Ở phía tây nam Thái Bình Dương, gần đảo Vanua Levu (thuộc Fiji), tồn tại một hòn đảo nhỏ diện tích khoảng 3.000 m², được bao quanh bởi rừng ngập mặn và chỉ nhô cao khoảng 60 cm so với mực nước biển khi thủy triều lên. Nằm trong quần đảo Fiji, hòn đảo nhỏ này được cho là hình thành từ vỏ các sinh vật biển bị một nền văn hóa cách đây 1.200 năm thải bỏ. Với khoảng 330 hòn đảo, sự xuất hiện của thêm một đảo nhỏ trong vùng đầm lầy ngập mặn ở Fiji không có gì đáng ngạc nhiên – cho đến khi người ta phát hiện rằng hòn đảo này được tạo thành từ vỏ của các loài sinh vật biển ăn được bị con người thải bỏ.

Kể từ khi rời khỏi châu Phi lần đầu tiên cách đây hàng nghìn năm trước, loài người hiện đại (Homo sapiens) đã làm thay đổi cảnh quan theo nhiều cách đáng kinh ngạc. Các thành phố trên khắp thế giới tạo ra những “môi trường bê tông” đặc trưng chỉ có ở loài người, và nhiều khu vực rộng lớn của tự nhiên trở nên trơ trụi do nạn phá rừng. Thậm chí, phần lớn lãnh thổ của một số quốc gia có thể đã bị chìm dưới nước nếu không có sự sáng tạo của con người.

Và các nhà nghiên cứu có thể vừa tìm thấy một ví dụ khác. Ở phía tây nam Thái Bình Dương, gần đảo Vanua Levu (thuộc Fiji), tồn tại một hòn đảo nhỏ diện tích khoảng 3.000 m², được bao quanh bởi rừng ngập mặn và chỉ nhô cao khoảng 60 cm so với mực nước biển khi thủy triều lên. Với khoảng 330 hòn đảo, sự xuất hiện của thêm một đảo nhỏ trong vùng đầm lầy ngập mặn ở Fiji không có gì đáng ngạc nhiên – cho đến khi người ta phát hiện rằng hòn đảo này được tạo thành từ vỏ của các loài sinh vật biển ăn được bị con người thải bỏ.

Trong một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Geoarchaeology, các nhà khoa học từ Fiji và Australia đã phân tích một “bãi rác vỏ sò” (thuật ngữ khảo cổ dùng để chỉ đống phế thải gồm tàn tích động vật thân mềm) có niên đại khoảng 1.200 năm. Hai tác giả của nghiên cứu đã phát hiện hòn đảo này vào tháng 1/2017 khi tiến hành khảo sát địa khảo cổ gần khu vực Culasawani (nằm ở bờ tây đảo Vanua Levu). Phương pháp định tuổi bằng carbon phóng xạ cho thấy bãi rác này có niên đại khoảng 1.190 năm, tức được hình thành bởi người Lapita – nền văn hóa khảo cổ gắn liền với những cư dân đầu tiên của Fiji. Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện những mảnh nhỏ gốm không trang trí, cho thấy sự hiện diện của đồ gốm đất nung Fiji thời kỳ tiền hiện đại. Tuy nhiên, không tìm thấy dấu vết xương cá hay công cụ bằng đá.

Từ đó, nhanh chóng xuất hiện hai giả thuyết cạnh tranh.

“Giả thuyết thứ nhất cho rằng đây là một đảo hình thành từ bãi rác vỏ sò tại chỗ, khi một nhóm cư dân thời kỳ đầu (hậu Lapita) sinh sống tại hoặc gần khu vực này vào khoảng năm 760 sau Công nguyên và chế biến một lượng lớn hải sản có vỏ để tiêu thụ trong vài trăm năm”, các tác giả viết. Một giả thuyết khác cho rằng “việc không có sự phân tầng địa chất rõ ràng cùng với độ mỏng tương đối của lớp trầm tích trên hòn đảo có mật độ vỏ sò dày đặc ngoài khơi Culasawani cho thấy đây có thể chỉ đơn giản là một cấu trúc được hình thành do sóng biển bồi đắp”.

Để kiểm chứng giả thuyết thứ hai, nhóm nghiên cứu đã khảo sát các lớp trầm tích bên ngoài hòn đảo vỏ sò, bởi nếu do sóng thần bồi tụ, lớp vỏ này nhiều khả năng sẽ kéo dài về phía đông và mỏng dần. Tuy nhiên, không có bằng chứng nào ủng hộ giả thuyết này. Việc thiếu lớp trầm tích giảm dần, cùng với thực tế rằng các vỏ sò đều thuộc những loài thường được con người tiêu thụ, cho thấy hòn đảo thực chất là một bãi rác vỏ sò khổng lồ. Điều này đồng nghĩa với việc hòn đảo tưởng chừng bình thường gần Culasawani lại là bãi rác vỏ sò đầu tiên từng được phát hiện ở khu vực Nam Thái Bình Dương phía đông Papua New Guinea.

Có khả năng bãi rác vỏ sò này được hình thành từ một khu định cư từng tồn tại phía trên khu vực này. Trong thời kỳ Lapita ở Fiji, các khu dân cư thường được xây dựng trên cọc gỗ gần bờ biển thoáng. Điều này cũng cho thấy rừng ngập mặn hiện tại có thể xuất hiện sau khi khu vực này bị bỏ hoang, và những khu rừng này có lẽ đã phát triển trên lớp trầm tích được bồi đắp từ hoạt động phá rừng của con người ở sâu trong đất liền. Đây có thể đã tạo nên nền tảng lý tưởng để rừng ngập mặn phát triển xung quanh bãi vỏ sò.

“Vanua Levu, dù là hòn đảo lớn thứ hai trong quần đảo Fiji, lại ít được các nhà khảo cổ nghiên cứu hơn so với những khu vực khác”, các tác giả nhận định. “Khía cạnh quan trọng nhất của nghiên cứu này là khả năng nó đã xác định được một hòn đảo hình thành từ bãi rác vỏ sò, được tạo nên một cách tình cờ nhờ sự kết hợp giữa việc mực nước biển tương đối hạ thấp và sự tích tụ theo chiều thẳng đứng của các lớp vỏ sò”.

Nữ sinh 21 tuổi trên đường đi thi không may va chạm giao thông, ngã xuống đường, bị xe đầu kéo cán tử vong thương tâm.
Ngày 3/4, thông tin từ Công an phường Phú An (TP.HCM), trên tuyến đường ĐT744 đoạn qua địa bàn vừa xảy ra vụ tai nạn giao thông khiến một nữ sinh tử vong.


Hiện trường vụ tai nạn.
Thông tin ban đầu, sáng cùng ngày, em Võ Huỳnh Khánh V. (21 tuổi, sinh viên một trường đại học tại TP.HCM) chạy xe máy từ nhà đến trường để tham gia kỳ thi. Đến đường ĐT744, nạn nhân xảy ra va quẹt với một xe máy chạy cùng chiều rồi ngã xuống đường.

Đúng thời điểm này, xe đầu kéo chạy phía sau không kịp xử lý đã cán qua người, khiến nữ sinh tử vong tại chỗ.

Lực lượng chức năng sau đó có mặt phong tỏa hiện trường, điều tiết giao thông và điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn.

Theo ghi nhận của PV, đoạn đường này có 3 làn xe. Tuy nhiên, làn dành cho xe máy bị cỏ và đất cát bao phủ một phần. Trong khi đó, lưu lượng xe rất lớn, đặc biệt là xe container chạy thường xuyên.

Trước đó, tháng 11/2025, cũng tại TP.HCM, một nữ sinh lớp 9 gặp tai nạn tử vong trên đường đi học.

Thông tin từ công an, khoảng 7h ngày 19/11, anh N.Q.V. (21 tuổi, ngụ phường An Phú, TPHCM) lái xe máy chở theo em gái tên N.T.T.H. (14 tuổi) đi học.

Khi đến trước chung cư Sen Hồng, phường Dĩ An, xe máy bị kẹp giữa ô tô đầu kéo đang dừng đỗ và một xe đầu kéo khác đang chạy cùng chiều.

Anh V. thắng gấp khiến xe máy trượt ngã xuống đường. Nữ sinh không may ngã vào gầm xe đầu kéo và bị cán tử vong, người anh may mắn thoát nạn. Giao thông qua khu vực bị ùn tắc cục bộ.

Người thân của nữ sinh cho biết, gia đình sống tại phường An Phú (TP.HCM). H. học lớp 9 tại Trường THCS Linh Đông.

VietBF@ sưu tập

Hơn 40 quốc gia cùng các tổ chức quốc tế đã kêu gọi “mở lại ngay lập tức và vô điều kiện” eo biển Hormuz nhằm khôi phục lưu thông tại tuyến hàng hải chiến lược này.Tuyên bố được đưa ra sau hội nghị trực tuyến do Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper chủ trì, với sự tham dự của nhiều quốc gia từ châu Âu, châu Á và Trung Đông, ngày 2/4.Các bên khẳng định eo biển Hormuz là một trong những hành lang hàng hải quan trọng nhất thế giới, giữ vai trò then chốt đối với xuất khẩu năng lượng toàn cầu, đồng thời cảnh báo việc gián đoạn tại đây đang gây tác động sâu rộng tới nguồn cung, giá cả và ổn định kinh tế toàn cầu.

Tuyên bố nêu rõ các nước đã thảo luận về các biện pháp phối hợp, bao gồm gia tăng sức ép ngoại giao và các biện pháp kinh tế nhằm khôi phục hoạt động hàng hải, đồng thời hỗ trợ giải phóng các tàu và thuyền viên mắc kẹt. Một số ý kiến yêu cầu bảo đảm quyền tự do hàng hải và phản đối các hành động cản trở hoặc áp đặt điều kiện đối với tàu thuyền qua lại.

Trước đó, 37 quốc gia đã ký tuyên bố bày tỏ “sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực phù hợp nhằm bảo đảm lưu thông an toàn” qua eo biển Hormuz.

This video showcases the A-10 Thunderbolt II testing special ammunition, unleashing its GAU-8/A cannon and precision weapons to destroy fortified and underground targets with deadly accuracy. Supported by platforms like the AC-130J, CH-53E, and C-130, it highlights modern warfare through coordinated strikes, logistics, and real-time combat readiness.

U.S. Tests New A-10 with Special Ammunition and Destroys Terrifying Ground Targets



U.S A-10 Warthog Just Did Something HISTORIC Over Iran…Tehran's Worst NIGHTMARE!
(from NAVY VECTOR)

Nhiều người có thói quen bắt đầu ngày mới với cà phê, nước ép trái cây mà không ăn sáng. Tuy nhiên, điều này có thể khiến đường huyết tăng vọt, gây kháng insulin, tăng nguy cơ tiểu đường.


Uống cà phê khi đói vào buổi sáng có thể làm giảm độ nhạy insulin nếu tiếp diễn trong thời gian dài. Ảnh: Freepik.
Buổi sáng được xem là "thời điểm vàng" để khởi động cơ thể, tuy nhiên, đây cũng là lúc cơ thể đặc biệt nhạy cảm với biến động đường huyết. Vài giờ đầu tiên sau khi thức dậy, lượng đường trong máu tự nhiên thấp hơn sau khi nhịn ăn qua đêm. Các hormone như cortisol - còn gọi là hormone căng thẳng - tăng cao tự nhiên để giúp con người tỉnh táo.

Chính vì vậy, bất kỳ tác động nào thêm vào trong trạng thái bụng rỗng cũng có thể khiến đường huyết tăng vọt, tạo áp lực lớn lên insulin - hormone chịu trách nhiệm kiểm soát đường trong máu. Khi tình trạng này lặp lại mỗi ngày, cơ thể dần trở nên kháng insulin, mở đường cho hàng loạt rối loạn chuyển hóa, trong đó có tiểu đường type 2.

Dưới đây là những thói quen tưởng "lành mạnh" vào buổi sáng, đặc biệt khi bụng rỗng, có thể âm thầm làm tăng nguy cơ kháng insulin.

Bắt đầu ngày mới với nước ép hoặc sinh tố trái cây
Theo India Times, nhiều người cho rằng bắt đầu ngày mới bằng nước ép hoặc sinh tố trái cây tươi sẽ là lựa chọn lành mạnh giúp thải độc cơ thể. Tuy nhiên, thực tế, cơ thể lại phản ứng rất khác với đồ uống này.

Khi bụng đói, những đồ uống lỏng này nhanh chóng đi vào máu. Trái cây tươi khi bị ép làm giảm lượng chất xơ đáng kể, khiến đường hấp thu nhanh hơn vào máu. Sự tăng đột biến này thường kéo theo sự sụt giảm, dẫn đến cảm giác đói và thèm ăn vào giữa buổi sáng.

Nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) nhấn mạnh đường lỏng có thể làm tăng nhanh đáng kể lượng đường trong máu hơn so với thực phẩm nguyên chất, đặc biệt là sau thời gian dài nhịn ăn.

Không uống nước
Theo Eating Well, uống một cốc nước ngay khi thức dậy giúp bù nước cho cơ thể sau một đêm dài ngủ. Phân tử dồi dào nhất trong các tế bào lót đường tiêu hóa là nước, chiếm 70% hoặc hơn tổng khối lượng tế bào.

Uống nước đầu tiên vào buổi sáng còn giúp ổn định và kiểm soát lượng đường trong máu. Vì vậy, mất nước có thể dẫn đến tăng nồng độ insulin và đường huyết. Ngoài ra, lượng đường trong máu tăng cao kích thích đi tiểu thường xuyên hơn, khiến tình trạng mất nước trở nên trầm trọng.

Do đó, mọi người nên đặt một cốc nước trên đầu giường trước khi đi ngủ để khi thức dậy sẽ nhớ uống nước.

Uống cà phê khi bụng rỗng
Nhiều người dựa vào cà phê để "khởi động" ngày mới, thường bỏ bữa sáng hoàn toàn. Mặc dù bản thân cà phê không có hại, thậm chí còn giúp tỉnh táo vào buổi sáng, uống khi chưa ăn gì lại gây ra những tác hại không mong muốn.

Theo bài báo trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ, caffeine kích thích hormone căng thẳng cortisol. Khi kết hợp với việc nhịn ăn, điều này có thể làm tăng sản xuất glucose trong gan. Trong thời gian dài, thói quen này làm giảm độ nhạy insulin. Ở người có nguy cơ rối loạn chuyển hóa, phản ứng này có thể kéo dài hơn, khiến mức đường trong máu khó kiểm soát suốt cả ngày.

Tập luyện cường độ cao khi chưa ăn uống
Tập thể dục khi đói ngày càng phổ biến, đặc biệt với những người muốn giảm mỡ. Tuy nhiên, đối với những người đã có nguy cơ kháng insulin, phương pháp này có thể phản tác dụng.

Các bài tập cường độ cao làm tăng hormone gây căng thẳng như cortisol và adrenaline. Nếu không có năng lượng, cơ thể có thể phân giải cơ bắp và giải phóng nhiều glucose hơn vào máu, gây mất ổn định.

Vân động vừa phải vẫn ổn nếu nhịn ăn, nhưng các bài tập cường độ cao thường cần ít nhất một bữa ăn nhẹ cân bằng trước khi thực hiện.

Ăn tinh bột tinh chế vào bữa sáng
Các món quen thuộc như bánh quy, bánh mì trắng, bánh ngọt hoặc đồ ăn nhẹ đóng gói ngày càng trở thành lựa chọn bữa sáng nhanh phổ biến nhất. Sau một đêm nhịn ăn dài, cơ thể rất nhạy cảm với sự tăng đột biến lượng đường huyết.

Carbohydrate tinh chế được tiêu nhanh, khiến đường huyết tăng nhanh rồi giảm sâu chỉ sau vài giờ. Sự "lên xuống" thất thường này, lặp lại hàng ngày, không chỉ gây mệt mỏi, đói nhanh mà còn làm rối loạn phản ứng insulin của cơ thể.

Ngoài ra, thực phẩm có hàm lượng dầu mỡ cao cũng có thể làm tăng đường huyết. Đồ ăn này chứa hàm lượng cholesterol cao, làm tăng mỡ máu và nồng độ insulin sau ăn.

Nhịn ăn quá lâu
Phương pháp nhịn ăn gián đoạn thường được áp dụng mà không hiểu rõ nhu cầu cá nhân. Việc không ăn trong khoảng thời gian dài, đặc biệt nếu kết hợp với căng thẳng hoặc thiếu ngủ, có thể làm rối loạn kiểm soát đường huyết.

Cơ thể bắt đầu bù đắp bằng cách giải phóng lượng glucose dự trữ. Theo thời gian, chu kỳ lặp đi lặp lại này có thể dẫn đến những dao động làm suy yếu phản ứng insulin.

VietBF@ sưu tập

Ẩn mình đơn độc trong một khe núi phía sau chiến tuyến kẻ thù, viên phi công Mỹ bị thương biết chính xác mình phải làm gì: sinh tồn và lẩn tránh.

Trong hơn một ngày rưỡi, sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí trên chiếc F-15E Strike Eagle bị bắn hạ bên trong lãnh thổ Iran đã liên tục né tránh các lực lượng truy lùng đang áp sát. Bị thương sau khi nhảy dù, ông vẫn lần mò qua địa hình hiểm trở, leo lên sườn núi cao hơn 2.000 mét so với mực nước biển, với trang bị chỉ gồm một khẩu súng ngắn, thiết bị liên lạc và đèn báo định vị.

Theo các nguồn tin, ông đã di chuyển hơn 2 km để tránh bị phát hiện, trong khi xung quanh là các tay súng Iran bị kích động bởi khoản tiền thưởng 60.000 USD treo trên đầu một lính Mỹ. “Hàng nghìn kẻ man rợ đã săn lùng anh ta,” Tổng thống Donald Trump nói với Axios khi mô tả tình huống nghẹt thở.

Viên sĩ quan phải ẩn mình trong các khe đá, giữ liên lạc ngắt quãng để không lộ vị trí. Chính từ một khe núi như vậy, vào sáng sớm Chủ nhật theo giờ địa phương, ông đã phát đi tín hiệu khẩn cấp — một tín hiệu ban đầu khiến phía Mỹ lo ngại có thể là cái bẫy nhằm dụ thêm binh sĩ vào vùng nguy hiểm.


Một phi công người Mỹ đã phải ẩn náu suốt 36 giờ trong dãy núi Zagros thuộc lãnh thổ Iran sau khi chiếc máy bay F-15E của anh ta bị bắn rơi hôm 3/4. Ảnh: Getty.
Trước khi được giải cứu, ông gửi một thông điệp ngắn qua radio: “Chúa thật vĩ đại.” Tổng thống Trump sau đó nhận xét rằng câu nói này “nghe giống như cách một người Hồi giáo sẽ nói”, nhắc đến cụm từ “Allahu Akbar”.

Trong khi đó tại Washington, ông Trump dành phần lớn thời gian ở Nhà Trắng, liên tục di chuyển giữa Phòng Bầu dục và các khu làm việc để theo dõi chiến dịch. Ông thậm chí hủy kế hoạch cá nhân để tập trung vào nỗ lực giải cứu, khi cuộc đua tìm kiếm viên sĩ quan trở thành ưu tiên hàng đầu của chính quyền.

Chiếc F-15E bị bắn hạ vào thứ Sáu đã khiến hai thành viên phi hành đoàn phải nhảy dù thoát hiểm. Phi công chính được giải cứu chỉ vài giờ sau đó, nhưng tung tích của sĩ quan điều khiển hệ thống vũ khí vẫn là một ẩn số nguy hiểm. Cùng lúc, Iran được cho là đã tấn công thêm một máy bay khác — một chiếc A-10 Warthog — và một trực thăng Mỹ tham gia cứu hộ, làm dấy lên nghi ngờ về tuyên bố kiểm soát không phận của Washington.

Một chiến dịch quy mô lớn nhanh chóng được triển khai. Hàng trăm nhân sự quân sự và tình báo được huy động, bao gồm các lực lượng đặc nhiệm trực tiếp tham gia cứu hộ và các đặc vụ CIA thực hiện chiến dịch đánh lạc hướng. Cơ quan này đã tung tin giả rằng cả hai thành viên phi hành đoàn đã được giải cứu và đang được đưa ra khỏi Iran, nhằm gây nhiễu loạn lực lượng Iran, đặc biệt là các đơn vị Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đang truy lùng.

Israel cũng đã trì hoãn một số cuộc không kích đã lên kế hoạch để không ảnh hưởng đến chiến dịch, đồng thời cung cấp hỗ trợ tình báo. Chính CIA là đơn vị xác định chính xác vị trí của viên sĩ quan và chuyển thông tin cho quân đội Mỹ.

Khi thời điểm hành động đến, một chiến dịch táo bạo giữa ban ngày được triển khai. Hàng chục máy bay cùng các UAV MQ-9 Reaper tạo vòng bảo vệ, tấn công bất kỳ lực lượng thù địch nào tiếp cận trong bán kính khoảng 3 km quanh vị trí ẩn náu. Khoảng 100 lính đặc nhiệm, bao gồm lực lượng SEAL Team 6, cùng các đơn vị Delta Force và Rangers, tham gia trực tiếp vào nhiệm vụ.

Trên sườn núi nơi viên sĩ quan đang ẩn náu, các đợt không kích được tiến hành trước để “dọn sạch” khu vực. Khi đội đặc nhiệm tiếp cận, họ nhanh chóng xác định vị trí và đưa ông ra khỏi vùng nguy hiểm.

Chiến dịch không diễn ra hoàn toàn suôn sẻ. Tại một đường băng dã chiến gần thành phố Isfahan, hai máy bay vận tải đặc nhiệm MC-130J bị hư hại. Quân đội Mỹ buộc phải điều thêm máy bay khác đến và phá hủy các phương tiện bị mắc kẹt ngay tại chỗ để tránh rơi vào tay Iran.

Các lực lượng đặc nhiệm Mỹ cũng đã đụng độ với các nhóm vũ trang địa phương trong quá trình truy tìm và giải cứu.

Cuối cùng, viên sĩ quan bị thương nặng được đưa lên máy bay cứu hộ và chuyển tới Kuwait để điều trị.

“Chúng ta đã cứu được anh ấy!” ông Trump viết trên mạng xã hội sau khi theo dõi toàn bộ chiến dịch. “Trong vài giờ qua, Quân đội Mỹ đã thực hiện một trong những chiến dịch Tìm kiếm và Cứu nạn táo bạo nhất trong lịch sử nước Mỹ.”

Ông cũng ca ngợi đây là “một màn trình diễn TUYỆT VỜI về lòng dũng cảm và tài năng của tất cả mọi người”, đồng thời nhấn mạnh: “Chiến binh dũng cảm này đã ở phía sau chiến tuyến quân địch tại những vùng núi hiểm trở của Iran, bị săn đuổi bởi những kẻ thù đang áp sát từng giờ, nhưng anh ta chưa bao giờ thực sự đơn độc.”

Trong bối cảnh chiến sự leo thang và những rủi ro ngày càng lớn, chiến dịch này không chỉ là một cuộc giải cứu, mà còn là minh chứng cho mức độ phối hợp phức tạp giữa quân đội, tình báo và các đồng minh của Mỹ trong một trong những môi trường nguy hiểm nhất thế giới hiện nay.

VietBF@ sưu tập

Nước ép cần tây được nhiều người ưa chuộng để thanh lọc cơ thể. Các chuyên gia cho rằng thức uống này có lợi cho đại tràng nhưng cũng có hạn chế nếu dùng không đúng cách.

Hỗ trợ cấp nước, giúp đại tràng hoạt động trơn tru
Cần tây chứa hơn 90% là nước, nên khi ép thành nước uống có thể giúp bổ sung dịch cho cơ thể. Việc cung cấp đủ nước giúp làm mềm phân và hỗ trợ nhu động ruột, từ đó giảm nguy cơ táo bón, theo Cleveland Clinic (Mỹ).

Bác sĩ Michael F. Picco, chuyên khoa tiêu hóa tại Bệnh viện Mayo Clinic (Mỹ), cho biết việc duy trì đủ nước là yếu tố quan trọng giúp đại tràng hoạt động hiệu quả.


Nước ép cần tây được nhiều người ưa chuộng để thanh lọc cơ thể

Ảnh: AI

Cung cấp chất chống oxy hóa, hỗ trợ giảm viêm
Nước ép cần tây vẫn giữ lại một phần hợp chất chống oxy hóa như flavonoid. Các nghiên cứu cho thấy những hoạt chất này có thể góp phần làm dịu tình trạng viêm trong đường ruột.

Bác sĩ Anju Sood, chuyên gia dinh dưỡng tại Ấn Độ, cho biết các hợp chất tự nhiên trong cần tây có thể hỗ trợ bảo vệ niêm mạc ruột nếu dùng ở mức hợp lý, theo The Times of India (Ấn Độ).

Thiếu chất xơ - hạn chế lớn với đại tràng
Điểm hạn chế lớn nhất của nước ép cần tây là lượng chất xơ bị giảm đáng kể so với khi ăn nguyên rau. Chất xơ đóng vai trò thiết yếu trong việc nuôi dưỡng lợi khuẩn và duy trì nhu động đại tràng.

Bác sĩ Rupali Datta, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng Ấn Độ, nhấn mạnh việc chỉ uống nước ép mà thiếu chất xơ có thể làm giảm lợi ích đối với hệ tiêu hóa, theo PharmEasy (Ấn Độ).

Có thể gây khó chịu nếu lạm dụng
Nhiều người có xu hướng uống nước ép cần tây mỗi ngày với lượng lớn. Tuy nhiên, bác sĩ Manoj K. Ahuja, bác sĩ nội khoa tại hệ thống Bệnh viện Fortis (Ấn Độ), cảnh báo việc tiêu thụ quá nhiều loại nước ép này có thể gây đầy bụng, rối loạn tiêu hóa, đặc biệt ở người có đường ruột nhạy cảm.

Uống nước ép cần tây thế nào là hợp lý?
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị:

Chỉ nên uống khoảng 150 - 250 ml nước ép cần tây mỗi ngày.
Không dùng thay thế hoàn toàn rau xanh trong bữa ăn.
Có thể kết hợp với táo, dưa leo để cân bằng dinh dưỡng.
Người có hội chứng ruột kích thích nên thử lượng nhỏ trước, hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng lâu dài.
Nước ép cần tây có thể hỗ trợ đại tràng nhờ bổ sung nước và cung cấp chất chống oxy hóa. Tuy vậy, các chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh đây không phải “thần dược”; tốt nhất vẫn nên dùng điều độ và ưu tiên ăn nguyên rau để tối ưu lợi ích cho hệ tiêu hóa.

VietBF@sưu tập

Cuộc chiến của Tổng thống Donald Trump chống lại Iran đã gây ra một cuộc khủng hoảng mới đối với NATO - một cuộc khủng hoảng có thể vượt khỏi tầm kiểm soát, khiến liên minh quân sự gặp nguy hiểm, cựu Cố vấn An ninh Nhà trắng John Bolton từng phục vụ dưới thời ông Trump từ tháng 4/2018 đến tháng 9/2019 cảnh báo trong một bài bình luận trên tờ Telegraph.

Theo ông Bolton, những chỉ trích của ông Trump nhằm vào NATO, nhiều quốc gia thành viên và cả các nhà lãnh đạo riêng lẻ giờ đây mang sắc thái gay gắt hơn, báo hiệu tương lai bất ổn cho liên minh.

Ông Trump đã gia tăng các lời công kích cá nhân và gọi NATO là “con hổ giấy”. Nhưng theo ông Bolton, các thành viên NATO cũng đã “mắc bẫy” khi đáp trả theo cùng cách thay vì suy nghĩ chiến lược, qua đó càng làm suy yếu mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Theo cựu Cố vấn An ninh Nhà Trắng, rõ ràng ông Trump đã sai lầm khi không tham vấn các đồng minh NATO trước khi tiến hành các cuộc tấn công chung Mỹ - Israel nhằm vào Iran. Ông cũng không tham khảo ý kiến các đồng minh ở châu Á - Thái Bình Dương như Nhật Bản hay Hàn Quốc – những nước phụ thuộc lớn vào dầu mỏ vùng Vịnh – cũng như các quốc gia Arab vùng Vịnh và các đối tác khác trên toàn cầu. Ngoài ra, ông cũng không thuyết phục được người dân Mỹ và Quốc hội về lý do cần thay đổi chế độ tại Iran. Có thể nói NATO không phải là bên duy nhất bị phớt lờ.

Những người ủng hộ ông Trump cho rằng việc tham vấn trước có thể làm mất yếu tố bất ngờ của chiến dịch quân sự. Tuy nhiên, lập luận này hiểu sai bản chất của việc tham vấn. Mục tiêu của tham vấn là xây dựng sự ủng hộ về chính trị cả trong và ngoài nước, chứ không phải tiết lộ chi tiết tác chiến hay thời điểm tấn công. Trên thực tế, các thông tin về việc Mỹ tăng cường lực lượng tại Trung Đông trước đó đã đủ để Tehran nhận ra nguy cơ.

Sau khi hành động đơn phương, ông Trump đã thất vọng khi Mỹ không được phép sử dụng nhiều căn cứ tại châu Âu, và không có đồng minh NATO nào sẵn sàng hỗ trợ sau khi chiến tranh nổ ra.

“Đây không phải là cuộc chiến của châu Âu”, các nước này tuyên bố.

Sau tuyên bố của châu Âu, phản ứng của ông Trump là có thể dự đoán: “Ukraine không phải là cuộc chiến của chúng tôi".

Từ đó, hai cuộc tranh luận về Iran và Ukraine chồng chéo lên nhau, khiến tình hình thêm phức tạp, ông Bolton bình luận.

Trong khi đó, nhiều người châu Âu tỏ ra quá lạc quan về khả năng Mỹ rút khỏi NATO, cho rằng ông Trump không thể làm điều đó về mặt pháp lý. Một đạo luật năm 2023 yêu cầu phải có sự đồng thuận của hai phần ba Thượng viện hoặc Quốc hội thì Mỹ mới có thể rút khỏi NATO. Tuy nhiên, theo ông Bolton, điều này khó có thể ngăn cản ông Trump.

Theo Hiến pháp Mỹ, Thượng viện chỉ có vai trò phê chuẩn hiệp ước, còn việc rút khỏi hiệp ước thuộc thẩm quyền của tổng thống. Trong thực tế, các quyết định rút khỏi các hiệp ước trước đây như Hiệp ước Chống tên lửa đạn đạo (2002), Hiệp ước INF (2019) hay Hiệp ước Bầu trời Mở (2020) đều không cần sự tham gia của Quốc hội.

Ngay cả khi có tranh chấp pháp lý, quá trình xét xử có thể kéo dài, và trong thời gian đó NATO có thể đã suy yếu nghiêm trọng. Kết quả cũng có thể không rõ ràng, giống như phán quyết năm 1979 trong vụ kiện liên quan đến quyết định của Tổng thống Jimmy Carter về việc công nhận Trung Quốc, ông Bolton nhấn mạnh.

Một số người hy vọng ông Trump sẽ chỉ thực hiện các bước nhỏ gây tổn hại nhưng không phá vỡ NATO. Tuy nhiên, theo ông Bolton, tiêu đề “Mỹ rút khỏi NATO” hấp dẫn hơn nhiều đối với ông Trump so với những bước đi nhỏ lẻ.

Trong bối cảnh quan hệ giữa Mỹ và châu Âu suy giảm, các nhà lãnh đạo châu Âu đã bắt đầu bàn về việc xây dựng hệ thống phòng thủ độc lập. Nhưng ông Bolton cho rằng, châu Âu chưa sẵn sàng và sẽ không thể tự bảo vệ mình trong tương lai gần.

Việc Mỹ rút khỏi NATO – dù trên thực tế hay pháp lý – sẽ khiến năng lực quân sự, tình báo và hậu cần của liên minh suy giảm nghiêm trọng, và phải mất nhiều thập kỷ mới có thể bù đắp. Quan trọng hơn, việc mất “ô hạt nhân” của Mỹ sẽ tạo cơ hội cho các đối thủ của NATO gia tăng ảnh hưởng tại Đông và Trung Âu. Ngay cả khi kết hợp lực lượng răn đe hạt nhân của Anh và Pháp, châu Âu vẫn không thể thay thế vai trò của Mỹ, ông Bolton cảnh báo.

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Bill Clinton ký các văn kiện chung trong hội nghị thượng đỉnh Nga-Mỹ.

Tìm kiếm cơ hội

Liên minh Bắc Đại Tây Dương (NATO), được thành lập vào ngày 4/4/1949. Sau cái chết của nhà lãnh đạo Stalin, Liên Xô dần dần nới lỏng cả chính sách đối nội và đối ngoại. Người ta hy vọng rằng các cuộc đàm phán sẽ giúp giảm căng thẳng ở châu Âu và đạt được một hình thức hội nhập nào đó.

Tại Hội nghị Ngoại trưởng Berlin, Ngoại trưởng Liên Xô Vyacheslav Molotov đề xuất một hiệp ước an ninh tập thể toàn châu Âu, đảm bảo sự thống nhất của nước Đức và tính trung lập trong tương lai.

Phương Tây bác bỏ đề xuất này, cho rằng nó sẽ làm giảm vai trò của Mỹ trên lục địa xuống chỉ còn là một quan sát viên. Anh cũng cáo buộc Liên Xô "âm mưu" và cố gắng phá hoại các kế hoạch "phòng thủ" được cho là của liên minh.

Liên Xô quyết định nhượng bộ một phần. Khi Thứ trưởng Ngoại giao Andrei Gromyko trình bày dự thảo các đề xuất mới, bao gồm khả năng Mỹ tham gia đầy đủ vào hiệp ước và Liên Xô gia nhập NATO với một số điều kiện nhất định.

Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô Nikita Khrushchev và Thủ tướng Georgy Malenkov đã sửa đổi thêm công hàm ngoại giao và bản cuối cùng đã được gửi đến Mỹ, Anh và Pháp.

"Rõ ràng là trong những điều kiện thích hợp, NATO có thể mất đi tính chất hiếu chiến nếu tất cả các cường quốc trong liên minh chống Hitler trở thành thành viên của tổ chức này.

Được dẫn dắt bởi các nguyên tắc bất biến trong chính sách đối ngoại hòa bình và nỗ lực giảm căng thẳng trong quan hệ quốc tế, chính phủ Liên Xô bày tỏ sự sẵn sàng xem xét cùng với các chính phủ quan tâm, vấn đề Liên Xô tham gia Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương", văn bản nêu rõ.

Đáng chú ý, chính ông Stalin cũng không loại trừ khả năng này. Tháng 8/1952, Đại sứ Pháp Louis Joxe đã tuyên bố Paris coi tổ chức này là một liên minh hoàn toàn vì hòa bình.

Vị lãnh tụ Liên Xô mỉm cười và nói với Bộ trưởng Ngoại giao Andrei Vyshinsky, người có mặt tại cuộc họp: "Trong trường hợp đó, Liên Xô có nên gia nhập khối này không?".
Kiểm tra thất bại

Cùng lúc với Liên Xô, Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Byelorussia (tên cũ của Belarus) và Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraine, vốn có ghế riêng tại Liên Hợp Quốc, cũng đã nộp đơn xin gia nhập NATO. Cả 3 đơn đều bị từ chối.

"Tính chất phi thực tế của đề xuất này không đáng để bàn luận", tuyên bố chính thức của liên minh NATO ngày 7/5/1954 nêu rõ.

Tuyên bố nhấn mạnh "việc trao đổi thông tin tự do và đầy đủ" đang diễn ra giữa các đồng minh, nhưng hệ thống như vậy là không thể với Liên Xô. Hơn nữa, Liên Xô với tư cách là thành viên của tổ chức "sẽ có quyền phủ quyết mọi quyết định".

Một năm sau, tại một phiên họp của Xô Viết Tối cao Liên Xô, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Nikolai Bulganin gọi bức công hàm đó là một nỗ lực nhằm thăm dò sự chân thành của các cường quốc phương Tây.

Ông nhấn mạnh việc tham gia vào "một tổ chức theo đuổi các mục tiêu phòng thủ" sẽ hoàn toàn vì lợi ích của đất nước.

Nhưng đến lúc đó, điều này đã không còn khả thi. Ngày 9/5/1955, kỷ niệm 10 năm Ngày Chiến thắng, Tây Đức gia nhập NATO.

Liên Xô không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đáp trả bằng cách thành lập một khối các quốc gia xã hội chủ nghĩa là Hiệp ước Warsaw. Trong hơn 3 thập kỷ, châu Âu bị chia thành 2 phe quân sự.

"Nỗ lực gia nhập NATO của Liên Xô là một động thái chính trị. Họ tuyên bố liên minh này chỉ nhằm giải quyết các vấn đề an ninh, và họ đang lừa dối Liên Xô", nhà sử học quân sự Nga Yuri Knutov nhận xét.

Sau khi bị từ chối, Liên Xô cuối cùng đã không còn nghi ngờ về bản chất của NATO nữa. Các cuộc chiến tranh sau đó ở Đông Dương và Trung Đông, cùng các sự kiện ở Mỹ Latinh và châu Phi, chỉ càng khẳng định rằng những lời nói về bản chất hòa bình của khối này hoàn toàn là dối trá.
Cơ hội bị bỏ lỡ

Tháng 12/1989, nhà lãnh đạo Mikhail Gorbachev và Tổng thống Mỹ George Bush chính thức tuyên bố chấm dứt Chiến tranh Lạnh. Một năm sau, nước Đức thống nhất. Hiệp ước Warsaw đang trong những tháng cuối cùng.

Ngoại trưởng Mỹ James Baker đảm bảo với nhà lãnh đạo cuối cùng của Liên Xô rằng NATO sẽ không tiến "một inch" nào về phía Đông.

Ý tưởng về một "ngôi nhà chung châu Âu vĩ đại" từ Lisbon đến Vladivostok không còn là một viễn cảnh mơ hồ nữa. Sau Hiệp ước Maastricht năm 1992, văn kiện chính thức hóa việc thành lập EU, châu Âu bắt đầu xem xét tương lai của NATO và việc xây dựng một hệ thống an ninh mới.

Mục đích của liên minh sau sự sụp đổ của đối thủ rất khó giải thích, thế nhưng Tổng thống Mỹ Bill Clinton không chỉ thành công trong việc duy trì NATO và sự hiện diện của Mỹ ở châu Âu mà còn lôi kéo khối này vào các cuộc chiến tranh sắc tộc ở Balkan.

Nga không đồng tình với đường lối hiếu chiến này nhưng vẫn sẵn sàng hợp tác.

"Chúng tôi đã sẵn sàng hợp tác, thực hiện những bước đi phi tuyến tính trong lĩnh vực an ninh và ổn định toàn cầu, nhưng các đồng nghiệp phương Tây của chúng tôi chưa sẵn sàng thoát khỏi sự ràng buộc của những định kiến địa chính trị và lịch sử", Tổng thống Nga Vladimir Putin nhận xét tại một cuộc họp của Câu lạc bộ Thảo luận Quốc tế Valdai năm 2025.

Đến năm 2000, ông Clinton đích thân đảm bảo với người đồng cấp Nga Putin rằng NATO không gây ra mối đe dọa nào cho Nga. Hơn nữa, ông sẵn sàng xem xét việc Nga tham gia khối này.

Như nhà lãnh đạo Nga nhớ lại, Tổng thống Mỹ đã đề cập đến điều này như một khả năng nhưng sau đó ông nói rằng điều đó hiện tại là "không thực tế".

"Đây là một nỗ lực chân thành, một lời kêu gọi tha thiết, nhưng đã gặp phải sự phản đối từ NATO. Một số quốc gia thành viên tuyên bố rằng nếu Nga được kết nạp, liên minh sẽ tan rã. Xét cho cùng, khi đó họ sẽ phải tính đến lập trường của Nga và điều chỉnh các quyết định của mình cho phù hợp", học giả Knutov giải thích.

Nhà sử học nhấn mạnh rằng NATO không những không bị giải thể mà còn được mở rộng đáng kể về phía Đông. Cơ hội xây dựng mối quan hệ tin cậy đã bị các nhà lãnh đạo phương Tây bỏ qua.

Từ năm 1991, tổ chức này đã có thêm 16 thành viên mới. Những lời hứa bị phá vỡ đã phơi bày mục đích thực sự của khối.

Theo tờ The Wall Street Journal, Mỹ và Israel đã lập sẵn danh sách các mục tiêu tại Iran nhằm làm tê liệt nền kinh tế nước này, khiến quá trình phục hồi của Tehran sau cuộc chiến trở nên kéo dài và đầy đau đớn.


Ngày 2/4/2026, ít nhất 8 dân thường Iran đã thiệt mạng và 95 người bị thương trong các cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành nhằm vào một cây cầu cao tốc nối thủ đô Tehran với thành phố Karaj. Ảnh: THX/TTXVN

Tấn công nhằm vào các trụ cột của nền kinh tế Iran sẽ đánh dấu sự leo thang mới trong cuộc chiến đã kéo dài 5 tuần qua.

Mặt trận mới của Mỹ và Israel

Trong cuộc phỏng vấn với The Wall Street Journal hôm 5/4, Tổng thống Donald Trump nói rằng Mỹ sẵn sàng tấn công toàn bộ các cây cầu và nhà máy điện của Iran, gây ra mức độ tàn phá mà “nếu may mắn thì họ cũng phải mất 20 năm mới có thể tái thiết, nếu khi đó họ vẫn còn là một quốc gia”.

Trong những ngày gần đây, Israel và Mỹ đã bắt đầu gia tăng các cuộc tấn công vào những mục tiêu không thuộc lĩnh vực năng lượng, bao gồm các nhà máy thép và hóa dầu lớn nhất của Iran, cũng như một cây cầu mang tính biểu tượng.

Ngày 6/4, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cho biết quân đội nước này đã tấn công khu phức hợp hóa dầu lớn nhất của Iran. Các cơ sở này nằm ở thành phố Asaluyeh, tỉnh Bushehr và sản xuất khoảng một nửa sản lượng hóa dầu của cả nước. Hai ngày trước đó, Israel đã tấn công một khu phức hợp hóa dầu trọng điểm khác ở Mahshahr. Tuần trước, truyền thông nhà nước Iran cho biết các nhà máy hóa dầu ở Tabriz cũng bị tấn công. Ông Katz đánh giá rằng tổng cộng, Israel đã phá hủy các cơ sở sản xuất khoảng 85% lượng xuất khẩu hóa dầu của Iran.

Theo ông Neil Quilliam, chuyên gia năng lượng tại Chatham House (Anh), ngành hóa dầu là một trụ cột của nền kinh tế Iran, tạo ra khoảng 25% tổng doanh thu xuất khẩu ngoài dầu mỏ. Khác với dầu mỏ vốn là loại hàng hóa dễ bị theo dõi và áp đặt trừng phạt vì thường được vận chuyển bằng những tàu chở dầu cỡ lớn, các sản phẩm hóa dầu có thể bán cho nhiều người mua tư nhân và từ đó trở thành nguồn thu ngoại tệ quan trọng đối với Iran.

Ông Quilliam nói: “Các cơ sở này cung cấp những nguyên liệu đầu vào thiết yếu cho các ngành như dệt may, sản xuất linh kiện ô tô và bao bì. Nếu nguồn cung bị gián đoạn, toàn bộ nền sản xuất có thể đối mặt với tình trạng chi phí gia tăng và mất việc làm”.

Tuần trước, Israel đã tấn công vào trái tim ngành công nghiệp thép của Iran, nhắm vào nhà máy thép Khuzestan ở thành phố Ahvaz và nhà máy thép Mobarakeh ở thành phố Isfahan, hai trong số những địa điểm sản xuất thép lớn nhất trong khu vực. Ngành kim loại của Iran tạo ra doanh thu hàng tỷ USD mỗi năm, phần lớn đến từ xuất khẩu thép,

Ngoài ra, quân đội Israel cũng xác nhận đã tấn công nhà máy dược phẩm Tofigh Daru ở Tehran.

Ông Avner Golov, cựu quan chức an ninh quốc gia Israel đánh giá: “Đây là tín hiệu rằng chúng tôi rất nghiêm túc. Nếu các ông vẫn không đồng ý chấm dứt xung đột, cái giá mà nền kinh tế của các ông phải trả sẽ ngày càng lớn”.

Việc tấn công cơ sở hạ tầng dân sự có nguy cơ vi phạm luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ và Israel cho rằng đây là những mục tiêu hợp pháp, bởi chúng sản xuất vật liệu phục vụ cho quân đội Iran.

Khi kinh tế trở thành chiến tuyến mới

Xu hướng nhắm vào hạ tầng thiết yếu có thể đẩy cuộc đối đầu hiện nay thành một cuộc chiến tiêu hao kinh tế.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) từng cảnh báo sẽ tăng cường tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự tại Israel và các quốc gia vùng Vịnh nếu ông Trump thực hiện những lời đe dọa của mình.

Iran đã bắt đầu đáp trả các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng, bằng việc đánh trúng các cơ sở hóa dầu tại Bahrain và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), đồng thời nhắm vào các cơ sở dầu mỏ, khử mặn nước biển và năng lượng tại Kuwait.

Ngày 5/4, Iran tấn công khu công nghiệp Neot Hovav ở miền Nam Israel, nơi đặt nhiều nhà máy sản xuất. Vài ngày trước đó, nhà máy lọc dầu lớn nhất Israel ở Haifa bị mảnh vỡ từ một tên lửa Iran rơi trúng, song giới chức Israel cho biết hoạt động sản xuất tại đây không bị gián đoạn.

Các cuộc tấn công của Iran nhằm vào hạ tầng năng lượng ở Vùng Vịnh có thể để lại tác động lâu dài đối với giá năng lượng toàn cầu. Giá dầu đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2022 và có nguy cơ tiếp tục leo dốc khi nhiều tàu chở dầu vẫn mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư.

Các bên trung gian đang gấp rút tìm cách đưa Iran trở lại bàn đàm phán với Mỹ nhưng chưa đạt kết quả. Iran đã bác bỏ đề xuất mở lại Eo biển Hormuz để đổi lấy lệnh ngừng bắn tạm thời.

Theo ông Raz Zimmt tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia có trụ sở ở Tel Aviv, hiện Tehran dường như sẵn sàng chấp nhận thêm tổn thất kinh tế miễn là vẫn có thể gây sức ép lên các đối thủ. “Họ sẵn sàng chấp nhận rủi ro”, ông Zimmt nói.

Hơn nữa, ông Robin Mills tại công ty tư vấn năng lượng Qamar Energy có trụ sở tại Dubai, nhận định rằng ngay cả khi Iran từ bỏ kiểm soát Eo biển Hormuz, sẽ không có gì có thể rời khỏi vùng Vịnh nếu các cơ sở hóa dầu và năng lượng khác bị hư hại nghiêm trọng

Ông Mills lập luận: “Ngay cả khi hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz trở lại bình thường, khoảng 5 triệu thùng sản phẩm tinh chế mỗi ngày có nguồn gốc từ vùng Vịnh vẫn sẽ bị gián đoạn trong nhiều tháng, thậm chí có thể lâu hơn”.

Israel và Mỹ đang nhắm vào nền kinh tế Iran, vốn đã gặp vô vàn khó khăn sau nhiều năm hứng chịu các lệnh trừng phạt gắt gao của phương Tây. Người dân Iran cũng cho biết cuộc chiến đã khiến hoạt động kinh tế rơi xuống mức thấp mới.

Trong các cuộc phỏng vấn, một số người dân Iran cho biết giá thực phẩm đã tăng vọt và tỷ lệ thất nghiệp gia tăng do các nhà máy đóng cửa do chiến sự. Các cuộc tấn công của Israel vào các cơ sở kinh tế tập trung vào các nhà máy thép, hóa dầu và dược phẩm, vốn mang lại doanh thu hàng tỷ USD cho Iran.

VietBF@sưu tập