Trong bối cảnh thế giới đang chao đảo vì những cuộc binh đao, một cuộc khẩu chiến chưa từng có tiền lệ đã nổ ra giữa hai người đàn ông quyền lực nhất hành tinh, nhưng lại đại diện cho hai thái cực hoàn toàn khác biệt: Một bên là Donald Trump – vị tổng thống Mỹ với những phát ngôn thép và chính sách cứng rắn; một bên là Đức Giáo Hoàng Leo XIV – vị Giáo hoàng gốc Mỹ đầu tiên, người đang nỗ lực gieo mầm hòa bình giữa cơn bão lửa chiến tranh Iran.
Tiếng nói của hòa bình vang lên giữa khói lửa chiến tranh
Giáo hoàng Leo XIV – vị giáo hoàng đầu tiên mang quốc tịch Mỹ trong lịch sử – đã công khai phản bác những chỉ trích gay gắt từ Tổng thống Donald Trump, khẳng định con đường của Giáo hội không phải là bạo lực mà là hòa bình, không phải quyền lực mà là lòng nhân ái.

Trong chuyến công du kéo dài 10 ngày tới châu Phi, khi trả lời báo chí trên chuyên cơ, Giáo hoàng Leo XIV tuyên bố thẳng thắn: ông không hề e ngại chính quyền Trump, cũng không ngại lên tiếng cho thông điệp của Phúc Âm. “Chúng tôi không phải là chính trị gia… nhưng tôi tin vào thông điệp của Chúa Kitô như một người kiến tạo hòa bình.” Ca dao có câu: “Thẳng thắn thật thà thường thua thiệt”, nhưng với Đức Giáo Hoàng, sự thẳng thắn là vũ khí duy nhất để bảo vệ những linh hồn vô tội. Ngài nhấn mạnh rằng Giáo hội không nhìn nhận chính sách đối ngoại dưới lăng kính của một chính trị gia, mà dưới tư cách của một người kiến tạo hòa bình. Đối với ngài, bạo lực không bao giờ là câu trả lời, và việc "đùa giỡn" với ý định tấn công hạt nhân là một sự xúc phạm đến nhân loại.
Trước đó, vào tối Chủ nhật, Donald Trump đã không ngần ngại dùng những từ ngữ nặng nề nhất để công kích vị đứng đầu Vatican. Trên mạng xã hội Truth Social, ông gọi Đức Leo XIV là kẻ "yếu đuối với tội phạm" và "tồi tệ trong chính sách đối ngoại". Trump giận dữ tuyên bố: “Chúng ta không thích một vị Giáo hoàng nói rằng sở hữu vũ khí hạt nhân là ổn... Tôi không phải là người hâm mộ của Giáo hoàng Leo.”
Trump phản pháo: “Giáo hoàng yếu đuối và sai lầm”
Chỉ một ngày trước đó, Tổng thống Donald Trump đã không ngần ngại công kích Giáo hoàng Leo XIV bằng những lời lẽ nặng nề. Ông gọi vị giáo hoàng là “yếu đuối trong vấn đề tội phạm” và “tệ hại trong chính sách đối ngoại”. Trump cho rằng ông không muốn một giáo hoàng ủng hộ việc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, cũng như không hài lòng với việc Leo chỉ trích các hành động quân sự của Mỹ.

Những phát ngôn này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, khi Trump từng đe dọa rằng “cả một nền văn minh có thể bị xóa sổ chỉ trong một đêm” trước khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn hai tuần với Iran. Chính phát biểu này đã khiến Giáo hoàng lên tiếng gọi đó là “không thể chấp nhận được”.

Không dừng lại ở đó, Trump còn mỉa mai rằng Đức Leo XIV được chọn chỉ vì ngài là người Mỹ, như một "con bài" để Giáo hội đối phó với ông. Đỉnh điểm của sự gây hấn là khi Trump đăng tải một bức ảnh do AI tạo ra, vẽ hình chính ông như một Đấng cứu thế đang chữa lành cho người bệnh, bao quanh là cờ Mỹ và đại bàng – một hình ảnh gây tranh cãi dữ dội trước khi bị xóa đi vào chiều thứ Hai.
Trong cuộc xung đột với Iran, cả Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã nhiều lần viện dẫn danh nghĩa Thiên Chúa để biện minh cho các hành động quân sự. Tuy nhiên, Đức Leo XIV đã thẳng thừng bác bỏ điều này. Ngài nhấn mạnh vào lễ Chúa Nhật Lễ Lá: “Chúa Giêsu là vua hòa bình, người từ chối chiến tranh và không ai có thể mượn danh Người để biện minh cho binh đao. Chúa không lắng nghe lời cầu nguyện của những kẻ gây chiến.”
Đức tin và chiến tranh: Hai thế giới không thể hòa hợp
Người xưa dạy rằng: “Đao thương dễ tránh, ám tiễn khó phòng”, nhưng những lời nói của Giáo hoàng lại như một tấm khiên ánh sáng che chắn cho lẽ phải. Các hồng y cấp cao tại Mỹ cũng đã lên tiếng ủng hộ ngài, cho rằng Trump đang tấn công một "tiếng nói đạo đức" chỉ vì ông không thể kiểm soát được nó. Quan chức Vatican Antonio Spadaro nhận định rằng cuộc tấn công của Trump chính là sự thừa nhận cho nỗi sợ hãi trước một thông điệp hòa bình đang cắt sâu vào thực tại.

Một trong những điểm đối đầu sâu sắc nhất giữa hai nhân vật quyền lực này nằm ở cách họ nhìn nhận vai trò của tôn giáo trong chiến tranh. Trong khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth nhiều lần viện dẫn Kinh Thánh để biện minh cho chiến dịch quân sự, thì Giáo hoàng Leo XIV lại bác bỏ hoàn toàn quan điểm đó.

Trong lễ Chủ nhật Lễ Lá, ông khẳng định: “Chúa Giêsu là Vua của hòa bình, Ngài bác bỏ chiến tranh. Không ai có thể dùng Ngài để biện minh cho chiến tranh.” Một câu nói ngắn gọn nhưng như lưỡi dao cắt vào luận điệu “chiến tranh nhân danh Thiên Chúa”.

Giáo hoàng còn nhấn mạnh rằng những lời cầu nguyện của những kẻ gây chiến sẽ không được Thiên Chúa lắng nghe. Đây là thông điệp mang tính đạo đức sâu sắc, đặt ra câu hỏi lớn: liệu con người có thể nhân danh đức tin để gieo rắc bạo lực?

Vatican phản ứng: “Đây là cuộc tấn công vào tiếng nói đạo đức”
Phản ứng trước các phát ngôn của Trump, quan chức Vatican Antonio Spadaro cho rằng Tổng thống Mỹ đang tấn công một “tiếng nói đạo đức” mà ông không thể kiểm soát. Theo ông, Trump không thực sự tranh luận với Giáo hoàng, mà muốn kéo ông vào một hệ quy chiếu quyền lực và lợi ích quốc gia – điều mà Giáo hội từ chối.

“Giáo hoàng nói một ngôn ngữ khác – ngôn ngữ không bị chi phối bởi quyền lực, an ninh hay lợi ích quốc gia.” Spadaro nhận định. Ông còn cho rằng việc Trump công kích Leo chứng tỏ tiếng nói của vị giáo hoàng đang có sức ảnh hưởng sâu sắc trên trường quốc tế.

Việc Hồng y Robert Prevost – người Mỹ – được bầu làm Giáo hoàng Leo XIV vào năm 2025 đã phá vỡ một truyền thống lâu đời: chưa từng có giáo hoàng Mỹ khi Hoa Kỳ còn là siêu cường số một thế giới. Tuy nhiên, chính nghịch lý này lại tạo nên một hình tượng đặc biệt – một người Mỹ đứng ở vị trí cao nhất của Giáo hội nhưng lại trở thành tiếng nói phản biện chính sách của chính quê hương mình.

Leo XIV, với kinh nghiệm nhiều năm tại Peru, không bị gắn chặt với quyền lực Mỹ. Ông được xem như một nhà lãnh đạo toàn cầu, không phải đại diện cho một quốc gia. Điều này khiến ông trở thành đối trọng đạo đức trong bối cảnh chính trị quốc tế đầy biến động.

Tiếng gọi ngừng chiến: “Hãy tìm lối thoát”
Trong một khoảnh khắc hiếm hoi, Giáo hoàng đã trực tiếp nhắc tên Donald Trump và kêu gọi ông tìm một “lối thoát” để chấm dứt chiến tranh với Iran. Đây là hành động rất hiếm đối với một giáo hoàng, cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình.

Ông kêu gọi các nhà lãnh đạo Mỹ và Israel chấm dứt bạo lực, quay lại bàn đàm phán, xây dựng hòa bình dựa trên công lý và tình huynh đệ. “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau” – nhưng trong thời chiến, lời nói có thể cứu cả một dân tộc.

Nhiều nhà quan sát đã so sánh lập trường của Leo XIV với Giáo hoàng John Paul II – người từng phản đối mạnh mẽ cuộc chiến Iraq năm 2003. Lịch sử dường như lặp lại: một lần nữa, tiếng nói của Vatican cảnh báo về một cuộc chiến “không chính nghĩa” nhưng lại bị phớt lờ.

Các lãnh đạo Công giáo tại Mỹ, bao gồm Hồng y Robert McElroy và Tổng giám mục Timothy Broglio, cũng đặt nghi vấn về tính hợp pháp đạo đức của cuộc chiến Iran. Họ cho rằng việc tấn công một mối đe dọa chưa xảy ra là đi ngược lại học thuyết “chiến tranh chính nghĩa”.

Trump và những phát ngôn gây tranh cãi
Không chỉ dừng lại ở Giáo hoàng, sự cứng rắn của Trump còn lan sang cả những người đã khuất. Khi cựu Giám đốc FBI Robert Mueller qua đời ở tuổi 81, Trump đã công khai ăn mừng: “Tốt, tôi mừng là ông ta đã chết.” Đây là một phần trong chuỗi những phát ngôn gây sốc nhắm vào các đối thủ quá cố như John McCain, Colin Powell hay thậm chí là gia đình Kennedy.

Tục ngữ có câu: “Nghĩa tử là nghĩa tận”, nhưng dường như với Trump, sự thù hận không có biên giới, kể cả khi đối phương đã nằm xuống. Sự tương phản này càng làm nổi bật hình ảnh của Đức Leo XIV – một người Chicago gốc dòng Saint Augustine, hiền lành nhưng kiên định, đang nỗ lực tìm kiếm một "lối thoát" (off-ramp) cho cuộc chiến Iran.

Những phát ngôn này càng làm nổi bật sự tương phản giữa hai hình ảnh: một bên là nhà lãnh đạo chính trị đầy tranh cãi, bên kia là vị giáo hoàng kêu gọi lòng nhân ái và sự kiềm chế.

Cuộc đối đầu giữa Đức Giáo Hoàng Leo XIV và Donald Trump không chỉ là mâu thuẫn cá nhân, mà là sự va chạm giữa hai hệ tư tưởng: Sức mạnh cơ bắp và sức mạnh của tình thương. Khi Giáo hoàng chuẩn bị kỷ niệm một năm triều đại của mình, ngài đang nổi lên như một ngọn hải đăng giữa biển khơi mù mịt.

Trong thời đại mà “mạnh được yếu thua” dường như trở thành quy luật, tiếng nói của Giáo hoàng Leo XIV giống như một ngọn đèn giữa đêm tối, nhắc nhở nhân loại rằng hòa bình không phải là sự yếu đuối, mà là sức mạnh lớn nhất. Dù ai đúng ai sai, chúng ta cũng thầm mong lời răn của người xưa luôn hiện hữu: “Lấy chí nhân thay cường bạo”. Thế giới này đã quá mệt mỏi với khói lửa, có lẽ đó chính là thông điệp mà thế giới hôm nay đang cần hơn bao giờ hết.

Khi chiến tranh chuyển từ bầu trời xuống lòng biển sâu
Sáu tuần kể từ khi tiếng súng đầu tiên bùng nổ trong cuộc xung đột với Iran, chiến trường giờ đây không còn chỉ là những màn rượt đuổi trên bầu trời. Tổng thống Donald Trump vừa chính thức đặt lên vai Hải quân Hoa Kỳ những trọng trách cam go nhất, đánh dấu một bước ngoặt sinh tử của cuộc chiến: Thiết lập một cuộc phong tỏa toàn diện và quét sạch bãi mìn tại "yết hầu" của thế giới – Eo biển Hormuz.

Nếu trước đây, những trận oanh kích trên không chiếm vai trò chủ đạo, thì nay, đại dương – nơi tưởng chừng yên ả – lại trở thành mặt trận khốc liệt nhất. Tổng thống Donald Trump đã giao cho Hải quân Mỹ nhiệm vụ khó khăn bậc nhất của toàn bộ cuộc chiến: phong tỏa toàn bộ cảng biển của Iran và dọn sạch thủy lôi tại eo biển Hormuz – tuyến huyết mạch năng lượng của thế giới. Lệnh phong tỏa có hiệu lực từ 10 giờ sáng (giờ Mỹ), áp dụng với tất cả các cảng Iran, cả trong và ngoài eo biển. Không chỉ vậy, phạm vi chiến dịch còn có dấu hiệu mở rộng ra ngoài Vịnh Ba Tư, với chỉ thị “ngăn chặn mọi tàu thuyền đã trả phí cho Iran trên vùng biển quốc tế”. Nói cách khác, đây không còn là một chiến dịch quân sự đơn thuần, mà là một đòn siết kinh tế nhằm bóp nghẹt dòng tiền dầu mỏ – nguồn sống của Tehran.



Phong tỏa – vũ khí chiến tranh kinh tế hay con dao hai lưỡi?

Theo thông báo từ Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM), kể từ 10 giờ sáng thứ Hai (theo giờ ET), một lệnh phong tỏa sẽ chính thức áp dụng cho tất cả các cảng biển của Iran, bất kể chúng nằm trong hay ngoài eo biển Hormuz. Đây là đòn đánh trực diện vào "mạch máu" kinh tế của Tehran, vốn đã bị bóp nghẹt kể từ khi chiến tranh nổ ra.

Không dừng lại ở đó, Tổng thống Trump còn tuyên bố một sứ mệnh rộng lớn hơn, vươn xa ra ngoài vùng Vịnh: "Tôi đã chỉ thị cho Hải quân truy tìm và chặn tất cả các con tàu trên vùng biển quốc tế đã trả phí cho Iran. Không một ai trả loại phí bất hợp pháp đó mà được phép đi lại an toàn trên biển cả," ông nhấn mạnh vào Chủ nhật vừa qua. Đây là lời cảnh báo đanh thép dành cho hành động thu phí quá cảnh trái phép mà Tehran đang áp dụng đối với các tàu buôn để bù đắp thâm hụt ngân sách chiến tranh.

Phong tỏa không chỉ là hành động quân sự, mà còn là công cụ chiến tranh kinh tế cực kỳ lợi hại. Theo các nguyên tắc luật hải quân quốc tế, phong tỏa cho phép chặn bắt hàng hóa, tịch thu hoặc phá hủy tài sản đối phương trên biển, từ đó cắt đứt nguồn thu xuất khẩu và nguồn cung nhập khẩu phục vụ chiến tranh. Nhưng để hợp pháp, phong tỏa phải đáp ứng nhiều điều kiện nghiêm ngặt: phải được tuyên bố rõ ràng, phải đủ lực lượng để thực thi, phải áp dụng công bằng với mọi tàu thuyền, không được nhắm trực tiếp vào dân thường và đặc biệt không được đóng hoàn toàn các eo biển quốc tế như Hormuz.

Trên thực tế, điều này khiến chiến dịch của Mỹ trở nên vô cùng phức tạp. Một mặt, Washington muốn bóp nghẹt Iran; mặt khác, họ không thể làm tê liệt hoàn toàn dòng chảy dầu mỏ toàn cầu. Bởi lẽ, khoảng 20% lượng dầu và khí đốt thế giới đi qua Hormuz mỗi ngày – một con số đủ để khiến cả nền kinh tế toàn cầu “chao đảo” nếu bị gián đoạn.

Canh bạc quân sự: Mỹ có đủ sức phong tỏa Iran?

Vào thứ Bảy, Tổng thống Trump cho biết Hải quân đã bắt đầu các chiến dịch quét mìn. Hai tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Mỹ đã tiến vào eo biển để "thiết lập các điều kiện cần thiết". Tuy nhiên, nhiệm vụ này được đánh giá là nguy hiểm và phức tạp hơn gấp bội so với những trận không kích trước đó.

Về lý thuyết, Mỹ hoàn toàn có thể phong tỏa Iran nếu duy trì ưu thế trên biển. Nhưng thực tế lại không hề đơn giản. Iran vẫn sở hữu nhiều “lá bài” nguy hiểm: tàu cao tốc mang tên lửa, máy bay không người lái, drone mặt nước, tên lửa hành trình đặt trên bờ và cả hệ thống phòng không vác vai có thể đe dọa trực thăng và tiêm kích. Chính những yếu tố này khiến các chuyên gia đánh giá chiến dịch phong tỏa là “rủi ro cao”. Nếu Tehran coi đây là hành động xâm phạm chủ quyền, một cuộc đối đầu quân sự trực diện trên biển hoàn toàn có thể bùng nổ.

Để kiểm soát eo Hormuz, các chuyên gia quân sự cho rằng Mỹ cần ít nhất hai nhóm tàu sân bay, hàng chục tàu chiến và sự hỗ trợ từ các đồng minh như UAE hay Saudi Arabia. Bên trong eo biển, tối thiểu sáu tàu khu trục phải túc trực, trong đó hai chiếc thực hiện kiểm tra, bắt giữ tàu, còn bốn chiếc bảo vệ và sẵn sàng đối phó phản công.

Thế nhưng, với khoảng 130 tàu qua lại mỗi ngày, ngay cả khi hoạt động tối đa, lực lượng Mỹ cũng chỉ có thể kiểm soát một phần nhỏ lưu lượng. “Lực bất tòng tâm” – câu nói ấy dường như phản ánh đúng thách thức mà Washington đang đối mặt.

“Luật chiến lợi phẩm” – cách Mỹ siết chặt dòng chảy thương mại

Iran không ngồi yên chịu trận. Theo các nhà phân tích, Tehran sở hữu một kho vũ khí "du kích biển" đáng gờm gồm: các tàu nhỏ mang tên lửa, drone mặt nước, máy bay không người lái và các loại tên lửa hành trình bờ đối hạm. Yu Jihoon, một chuyên gia từ Viện Phân tích Quốc phòng Hàn Quốc, cảnh báo rằng cuộc phong tỏa là một canh bạc "rủi ro cao", có thể đẩy xung đột cục bộ thành một cuộc chiến tranh hàng hải mở rộng.

Hệ thống mìn của Iran cũng đa dạng đến mức đáng sợ:

Mìn chạm nổ: Loại cổ điển nhưng cực kỳ nguy hiểm.

Mìn ảnh hưởng: Kích nổ bởi tĩnh điện khi tàu đi qua.

Mìn từ tính và âm thanh: Phản ứng với từ trường hoặc tiếng động cơ tàu.

Mìn áp suất: Chỉ nổ khi cảm nhận được sự thay đổi áp suất nước từ các con tàu lớn.

Thậm chí, có những loại mìn thông minh cho phép một số lượng tàu nhất định đi qua an toàn trước khi tự kích nổ, khiến việc xác định một khu vực đã "sạch" mìn hay chưa trở thành bài toán đau đầu cho các chỉ huy Mỹ.

Thay vì phong tỏa toàn diện, một phương án khả thi hơn là áp dụng “luật chiến lợi phẩm” (prize law). Theo đó, lực lượng tham chiến có thể bắt giữ tàu buôn của đối phương hoặc thậm chí tàu trung lập nếu mang hàng hóa phục vụ chiến tranh. Điều này cho phép Mỹ kiểm soát có chọn lọc các tuyến vận tải, làm suy yếu kinh tế Iran mà không cần đóng hoàn toàn eo biển.

Chiến lược này giống như “bủa lưới thay vì đắp đập” – không chặn hẳn dòng chảy, nhưng khiến nó trở nên chậm chạp, tốn kém và rủi ro.

Thủy lôi – “bóng ma” dưới đáy biển Hormuz

Thay vì một cuộc phong tỏa cứng nhắc theo kiểu cũ, chuyên gia Jennifer Parker từ Viện Lowy cho rằng Mỹ có thể đang áp dụng "Luật Chiếm hữu" (Prize Law). Theo luật pháp quốc tế, các bên tham chiến có quyền bắt giữ tàu buôn và hàng hóa của kẻ thù bên ngoài vùng biển trung lập.

Để thực hiện điều này một cách hiệu quả, cựu Đô đốc James Stavridis nhận định Lầu Năm Góc cần một lực lượng khổng lồ: ít nhất hai nhóm tác chiến tàu sân bay và khoảng 12 tàu mặt nước tuần tra bên ngoài cửa vịnh, cộng thêm ít nhất 6 tàu khu trục bên trong eo biển.

Carl Schuster, một cựu hạm trưởng Hải quân Mỹ, giải thích rằng mỗi đội kiểm soát tàu buôn cần từ 10 đến 14 người. Với lực lượng hiện tại, Mỹ có thể bắt giữ khoảng 6 con tàu mỗi ngày. Con số này là quá nhỏ bé so với dòng chảy 130 con tàu qua lại mỗi ngày trước chiến tranh, nhưng đủ để tạo ra một đòn bẩy kinh tế khủng khiếp.

Nếu phong tỏa là bài toán chiến lược, thì thủy lôi chính là cơn ác mộng chiến thuật. Iran được cho là đã bắt đầu rải mìn tại eo Hormuz ngay từ đầu chiến tranh. Những quả mìn này không hề đơn giản: từ mìn tiếp xúc kiểu cổ điển cho đến mìn từ tính, mìn âm thanh, mìn áp suất – thậm chí là mìn thông minh có thể “đếm” số tàu đi qua trước khi phát nổ.

Việc rà phá mìn cũng là một nghệ thuật phức tạp. Có hai phương pháp chính: quét mìn (cắt dây neo để mìn nổi lên) và săn mìn (dùng sonar, drone hoặc laser để phát hiện rồi phá hủy). Nhưng với các loại mìn hiện đại, việc phát hiện và vô hiệu hóa trở nên cực kỳ khó khăn.

Đáng lo ngại hơn, năng lực rà phá mìn của Mỹ hiện không còn mạnh như trước khi các tàu chuyên dụng đã bị loại biên. Washington có thể phải dựa nhiều vào đồng minh – một dấu hiệu cho thấy chiến dịch này không chỉ là cuộc chiến của riêng nước Mỹ.

Hormuz – nơi định đoạt vận mệnh kinh tế thế giới

Hải quân Mỹ dù hùng mạnh nhưng đang đối mặt với sự thiếu hụt phương tiện quét mìn chuyên dụng sau khi đã cho nghỉ hưu các tàu cũ tại Bahrain vào năm ngoái. Các tàu chiến ven biển (LCS) mới hiện vẫn chưa rõ tung tích, có thể đang ở tận Singapore.

Eo biển Hormuz không chỉ là một tuyến đường biển, mà là “yết hầu” của kinh tế toàn cầu. Mỗi ngày, hàng trăm tàu chở dầu đi qua đây, mang theo nguồn năng lượng nuôi sống cả thế giới. Bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể đẩy giá dầu tăng vọt, gây chấn động thị trường tài chính và kéo theo hệ lụy dây chuyền lên mọi nền kinh tế.

Lịch sử đã từng chứng kiến “cuộc chiến tàu dầu” những năm 1980, khi Iran và Iraq tấn công lẫn nhau trên biển. Nhưng lần này, quy mô và mức độ phức tạp đã vượt xa quá khứ.

Vì vậy, trong cuộc chiến này, vai trò của các đồng minh như UAE và Saudi Arabia là cực kỳ quan trọng. Giáo sư Alessio Patalano từ King’s College London nhận định rằng việc triển khai chiến dịch từ xa, sau đó mới siết chặt dần vào bờ biển Iran, sẽ giúp Mỹ tránh được các loại vũ khí tầm ngắn và tàu nhỏ của Tehran trong giai đoạn đầu.

Chiến dịch phong tỏa và rà phá mìn tại Hormuz không chỉ là thử thách quân sự, mà còn là phép thử đối với trật tự thế giới. Nếu thành công, Mỹ có thể siết chặt Iran và thay đổi cục diện chiến tranh. Nhưng nếu thất bại, hậu quả có thể lan rộng ra toàn cầu, từ giá dầu đến chuỗi cung ứng, từ kinh tế đến chính trị.

Cuộc chiến tại Eo biển Hormuz hiện nay không chỉ là cuộc đấu trí giữa các đô đốc, mà còn là cuộc thử thách bản lĩnh của nền kinh tế toàn cầu. Trong cảnh "Nước sôi lửa bỏng" này, mỗi bước đi của Hải quân Mỹ tại vùng Vịnh đều có thể làm rung chuyển giá dầu và vận mệnh của nhiều quốc gia. Thế giới đang nín thở chờ xem, liệu "gọng kìm" của Donald Trump có thể khuất phục được Iran, hay sẽ đẩy Trung Đông vào một hố đen xung đột không hồi kết.

TỪ BUDAPEST ĐẾN WASHINGTON : CÚ NGÃ CỦA VIKTOR ORBÁN VÀ DƯ CHẤN Ở MỸ


Thủ tướng Hungary Viktor Orbán, đồng minh của Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã thừa nhận thất bại sau kết quả bầu cử hôm nay, mà ông gọi là “đau đớn” .

Sự kiện này đã chấm dứt 16 năm cầm quyền của một nhân vật quyền lực trong phong trào cực hữu ở Hungary.

Sự thất bại của Viktor Orbán không chỉ là một biến động chính trị trong phạm vi đất nước Hungary, mà còn là một cơn địa chấn mang tính biểu tượng đối với làn sóng dân túy cánh hữu toàn cầu, đặc biệt là đối với Donald Trump và phong trào MAGA xoay quanh ông ta ở Mỹ.






Trong suốt 16 năm cầm quyền, Orbán đã xây dựng một mô hình mà nhiều người gọi là “dân chủ phi tự do” (illiberal democracy) – tập trung quyền lực, kiểm soát truyền thông, và thúc đẩy chủ nghĩa dân tộc bảo thủ.

Mô hình này từng được xem như hình mẫu cho nhiều chính trị gia cánh hữu, trong đó có Donald Trump.

Tuy nhiên, kết quả bầu cử mới nhất, nơi phe đối lập do Péter Magyar dẫn đầu giành chiến thắng rõ rệt, đã đặt dấu hỏi lớn về tính bền vững của mô hình đó.


https://www.youtube.com/watch?v=N1KU4W16SZY



Một “cú ngã” mang tính biểu tượng đối với Trump

Đối với Trump, thất bại của Orbán không đơn thuần là việc một đồng minh quốc tế mất quyền lực, mà còn là sự lung lay của một biểu tượng.





Trước cuộc bầu cử, Trump đã công khai ủng hộ Orbán , xem ông ta như một minh chứng rằng một chính trị gia dân túy có thể nắm quyền lâu dài dù bị chỉ trích từ phương Tây.

Nhưng bây giờ thực tế đã chứng minh điều ngược lại :

Ngay cả một hệ thống đã được “thiết kế lại” để có lợi cho đảng cầm quyền – với cáo buộc về kiểm soát truyền thông và vẽ lại bản đồ khu vực bầu cử nhằm tạo lợi thế cho đảng của mình (gerrymandering) – vẫn có thể bị lật đổ khi sự bất mãn của cử tri đạt đến ngưỡng.


https://www.youtube.com/watch?v=7e2v0YMqJK0



Điều này gửi một thông điệp không mấy dễ chịu tới ông Trump :

Mô hình chính trị mà ông từng ngưỡng mộ không phải là “bất khả chiến bại”.

Và nếu Orbán có thể thất bại sau 16 năm kiểm soát gần như toàn diện hệ thống chính trị, thì Trump – trong một hệ thống dân chủ cạnh tranh hơn nhiều – càng không thể chủ quan.


https://www.youtube.com/watch?v=PL0oxviHLvc



*****

Lời nói của hòa bình giữa tiếng gầm của chiến tranh
Trong bối cảnh chiến sự Iran ngày càng leo thang, khi thế giới chìm trong những tiếng động của bom đạn và những lời đe dọa hạt nhân, một tiếng nói khác vang lên – không phải từ chiến hào hay phòng họp quân sự, mà từ tòa thánh Vatican. Giáo hoàng Leo XIV, vị giáo hoàng đầu tiên mang quốc tịch Mỹ, đã công khai đối đầu với Tổng thống Donald Trump, khẳng định lập trường rõ ràng: Giáo hội không phục vụ chiến tranh, mà phục vụ hòa bình. Trên chuyến bay khởi hành cho chuyến công du châu Phi kéo dài 10 ngày, ông tuyên bố dứt khoát: “Tôi không sợ chính quyền Trump hay việc phải lên tiếng mạnh mẽ cho thông điệp Phúc Âm.” Một câu nói tưởng chừng nhẹ nhàng, nhưng lại như mũi tên xuyên thẳng vào trung tâm quyền lực chính trị Mỹ.

Không giống các chính khách, Giáo hoàng nhấn mạnh rằng Giáo hội không tiếp cận vấn đề bằng lăng kính địa chính trị, mà bằng đạo lý và đức tin. “Chúng tôi không phải là những nhà chính trị… nhưng tôi tin vào thông điệp của Phúc Âm – thông điệp của người kiến tạo hòa bình.” Trong một thế giới nơi sức mạnh quân sự thường được xem là công cụ tối thượng, lời nói ấy giống như một giọt nước trong sa mạc – nhỏ bé nhưng không thể bỏ qua.
Thứ Hai vừa qua, ngay trên chuyến bay khởi hành chuyến công du 10 ngày tới châu Phi, Đức Giáo hoàng Leo XIV đã chính thức lên tiếng đáp trả những chỉ trích gay gắt từ phía Tổng thống Donald Trump. Với phong thái điềm tĩnh nhưng kiên định, ngài khẳng định bản thân không hề e sợ chính quyền Trump. Ngài tuyên bố rằng sứ mệnh cao cả nhất của mình và Giáo hội chính là rao giảng thông điệp Tin Mừng – một thông điệp về hòa bình và lòng trắc ẩn, bất chấp những áp lực từ giới chính trị.

Đức Giáo hoàng nhấn mạnh một ranh giới rõ ràng: "Chúng tôi không phải là chính trị gia, chúng tôi không nhìn nhận chính sách đối ngoại theo cùng một góc nhìn như ông ấy". Với ngài, vai trò của một người kiến tạo hòa bình (peacemaker) luôn đặt lên trên những toan tính chiến lược khô khốc.
Trump phản công: Khi quyền lực chính trị không chấp nhận bị chất vấn
Chỉ một ngày trước đó, Tổng thống Donald Trump đã không ngần ngại công kích Giáo hoàng, gọi ông là “yếu đuối trong vấn đề tội phạm” và “tệ hại về chính sách đối ngoại.” Ông bày tỏ sự không hài lòng khi Giáo hoàng phản đối chiến tranh Iran và không ủng hộ lập trường cứng rắn của Mỹ. Trump còn nhấn mạnh rằng ông không muốn một giáo hoàng “cho rằng việc Iran có vũ khí hạt nhân là chấp nhận được” – một cách diễn giải mà phía Vatican chưa từng xác nhận.

Không dừng lại ở đó, Trump tiếp tục đẩy cao căng thẳng khi tuyên bố ông “không phải là fan của Giáo hoàng Leo.” Ông còn đi xa hơn khi đặt nghi vấn về việc Leo XIV được bầu chọn, cho rằng Giáo hội chọn một giáo hoàng người Mỹ để “đối phó” với chính ông. Những lời lẽ này không chỉ mang tính cá nhân mà còn phản ánh một cuộc va chạm sâu sắc giữa hai hệ tư tưởng: quyền lực chính trị và quyền lực đạo đức.

Tối Chủ nhật, Tổng thống Trump đã không ngần ngại dội một gáo nước lạnh vào Tòa thánh khi công khai chỉ trích Đức Leo XIV trên mạng xã hội Truth Social và trước báo giới. Ông Trump dùng những từ ngữ nặng nề như "kinh khủng về chính sách đối ngoại" hay "yếu kém trong việc chống tội phạm" để nói về vị giáo chủ. Ông bày tỏ sự không hài lòng tột độ khi Giáo hoàng phản đối thái độ cứng rắn của Mỹ đối với Iran, đặc biệt là vấn đề vũ khí hạt nhân.

Trump thẳng thừng tuyên bố mình "không phải là fan của Pope Leo" và cho rằng Giáo hoàng quá mềm mỏng khi ngăn cản Mỹ đối đầu với một quốc gia "muốn thổi bay cả thế giới". Thậm chí, ông còn đưa ra một giả thuyết đầy tính khiêu khích rằng Đức Leo XIV vốn dĩ chẳng nằm trong danh sách ứng viên nào, mà chỉ được Giáo hội chọn vì là người Mỹ nhằm mục đích... đối phó với chính ông.
Mâu thuẫn giữa hai bên đẩy lên đỉnh điểm xung quanh cuộc chiến Iran. Đức Leo XIV từng lên án những lời đe dọa của Trump nhắm vào người dân Iran là "thực sự không thể chấp nhận được", đặc biệt là sau tuyên bố đáng sợ của vị Tổng thống rằng "cả một nền văn minh sẽ chết đêm nay" ngay trước khi một thỏa thuận ngừng bắn được thiết lập.

Trong khi Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth liên tục viện dẫn tên Chúa để biện minh cho cuộc chiến, coi đó là một nỗ lực được thần linh ủng hộ, thì Giáo hoàng đã quyết liệt bác bỏ. Ngài khẳng định: "Chúa Giêsu là vua hòa bình, người từ chối chiến tranh, và không ai có thể dùng tên Ngài để biện minh cho sự chém giết".
Chiến tranh Iran và cuộc tranh luận về “ý Chúa”
Một trong những điểm nóng của tranh cãi chính là việc sử dụng tôn giáo để biện minh cho chiến tranh. Trong khi Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nhiều lần viện dẫn Chúa trong các phát biểu về chiến sự, thậm chí mô tả cuộc chiến như được “ủng hộ bởi thần thánh”, thì Giáo hoàng Leo XIV đã phản bác mạnh mẽ.

Ông khẳng định trong lễ Chủ nhật Lễ Lá: “Chúa Giêsu là vua của hòa bình, người từ chối chiến tranh… Không ai có thể sử dụng Ngài để biện minh cho chiến tranh.” Một thông điệp mang tính thần học, nhưng cũng là một tuyên ngôn chính trị ngầm: đức tin không thể bị biến thành công cụ phục vụ bạo lực.

Trong lịch sử nhân loại, không ít lần tôn giáo bị lạm dụng để hợp thức hóa chiến tranh. Nhưng lần này, chính người đứng đầu Giáo hội Công giáo đã đứng ra chặn lại điều đó. Như câu tục ngữ: “Ở hiền gặp lành, ở ác gặp ác” – Leo XIV dường như muốn nhắc rằng chiến tranh không thể sinh ra hòa bình, cũng như bạo lực không thể mang lại công lý.
Cha Antonio Spadaro, một quan chức Vatican, đã sắc sảo nhận định rằng những đòn tấn công của Trump thực chất là một "tuyên ngôn của sự bất lực". Ông cho rằng Trump không thể tranh luận với Đức Leo nên tìm cách ép ngài phải rút lui về ngôn ngữ của sức mạnh và lợi ích quốc gia – thứ ngôn ngữ mà Trump có thể thao túng. Tuy nhiên, Giáo hoàng nói một thứ ngôn ngữ khác, ngôn ngữ của công lý và huynh đệ.

Về vấn đề quốc tế, Trump còn lôi cả vụ việc tại Venezuela vào để chỉ trích Giáo hoàng vì đã kêu gọi tôn trọng ý chí của nhân dân quốc gia này thay vì ủng hộ chiến dịch của Mỹ. Có vẻ như vị Tổng thống muốn một Giáo hoàng "ngoan ngoãn", nhưng Đức Leo XIV đã chọn con đường của một "Cây ngay không sợ chết đứng", kiên định với hòa bình hạt nhân và bảo vệ sự sống.
Vatican phản ứng: “Một tiếng nói đạo đức không thể bị bóp nghẹt”
Trước những công kích từ Nhà Trắng, linh mục Antonio Spadaro – một quan chức Vatican – đã lên tiếng bảo vệ Giáo hoàng. Ông cho rằng Trump đang nhắm vào “một tiếng nói đạo đức” mà ông không thể kiểm soát. “Trump không tranh luận với Leo, ông muốn kéo ông ấy vào một ngôn ngữ mà ông có thể thống trị… nhưng Giáo hoàng nói một ngôn ngữ khác – ngôn ngữ không bị ràng buộc bởi quyền lực hay lợi ích quốc gia.”

Spadaro còn nhấn mạnh rằng chính việc Trump liên tục công kích Giáo hoàng lại chứng minh tầm ảnh hưởng của ông: “Nếu Leo không quan trọng, ông đã không bị nhắc đến. Nhưng ông bị gọi tên, bị tấn công – đó là dấu hiệu lời nói của ông chạm đến điều cốt lõi.”

Đây không còn là một cuộc tranh luận cá nhân, mà là sự đối đầu giữa hai hệ giá trị: một bên là quyền lực cứng – quân sự, chính trị; bên kia là quyền lực mềm – đạo đức, niềm tin và lương tri.

Hạt nhân, Venezuela và trật tự thế giới mới
Không chỉ dừng ở Iran, Giáo hoàng Leo XIV còn nhiều lần lên tiếng về nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân. Ông kêu gọi xây dựng một thế giới an toàn thông qua đối thoại và tôn trọng lẫn nhau, thay vì đe dọa và trừng phạt. Lập trường này càng làm gia tăng khoảng cách với chính quyền Trump, vốn theo đuổi chính sách cứng rắn và sẵn sàng sử dụng sức mạnh quân sự.

Sau chiến dịch của Mỹ nhằm bắt giữ lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro, Giáo hoàng cũng kêu gọi tôn trọng ý chí của người dân Venezuela và khôi phục ổn định. Những phát biểu này khiến Trump thêm phần khó chịu, vì ông cho rằng Giáo hoàng đang “can thiệp” vào chính sách của Mỹ.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa đầy biến động, câu hỏi đặt ra là: ai mới thực sự có quyền định hình trật tự thế giới – những người nắm quân đội, hay những người nắm đạo lý?

Hình ảnh và biểu tượng: Khi chính trị bước vào vùng thiêng
Căng thẳng đạt đến một mức độ khác khi Trump đăng tải một hình ảnh do AI tạo ra, trong đó ông được mô tả như một nhân vật mang hình tượng Chúa, đang chữa lành người bệnh, phía sau là cờ Mỹ và đại bàng. Hình ảnh này gây tranh cãi dữ dội, không chỉ vì yếu tố chính trị mà còn vì nó chạm vào vùng nhạy cảm của tôn giáo.

Việc một nguyên thủ quốc gia tự đặt mình trong hình ảnh thiêng liêng đã làm dấy lên câu hỏi về ranh giới giữa quyền lực và biểu tượng. Trong khi Giáo hoàng nhấn mạnh rằng không ai có thể dùng Chúa để biện minh cho chiến tranh, thì hình ảnh này lại khiến nhiều người cảm thấy điều ngược lại đang xảy ra.

Cuộc tranh cãi giữa Giáo hoàng Leo XIV và Tổng thống Donald Trump không chỉ là một xung đột cá nhân, mà là biểu hiện của một cuộc đấu sâu sắc hơn giữa hai cách nhìn về thế giới. Một bên tin vào sức mạnh của vũ lực để duy trì trật tự; bên kia tin vào đối thoại, công lý và lòng nhân ái.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng đây là một bước đi mạo hiểm. Các hồng y cấp cao của Mỹ đã bắt đầu lên tiếng ủng hộ Giáo hoàng trên chương trình "60 Minutes", phê phán chính sách nhập cư và thái độ hiếu chiến của chính quyền. Trump cần nhớ rằng "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây", và chính những cử tri Công giáo ôn hòa đã góp phần đưa ông lên đỉnh cao quyền lực; việc đối đầu trực diện với Giáo hoàng có thể khiến ông đánh mất sự ủng hộ quý giá này.

Cuộc chiến giữa vương quyền và thần quyền này chắc chắn sẽ còn kéo dài, và thế giới vẫn đang dõi theo từng bước chân của Đức Leo XIV trong chuyến hành trình tại châu Phi – nơi ngài tiếp tục gieo mầm hy vọng giữa bão táp chính trị.

Trong khi chiến tranh Iran vẫn chưa có hồi kết, và những lời qua tiếng lại giữa Washington và Vatican vẫn tiếp diễn, có lẽ điều quan trọng nhất không phải là ai thắng ai thua, mà là liệu nhân loại có thể tìm ra con đường chung để tránh khỏi vực thẳm của bạo lực hay không. Và trong cuộc hành trình ấy, tiếng nói của hòa bình – dù nhỏ bé – vẫn luôn cần được lắng nghe.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết giá xăng tại nước này nhiều khả năng sẽ duy trì ở mức cao cho đến cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, trong bối cảnh xung đột với Iran tiếp tục gây sức ép lên thị trường năng lượng.



Trong cuộc phỏng vấn ngày 12/4, Tổng thống Trump đã mang đến một tin không vui cho cử tri trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11. Ông nhận định giá nhiên liệu "có thể giữ nguyên hoặc cao hơn một chút" và sẽ loanh quanh ở mức hiện tại, dù ông tin rằng cuộc đụng độ với Iran sẽ không kéo dài.

Khác với những lời khẳng định trước đây rằng giá xăng sẽ nhanh chóng lao dốc khi chiến sự kết thúc, lần này ông Trump đã phải thừa nhận thực tế khắc nghiệt sau 6 tuần phát động tấn công Iran. Mặc dù Mỹ không nhập khẩu dầu qua Hormuz, xung đột vẫn làm chao đảo thị trường toàn cầu, đẩy giá dầu tăng tới 50% và kéo giá xăng trong nước lên theo.

Giá xăng trung bình tại Mỹ đã vượt 4 USD/gallon (3,78 lít) trong phần lớn tháng 4. Trước khi xung đột bùng phát vào tháng 2, giá xăng phổ biến dưới 3 USD/gallon và chưa từng vượt 3,25 USD trong suốt một năm.

Việc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại Pakistan thất bại đã dẫn đến một hệ quả trực tiếp: Tổng thống Donald Trump ra lệnh cho Hải quân Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz. Bước đi quân sự này không chỉ đẩy căng thẳng lên cao mà còn giáng đòn trực tiếp vào túi tiền của người dân Mỹ khi giá xăng được dự báo sẽ không thể sớm hạ nhiệt.

Về phía Mỹ, Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) tuyên bố sẽ chặn mọi tàu bè ra vào cảng Iran và kiểm soát gắt gao tàu quốc tế. Phản ứng lại, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf đã đưa ra lời mỉa mai sâu cay: Người Mỹ hãy "tận hưởng mức giá hiện tại", bởi giá xăng sẽ sớm phá vỡ mốc 4–5 USD/gallon.

Giá xăng tăng vọt đang như "đổ thêm dầu vào lửa" đối với tình trạng lạm phát tại Mỹ (đạt 3,3% trong tháng 3). Không có gì ngạc nhiên khi một khảo sát mới đây chỉ ra rằng 69% người dân Mỹ đang lo lắng về giá nhiên liệu do ảnh hưởng của xung đột, với 45% trong số đó tỏ ra "cực kỳ lo ngại".

VietBF@sưu tập

Siêu bão Sinlaku mạnh lên vào ngày Chủ nhật và trở thành cơn bão mạnh nhất trên Trái Đất trong năm nay.

Một siêu bão đang tiến thẳng về các hòn đảo của Mỹ ở Thái Bình Dương, với sức gió duy trì lên tới khoảng 180 dặm/giờ (tương đương gần 290 km/h) và gió giật có thể đạt tới 220 dặm/giờ (354 km/h). Cơn bão đang di chuyển về phía chuỗi đảo do Mỹ quản lý ở Tây Thái Bình Dương, nơi khoảng 50.000 người dân sinh sống trên các đảo Rota, Tinian và Saipan có thể phải đối mặt với 48 giờ cực kỳ nguy hiểm.


Siêu bão Sinlaku. (Ảnh: Weather Network)

Quần đảo Bắc Mariana là một lãnh thổ của Mỹ nằm cách San Francisco khoảng 9.600 km về phía tây và gần Tokyo hơn Honolulu. Người dân tại đây là công dân Mỹ và sắp phải hứng chịu cơn bão có cường độ tương đương bão cấp 4 hoặc cấp 5 rất mạnh.

Tính đến tối Chủ nhật theo giờ Thái Bình Dương, Sinlaku có thể đã đạt cường độ mạnh nhất. Mặc dù dự báo cho thấy bão sẽ suy yếu nhẹ trước khi tiếp cận khu vực, các mô hình vẫn cho thấy sức gió duy trì khoảng 249–257 km/giờ khi bão tiến vào khu vực quần đảo Mariana từ tối thứ Hai sang thứ Ba.

Trong 24 giờ qua, hướng đi của bão đã dịch chuyển lên phía bắc. Các dự báo mới nhất cho thấy cơn bão có khả năng đi gần hoặc trực tiếp qua đảo Tinian, nằm giữa Rota và Saipan. Những thay đổi nhỏ trong quỹ đạo cuối cùng của bão sẽ quyết định đảo nào phải hứng chịu phần tâm bão và gió mạnh nhất.

Các cảnh báo bão đã được ban hành cho Rota, Tinian và Saipan, trong khi đảo Guam, nơi có các căn cứ quân sự quan trọng của Mỹ, đang ở mức cảnh báo bão nhiệt đới. Các hãng hàng không đã hủy chuyến bay đến giữa tuần, trường học và cơ quan chính phủ trên các đảo đều đóng cửa, và các nơi trú ẩn đã được mở từ Chủ nhật để người dân chuẩn bị ứng phó.

Nguy hiểm từ cơn bão không chỉ đến từ gió mạnh mà còn từ lượng mưa rất lớn. Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ dự báo lượng mưa có thể đạt từ 380 đến 500 mm tại Guam và Rota, và từ 200 đến 380 mm tại Tinian và Saipan trong khoảng thời gian từ thứ Hai đến thứ Năm. Sinlaku là một cơn bão lớn, phạm vi có thể rộng tới khoảng 640 km, nên mưa lớn sẽ xảy ra ở những khu vực xa cả tâm bão. Điều này làm gia tăng nguy cơ lũ quét, dòng chảy xiết và sạt lở đất, đặc biệt tại những vùng địa hình đồi núi nơi các dải mưa có thể dừng lại trong thời gian dài.

Ngoài ra, điều kiện biển cũng sẽ trở nên rất nguy hiểm, với sóng cao khoảng 4,5 mét tại các khu vực rạn san hô lộ thiên. Nước dâng do bão có thể gây ngập lụt ven biển và làm xói lở bãi biển, và tình trạng này có thể kéo dài sang nửa cuối tuần.

Theo các dữ liệu bổ sung, Sinlaku có tốc độ gió tối đa khoảng 280 km/h và áp suất trung tâm xuống tới 902 hPa, khiến nó trở thành cơn bão mạnh nhất thế giới trong năm 2026 tính đến thời điểm hiện tại. Đây cũng là xoáy thuận nhiệt đới thứ tám trong năm đạt cường độ từ cấp 3 trở lên. Bão xuất hiện vào tháng 4 là tương đối hiếm, lần gần nhất xảy ra là vào năm 2022.

So với các cơn bão trước đó, Sinlaku vẫn chưa vượt qua cơn bão mạnh nhất của năm 2025 và cũng không phải là cơn bão đầu mùa mạnh nhất từng được ghi nhận. Kỷ lục này vẫn thuộc về siêu bão Surigae năm 2021, với sức gió duy trì lên tới 305 km/h.

Dự báo cho thấy Sinlaku sẽ đi cách đảo Guam khoảng 150 km nên không đổ bộ trực tiếp vào đây, tuy nhiên Quần đảo Bắc Mariana, đặc biệt là đảo Rota, sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp của cơn bão. Với sức gió cực mạnh, mưa lớn, nguy cơ lũ lụt, sạt lở và nước dâng, đây được đánh giá là một hiện tượng thời tiết có khả năng gây thiệt hại nghiêm trọng trong những ngày tới.

VietBF@sưu tập

Annette Eld đệ đơn kiện chính quyền thành phố và sở cảnh sát, cáo buộc viên sĩ quan điều khiển xe tuần tra đã tắc trách khiến cô bị thương nghiêm trọng.

Theo đơn kiện được đệ trình tại Tòa thượng thẩm hạt Cape May vào ngày 10/4, Annette bị thương nặng ở lưng, cổ, xương sườn, phổi và vai, cũng như tổn thương thần kinh kéo dài, đau mãn tính và chấn thương tâm lý. Con của Annette cũng bị căng thẳng và lo âu do chứng kiến vụ việc.

Trước đó, hồi tháng 8/2024, Annette đến thành phố nghỉ dưỡng Wildwood ở bang New Jersey để mừng sinh nhật cùng chồng con. Tuy nhiên, chuyến du lịch biến thành nỗi kinh hoàng khi Annette bị một sĩ quan cảnh sát Wildwood cán xe lên người trong lúc tuần tra khu vực.

Đơn kiện cáo buộc sĩ quan Saul Meghnagi đã lái xe bán tải của sở cảnh sát đi qua khu vực đông người tắm biển vào khoảng 13h27 ngày 24/8/2024, cán lên người Annette đang nằm tắm nắng trên một chiếc khăn. Vụ việc được những người chứng kiến quay video và lan truyền trên mạng xã hội.

Khi đó, Saul và đồng nghiệp, sĩ quan Alexis Koch, đang làm nhiệm vụ xử lý một vụ vi phạm quy định.

Những người chứng kiến mô tả cảnh tượng hỗn loạn sau vụ tai nạn, họ la hét để cảnh báo các sĩ quan.


Những người chứng kiến đã giúp nâng chiếc xe bán tải của cảnh sát Wildwood lên để giải cứu người phụ nữ bị xe cán qua khi đang nằm trên bãi biển vào ngày 28/8/2024. Ảnh: NJ

Đoạn video từ camera của cảnh sát được đưa ra làm bằng chứng trong vụ kiện cho thấy Annette bị kẹt dưới gầm xe, chỉ có cánh tay phải của cô vươn ra khỏi mặt cát. Người xung quanh lao đến giúp đỡ, đào bới cát và cố nâng phần trước của chiếc xe lên để giải cứu Annette.

Trong video, Saul nói qua bộ đàm: "Chúng tôi cần một cái kích nâng gầm xe". Sau đó, viên cảnh sát nói với đám đông rằng: "Tôi nghĩ chúng ta nên chờ đội cứu hộ đến".

Sau vài phút, Annette được giải thoát khỏi gầm xe, đặt lên cáng, đưa lên xe cấp cứu và chở ra khỏi bãi biển.

Theo báo cáo kỷ luật từ Văn phòng Tổng chưởng lý New Jersey, Saul đã bị đình chỉ công tác 10 ngày do vụ tai nạn. Báo cáo không nêu tên sĩ quan còn lại. Văn phòng tổng chưởng lý mô tả hành động của viên cảnh sát là "vô ý".

Annette cáo buộc trong đơn kiện rằng viên cảnh sát có thể đã bị phân tâm khi lái xe, như sử dụng điện thoại di động.

Cũng theo đơn kiện, đèn khẩn cấp và còi báo hiệu của xe cảnh sát không được bật vào thời điểm đó để cảnh báo người đi bộ về phương tiện đang đến gần.

Vụ việc đặt ra những câu hỏi về quy trình và trách nhiệm giải trình của cảnh sát, cũng như sự an toàn của người đi biển ở nơi công cộng.

Đơn kiện yêu cầu Sở Cảnh sát Wildwood và Thành phố Wildwood bồi thường tổn thương tâm lý và chi phí y tế mà nạn nhân phải gánh chịu do vụ việc gây ra.

VietBF@sưu tập

Trong bối cảnh Hoa Kỳ đang dẫn đầu thế giới về sản lượng dầu, việc người dân vẫn phải trả khoảng $4 Mỹ kim mỗi gallon xăng đặt ra một câu hỏi lớn về cơ chế vận hành của thị trường năng lượng. Câu trả lời không nằm ở sản lượng nội địa, mà nằm ở hai yếu tố cốt lõi: cấu trúc chuỗi cung ứng và tác động trực tiếp từ chiến tranh Iran lên dòng chảy dầu toàn cầu.

Trước hết, cần hiểu rằng “ngành dầu khí” không phải là một thực thể thống nhất, mà là một chuỗi gồm ba tầng nấc riêng biệt. Khâu thứ nhất là các công ty khai thác, đưa dầu thô lên từ lòng đất. Khâu thứ hai là các nhà máy lọc dầu, mua dầu thô để chế biến thành xăng. Khâu thứ ba là các trạm xăng, bán sản phẩm cuối cùng đến người tiêu dùng. Mỗi khâu đều có chi phí và lợi nhuận riêng, và chi phí được chuyển dần qua từng tầng, cho đến khi đến tay người dân.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định không nằm ở cấu trúc này, mà ở việc dầu thô được định giá theo thị trường toàn cầu. Dù Hoa Kỳ sản xuất nhiều dầu, giá bán vẫn phụ thuộc vào cung cầu thế giới. Khi thị trường quốc tế bị gián đoạn, giá trong nước không thể tách rời khỏi xu hướng chung.



Chính tại điểm này, chiến tranh Iran trở thành yếu tố then chốt. Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu, đã bị gián đoạn nghiêm trọng kể từ khi xung đột bùng nổ. Việc Iran rải thủy lôi, đe dọa tàu thuyền và làm tê liệt lưu thông đã khiến toàn bộ hệ thống năng lượng thế giới bị ảnh hưởng ngay lập tức.

Hệ quả là giá dầu tăng mạnh trên thị trường quốc tế, kéo theo giá xăng tại Hoa Kỳ. Đây không phải là vấn đề thiếu dầu trong nước, mà là phản ứng của thị trường trước nguy cơ thiếu hụt toàn cầu. Khi nguồn cung bị đe dọa tại một điểm nghẽn chiến lược, giá năng lượng trên toàn thế giới đều bị đẩy lên.

Tuy nhiên, bản chất của tình hình hiện nay là một cú sốc tạm thời, không phải một trạng thái lâu dài. Khi dòng chảy qua Hormuz bị gián đoạn, giá tăng vì lo ngại. Nhưng khi tuyến đường này được bảo đảm và mở lại, áp lực giá sẽ giảm dần.

Chiến lược hiện tại của Tổng thống Trump tập trung trực tiếp vào vấn đề này. Thay vì chỉ gia tăng sản lượng nội địa, Hoa Kỳ đang triển khai phong tỏa có chọn lọc và chiến dịch rà phá thủy lôi nhằm tái lập tự do hàng hải tại Hormuz. Mục tiêu là khôi phục dòng chảy dầu toàn cầu, từ đó làm giảm áp lực lên giá năng lượng.

Thực tế thị trường đã cho thấy quy luật này. Khi đàm phán thất bại và rủi ro leo thang, giá dầu tăng vọt. Khi có tín hiệu ổn định hoặc khả năng mở lại tuyến vận chuyển, giá bắt đầu điều chỉnh. Điều này phản ánh bản chất của giá xăng hiện nay: đó là “giá của gián đoạn,” không phải “giá của thiếu sản xuất.”

Một yếu tố đáng chú ý khác là vai trò mới của Hoa Kỳ trong hệ thống năng lượng toàn cầu. Khi Hormuz bị tắc nghẽn, các quốc gia nhập khẩu bắt đầu chuyển sang nguồn cung từ Hoa Kỳ. Điều này giúp ổn định hệ thống, nhưng trong ngắn hạn lại làm tăng nhu cầu đối với dầu Mỹ, góp phần giữ giá ở mức cao.

Về lâu dài, khi Hormuz được mở lại hoàn toàn và lưu thông trở lại bình thường, thị trường sẽ tự điều chỉnh. Nguồn cung ổn định hơn sẽ kéo giá dầu xuống, từ đó giảm áp lực lên giá xăng tại Hoa Kỳ.

Do đó, câu trả lời cốt lõi cho vấn đề giá xăng hiện nay là rõ ràng: Hoa Kỳ không thiếu dầu. Giá cao là hệ quả trực tiếp của chiến tranh làm gián đoạn dòng chảy dầu toàn cầu. Và khi dòng chảy đó được khôi phục, giá sẽ có cơ sở giảm trở lại.

Trong bối cảnh xung đột với Iran leo thang và các cuộc thương thuyết tại Islamabad đổ vỡ, nhiều nhận định cực đoan xuất hiện từ cả hai phía. Có người xem Tổng thống Trump như một nhà chiến lược xuất chúng, trong khi phía đối lập lại cho rằng ông hành động thiếu kiểm soát. Tuy nhiên, diễn biến thực tế cho thấy một cách tiếp cận khác: tạo áp lực tối đa, duy trì bất định, và buộc đối phương phải phản ứng trong thế bị động.

Điểm nổi bật trong phương pháp này là cách Tổng thống Trump xử lý trình tự. Ông không đi theo lối ngoại giao truyền thống, nơi các bên giữ phép lịch sự bề ngoài trong khi mặc cả phía sau. Thay vào đó, ông bỏ qua phần hình thức, đẩy thẳng vào vấn đề cốt lõi. Điều này khiến đối phương khó triển khai các chiến thuật kéo dài hay trì hoãn, vì môi trường thương thuyết không còn diễn ra theo khuôn mẫu quen thuộc.

Iran đã đối diện trực tiếp với cách tiếp cận này. Trong các cuộc thương thuyết kéo dài gần 20 giờ, phần lớn các điểm đã đạt tiến triển. Tuy nhiên, vấn đề duy nhất mang tính quyết định là chương trình hạch tâm lại không có nhượng bộ. Khi điểm cốt lõi không được giải quyết, Hoa Kỳ lập tức chuyển sang giai đoạn áp lực cao hơn, thay vì kéo dài tiến trình đối thoại.



Việc triển khai phong tỏa Eo biển Hormuz là minh họa rõ ràng nhất cho chiến lược này. Đây không phải là một hành động quân sự đơn thuần, mà là một công cụ kinh tế và địa chánh trị. Bằng cách kiểm soát dòng chảy dầu, Hoa Kỳ có thể tác động trực tiếp đến nguồn thu của Iran mà không cần đưa quân vào một cuộc chiến trên bộ.

Điều đáng chú ý là mục tiêu của chiến lược này không phải là mở rộng chiến tranh. Trái lại, nó nhằm tránh một cuộc xung đột kéo dài. Một cuộc chiến toàn diện với Iran sẽ đòi hỏi nguồn lực lớn, kéo theo rủi ro về nhân mạng và chi phí trong nhiều năm. Chính vì vậy, các công cụ như phong tỏa, áp lực kinh tế và răn đe quân sự được sử dụng để đạt mục tiêu chánh trị mà không cần chiếm đóng.

Cách tiếp cận này có thể được hiểu như một hình thức cưỡng chế chiến lược. Thay vì thuyết phục đối phương bằng nhượng bộ, Hoa Kỳ gia tăng chi phí của việc không nhượng bộ. Khi áp lực đủ lớn, đối phương buộc phải quay lại bàn thương thuyết trong điều kiện bất lợi hơn.

Một yếu tố quan trọng khác là yếu tố bất định. Khi các bước đi không hoàn toàn có thể dự đoán, đối phương khó xây dựng một kế hoạch đối phó dài hạn. Điều này tạo ra lợi thế cho bên chủ động, vì họ có thể thay đổi nhịp độ và hướng đi của chiến lược tùy theo diễn biến thực tế.

Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng mang theo rủi ro. Áp lực cao và môi trường thiếu chắc chắn có thể dẫn đến tính toán sai lầm hoặc phản ứng quá mức. Ngoài ra, các đồng minh có thể gặp khó khăn trong việc thích nghi với một chiến lược không theo khuôn mẫu truyền thống.

Dù vậy, có thể thấy rõ rằng chiến lược hiện nay khác biệt đáng kể so với các mô hình trước đây. Không có dấu hiệu của một kế hoạch chiếm đóng lâu dài hay tái thiết quốc gia. Thay vào đó là kiểm soát các điểm nghẽn chiến lược, đặc biệt là dòng chảy năng lượng, để buộc đối phương điều chỉnh hành vi.

Trong bối cảnh đó, việc nhìn nhận Tổng thống Trump chỉ qua các hình ảnh đơn giản hóa là không đầy đủ. Những gì đang diễn ra là một phương pháp điều hành dựa trên đòn bẩy, áp lực và tốc độ thực thi. Đây không phải là hỗn loạn, mà là một cách tổ chức chiến lược khác với chuẩn mực cũ.

Cảnh sát bắt giữ ông Kevin Cichowski, người đang tranh cử chức thống đốc bang Florida (Mỹ) sau khi nhận được cuộc gọi từ một nạn nhân cáo buộc ông hành hung hai người, dùng gậy đánh một người và ném điện thoại di động vào người kia.


Ông Kevin Cichowski đã được đưa vào diện bảo vệ sau khi có phát ngôn thể hiện ý định tự tử

ẢNH CHỤP MÀN HÌNH WFTV

Hãng AP ngày 13.4 đưa tin ứng viên tranh cử vị trí thống đốc bang Florida (Mỹ) Kevin Cichowski vừa bị bắt về cáo buộc hành hung hai người lớn tuổi trong gia đình.

Theo Văn phòng Cảnh sát trưởng hạt Flagler (bang Florida), ông Cichowski (47 tuổi) bị cáo buộc về nhiều tội danh bao gồm hành hung nghiêm trọng, cản trở người làm chứng và cướp tài sản.

Ông Cichowski được liệt kê là ứng viên của đảng Dân chủ cho chức thống đốc bang Florida theo hồ sơ của cơ quan bầu cử và trước đó từng tranh cử chức thị trưởng Palm Coast vào năm 2021.

Cuộc bầu cử sơ bộ dự kiến diễn ra vào ngày 18.8. Cuộc đua nhằm tìm người thay thế Thống đốc Ron DeSantis có hàng chục ứng viên tham gia.

Trong đoạn video được chia sẻ với hãng tin AP, ông Cichowski khẳng định bố mẹ mình đang gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần và người bố đang tìm cách giết ông.

"Tôi không làm gì sai cả. Điều này thật điên rồ", ông Cichowski nói trong lúc bị các sĩ quan cảnh sát dẫn giải ra xe tuần tra.

Văn phòng cảnh sát trưởng cho biết trong thông cáo rằng cảnh sát nhận được một cuộc gọi ở Palm Coast vào sáng ngày 10.4 về việc một người đàn ông hành hung hai người, dùng gậy đánh một người và ném điện thoại di động vào người kia.

Một trong những nạn nhân đã gọi 911 và khai rằng ông Cichowski đe dọa sẽ giết họ và giết cả lực lượng cảnh sát nếu họ được gọi đến.

Cảnh sát đến và đưa hai người khỏi hiện trường, trong đó có một người nằm liệt giường. Văn phòng cảnh sát trưởng không nêu rõ tuổi của hai người này, mà chỉ cho biết họ đều trên 65 tuổi.

Ông Cichowski đã được đưa vào diện bảo vệ sau khi có phát ngôn thể hiện ý định muốn tự tử, văn phòng cảnh sát trưởng cho biết. Chưa rõ liệu ứng viên thống đốc Florida này có người đại diện pháp lý hay không.

VietBF@sưu tập