Nhiều nhân viên văn phòng bận rộn thường dựa vào thức ăn hâm nóng bằng lò vi sóng, nhưng những lo ngại về sức khỏe liên quan đến lò vi sóng chưa bao giờ biến mất. Theo trang HK01, thầy thuốc Đông y người Đài Loan (Trung Quốc) Luo Peilin đã làm rõ những quan niệm sai lầm phổ biến về lò vi sóng, chỉ ra rằng việc làm nóng bằng vi sóng tự nó không gây hại; nguy cơ sức khỏe thực sự đến từ chính thực phẩm và vật chứa đựng nó.

Việc tiêu thụ thực phẩm hâm nóng bằng lò vi sóng trong thời gian dài có thể gây ảnh hưởng xấu đến gan. Một nghiên cứu được thực hiện cách đây hai năm, trên chuột được cho ăn thức ăn hâm nóng bằng lò vi sóng trong vòng một đến ba tháng, đã phát hiện ra nồng độ albumin và bilirubin trong huyết thanh tăng cao, nồng độ protein tổng giảm, và sự suy giảm tương ứng của các enzyme chống oxy hóa trong gan. Phát hiện này cho thấy việc tiêu thụ thực phẩm hâm nóng bằng lò vi sóng trong thời gian dài có thể dẫn đến mất cân bằng dinh dưỡng, do đó làm giảm khả năng chống oxy hóa của cơ thể.

Liên quan đến những lo ngại về việc lò vi sóng gây ung thư, Tiến sĩ Luo Peilin khẳng định rằng đây là một sự hiểu lầm hoàn toàn. Sóng vi ba là một loại "bức xạ không ion hóa", hoàn toàn khác với bức xạ hạt nhân hoặc tia X có thể làm tổn thương DNA. Do đó, tuyên bố rằng "làm nóng bằng lò vi sóng làm cho thực phẩm bị nhiễm phóng xạ" là vô căn cứ. Một thí nghiệm trên chuột kéo dài 13 tuần được tiến hành từ năm 2004 cho thấy rằng việc làm nóng bằng lò vi sóng và các phương pháp làm nóng truyền thống không có sự khác biệt đáng kể về tác động lên chuột, và kết luận thí nghiệm chỉ rõ rằng việc làm nóng bằng lò vi sóng không đưa chất độc vào thực phẩm.

Tuy nhiên, quá trình làm nóng bằng lò vi sóng sẽ phá hủy một số chất dinh dưỡng nhạy cảm với nhiệt. Vitamin C, B và K, flavonoid và enzyme dễ bị mất đi trong quá trình làm nóng; đây là đặc điểm không thể tránh khỏi của việc làm nóng bằng lò vi sóng.

Mối lo ngại thực sự đối với các loại thực phẩm có thể dùng trong lò vi sóng bán sẵn trên thị trường nằm ở chính bản thân thực phẩm và chất liệu của hộp đựng.

Cơm chiên đông lạnh, mì ống và các loại thực phẩm thông thường khác có thể hâm nóng bằng lò vi sóng thường là "thực phẩm siêu chế biến", thường có hàm lượng natri và chất béo cao, đồng thời ít chất xơ. Việc tiêu thụ lâu dài có thể làm tăng nguy cơ cao huyết áp và bệnh tim mạch. Các chất bảo quản và phụ gia có trong chúng cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe đường ruột và quá trình trao đổi chất.

Điều đáng lo ngại hơn nữa là việc sử dụng bao bì kém chất lượng. Việc hâm nóng trong các hộp nhựa không an toàn cho lò vi sóng có thể giải phóng các chất độc hại như vi nhựa và bisphenol A (BPA).

Ngay cả những hộp nhựa được dán nhãn "an toàn khi dùng trong lò vi sóng" cũng có thể giải phóng các chất hóa học ảnh hưởng đến hệ nội tiết, hệ sinh sản và hệ miễn dịch nếu bị làm nóng quá mức, gây ra mối đe dọa tiềm ẩn cho sức khỏe. Để cân bằng giữa sự tiện lợi và sức khỏe, Tiến sĩ Luo Peilin đưa ra ba gợi ý thiết thực.

- Hãy sử dụng phương pháp làm nóng nhanh và giảm thiểu lượng nước sử dụng. Thời gian làm nóng càng ngắn, nhiệt độ càng thấp và lượng nước càng ít thì các vitamin tan trong nước trong thực phẩm càng được bảo quản tốt hơn.

- Những người thường xuyên ăn ngoài hoặc ăn thức ăn hâm nóng bằng lò vi sóng nên bổ sung trái cây tươi vào chế độ ăn uống của mình để bù đắp các chất dinh dưỡng bị mất đi trong quá trình hâm nóng bằng lò vi sóng.

- Quan trọng nhất, hãy chuyển thực phẩm sang hộp đựng bằng thủy tinh trước khi hâm nóng. Mặc dù việc này làm tăng thêm một bước rửa, nhưng nó hoàn toàn tránh được nguy cơ giải phóng hóa chất từ hộp đựng bằng nhựa, giúp thực phẩm của bạn an toàn hơn.

Theo chuyên gia dinh dưỡng Khâu Thế Hân (Đài Loan, Trung Quốc), một trường hợp điển hình là bệnh nhân nữ 58 tuổi, có lối sống rất lành mạnh: không uống đồ có cồn, hạn chế tối đa thịt mỡ và thực phẩm chiên rán. Tuy nhiên, trong một lần khám sức khỏe định kỳ, kết quả siêu âm cho thấy bà mắc gan nhiễm mỡ mức độ nặng.

Điểm đáng chú ý trong chế độ ăn uống của bệnh nhân là thói quen uống một ly nước cam tươi mỗi sáng. Sau khi loại trừ các yếu tố nguy cơ khác, bác sĩ nhận định đây có thể là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng bệnh.

Theo giải thích của chuyên gia Khâu, đường trong trái cây chủ yếu là đường fructose. Sau khi hấp thụ, fructose gần như được chuyển trực tiếp đến gan để xử lý.

Khi ăn trái cây nguyên quả, lượng chất xơ dồi dào sẽ giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, từ đó giảm áp lực chuyển hóa cho gan. Ngược lại, khi trái cây được ép lấy nước và loại bỏ phần lớn chất xơ, fructose tồn tại dưới dạng lỏng sẽ nhanh chóng đi vào cơ thể với tốc độ cao.

Trong trường hợp tiêu thụ một lượng lớn fructose trong thời gian ngắn, gan không kịp chuyển hóa hết sẽ buộc phải biến đổi phần dư thừa thành triglyceride - một dạng chất béo. Lâu dần, lượng triglyceride này tích tụ trong tế bào gan, dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ.

Chuyên gia nhấn mạnh rằng nhiều người có xu hướng nghĩ rằng nước ép trái cây với thực phẩm lành mạnh, từ đó sử dụng thường xuyên mà không kiểm soát lượng. Đây chính là một trong những nguyên nhân khiến không ít người “bất ngờ” khi nhận kết quả gan nhiễm mỡ dù chế độ ăn uống tưởng chừng hợp lý. Thực tế, nước ép trái cây, đặc biệt khi được tiêu thụ hàng ngày với số lượng lớn, có thể cung cấp lượng đường tương đương hoặc thậm chí cao hơn so với một số loại đồ uống có đường khác.

Bên cạnh nước ép trái cây, các chuyên gia dinh dưỡng cũng cảnh báo còn ít nhất hai loại đồ uống “tưởng lành mạnh” nhưng có thể âm thầm gây hại cho gan nếu sử dụng thường xuyên. Đầu tiên là sinh tố trái cây chứa nhiều loại đường, sữa đặc. dù giữ lại phần chất xơ, nhưng việc kết hợp nhiều loại quả trong một ly có thể khiến tổng lượng đường fructose tăng cao, vượt xa nhu cầu trong một lần tiêu thụ, từ đó tạo áp lực chuyển hóa lớn lên gan.

Thứ hai là các loại trà, nước trái cây đóng chai, thường được quảng bá tiện lợi, bổ sung vitamin hoặc “ít đường”. Nhưng thực tế nhiều sản phẩm vẫn chứa lượng đường đáng kể dưới dạng siro hoặc đường lỏng, đồng thời gần như không có chất xơ. Việc sử dụng thường xuyên có thể khiến cơ thể nạp đường liên tục mà không nhận ra, góp phần làm tăng tích tụ mỡ trong gan theo thời gian.

Để phòng ngừa và hỗ trợ cải thiện gan nhiễm mỡ, các chuyên gia dinh dưỡng đưa ra một số khuyến nghị. Đầu tiên là ưu tiên ăn trái cây nguyên quả thay vì uống nước ép, nhằm giữ lại chất xơ và làm chậm hấp thu đường. Bên cạnh đó, mọi người cần kiểm soát khẩu phần trái cây, nên giới hạn khoảng 2 phần ăn mỗi ngày (tương đương hai nắm tay).

Đồng thời, nên tăng cường rau xanh đậm, giúp bổ sung chất xơ và vi chất có lợi cho gan và bổ sung protein chất lượng cao như đậu phụ, trứng luộc, thịt gà để hỗ trợ quá trình phục hồi chức năng gan. Duy trì lối sống lành mạnh, kết hợp vận động thể lực đều đặn cũng là yếu tố quan trọng để tăng cường thể chất và sức khỏe gan.

Theo Yahoo TW

Với những ai thường xuyên nấu ăn tại nhà, có một loại “phế phẩm” trong bếp dễ gây rắc rối nếu không được xử lý đúng cách: dầu ăn đã qua sử dụng. Việc thải bỏ loại chất này trở nên khó khăn hơn, đặc biệt khi bạn tích trữ một lượng lớn.

Nhiều người biết rằng tuyệt đối không được đổ dầu xuống bồn rửa, vì nó có thể nhanh chóng đông lại và gây tắc nghẽn nghiêm trọng, dẫn đến chi phí sửa chữa tốn kém. Bạn có thể nghĩ rằng thùng rác thực phẩm là lựa chọn hợp lý, nhưng theo một nhân viên thu gom rác trên mạng xã hội, cách này cũng sai không kém.

Một TikToker có tên “No1 Binman”, tự nhận là “binfluencer” (người chia sẻ kiến thức về phân loại rác), thường xuyên đăng tải nội dung hữu ích giúp người dân hiểu cách xử lý rác đúng. Phần lớn video của anh trả lời các câu hỏi từ người xem, và gần đây anh đã giải đáp thắc mắc về việc xử lý dầu ăn đã qua sử dụng.
Xử lý dầu ăn đúng cách

Theo anh, không chỉ bồn rửa là lựa chọn sai mà thùng rác thực phẩm cũng không phù hợp. Anh giải thích: “Dầu ăn đã qua sử dụng nên được bỏ vào rác sinh hoạt thông thường. Đừng cho vào rác thực phẩm, và chắc chắn không bỏ vào thùng tái chế.”

Tuy nhiên, anh cũng lưu ý rằng đổ trực tiếp dầu vào túi rác có thể gây rò rỉ. Anh khuyên: “Nếu có thể, hãy cho dầu vào một hộp hoặc vật chứa không thể tái chế, rồi mới bỏ vào rác sinh hoạt. Cách này giúp tránh việc dầu tràn ra ngoài nếu túi rác bị rách.”

Một hộp giấy hoặc lọ có nắp kín là lựa chọn phù hợp cho mục đích này. Tuy vậy, người nhân viên cũng nhấn mạnh một ngoại lệ quan trọng.

Anh cho biết: “Nếu bạn có một lượng lớn, chẳng hạn từ hoạt động kinh doanh, thì không nên bỏ vào rác sinh hoạt. Khi đó, bạn cần liên hệ với chính quyền địa phương hoặc đơn vị chuyên thu gom.”

“Nhưng nếu chỉ là lượng dầu từ sinh hoạt gia đình bình thường, bạn có thể bỏ vào rác sinh hoạt.”

Ngoài ra, với những ai muốn tận dụng dầu ăn đã qua sử dụng, các chuyên gia từ tổ chức phi chính phủ Zero Waste Scotland cũng đưa ra một số cách tái sử dụng đơn giản.

Bạn có thể dùng dầu để bôi lên nhà kho hoặc hàng rào gỗ trong vườn thay cho creosote, vì nó không làm đổi màu gỗ và không gây hại cho cây cối hay động vật xung quanh.

Mỡ từ thịt gà hay thịt xông khói có thể dùng để làm thức ăn cho chim. Chỉ cần đổ vào khuôn phù hợp, trộn với hạt và các loại hạt khô, để đông lại rồi treo ngoài vườn cho chim thưởng thức.

Tóm lại, việc xử lý dầu ăn đã qua sử dụng tưởng chừng đơn giản nhưng lại ảnh hưởng lớn đến hệ thống thoát nước và môi trường nếu làm sai cách. Chỉ cần một vài thay đổi nhỏ trong thói quen hằng ngày, bạn đã có thể tránh được những rắc rối không đáng có và góp phần bảo vệ môi trường sống. Hãy ghi nhớ: không đổ xuống bồn rửa, không bỏ vào rác thực phẩm, và luôn đựng trong vật chứa kín trước khi thải bỏ. Những hành động nhỏ nhưng đúng cách sẽ tạo nên khác biệt lớn.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam) cho biết, gan là “bộ lọc trung tâm” của cơ thể, nhưng đang phải gánh áp lực lớn từ làn sóng sử dụng vitamin và thực phẩm chức năng tràn lan. Không ít người tin rằng các sản phẩm “viên bổ”, “chiết xuất thảo dược” hay “detox” là an toàn, có thể dùng dài ngày mà không cần theo dõi y khoa.

Thực tế, đã ghi nhận nhiều trường hợp viêm gan cấp, suy gan, thậm chí phải ghép gan, có liên quan đến chính những sản phẩm được quảng cáo là “tăng đề kháng”, “giải độc gan”.

Theo bác sĩ Hoàng, lạm dụng vitamin và thực phẩm chức năng đang trở thành mối đe dọa âm thầm với lá gan của người Việt. Gan là “nhà máy xử lý” mọi chất lạ đưa vào cơ thể như thuốc, rượu, thảo dược hay thực phẩm bổ sung. Khi cùng lúc sử dụng nhiều loại, liều cao hoặc kéo dài, gan dễ rơi vào tình trạng quá tải, dẫn đến tổn thương tế bào gan, tăng men gan, lâu dài có thể gây viêm gan, xơ gan, thậm chí suy gan.

Trong y học, tình trạng này được gọi là tổn thương gan do thuốc và thực phẩm bổ sung (DILI/HILI). Có hai cơ chế chính:

- Độc tính trực tiếp: phụ thuộc liều, dùng càng nhiều nguy cơ càng cao, như vitamin A liều cao.

- Độc tính đặc ứng: xảy ra bất ngờ ở những người có cơ địa nhạy cảm, liên quan đến yếu tố gen và miễn dịch, rất khó dự đoán.

Gan “kêu cứu” vì uống quá nhiều viên bổ

Thực tế, nhiều người có thói quen “nạp” đủ loại viên uống mỗi ngày: sáng uống đa vitamin, trưa thêm viên “giải độc gan”, chiều uống collagen, tối uống viên hỗ trợ giấc ngủ, thậm chí dùng thêm sản phẩm giảm cân hoặc tăng cơ. Mỗi loại chứa hàng chục hoạt chất, phần lớn đều phải chuyển hóa qua gan.

Khi đó, hệ enzyme của gan – đặc biệt là Cytochrome P450 (CYP450) – phải hoạt động quá tải. Đây là hệ enzyme chịu trách nhiệm “xử lý” các chất lạ. Khi nhiều sản phẩm được dùng cùng lúc, có thể xảy ra tình trạng chất này ức chế, chất kia cảm ứng enzyme, hoặc cạnh tranh gắn với protein vận chuyển trong máu. Hệ quả là các chất dễ tích tụ vượt ngưỡng an toàn hoặc tạo ra nhiều chất chuyển hóa trung gian gây hại cho tế bào gan.

Đáng lo ngại, nhiều sản phẩm trên thị trường quảng cáo “công thức độc quyền”, “chiết xuất bí truyền” nhưng không công bố rõ hàm lượng từng thành phần. Điều này khiến việc đánh giá nguy cơ trở nên khó khăn, trong khi gan vẫn phải xử lý một “hỗn hợp hóa học” không rõ nồng độ.

Không phải tất cả vitamin hay thực phẩm chức năng đều nguy hiểm như nhau. Tuy nhiên, các nghiên cứu quốc tế đã ghi nhận một số nhóm liên quan nhiều đến tổn thương gan nặng, thậm chí tử vong.

Đáng chú ý là nhóm vitamin tan trong chất béo (A, D, E, K). Khác với vitamin tan trong nước có thể thải qua nước tiểu, nhóm này tích lũy trong gan và mô mỡ. Dùng liều cao kéo dài có thể gây hậu quả nghiêm trọng: vitamin A liên quan đến xơ gan, tăng áp lực tĩnh mạch cửa; vitamin D gây tăng canxi máu; vitamin E liều cao làm tăng nguy cơ chảy máu, đặc biệt khi dùng cùng thuốc chống đông.

Điều nguy hiểm là phần lớn tổn thương gan do các sản phẩm này diễn tiến âm thầm. Người dùng vẫn cảm thấy bình thường, chỉ đến khi kiểm tra sức khỏe mới phát hiện men gan tăng. Đây là dấu hiệu tế bào gan đã bị tổn thương.

Các dấu hiệu cảnh báo cần đi khám sớm gồm: rối loạn tiêu hóa kéo dài, đau vùng hạ sườn phải, vàng da – vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu, ngứa da dai dẳng, sốt nhẹ, phát ban hoặc nổi mề đay.
Dùng thực phẩm chức năng thế nào cho an toàn?

Theo bác sĩ Hoàng, phần lớn nhu cầu vitamin và khoáng chất có thể được đáp ứng qua chế độ ăn cân đối với rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn đạm đa dạng. Một số nhóm nên bổ sung theo chỉ định gồm: phụ nữ chuẩn bị mang thai hoặc đang mang thai, người cao tuổi, người có bệnh lý tiêu hóa hoặc kém hấp thu, người sau phẫu thuật đường ruột, trẻ suy dinh dưỡng.

Với người trưởng thành khỏe mạnh, việc tự ý dùng vitamin liều cao, kéo dài là không cần thiết, thậm chí có thể gây “nhiễm độc thầm lặng” cho gan và thận.

Khi phát hiện men gan tăng liên quan đến việc sử dụng các sản phẩm bổ sung, bước quan trọng nhất là ngừng ngay tất cả các loại đang dùng, kể cả các sản phẩm “bổ gan” hay “giải độc”. Trong nhiều trường hợp, gan có thể tự phục hồi sau vài tuần đến vài tháng nếu được can thiệp kịp thời.

Hiện chưa có thuốc đặc hiệu cho đa số trường hợp tổn thương gan do thực phẩm chức năng. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ, theo dõi và điều chỉnh lối sống: hạn chế rượu bia, không hút thuốc, ăn uống lành mạnh và duy trì vận động.

Các chuyên gia khuyến cáo, để bảo vệ gan, nên ưu tiên dinh dưỡng tự nhiên thay vì phụ thuộc vào viên uống. Chỉ sử dụng vitamin và thực phẩm chức năng khi có chỉ định rõ ràng, đúng liều, đúng thời gian và có sự theo dõi của bác sĩ. Tránh dùng nhiều sản phẩm chồng chéo và không nên tin tuyệt đối vào những lời quảng cáo như “detox gan”, “giảm cân cấp tốc” hay “tăng cơ thần tốc”.

Giữa một chế độ ăn lành mạnh và một hộp “viên uống thần kỳ”, lựa chọn an toàn cho lá gan luôn là sự cân bằng và tiết chế.

Nicole Kerr (62 tuổi) sinh sống tại Colorado, Mỹ, từng là học viên không quân đầy triển vọng. Thế nhưng, một vụ tai nạn xe hơi kinh hoàng năm 19 tuổi đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời bà. Không chỉ một lần, Nicole có tới ba lần chết đi sống lại . Thậm chí, có lần nhân viên y tế đã phủ tấm khăn liệm trắng lên mặt bà.

Thế nhưng, mỗi lần như vậy, Nicole lại chiêm nghiệm ra những thông điệp về cuộc sống. "Cái chết không có thật. Nó thực chất chỉ là sự khởi đầu", bà chia sẻ.

Sau ba lần "cải tử hoàn sinh", Nicole nhận ra cái chết không đáng sợ như nhiều người lầm tưởng.

Sự việc bắt đầu vào năm 1983, bạn học chở Nicole trên chiếc Corvette đời mới rồi bỗng dưng mất lái, đâm sầm vào một tảng đá lớn và hất văng cô gái trẻ ra ngoài. Khi đội cứu hộ đến nơi, họ thấy Nicole bị chấn thương nghiêm trọng và không còn dấu hiệu của sự sống . Nạn nhân bị tuyên bố tử vong tại chỗ và được đắp khăn trắng.

Trong suốt 13 phút tim ngừng đập, Nicole quan sát thi thể mình từ trên cao với một sự bình thản lạ lùng, sau đó thấy mình được bao phủ bởi ánh sáng trắng rực rỡ và cảm thấy hạnh phúc tột độ, thay thế hoàn toàn nỗi đau thể xác.

Lúc này, Nicole gặp lại người ông quá cố và nhận ra sai lầm lớn nhất của mình: Gia nhập học viện quân đội chỉ để làm hài lòng cha, sống bất an khi chạy theo kỳ vọng của người khác thay vì lắng nghe tâm hồn mình.

Sự sống quay trở lại khi một nhân viên y tế tại hiện trường nỗ lực thực hiện các kỹ thuật kích thích cuối cùng, giúp đồng tử của Nicole dần phản ứng. Bệnh nhân được đưa đi cấp cứu trong tình trạng xương chậu dập, cổ tay vỡ nát, chấn thương não và ngực nghiêm trọng, cùng một bàn chân gần như đứt lìa.

Nicole nhiều lần thoát khỏi cái chết sau vụ tai nạn kinh hoàng.

Thế nhưng, thử thách vẫn chưa dừng lại. Hai tuần sau, Nicole bị nhiễm trùng huyết và hoại tử nặng, được đưa vào phòng phẫu thuật. Tại đây, tim bệnh nhân ngừng đập lần thứ hai.

Một lần nữa, Nicole thấy mình bước vào vùng ánh sáng rực rỡ, nhưng một thiên thần đã xuất hiện và nói rằng nhiệm vụ của cô gái trên Trái đất vẫn chưa hoàn thành. Bác sỹ đang chuẩn bị xác nhận thời điểm tử vong thì tim bệnh nhân bắt đầu đập trở lại.

Ba tháng sau, Nicole lại trải qua lần ngừng tim thứ 3, phổi bị tràn dịch gây ngạt thở. May mắn, bác sỹ kịp thời cứu chữa. Thông điệp về "sứ mệnh dở dang" lại một lần nữa được nhắc lại. Từ đó đến nay, người phụ nữ này chưa từng có thêm trải nghiệm cận tử nào.

Sau khi phục hồi thần kỳ, Nicole giữ kín trải nghiệm trên nhiều năm vì sợ bị coi là điên rồ. Tuy nhiên, sau khi được biết về những người có trải nghiệm tương tự, bà quyết định chia sẻ câu chuyện của mình để tiếp thêm sức mạnh cho cộng đồng.

Bà tin rằng con người là những thực thể bất tử đang có một trải nghiệm vật lý tạm thời. Nicole tham gia các buổi chia sẻ để mọi người nhìn nhận cái chết theo cách nhẹ nhàng hơn, không còn sợ hãi. Bà thường khuyên mỗi người nên sống trọn vẹn hành trình phía trước và trân quý từng phút giây đang có.