HÃY NHAI KỸ “THỨC ĂN” CỦA TÂM

[goodidea]

Tâm có thói quen “ăn nuốt” đủ thứ. Và phần lớn, thói quen ăn uống của tâm rất tệ. Nó “ăn” những điều sai lầm - và rồi chính nó phải chịu khổ vì những thứ ấy. Giống như một người nhai đại, nuốt vội bất cứ thứ gì tìm thấy – chắc chắn sẽ phá hỏng hệ tiêu hóa và cả cơ thể.
Nhưng việc “ăn uống” của tâm thì phức tạp hơn cơ thể rất nhiều. Tâm cố gắng “ăn” những thứ thuộc về dục lạc giác quan, nhưng những thứ ấy chẳng mang lại sự thỏa mãn. Nó lại cố “ăn” sự trở thành - trở thành cái này, trở thành cái kia – nhưng rồi những trạng thái ấy chẳng kéo dài. Tâm chán ghét tất cả, rồi chuyển sang “ăn” ý tưởng về sự hủy diệt, muốn đập bỏ, tiêu tan mọi thứ.
Và khi không còn gì để “ăn” nữa, nó lại quay về từ đầu, bởi vì nó vẫn còn đó cái lỗ trống cần được lấp đầy. Chưa vượt qua được cơn đói khổ đó.
Một trong những sự vĩ đại của Đức Phật là Ngài thấy ra rằng tâm có thể “ăn” bằng những cách thiện xảo, dẫn nó đến chỗ không còn cần phải ăn nữa. Đó chính là con đường tu: Một cách “ăn” khác biệt.
Trong tiếng Pāli, từ upādāna có nghĩa là bám víu, nhưng cũng chính là từ dùng cho việc “nuôi dưỡng” hay “bổ dưỡng” tâm. Điều Đức Phật hướng dẫn là:
. Hãy dùng chính thói quen “bám víu” của tâm – nhưng dùng nó theo cách có chánh đạo.
. Ta vẫn còn nương tựa một thời gian, vẫn còn chấp một chút, nhưng không phải kiểu bám víu gây khổ.
. Ta nắm giữ những pháp này như là con đường, như là phương tiện, chứ không xem chúng là mục đích tối hậu.
Đức Phật không hoàn toàn phủ nhận dục lạc giác quan trên con đường tu. Ngài dạy: hãy nhìn vào thực hành của chính mình - nếu thấy một vài niềm vui giác quan không làm hại tâm, thì có thể chấp nhận được.
Có một số dục lạc thì nhất định phải tránh xa, vì không thể nào thiện xảo được. Nhưng với một số trường hợp, điều đó phụ thuộc vào căn cơ từng người:
. Có người có thể hành thiền giữa phố xá ồn ào,
. Có người cần vào rừng sâu mới yên.
. Có người ăn chay thanh đạm vẫn ổn,
. Có người cần tiết thực nghiêm khắc mới giữ tâm định được.
Nhưng ngay cả khi tiết thực, Đức Phật cũng không dạy hành hạ thân xác, mà chỉ khuyên ăn ít hơn so với thói quen tham dục, đủ để duy trì thân mạng tu tập.
Tương tự, với những loại bám víu khác - như chấp thủ vào quan điểm - Đức Phật dạy về chánh kiến. Và điều thú vị là, khi nói về kamma (nghiệp), hai điều đầu tiên Ngài nhấn mạnh là: lòng biết ơn và sự rộng lượng.
Nếu bạn không thấy được giá trị của lòng biết ơn, không thấy được ý nghĩa của sự cho đi - thì bạn khó mà tiến xa trên con đường tu tập.
Sự rộng lượng không phải là một trò giả vờ. Đó là một trong những điều khiến cuộc đời trở nên đáng sống.
Nếu bạn không biết trân quý lòng tốt của người khác - làm sao bạn có thể trở thành người tốt, người biết cho đi?
Đó là lý do vì sao Đức Phật dạy quán chiếu về lòng biết ơn và sự rộng lượng ngay từ nền tảng ban đầu của mọi Pháp hành.

VietBF@sưu tập