trái tim người nằm bên gối sẽ lạnh dần. Trọng ân tình, giữ đạo nghĩa, đó mới là sự cao quý khiến cho con người mãi xứng đáng là con người.