Thế nào là căn bệnh ‘thích làm hài lòng người khác'?

[sunshine1104]

Người có tâm lý muốn làm hài lòng tất cả người xung quanh thường trải qua chấn thương về mặt tinh thần trong quá khứ hoặc bị lạm dụng cảm xúc.

Mikah Jones là "người giải tỏa tâm lý của mọi nhà". Kể từ khi lên 8, anh thường xuyên đưa ra lời khuyên, là chỗ dựa tinh thần vô điều kiện cho các bạn đồng trang lứa, thậm chí cả người lớn.

Jones biết anh là kiểu người thích làm hài lòng bất cứ ai và không thể nói lời từ chối. Song anh không nhận ra đây là phản ứng tâm lý sinh ra từ các chấn thương trong quá khứ cùng sự thờ ơ về mặt tình cảm đến từ người cha. Chàng trai 20 tuổi chia sẻ: "Cha tôi hầu như không bao giờ nói rằng ông ấy yêu tôi".

Nhiều năm bị đánh giá thấp khiến Jones đặt các nhu cầu tình cảm của bản thân sang một bên để tránh bị lạm dụng cả về mặt tinh thần, lời nói và thể chất. Điều này dẫn đến tâm lý muốn làm hài lòng tất cả những người xung quanh như cha mẹ, bạn bè và cả người xa lạ để có cảm giác được chấp nhận.

Theo các chuyên gia, những người từng có trải nghiệm đau thương thời thơ ấu sẽ gặp tình trạng này. Hầu hết tạo dựng phản ứng phòng vệ hoặc né tránh khi đã thoát khỏi tình huống tiêu cực. Tuy nhiên, một số người như Jones hình thành thói quen "muốn làm hài lòng người khác" hoặc cố xoa dịu những mối đe dọa để tránh xung đột.

"Ý nghĩ thường trực trong đầu họ là muốn trở thành người tốt trong mắt bất cứ ai. Họ tin rằng việc cư xử tử tế sẽ bảo vệ họ trước những xung đột với bạn bè hoặc gia đình", Katie McKenna, chuyên gia trị liệu tâm lý ở Ireland, giải thích.

Phản ứng chấn thương này ít được nghiên cứu và dường như vô hại. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo việc muốn làm hài lòng tất cả mọi người không phải một cơ chế tự vệ tốt đối với những hậu quả nghiêm trọng về mặt tinh thần.

Một số người "luôn từ bỏ mong muốn và nhu cầu của bản thân, chiều theo ý thích của người khác để tránh xung đột, tránh bị chỉ trích hoặc phản đối", tiến sĩ McKenna nhận định. Tâm lý đặc trưng là xin lỗi quá nhiều, quá để tâm đến ý nghĩ của người khác, không có khả năng đặt ra giới hạn của bản thân.

Các chuyên gia cho biết tình trạng này phổ biến nhất ở những người bị gia đình hoặc người yêu lạm dụng về mặt tinh thần, bị kiểm soát tình cảm hoặc bỏ bê.

Mikah Jones, 20 tuổi, từng gặp vấn đề về cảm xúc trong quá khứ. Ảnh: Mikah Jones

Jaclyn Bsales, một nhà trị liệu tâm lý tại Mỹ, cho biết: "Đứa trẻ cảm thấy như thể chúng đang gặp nguy hiểm, cần phải xoa dịu người chăm sóc chúng để có sự kết nối trở lại về tinh thần".

Bề ngoài, Jones là một người vị tha và tốt bụng. Tuy nhiên, ít ai biết được anh đang vật lộn với vết thương lòng không thể chữa lành mỗi ngày.

"Tôi rất hay được nghe những lời khen của mọi người. Ở một thời điểm nào đó, tôi trở nên vô cảm. Chúng không còn ý nghĩa đối với tôi nữa", Jones nói.

Khác với phản ứng chống đối hoặc né tránh, việc muốn làm hài lòng người khác thường bị bỏ qua khi xét đến biểu hiện chấn thương tâm lý. Tuy nhiên, tiến sĩ Bsales cảnh báo không nên đánh đồng điều này với sự vị tha. Nó có thể khiến các bệnh nhân giấu giếm nguyện vọng thực sự và mất đi bản sắc của mình.

"Đôi khi, chúng ảnh hưởng đến khả năng hình thành nhân cách, thiết lập ranh giới và nhìn nhận cảm xúc, nhu cầu của bản thân, vì lúc này họ đã quá chú trọng vào ý nghĩ của người khác", Bsales nói.

Tâm lý muốn làm vừa lòng tất cả mọi người của Jones biến mất khi anh nghiêm túc nhìn vào nội tâm và suy ngẫm về quá khứ của mình, cụ thể là mối quan hệ với cha. Cuối cùng, anh học được rằng việc ưu tiên nhu cầu của bản thân là điều bình thường, dù đôi khi nó khiến người khác thất vọng.

Khi bắt đầu đặt ra giới hạn và học cách nói lời từ chối, Jones đánh mất nhiều bạn bè. Tuy nhiên, anh cho rằng điều này quan trọng đối với hành trình tự chữa lành.

Là một chuyên gia về bạo lực gia đình và chứng rối loạn lo âu, tiến sĩ Bsales đồng ý rằng bước đầu tiên trong quá trình phục hồi là tự nhận thức về vấn đề của mình.

Sau khi dành thời gian để đối mặt với các chấn thương tâm lý, Jones cho biết cảm xúc của anh không còn phụ thuộc vào cái nhìn của người khác. Thay vào đó, anh học cách yêu thương chính mình và khơi dậy mối quan hệ lành mạnh với cha và những người xung quanh.