Không chỉ thuốc lá hay rượu bia, nhiều thực phẩm quen thuộc như thịt chế biến, đồ chiên rán hay nước ngọt cũng có thể âm thầm làm tăng nguy cơ ung thư miệng nếu ăn thường xuyên.
Ung thư miệng có thể phát triển ở bất kỳ vị trí nào trong khoang miệng, chẳng hạn môi, nướu, lưỡi hay vòm miệng. Khởi nguồn của căn bệnh bắt đầu từ những sai sót trong mã di truyền (DNA) của các tế bào vảy, khiến chúng thoát khỏi sự kiểm soát của cơ thể và nhân lên mất kiểm soát.

Bên cạnh những tác nhân kinh điển như thuốc lá hay rượu bia, các nghiên cứu quốc tế từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) và Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF) đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về chế độ ăn uống. Một số thực phẩm quen thuộc có khả năng gây kích ứng niêm mạc, kích hoạt các phản ứng viêm mạn tính - "mảnh đất màu mỡ" để tế bào ác tính hình thành. Đáng ngại hơn, quá trình này diễn ra âm thầm thông qua sự tích lũy độc tính qua nhiều năm, khiến người bệnh chủ quan cho đến khi xuất hiện các tổn thương thực thể.

Thịt chế biến sẵn
Theo Eating Well, các loại thịt chế biến sẵn như thịt nguội, thịt xông khói, xúc xích và lạp xưởng nằm trong số những yếu tố nguy cơ gây ung thư được ghi nhận rõ ràng nhất. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phân loại chúng là chất gây ung thư nhóm 1, và nghiên cứu cho thấy việc thường xuyên ăn chúng cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng.

Thịt chế biến sẵn chứa nitrit và nitrat được sử dụng để bảo quản, khi tiêu thụ sẽ chuyển hóa thành các hợp chất gây ung thư. Không chỉ vậy, quá trình hun khói và bảo quản còn tạo ra các chất độc như PAHs, có khả năng gây đột biến DNA.

Rượu bia
Uống nhiều rượu bia có thể ảnh hưởng đến sức khỏe theo nhiều cách - bao gồm cả việc làm tăng nguy cơ ung thư miệng. Quỹ Sức khỏe Răng miệng Anh cho biết việc uống rượu quá mức có liên quan đến 34% các trường hợp ung thư miệng, khiến nó trở thành một trong những nguyên nhân chính gây ra căn bệnh này.

Theo nghiên cứu năm 2025 được công bố trên tạp chí BMJ, ngay cả lượng rượu tiêu thụ hàng ngày thấp, khoảng 9 ml, cũng làm tăng 50% nguy cơ mắc ung thư miệng. Đặc biệt, khi kết hợp với hút thuốc, nguy cơ có thể tăng lên nhiều lần do rượu làm tăng khả năng hấp thụ chất độc từ thuốc lá qua niêm mạc miệng.

Uống rượu quá mức là yếu tố nguy cơ chính gây ung thư miệng, nhưng nhận thức về vấn đề này vẫn còn thấp đáng báo động. "Nhiều người uống nhiều rượu có thể không nhận ra tác động nghiêm trọng của nó đối với sức khỏe răng miệng của họ", tiến sĩ Nigel Carter, Giám đốc điều hành của Quỹ Sức khỏe Răng miệng Anh, nhận định. "Bằng cách giảm lượng rượu tiêu thụ và khám răng định kỳ, bạn có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc ung thư miệng và cải thiện sức khỏe tổng thể".

Đồ nướng, chiên rán
Các món nướng cháy cạnh hoặc chiên ngập dầu ở nhiệt độ cao tưởng chừng hấp dẫn nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn. Tiến sĩ Veena Vats, bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng, thành viên của trường Cao đẳng Phẫu thuật Mỹ (FACS), cho biết thực phẩm chiên rán có liên quan trực tiếp đến ung thư dạ dày, trực tràng và đại tràng, và các nghiên cứu mới cho thấy nguy cơ ung thư vòm họng tăng nhẹ ở nam giới thường xuyên ăn chế độ ăn giàu thực phẩm chiên rán.

Giống thịt nướng và thịt hun khói, chiên ở nhiệt độ cao tạo ra các hợp chất có hại có thể làm tổn thương DNA trong mô miệng. Thực phẩm chiên rán cũng góp phần vào chế độ ăn uống gây viêm, và viêm mạn tính là một trong những điều kiện chính khiến ung thư dễ phát triển theo thời gian.

Ngoài ra, dầu bị đun nóng nhiều lần còn sinh ra các sản phẩm oxy hóa gây hại cho tế bào. Việc tiêu thụ thường xuyên không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch mà còn làm tăng nguy cơ ung thư, trong đó có ung thư miệng.

Thực phẩm quá nóng hoặc quá cay
Ăn nhiều thực phẩm cay, quá nóng và gây kích ứng như ớt, hành tây, tỏi, gừng, mù tạt, nước chanh, giấm... có thể làm tăng nguy cơ ung thư miệng. Những thực phẩm này dễ gây kích ứng quá mức niêm mạc miệng lặp đi lặp lại và làm tăng nguy cơ tổn thương. Điều này buộc tế bào phải tái tạo liên tục, làm tăng nguy cơ xuất hiện đột biến.

Đồ uống có đường
Theo Health, nghiên cứu được công bố trên tạp chí y học JAMA Otolaryngology-Head & Neck Surgery của nhóm nghiên cứu từ Đại học Washington và Trung tâm Ung thư Fred Hutch (Mỹ) cho thấy việc tiêu thụ một hoặc nhiều đồ uống có đường mỗi ngày làm tăng nguy cơ ung thư miệng ở phụ nữ lên gần gấp 5 lần so với người không uống đồ uống này.

Lý do có thể là việc tiêu thụ quá nhiều siro ngô có hàm lượng fructose cao gây viêm nhiễm trong miệng, phá vỡ sự cân bằng của vi khuẩn trong miệng và làm trầm trọng thêm bệnh nướu răng. Tất cả điều này có thể tạo ra môi trường thuận lợi cho ung thư phát triển.

VietBF@ sưu tập

Bánh mì chấm sữa là món ăn được nhiều người yêu thích, thường xuyên dùng làm món ăn sáng. Vậy việc liên tục ăn món này có ảnh hưởng thế nào đối với sức khỏe.

Bánh mì chấm sữa được nhiều người lựa chọn làm bữa sáng bởi sự nhanh gọn, tiền lợi, cung cấp năng lượng tức thì. Tuy nhiên, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trọng Hưng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia chia sẻ với VnExpress, không nên ăn món này liên tục. Bánh mì chứa nhiều tinh bột, trong khi đó sữa đặc chứa nhiều đường, chất béo. Sự kết hợp của hai thực phẩm này sẽ làm dư thừa năng lượng, làm tăng nguy cơ béo phì.



Người trưởng thành chỉ nên ăn bánh mì chấm sữa 1-2 lần một tuần; mỗi lần ăn nên cân nhắc số lượng hợp lý. Người thừa cân, béo phì, người bị bệnh tiểu đường, phụ nữ mang thai nên hạn chế ăn món này. Với các bà bầu, ăn nhiều bánh mì chấm sữa sẽ làm tăng nguy cơ bị tiểu đường thai kỳ, bệnh tim mạch trong khi món này không cung cấp nhiều dinh dưỡng cho thai nhi phát triển.

Bánh mì trắng chứa nhiều tinh bột, không phù hợp với người bị tiểu đường. Người mắc bệnh này nên sử dụng các loại bánh mì có hàm lượng chất xơ cao hơn như bánh mì nâu và sử dụng các loại sữa chuyên biệt phù hợp với tình trạng bệnh. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để có lựa chọn phù hợp với bản thân.

Ngay cả với những người khỏe mạnh, ăn bánh mì chấm sữa thường xuyên có thể gây ra thừa cân, béo phì. Tình trạng này kéo dài sẽ gây ra rối loạn chuyển hóa, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như tiểu đường, tim mạch.

Bữa sáng có vai trò quan trọng, cần bổ sung đa dạng thực phẩm, đầy đủ lượng đạm, vitamin… để đáp ứng nhu cầu năng lượng của cơ thể.

Trẻ nhỏ có thể sử dụng bánh mì cùng sữa tươi thay vì sử dụng cùng sữa đặc có đường. Để thay đổi khẩu vị, nên kết hợp bánh mì với nhiều nguyên liệu khác như trứng. Nhóm tinh bột từ bánh mì kết hợp với chất béo, protein trong trứng, các vitamin và khoáng chất từ các loại rau củ như dưa chuột, cà chua, đu đủ, rau mùi sẽ tạo ra bữa sáng đa dạng, cân bằng và đầy đủ các nhóm dưỡng chất.

Không nên ăn bánh mì chấm sữa đặc vào buổi tối vì món này cung cấp nhiều năng lượng, dễ gây thừa cân, béo phì (đặc biệt là khi buổi tối mọi người có xu hướng ít hoạt động).

Bữa sáng là bữa ăn quan trọng đối với cơ thể. Ngoài việc nạp năng lượng để khởi động ngày mới, bạn cần chú ý đến việc bổ sung đa dạng thực phẩm, đặc biệt là không được bỏ qua các loại rau xanh, trái cây tươi. Không nên sử dụng các thực phẩm tiện lợi để nhanh chóng lấp đầy bụng vào bữa sáng vì nó có thể gây hại cho sức khỏe.

Vietbf @ Sưu tầm

Chỉ qua cách nói chuyện, người xưa tin có thể đo được phúc khí của người phụ nữ. Ý nghĩa thật sự của câu dạy này là gì, và nhận diện ra sao trong đời sống hiện đại?


Người xưa có một quan sát rất tinh tế: không cần nhìn bề ngoài, chỉ cần nghe cách một người phụ nữ nói chuyện cũng có thể đoán được phần nào phúc khí của họ. Câu nói tưởng đơn giản nhưng ẩn chứa nhiều tầng nghĩa, liên quan đến tính cách, cách sống và cả vận mệnh lâu dài.



1. Lời nói phản ánh tâm tính – gốc rễ của phúc khí

Trước hết, “nghe lời nói biết phúc đàn bà” không phải là đánh giá sự khéo miệng hay giỏi giao tiếp, mà là nhìn vào tâm tính phía sau từng câu chữ. Người có phúc thường nói năng điềm đạm, rõ ràng, không vội vàng, không cay nghiệt. Lời nói của họ có chừng mực, không làm tổn thương người khác.

Ngược lại, người dễ buông lời nặng nề, châm chọc, hay than vãn, thường mang trong mình nhiều bất an. Tâm không yên thì lời khó đẹp. Người xưa tin rằng tâm thế nào thì cuộc đời sẽ dần đi theo hướng đó, nên lời nói chính là dấu hiệu sớm của vận khí.

Điểm cốt lõi nằm ở sự nhất quán: nói điều tích cực không phải để “diễn”, mà là phản ánh một nội tâm ổn định. Người giữ được lời nói ôn hòa lâu dài thường cũng biết kiểm soát cảm xúc, từ đó giữ được các mối quan hệ bền vững – nền tảng của phúc khí.

2. Cách nói chuyện thể hiện cách đối nhân xử thế

Một người phụ nữ có phúc không phải lúc nào cũng nói lời hay ý đẹp, mà là biết nói đúng lúc, đúng chỗ. Khi cần mềm thì mềm, khi cần rõ ràng thì rõ ràng, không nói quá, không nói thiếu. Sự tinh tế này giúp họ tránh được xung đột không đáng có.

Người xưa đặc biệt coi trọng việc “giữ miệng”. Không phải im lặng mọi lúc, mà là biết khi nào nên nói, khi nào nên dừng. Người hay nói nhiều, nói không kiểm soát dễ vướng thị phi, làm mất đi cơ hội tốt mà chính mình không nhận ra.

Ngược lại, người nói chuyện có chừng mực thường tạo được cảm giác tin cậy. Trong gia đình hay công việc, họ dễ được tôn trọng và lắng nghe. Chính sự ổn định trong giao tiếp giúp họ tích lũy dần các mối quan hệ tốt – một dạng “phúc” rất thực tế.

3. Ngôn từ hé lộ tầm nhìn và cách sống

Lời nói không chỉ là cảm xúc tức thời mà còn thể hiện cách một người nhìn nhận cuộc sống. Người có phúc thường không nói những lời bi quan kéo dài, không đổ lỗi, không chìm trong tiêu cực. Họ có xu hướng nhìn vấn đề theo hướng giải quyết.

Người hay phàn nàn, trách móc, hoặc chỉ nhìn thấy khó khăn thường tự tạo ra vòng lặp tiêu cực. Dần dần, cách nói ấy ảnh hưởng ngược lại đến hành động và kết quả cuộc sống. Vì vậy, người xưa mới xem lời nói như một “tín hiệu sớm” của vận trình.

Điều đáng chú ý là sự lạc quan ở đây không phải mơ hồ, mà là thực tế và có kiểm soát. Lời nói tích cực nhưng không viển vông, vẫn giữ được sự tỉnh táo. Đó là kiểu tư duy giúp người phụ nữ từng bước xây dựng cuộc sống ổn định.

4. Lời nói quyết định chất lượng các mối quan hệ

Phúc khí của một người phụ nữ, theo quan niệm xưa, gắn chặt với gia đình và các mối quan hệ xung quanh. Lời nói chính là cầu nối hoặc cũng có thể là rào cản. Một câu nói đúng có thể giữ hòa khí, một câu sai có thể làm rạn nứt lâu dài.

Người biết lựa lời thường tạo ra không khí dễ chịu trong gia đình. Họ không đẩy mâu thuẫn lên cao, cũng không để cảm xúc tiêu cực kéo dài. Nhờ đó, cuộc sống ít sóng gió hơn – đây chính là biểu hiện rõ ràng của “phúc”.

Trong môi trường hiện đại, điều này càng rõ. Người giao tiếp tốt, nói chuyện có chừng mực thường được tin tưởng giao việc, dễ có cơ hội phát triển. Như vậy, “phúc” không còn là khái niệm trừu tượng, mà thể hiện bằng những lợi thế rất cụ thể trong cuộc sống.

5. Hiểu đúng để tránh đánh giá phiến diện

Dù vậy, câu nói của người xưa không nên hiểu theo hướng cứng nhắc. Không phải ai nói nhỏ nhẹ cũng có phúc, và không phải ai thẳng thắn là kém may mắn. Điều quan trọng là sự chân thành và ổn định trong cách giao tiếp.

Mỗi người có cá tính khác nhau, hoàn cảnh khác nhau. Có người nói ít nhưng sâu sắc, có người nói nhanh nhưng rõ ràng. “Nghe lời nói biết phúc” thực chất là nhìn vào xu hướng lâu dài, không phải đánh giá qua vài câu nói nhất thời.

Hiểu đúng câu dạy này giúp tránh việc nhìn người một cách cảm tính. Thay vì chỉ nghe bề ngoài, cần quan sát cách họ nói trong nhiều tình huống khác nhau. Khi lời nói đi kèm với hành động nhất quán, đó mới là dấu hiệu đáng tin cậy.

“Nghe lời nói biết phúc đàn bà” không phải là lời phán xét, mà là một kinh nghiệm quan sát con người. Lời nói phản ánh tâm tính, cách sống và cách xây dựng mối quan hệ. Hiểu sâu câu dạy này không chỉ để nhận diện người khác, mà còn để tự điều chỉnh chính mình – vì phúc khí, suy cho cùng, được tạo nên từ những điều rất nhỏ mỗi ngày.

Vietbf @ Sưu tầm

Toyota Hilux EV vừa chính thức ra mắt với thiết kế cực thể thao và mạnh mẽ, dễ thế chân Ford Ranger trở thành ‘vua bán tải’ mới.
Toyota Hilux EV vừa chính thức ra mắt với thiết kế cực thể thao và mạnh mẽ, dễ thế chân Ford Ranger trở thành ‘vua bán tải’ mới.

Sau một thời gian còn do dự với xe điện (EV), UMW Toyota Motor cuối cùng cũng chính thức tham gia thị trường một cách mạnh mẽ với việc ra mắt ba mẫu xe mới. Trong bài này, chúng ta sẽ tập trung vào Toyota Hilux EV mới, đánh dấu sự xuất hiện của Hilux thế hệ thứ chín (tại Thái Lan có tên gọi Travo) tại thị trường này, sớm hơn các phiên bản động cơ đốt trong truyền thống.


Giá bán đúng như những gì đã bị rò rỉ trước đó trong tuần, với mẫu bán tải điện cabin đôi – nhập khẩu nguyên chiếc (CBU) từ Thái Lan – có giá 226.300 (khoảng 1,29 tỷ đồng). Mức giá này bao gồm bảo hành 5 năm hoặc 150.000 km và bảo hành pin 8 năm không giới hạn quãng đường; khách hàng có thể gia hạn bảo hành pin lên tổng cộng 10 năm với chi phí 5.700 RM.

Xe vẫn sử dụng nền tảng khung gầm dạng ladder frame IMV (Innovative International Multi-purpose Vehicle) đã ra mắt từ thế hệ Hilux thứ bảy. Phiên bản EV được trang bị hai mô-tơ điện – mô-tơ phía trước cho công suất 112 PS (82 kW) và mô-men xoắn 205 Nm, mô-tơ phía sau đạt 176 PS (129 kW) và 268 Nm. Tổng công suất hệ thống là 196 PS (144 kW).

Hai mô-tơ này được cung cấp năng lượng từ pin NMC dung lượng 59,2 kWh – khá nhỏ đối với một chiếc xe nặng như vậy – dẫn đến phạm vi hoạt động chỉ 257 km theo chuẩn WLTP. Thông qua cổng sạc đặt ở chắn bùn trước, Hilux EV hỗ trợ sạc nhanh DC tối đa 125 kW, cho phép sạc từ 10% lên 80% trong 30 phút. Xe cũng hỗ trợ sạc AC tối đa 10 kW, mất 6,5 giờ để sạc từ 10% lên 100%.

Hệ truyền động điện cũng ảnh hưởng đến các yếu tố khác. Khả năng chở hàng, vốn thường trên 1 tấn ở các mẫu Hilux thông thường (nên còn gọi là bán tải 1 tấn), nay giảm xuống còn 750 kg. Điều này có thể do không còn trục sau liền khối (do phải bố trí mô-tơ), thay vào đó là hệ thống treo de Dion vẫn sử dụng nhíp lá.

Khả năng kéo cũng bị ảnh hưởng, giảm xuống còn 1,6 tấn – chưa đến một nửa so với mức 3,5 tấn thông thường. Tuy nhiên, Hilux EV vẫn giữ khoảng sáng gầm 212 mm và khả năng lội nước tối đa 700 mm như các phiên bản khác; khung bảo vệ pin Diamond Shield giúp chống lại hư hại từ đá hoặc mảnh vụn khi off-road. Hệ thống lái trợ lực điện mới là trang bị tiêu chuẩn, mang lại độ chính xác cao hơn và nhẹ nhàng hơn khi đỗ xe.

Hilux thế hệ thứ chín thực chất là một bản nâng cấp lớn (facelift) hơn là hoàn toàn mới, khi vẫn giữ lại phần cabin trung tâm của đời trước. Tuy nhiên, phần đầu xe đã được hiện đại hóa với đèn LED mảnh hơn, dải đèn ban ngày hình chữ C, nối liền bằng thanh màu đen có chữ Toyota thay cho logo hình bầu dục quen thuộc. Cản trước hình chữ X với phần dưới hình lục giác chứa đèn sương mù LED và tấm chắn gầm màu bạc tạo vẻ ngoài mạnh mẽ hơn.

Thiết kế lục giác cũng xuất hiện ở vòm bánh xe mở rộng góc cạnh hơn, trong khi phía sau có cụm đèn hậu hình tam giác mới, thiết kế đảo ngược so với trước, mang dáng dấp tương tự Ford F-150 tại Mỹ. Xe còn có bậc lên xuống tích hợp giúp tiếp cận thùng xe dễ dàng hơn, tương tự Ford Ranger hiện tại.

Điểm khác biệt của phiên bản EV so với Hilux tiêu chuẩn là không có lưới tản nhiệt phía trước (các bản động cơ đốt trong có lưới tản nhiệt cùng màu thân xe), cùng bộ mâm hợp kim 17 inch thiết kế khí động học hai tông màu nhằm tối ưu phạm vi hoạt động. Xe có các màu: Super White II, Ash (xám) và Platinum White Pearl (tùy chọn thêm RM800).

Bên trong, Hilux mới có nhiều điểm tương đồng với Land Cruiser Prado/250, với họa tiết lục giác xuất hiện trên vô-lăng, cửa gió điều hòa trung tâm và cụm điều khiển điều hòa hai vùng. Nội thất sử dụng nhiều vật liệu mềm có đường chỉ khâu hơn trên bảng táp-lô và tapi cửa. Xe vẫn có hai hộc để đồ phía trước và khay để cốc ở góc cửa gió.

Trang bị công nghệ được nâng cấp đáng kể với hai màn hình 12,3 inch cho bảng đồng hồ và hệ thống giải trí, hỗ trợ Apple CarPlay và Android Auto không dây. Ngoài ra còn có sạc không dây Qi dạng khay tích hợp chính hãng.

Trên bảng điều khiển trung tâm có núm xoay kích hoạt hệ thống Multi-Terrain System (MTS), cung cấp các chế độ off-road như đất, đá, bùn, cát và địa hình gồ ghề. Xe cũng sử dụng cần số điện tử kiểu mới giống Prius thay cho cần số cơ truyền thống.

Trang bị tiêu chuẩn bao gồm: chìa khóa thông minh, khởi động nút bấm, cửa gió điều hòa phía sau, ghế lái chỉnh điện 8 hướng, ghế bọc SofTex giả da, phanh tay điện tử, hệ thống 8 loa, camera hành trình phía trước và hệ thống camera 360 độ với chế độ quan sát địa hình MTM. Khách hàng có thể bổ sung camera hành trình phía sau (RM380) và cáp sạc AC Type 2 (RM4.000).

Về an toàn, nhờ có EPS và EPB, xe hỗ trợ các tính năng lái bán tự động cấp độ 2 như ga tự động thích ứng có dừng/đi và hỗ trợ giữ làn. Ngoài ra còn có các tính năng quen thuộc như phanh khẩn cấp tự động, cảnh báo điểm mù, cảnh báo phương tiện cắt ngang phía sau, phanh tự động khi đỗ xe và đèn pha tự động. Xe được trang bị 7 túi khí (bao gồm túi khí đầu gối cho người lái) và hệ thống cân bằng điện tử.

Hilux EV cũng là mẫu Toyota đầu tiên tại Malaysia hỗ trợ ứng dụng Toyota Remote toàn cầu, cho phép điều khiển xe từ xa như khóa/mở cửa, vô hiệu hóa xe từ xa và thiết lập vùng địa lý. Xe còn có tính năng gọi khẩn cấp SOS. Điều đáng chú ý là những tính năng này không có trên hai mẫu xe còn lại ra mắt cùng ngày là bZ4X và Urban Cruiser.

VietBF@ sưu tập

Sau hơn 1 tháng chịu oanh kích liên tục từ Hoa Kỳ và Israel, Iran không chỉ trụ vững mà còn đang thể hiện một khả năng phục hồi đáng báo động: khôi phục các bệ phóng hỏa tiễn chỉ trong vài giờ sau khi bị đánh trúng.

Theo các đánh giá tình báo mới nhất, lực lượng Iran đang tích cực đào bới lại các hầm ngầm bị sập và nhanh chóng đưa các bệ phóng trở lại trạng thái hoạt động. Những hệ thống này vốn được thiết kế sâu dưới lòng đất, cho phép che giấu, bảo vệ và tái triển khai với tốc độ cao ngay cả khi bị đánh phá nặng nề.

Các phân tích cho thấy dù nhiều cơ sở sản xuất và hạ tầng quân sự đã bị phá hủy, Iran vẫn giữ được một phần đáng kể năng lực hỏa tiễn và bệ phóng di động. Việc sử dụng mục tiêu giả và hệ thống hầm ngầm phức tạp khiến Hoa Kỳ không thể xác định chính xác mức độ thiệt hại thực tế.

Một báo cáo gần đây cũng xác nhận rằng gần một nửa số bệ phóng của Iran vẫn còn hoạt động, bất chấp các cuộc không kích kéo dài nhiều tuần.  Điều này cho thấy chiến dịch không kích, dù gây tổn thất lớn, vẫn chưa thể vô hiệu hóa hoàn toàn năng lực tấn công của Tehran.

Trên thực địa, Iran tiếp tục duy trì các đợt tấn công bằng hỏa tiễn và drone, với cường độ hàng chục hỏa tiễn và hàng chục đến hàng trăm phi cơ không người lái mỗi ngày, nhắm vào Israel và các khu vực Vùng Vịnh. Điều này phản ánh một chiến lược rõ ràng: bảo toàn và xoay vòng các bệ phóng để duy trì áp lực liên tục.



Giới chuyên gia nhận định rằng yếu tố then chốt nằm ở hệ thống “thành phố hỏa tiễn” dưới lòng đất của Iran, nơi các bệ phóng có thể được cất giấu, di chuyển và tái kích hoạt nhanh chóng. Chính cấu trúc phân tán và linh hoạt này đã giúp Iran duy trì năng lực chiến đấu ngay cả khi bị áp đảo về không quân.

Trong khi đó, phía Hoa Kỳ khẳng định đã làm suy giảm đáng kể năng lực quân sự Iran, với các cuộc tấn công giảm mạnh và nhiều cơ sở sản xuất bị phá hủy. Tuy nhiên, thực tế chiến trường cho thấy một bức tranh phức tạp hơn: Iran không cần phải thắng tuyệt đối, mà chỉ cần duy trì đủ năng lực để tiếp tục gây áp lực.

Diễn biến này đặt ra một thách thức chiến lược lớn cho chánh quyền Tổng thống Trump. Không kích có thể phá hủy mục tiêu, nhưng không dễ dàng triệt tiêu một hệ thống được thiết kế để sống sót và tái sinh ngay dưới lòng đất.

Trong giai đoạn hiện tại, cuộc chiến đang chuyển từ “phá hủy” sang “đua tốc độ”: Hoa Kỳ đánh phá, Iran khôi phục. Và trong cuộc đua đó, thời gian đang trở thành yếu tố quyết định.

Drone vài chục nghìn USD của Iran đang kéo Mỹ vào cuộc chơi “đốt tiền” mà không bên nào thắng nhanh. Càng bắn chặn, lá chắn càng mỏng, còn Iran càng kéo dài thế trận tiêu hao.


Manama, Bahrain, sau khi một máy bay không người lái bị chặn gần các tòa tháp Cảng Tài chính Bahrain hồi tháng trước. Ảnh: Reuters
Theo Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), kể từ khi bắt đầu cuộc chiến ở Trung Đông, Iran đã phóng 23 tên lửa hành trình, 498 tên lửa đạn đạo và 2.141 máy bay không người lái vào nước này.

Nhưng những tòa tháp lấp lánh của các thành phố như Abu Dhabi, Dubai và Sharjah hầu như không bị ảnh hưởng, và thương vong rất ít.

Tên lửa đánh chặn cứu nhiều mạng sống
Đó là minh chứng cho hiệu quả của các hệ thống phòng không quân sự hiện đại, có khả năng theo dõi và nhắm mục tiêu vào các tên lửa di chuyển nhanh hơn tốc độ âm thanh và bắn hạ chúng bằng một tên lửa khác, cứu sống nhiều người và bảo vệ nhà cửa, tài sản.

Chiến sự ở Ukraine và hiện nay là vùng Vịnh Ba Tư đã làm nổi bật vai trò quan trọng của các tên lửa đánh chặn trong việc bảo vệ các thành phố như Kyiv, Tel Aviv hay Riyadh, chưa kể các căn cứ của Mỹ ở Bahrain, Kuwait và các quốc gia Vùng Vịnh khác.

Nhưng chuỗi cung ứng cho các tên lửa đánh chặn này đã bị căng thẳng trong nhiều năm, do chiến sự ở Ukraine, các cuộc giao tranh trước đây với phiến quân Houthi dọc Biển Đỏ và cuộc chiến 12 ngày với Iran năm ngoái.

Các chuyên gia phòng thủ tên lửa đang đưa ra những cảnh báo đáng báo động rằng nếu chiến tranh với Iran tiếp diễn, kho dự trữ có thể trở nên cạn kiệt một cách nguy hiểm, khiến các đồng minh trên toàn thế giới dễ bị tấn công.

New York Times dẫn lời ông Tom Karako, giám đốc Dự án Phòng thủ Tên lửa tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế ở Washington, cho biết: “Chúng ta bắt đầu cuộc xung đột này với một lỗ hổng lớn”.

Trung tâm này đã công bố một báo cáo về sự cạn kiệt kho dự trữ tên lửa đánh chặn vào tháng 12, trước khi cuộc xung đột hiện tại thậm chí còn chưa bắt đầu. Theo ông Karako, “Lỗ hổng đã trở nên lớn hơn rất nhiều trong tháng qua khi chúng ta tiếp tục bắn những thứ này”.

Việc nguồn cung tên lửa đánh chặn của Mỹ và các đồng minh ngày càng cạn kiệt một phần là do khả năng tấn công dai dẳng của Iran. Nước này phóng máy bay không người lái và tên lửa vào Israel, các căn cứ của Mỹ và các mục tiêu dân sự ở vùng Vịnh.

Một phát ngôn viên của lãnh đạo Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho biết trong một tuyên bố video: “Đừng hy vọng rằng các người đã phá hủy các trung tâm sản xuất tên lửa chiến lược, máy bay không người lái tấn công tầm xa” và hệ thống phòng không hiện đại của chúng tôi.

Hơn nữa, học thuyết phòng thủ yêu cầu bắn hai tên lửa đánh chặn để đảm bảo chắc chắn hạ gục mỗi tên lửa đang bay tới, được gọi là “bắn - bắn - quan sát”. Điều này dẫn đến một thực tế là kho vũ khí phòng thủ sẽ bị vơi cạn nhanh gấp đôi so với số lượng vũ khí tấn công của đối phương.

Trong cuộc chiến hiện tại, quân đội Mỹ phối hợp các hệ thống phòng không với Israel, Saudi Arabia, các quốc gia vùng Vịnh và các nước khác. Họ dựa vào nhiều hệ thống phóng khác nhau - bao gồm các hệ thống Patriot và THAAD, cả hai đều được phóng từ đất liền, hoặc tên lửa Standard được phóng từ các tàu chiến của Hải quân trên biển.

Một hệ thống phòng không không chỉ đơn thuần là một kho tên lửa được nâng cấp. Ví dụ, một hệ thống THAAD bao gồm 48 tên lửa đánh chặn được chia cho sáu bệ phóng gắn trên xe tải, một nền tảng chỉ huy và kiểm soát và một radar. Một hệ thống Patriot cũng có một bộ radar và trạm điều khiển trong số các thành phần của nó.

Trong những ngày đầu của cuộc chiến, Iran đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào hệ thống liên lạc và radar tại ít nhất bảy địa điểm quân sự của Mỹ trên khắp Trung Đông, nhằm mục đích làm tê liệt hiệu quả các hệ thống được sử dụng để theo dõi tên lửa đang bay tới. Hiện chưa rõ các cuộc tấn công này thành công đến mức nào.

Kho dự trữ chạm đáy
Số lượng tên lửa đánh chặn trong kho vũ khí của một quốc gia là một bí mật được giữ kín. Không quốc gia nào muốn kẻ thù của mình biết chính xác khi nào họ có thể hết tên lửa. Tuy nhiên, phân tích về hệ thống phòng thủ của các quốc gia Vùng Vịnh cho thấy các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran đã làm suy giảm nghiêm trọng kho tên lửa đánh chặn ở các nước như UAE, Kuwait và Bahrain.

Ví dụ, một báo cáo của Viện An ninh Quốc gia Do Thái của Mỹ (JINSA), một tổ chức nghiên cứu ở Washington, ước tính rằng UAE và Bahrain đã sử dụng hơn 75% kho dự trữ tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3, một trong những loại tên lửa phòng thủ chính trong kho vũ khí của họ.

Báo cáo dựa trên phân tích về kho dự trữ trước chiến tranh của mỗi quốc gia và khả năng sử dụng tên lửa đánh chặn kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột.

Các chính phủ không trả lời yêu cầu bình luận về đánh giá của JINSA.

Đánh chặn tên lửa đã trở thành một việc hàng ngày đối với Hoa Kỳ và các đồng minh, đặc biệt là Israel. Hệ thống đánh chặn cung cấp một lớp bảo vệ an ninh nhưng không phải là hoàn hảo. Hệ thống phòng thủ tên lửa ba tầng được ca ngợi của Israel đã bị giám sát chặt chẽ hơn sau khi hai tên lửa đạn đạo của Iran né tránh hệ thống phòng không gần cơ sở nghiên cứu hạt nhân và lò phản ứng chính của Israel vào tháng trước.

Ngay cả khi tên lửa bị đánh chặn, dân thường và tài sản không nhất thiết được an toàn. Mảnh vỡ rơi xuống từ vụ va chạm của hai tên lửa có thể rơi xuống các thị trấn và thành phố; Mảnh vỡ từ một tên lửa bị đánh chặn đã khiến hai người thiệt mạng ở Abu Dhabi tháng trước.

Không dễ như sản xuất đạn súng lục
Sự gia tăng của máy bay không người lái giá rẻ đã làm phức tạp thêm bài toán đối với các lực lượng quân sự sử dụng tên lửa đánh chặn đắt tiền. Đối phương có thể tấn công bằng máy bay không người lái một chiều có giá hàng chục nghìn đô la, buộc kẻ thù phải triển khai các hệ thống phòng không trị giá hàng triệu đô la để đẩy lùi chúng. Và những máy bay không người lái này dễ dàng và nhanh chóng được thay thế hơn nhiều.

Các chuyên gia cho biết, một lệnh ngừng bắn với Iran sẽ không giải quyết hoàn toàn tình trạng thiếu tên lửa đánh chặn.

Tổng thống Trump đã cố gắng thúc đẩy ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ đẩy nhanh chuỗi cung ứng quân sự. Ông đã ký một sắc lệnh hành pháp vào tháng 1, hạn chế việc mua lại cổ phiếu và cổ tức của các nhà thầu quốc phòng trừ khi họ đẩy nhanh sản xuất và chất lượng.

Vào tháng 3, ông đã tiếp đón các giám đốc điều hành của các nhà thầu lớn như Boeing, Raytheon và Lockheed Martin tại Nhà Trắng để thảo luận về việc tăng cường sản xuất.

Lockheed Martin đã công bố kế hoạch vào tháng 1 nhằm tăng sản lượng tên lửa đánh chặn PAC-3 cho các hệ thống Patriot lên hơn gấp ba lần.

Các nhà sản xuất quốc phòng Hàn Quốc ngày càng tham gia tích cực vào việc lấp đầy khoảng trống này. Theo truyền thông Hàn Quốc và một quan chức chính phủ, tháng trước, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất bắt đầu sử dụng một hệ thống phòng không do Hàn Quốc sản xuất, hệ thống này chưa từng được thử nghiệm trong chiến đấu trước đó, nhưng được cho là đã bắn hạ 29 trong số 30 tên lửa và máy bay không người lái mà nó nhắm mục tiêu.

Tuy nhiên, theo ông Tal Inbar, một nhà nghiên cứu cao cấp người Israel tại Liên minh Vận động Phòng thủ Tên lửa, một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Virginia, sự phức tạp của các hệ thống đánh chặn khiến chúng khó sản xuất hàng loạt một cách nhanh chóng.

Ông Inbar cho biết các loại tên lửa đánh chặn được sử dụng trong hệ thống THAAD hoặc Arrow-3 yêu cầu các linh kiện phụ được sản xuất theo đơn đặt hàng, thiết bị điện tử tiên tiến và rất nhiều thử nghiệm.

Ông nói: “Không có kho dự trữ các hệ thống đó, vì vậy một lần nữa bạn phải dựa vào các nhà máy khác và trong một số trường hợp là các quốc gia khác. Nó không giống như một nhà máy sản xuất đạn súng lục 9 mm”.

VietBF@ sưu tập

Theo trang Tasting Table, thớt là một trong những dụng cụ quan trọng nhất trong bộ dụng cụ nấu nướng của chúng ta. Gỗ là vật liệu tốt nhất về độ bền và cả giá trị thẩm mỹ khi nói đến thớt, nhưng bản chất của nó đòi hỏi một số biện pháp phòng ngừa để đảm bảo an toàn thực phẩm. Một trong những biện pháp phòng ngừa đó là biết bạn nên và không nên thái những gì trên thớt gỗ. Nhìn chung, thớt gỗ được coi là an toàn vì gỗ có tính xốp, và không giống như nhựa nơi vi khuẩn có thể trú ngụ, gỗ hấp thụ vi khuẩn, khô đi và vi khuẩn chết đi. Tất cả điều này chỉ diễn ra theo đúng kế hoạch nếu được bảo quản đúng cách.

Một trong những cách tốt nhất để giữ cho thớt gỗ sạch sẽ là tránh các loại thực phẩm có khả năng gây hại, đặc biệt là đồ nóng hoặc nhiều dầu mỡ . Chất béo trong các loại dầu khác nhau sẽ thấm vào các lỗ nhỏ trên gỗ, nơi chúng có thể bị mắc kẹt và gây hư hỏng. Mặc dù việc vệ sinh cẩn thận giúp kiểm soát vi khuẩn trên thớt gỗ, nhưng chất béo thấm vào mà bạn không hề hay biết sẽ bị ôi thiu và trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Ngay cả khi điều này không làm bạn bị ốm, nó cũng có thể khiến mọi thứ bạn thái sau đó đều có vị rất tệ.

Nhiệt độ từ thức ăn nóng cũng có thể gây ra hư hại lâu dài. Nhiệt độ cao tác động trực tiếp lên gỗ có thể làm cho gỗ bị cong vênh, theo thời gian dẫn đến nứt nẻ. Một chiếc thớt bị nứt không chỉ là một bề mặt thái không bằng phẳng, gây khó chịu hoặc nguy hiểm, mà còn là nơi trú ẩn lý tưởng cho vi khuẩn phát triển.

Nên thái loại thực phẩm nào trên thớt nào?

Trước nguy cơ mùi vị bị ôi thiu, vi khuẩn gây bệnh và bề mặt bị nứt nẻ, có lẽ bạn sẽ không bao giờ chế biến thức ăn nóng, nhiều dầu mỡ trên thớt gỗ của mình nữa. Nhận ra điều này là cơ hội tốt để nâng cấp toàn bộ bộ dụng cụ thớt của bạn. Bạn không chỉ nên tránh dùng một số loại thực phẩm nhất định trên thớt gỗ, mà thực tế bạn nên sử dụng các loại thớt khác nhau cho các loại thực phẩm khác nhau để tránh lây nhiễm chéo. Các đầu bếp chuyên nghiệp sử dụng hệ thống thớt mã màu mà các bà nội trợ nên học hỏi, gán các màu nhất định cho thịt và gia cầm sống, hải sản sống, rau củ quả đã rửa hoặc chưa rửa, sản phẩm từ sữa, bánh nướng và các loại thực phẩm khác.

Nên sử dụng các loại thớt nhựa có mã màu khác nhau cho những thực phẩm bạn không muốn thái trên thớt gỗ, ví dụ như các loại thực phẩm nóng và nhiều dầu mỡ, cũng như các loại trái cây có tính axit dễ ăn mòn gỗ, thịt sống và hải sản. Ngoài ra, hãy nhớ khử trùng thớt gỗ sau mỗi lần sử dụng, bất kể bạn thái gì trên đó. Điều này sẽ ngăn ngừa vi khuẩn bám lại và sinh sôi. Cách dễ dàng và hiệu quả để khử trùng thớt gỗ là sử dụng dung dịch an toàn thực phẩm gồm nước và giấm trắng. Sau đó, điều quan trọng là phải tôi dầu khoáng cho thớt gỗ, vì nó tạo ra một lớp màng bảo vệ chống lại vi khuẩn.

Nếu bạn chỉ sử dụng thớt gỗ cho những loại thực phẩm cụ thể và vệ sinh chúng sau mỗi lần sử dụng, bạn sẽ tránh được việc mùi vị khó chịu lan rộng và sự phát triển của vi khuẩn. Với những kỹ thuật này, thớt gỗ của bạn sẽ dùng được trong nhiều năm.

Một bệnh nhân ung thư da giai đoạn 3 tại Nga đã được tiêm thử nghiệm vaccine cá thể hóa đầu tiên, mở ra hy vọng về phương pháp điều trị mới có thể “huấn luyện” hệ miễn dịch tiêu diệt tế bào di căn.


Năm 2025, Bộ Y tế LB Nga đã phê duyệt hai loại vaccine phát triển trong nước sử dụng công nghệ mRNA để điều trị ung thư. Ảnh: Bộ Y tế Nga

Nga đang thử nghiệm một phương pháp điều trị ung thư mang tính đột phá, khi một bệnh nhân u hắc tố (melanoma) đã được tiêm loại vắc xin cá thể hóa đầu tiên, theo thông báo của Bộ Y tế Nga gửi hãng tin TASS ngày 1/4.

Năm ngoái, cơ quan này đã phê duyệt hai loại thuốc do Nga tự phát triển: Neooncovac - vắc xin dựa trên công nghệ mRNA dành cho u hắc tố giai đoạn tiến triển, và Oncopept - một liệu pháp peptide nhắm vào các khối u đại trực tràng ác tính. Cả hai bắt đầu thử nghiệm trên người từ năm 2025.

Hôm 1/4, Neooncovac đã được tiêm cho bệnh nhân đầu tiên trong thử nghiệm lâm sàng - một người đàn ông 60 tuổi mắc ung thư da giai đoạn 3, theo ông Aleksandr Ginzburg, giám đốc khoa học của Gamaleya Research Institute of Epidemiology and Microbiology, đơn vị tham gia phát triển loại thuốc chống khối u này.

“Hiện tại, bệnh nhân vẫn ổn định; chưa ghi nhận phản ứng bất lợi nào”, ông Ginzburg cho biết, “Ông ấy bị u hắc tố giai đoạn 3 có di căn, và loại vaccine này đặc biệt giúp chống lại các ổ di căn".

Các nhà khoa học đã lấy mẫu từ khối u và mô lành của bệnh nhân, sau đó phân tích bộ gien để tạo ra một loại vaccine “đo ni đóng giày”, giúp hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư.

Theo ông Andrey Kaprin, người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Y khoa Quốc gia về X-quang thuộc Bộ Y tế Nga, đây là một hướng tiếp cận hoàn toàn mới trong điều trị ung thư.

“Đây là phương pháp khác biệt căn bản – không chỉ điều trị bệnh mà còn ‘huấn luyện’ hệ miễn dịch nhận diện chính xác những tế bào nguy hiểm và tiêu diệt chúng”, ông nói.

Bệnh nhân sẽ được tiêm từ 8 đến 9 liều, cách nhau 2–3 tuần, và phản ứng miễn dịch sẽ được theo dõi sau mỗi lần tiêm. Kết quả điều trị dự kiến sẽ có sau khoảng ba tháng.

Trước đó, các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật cho thấy khối u biến mất trong nhiều trường hợp, và các ổ di căn đáp ứng điều trị trong khoảng 90% thử nghiệm.

Hiện Neooncovac đang ở giai đoạn cuối để có thể được cung cấp miễn phí cho người dân Nga thông qua hệ thống bảo hiểm y tế quốc gia, theo Bộ trưởng Y tế Mikhail Murashko.

Cả Oncopept và Neooncovac đều nằm trong danh sách các liệu pháp tiên tiến mà hệ thống bảo hiểm y tế quốc gia của Nga có thể sớm chi trả. Danh sách này cũng bao gồm liệu pháp CAR-T, một phương pháp điều trị tiên tiến trong đó các bác sĩ lấy tế bào miễn dịch của bệnh nhân, lập trình lại gien của chúng trong phòng thí nghiệm để chống lại ung thư, và truyền chúng trở lại vào cơ thể.

Veronika Skvortsova, người đứng đầu Cơ quan Y tế-Sinh học Liên bang, cho biết hồi tháng 2 rằng khoảng 400 bệnh nhân – bao gồm cả một số người nước ngoài – đã đăng ký để được tiêm vaccine ung thư đại trực tràng Neooncovac.

Theo Aleksandr Ginzburg, giám đốc Trung tâm Gamaleya, nơi đã giúp phát triển Neooncovac, các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật cho thấy khối u biến mất trong nhiều trường hợp và di căn đáp ứng trong khoảng 90% các thử nghiệm. Ông cho biết việc sử dụng ở giai đoạn đầu trên bệnh nhân đã bắt đầu trong năm nay.

Viện Gamaleya – đơn vị từng phát triển vaccine Covid-19 Sputnik V – cũng đang nghiên cứu các phương pháp điều trị cho nhiều loại ung thư khác như ung thư tụy, thận và ung thư phổi không tế bào nhỏ, một trong những loại ung thư gây tử vong cao nhất trên thế giới.

Các quan chức Nga cho rằng công nghệ sinh học có tiềm năng trở thành động lực kinh tế chính, tương tự như vai trò mà công nghệ thông tin đã đóng trong thế kỷ 20. Các quan chức cấp cao, bao gồm cả Tổng thống Vladimir Putin, kỳ vọng các nhà lãnh đạo trong lĩnh vực này sẽ chứng kiến ​​người dân sống thọ hơn, có cuộc sống năng suất hơn nhờ các phương pháp điều trị dự phòng tốt hơn, chẩn đoán sớm chính xác, thuốc hiệu quả, thiết bị y tế cấy ghép và các bộ phận giả có khả năng vượt trội hơn cả các cơ quan tự nhiên.

VietBF@sưu tập

Tờ Defense Express ngày 2/4 đưa tin, các báo cáo cho thấy một cuộc tấn công của Iran vào căn cứ không quân Prince Sultan ở Ả Rập Xê Út, nhiều khả năng là bằng tên lửa đạn đạo, đã làm hư hại đồng thời hai máy bay tác chiến điện tử EC-130H Compass Call hiếm hoi của Mỹ.

Bên cạnh đó, việc điều động hai máy bay EA-37B Compass Call hiện đại hơn từ Mỹ được xem là dấu hiệu cho thấy có thể cần phải thay thế hai chiếc EC-130H nêu trên.

Theo Defense Express, trong số 14 chiếc máy bay EC-130H Compass Call từng được Mỹ chế tạo, chỉ còn từ 2 đến 4 chiếc vẫn đang hoạt động, tùy thuộc vào nguồn thông tin. Nói cách khác, Iran có thể đã gây thiệt hại cho một nửa hoặc toàn bộ phi đội máy bay loại này còn lại của Không quân Mỹ chỉ bằng một đòn tấn công duy nhất.

Máy bay EC-130H Compass Call được chế tạo dựa trên bộ khung của máy bay vận tải C-130 Hercules nổi tiếng và vận hành bởi phi hành đoàn 13 người, được thiết kế để vô hiệu hóa hệ thống phòng không và radar của đối phương, đồng thời gây nhiễu thông tin liên lạc.

Defense Express lưu ý rằng EC-130H là một loại máy bay thực sự đã cũ. Nó bay thử lần đầu vào năm 1981 và đi vào hoạt động từ năm 1983; và bất chấp những lần nâng cấp liên tiếp, tuổi đời đã khiến nó trở nên lỗi thời. Phiên bản thay thế EC-130H là EA-37B Compass Call - chính là mẫu máy bay vừa được điều động từ Mỹ sang Anh và rất có thể sẽ được triển khai tại Trung Đông - đang được sản xuất và dần đảm nhận nhiệm vụ của EC-130H.

Thông tin cho thấy hai máy bay tác chiến điện tử EA-37B Compass Call của Không quân Mỹ đã đến căn cứ RAF Mildenhall ở Anh vào ngày 31/3, rất có thể là để chuẩn bị cho việc triển khai đến Trung Đông. Ảnh chụp màn hình bài đăng trên nền tảng X

Nếu thiệt hại đối với hai máy bay EC-130H này là nghiêm trọng, thì rất có thể Không quân Mỹ sẽ cho chúng ngừng hoạt động hoàn toàn thay vì đầu tư vào việc sửa chữa, Defense Express nhận định. Việc dành nguồn lực để phục hồi máy bay khi chúng đã hết niên hạn sử dụng, trong khi đã có loại máy bay kế nhiệm, hầu như không có ý nghĩa chiến lược, ngay cả khi số lượng máy bay EA-37B đã sản xuất vẫn chưa đủ.

Do đó, bất kỳ tổn thất hoặc hư hại nào đối với các máy bay hiện có đều có thể tạm thời ảnh hưởng đến khả năng tác chiến điện tử của Mỹ, đặc biệt là trong bối cảnh các hoạt động quân sự đang diễn ra tại Trung Đông.

Trước đó, vào ngày 29/3, tờ Washington Post đưa tin Lầu Năm Góc đang chuẩn bị phương án cho các chiến dịch trên bộ hạn chế ở Iran, bao gồm các cuộc đột kích nhanh chóng ven biển nhắm vào các địa điểm phóng tên lửa và máy bay không người lái của Tel Aviv, trong bối cảnh lực lượng Mỹ tiếp tục được triển khai đến khu vực này giữa lúc căng thẳng leo thang và các cuộc tấn công liên tục của Iran.

Cá mòi là một trong những nguồn thực phẩm tự nhiên giàu acid béo omega-3 nhất, với hai loại thiết yếu là EPA (eicosapentaenoic acid) và DHA (docosahexaenoic acid).

Theo dữ liệu từ Bảng thành phần thực phẩm của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), trong 100 g cá mòi đóng hộp có chứa khoảng 1.500 mg - 2.000 mg omega-3 . Con số này đáp ứng hơn 100% nhu cầu khuyến nghị hàng ngày của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) cho người trưởng thành.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Frontiers in Nutrition (2021) cho thấy, việc bổ sung cá mòi vào chế độ ăn 2 lần mỗi tuần có hiệu quả ngăn ngừa bệnh đái tháo đường type 2. Các acid béo trong cá mòi giúp cải thiện độ nhạy insulin và tăng nồng độ adiponectin - một hormone hỗ trợ chuyển hóa glucose và mỡ.

Cá mòi là thực phẩm giúp bảo vệ trái tim, trí não và xương khớp nhờ hàm lượng omega-3, canxi và choline dồi dào.

Omega-3 trong cá mòi bảo vệ tim mạch và mạch máu
Omega-3 trong cá mòi không chỉ là chất béo đơn thuần, nó hoạt động như một hoạt chất sinh học giúp điều hòa nhịp tim và làm sạch mạch máu.

Giảm triglyceride: Nghiên cứu lâm sàng cho thấy tiêu thụ omega-3 từ cá béo giúp giảm mức độ mỡ máu (triglyceride) từ 15% - 30%.

Chống viêm: EPA và DHA trong cá mòi có khả năng ức chế các phân tử gây viêm (như cytokines). Điều này đặc biệt có lợi cho những người có nguy cơ xơ vữa động mạch hoặc viêm khớp mạn tính.

Nguồn canxi và vitamin D tự nhiên giá trị từ cá mòi
Một điểm độc đáo của cá mòi so với các loại cá lớn là chúng ta thường ăn được cả xương (sau khi đã kho rục hoặc đóng hộp). Điều này biến cá mòi thành nguồn cung cấp canxi sinh học tuyệt vời.

Chỉ với 100 g cá mòi, bạn nhận được khoảng 380 mg canxi , tương đương với một ly sữa lớn. Quan trọng hơn, cá mòi là một trong số rất ít thực phẩm tự nhiên chứa vitamin D giúp cơ thể hấp thụ canxi vào xương hiệu quả. Sự kết hợp có lợi này giúp phòng ngừa loãng xương và hỗ trợ phục hồi cơ bắp cho những người vận động cường độ cao.

Ngoài ra, cá mòi còn là loài cá ít nhiễm thủy ngân vì cá mòi chỉ ăn thực vật phù du và có vòng đời ngắn, chúng tích tụ cực ít kim loại nặng so với các loài cá săn mồi lớn như cá thu hay cá ngừ.

Choline và vitamin B12 trong cá mòi tốt cho chuyển hóa
Đối với những người quan tâm đến việc giảm mỡ và tăng cường trí não, cá mòi là nguồn cung cấp choline dồi dào (hỗ trợ chuyển hóa mỡ tại gan) và vitamin B12 (cần thiết cho hệ thần kinh). Chỉ 100 g cá mòi cung cấp 14% lượng choline cần thiết hàng ngày cho cơ thể. Một khẩu phần cá mòi nhỏ có thể cung cấp hơn 300% nhu cầu vitamin B12 hàng ngày, giúp duy trì sự tỉnh táo và giảm mệt mỏi cho những người làm việc trí óc ban đêm.

Một số lưu ý
Việc đưa cá mòi vào thực đơn là một cách tốt góp phần bảo vệ trái tim, bộ não và khung xương. Để giữ trọn vẹn lượng omega-3 dễ bị oxy hóa, người nội trợ nên ưu tiên các cách chế biến sau:

Cá mòi sốt cà chua: Lycopene trong cà chua là chất chống oxy hóa mạnh, khi kết hợp với chất béo trong cá sẽ tăng khả năng hấp thụ cả hai dưỡng chất. Ưu tiên các loại cá mòi đóng hộp ngâm dầu ô liu hoặc sốt cà chua để hạn chế lượng muối (sodium) quá cao.

Hấp hoặc kho nhạt: Hạn chế chiên rán ở nhiệt độ quá cao vì sẽ làm biến chất các acid béo.

Dù xương cá mòi sau khi chế biến kỹ rất mềm, nhưng vẫn cần cẩn trọng:

Trẻ em: Hệ tiêu hóa và phản xạ nhai của trẻ chưa hoàn thiện. Ngay cả khi cá đã kho rục, bạn vẫn nên dùng thìa tán nhuyễn phần thịt và xương để kiểm tra độ mềm trước khi cho trẻ ăn.
Người cao tuổi: Những người có vấn đề về thực quản hoặc phản xạ nuốt kém nên ưu tiên dạng cá mòi mềm nhuyễn hoàn toàn cả xương hoặc nấu thành súp/cháo để tránh nguy cơ hóc xương dăm dù đã làm mềm.

VietBF@ sưu tập