Mùa săn mồi giữa biến đổi khí hậu của nghề nuôi chim ưng nước Mỹ

[june04]

Mùa săn của cộng đồng nuôi chim ưng tại Wisconsin năm nay đến muộn do mùa thu ấm bất thường, với lượng mồi ngày càng suy giảm.



Vào mùa lạnh nhất trong năm (tháng 1 và 2) những người nuôi chim ưng thường dành phần lớn thời gian ngoài trời đi săn. Mồi săn thường là thú nhỏ như thỏ, gà gô. Nhiều người nuôi chim ưng cho biết biến đổi khí hậu, sự phát triển của khu vực nông thôn cùng hoạt động nông, lâm nghiệp đang định hình lại môi trường sống và chuỗi thức ăn của loài săn mồi này.

Stephanie Stevens (Greenbay, Wisconsin) đưa chim ưng đuôi lửa của cô đi săn mỗi cuối tuần. Đợi Stevens đeo găng da dày, con chim tên Alexie Echo-Hawk bay khỏi lồng và đậu lên cổ tay cô.


Nghệ thuật nuôi chim ưng tồn tại hàng thiên niên kỷ, được Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) xếp vào di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Ở các nước Bắc Mỹ, nghề này được quản lý bởi luật liên bang, bang cũng như bộ quy tắc đạo đức do các hiệp hội nuôi chim ưng lập ra.

Những người nuôi chim ưng thường bẫy một con hoang dã, sau khi huấn luyện cách săn mồi thì thả lại tự nhiên. Nhiều trường hợp, chúng quay trở lại ở bên người nuôi. Bởi với chúng, con người đóng vai trò như "trợ thủ săn mồi", giúp chúng có ăn dù không bắt được gì.



Theo Hiệp hội Người nuôi chim ưng Bắc Mỹ, việc hành nghề nuôi chim ưng không dễ. Người hành nghề cần có giấy phép sau khi hoàn thành khóa học ít nhất hai năm, và mất 7 năm nếu muốn trở thành "bậc thầy" trong ngành, chưa tính đến giấy phép săn bắt theo quy định của một số bang.



Dù vậy, nuôi chim ưng cũng mang lại cho người hành nghề động lực bảo tồn vùng đất săn bắn. "Khi bạn đi săn với một loài chim ăn thịt, bạn thực sự hòa mình vào vòng tròn cuộc sống", Hillary Neff, Chủ tịch Hiệp hội nuôi chim ưng Wisconsin nói, thêm rằng cuộc đi săn phụ thuộc hoàn toàn vào ý muốn của thiên nhiên.



Nhưng những người nuôi chim ưng cũng cảm nhận rõ thế giới tự nhiên biến đổi qua mỗi mùa săn. Ví dụ, mùa săn năm nay bắt đầu muộn do thời tiết ấm bất thường.

Tháng 1 và 2 là thời điểm Wisconsin lạnh nhất trong năm, mọi vật phủ băng trắng xóa. Nhưng năm nay, thời tiết ấm hơn khiến bang này có ngày lên tới 53 độ F (gần 12 độ C) trong tháng 2. Trong ảnh, dòng suối nhỏ ở khu rừng tại Mason chưa bị đóng băng.


Khí hậu cũng là tác nhân biến đổi chuỗi thức ăn của chim ưng, khi nhiệt độ trung bình ấm hơn và lớp tuyết phủ thay đổi độ dày theo từng năm. Tom Doolittle, một nhà sinh vật học của Cơ quan Quản lý cá và động vật hoang dã Mỹ đã nghỉ hưu, chứng kiến thỏ giày tuyết (loài thỏ có kích thước bàn chân sau lớn và bộ lông đổi màu từ nâu sang trắng vào mùa đông để ngụy trang), một mồi săn dần biến mất khỏi khu vực.

Theo ghi nhận của Jonathan Pauli, Giáo sư về hệ sinh thái động vật hoang dã tại Đại học Wisconsin-Madison, thỏ giày tuyết đang di chuyển lên phía Bắc, khi biến đổi khí hậu biến chúng thành "bóng đèn trắng" dễ nhận diện với động vật săn mồi vào mùa đông.


Cô cho hay lớp tuyết phủ ít hơn giúp dễ di chuyển, nhưng cũng khiến dấu vết động vật nhanh bị phát hiện. Chim ưng không hẳn thích săn mồi ở nhiệt độ cực lạnh như các mùa trước.

Hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt cũng có thể tạm định hình lại quần thể động vật. Bên cạnh đó, lạm dụng thuốc trừ sâu trong nông nghiệp có thể giết chết côn trùng, một mắt xích trong chuỗi thức ăn. Việc phát triển phân khu mới có thể định hình toàn bộ cảnh quan vùng nông thôn.

Doolittle cho biết những thay đổi ông quan sát được trong nhiều thập kỷ đều liên quan đến dấu chân của con người, thường gây bất lợi cho các loài khác. "Phải thừa nhận rằng chúng ta là tác nhân môi trường thay đổi lớn nhất trên hành tinh này", ông nói.