Thủ đô Washington rơi vào tình trạng chấn động khi dân biểu Eric Swalwell tuyên bố từ chức khỏi Quốc hội vào ngày thứ Hai, giữa làn sóng cáo buộc sai trái tình dục nghiêm trọng, làm dấy lên phản ứng mạnh mẽ từ cả hai đảng.
Quyết định từ chức được ông Swalwell công bố trong một bản tuyên bố viết với giọng điệu trầm lắng, trong đó ông xin lỗi vì “những sai lầm trong phán đoán” nhưng vẫn phủ nhận các cáo buộc nghiêm trọng nhất, bao gồm tố cáo từ một cựu nhân viên cho rằng ông đã tấn công tình dục.
Tuy nhiên, nỗ lực kiểm soát tình hình nhanh chóng sụp đổ khi các nhà lập pháp phản ứng dữ dội. Dân biểu Anna Paulina Luna đã công khai chỉ trích, cho rằng việc từ chức không xóa bỏ các căn cứ cho việc trục xuất, đồng thời kêu gọi mở cuộc điều tra hình sự toàn diện. Bà cảnh báo rằng các thông tin nghiêm trọng hơn có thể tiếp tục được công bố trong thời gian tới.
Bà Luna nhấn mạnh rằng quyết định từ chức là đúng đắn, nhưng không phải là kết thúc, khi áp lực điều tra pháp lý vẫn đang gia tăng. Những phát biểu này làm nổi bật khả năng vụ việc sẽ chuyển từ khủng hoảng chính trị sang một tiến trình tố tụng hình sự.
Cùng lúc đó, một phụ nữ khác dự kiến tổ chức họp báo tại Beverly Hills để công bố thêm các cáo buộc “nghiêm trọng,” càng làm gia tăng mức độ chú ý của công luận.
Tại Quốc hội, sự ủng hộ dành cho ông Swalwell đã sụp đổ nhanh chóng. Ngay cả các đồng minh trong đảng Dân Chủ cũng bắt đầu công khai giữ khoảng cách. Thượng nghị sĩ Ruben Gallego cho biết ông không hề biết về các cáo buộc trước đó và bày tỏ thất vọng sâu sắc, nói rằng ông đã đặt niềm tin vào một người mà nay không còn là con người như ông từng nghĩ.
Trước khi từ chức, ông Swalwell đã bị Ủy ban Đạo đức Hạ viện điều tra, và nhiều dân biểu từ cả hai đảng đã cân nhắc việc đưa ra một cuộc bỏ phiếu trục xuất. Trong lịch sử 237 năm của Hạ viện Hoa Kỳ, chỉ có 6 dân biểu từng bị trục xuất, cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình mà ông đang đối diện.
Dù đã từ chức, vụ việc chưa có dấu hiệu dừng lại. Các cáo buộc hình sự vẫn đang được điều tra, và một đoạn video lan truyền trên mạng, được cho là liên quan đến đời sống cá nhân của ông, đã làm gia tăng áp lực dư luận.
Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã công bố một loạt tài liệu giải mật, cho rằng tiến trình dẫn đến cuộc luận tội năm 2019 đối với Tổng thống Trump được xây dựng trên nền tảng chứng cứ yếu, thiếu nhân chứng trực tiếp và mang dấu hiệu thiên lệch chính trị rõ rệt.
Theo nội dung tài liệu, cựu Tổng Thanh tra Cộng đồng Tình báo Michael Atkinson đã không tuân thủ các thủ tục cần thiết trước khi chuyển đơn tố giác liên quan đến cuộc điện đàm tháng 7 năm 2019 giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky lên Quốc hội, sự kiện sau đó trở thành cơ sở cho nỗ lực luận tội đầu tiên của phe Dân Chủ.
Bà Gabbard khẳng định rằng các “thành phần ngầm” trong cộng đồng tình báo đã dựng nên một “câu chuyện sai lệch,” được sử dụng để phục vụ mục tiêu chính trị, nhằm làm suy yếu và luận tội một Tổng thống đắc cử hợp pháp.
Theo các tài liệu giải mật, ông Atkinson chỉ tiến hành phỏng vấn 4 người trong cuộc điều tra ban đầu, bao gồm cả người tố giác. Tuy nhiên, không ai trong số những người này có kiến thức trực tiếp về nội dung cuộc điện đàm giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Zelensky.
Một trong các nhân chứng được mô tả là bạn của người tố giác, đồng thời là đồng tác giả của bản đánh giá tình báo năm 2017 liên quan đến cáo buộc Nga can thiệp bầu cử, và có liên hệ với cựu nhân viên FBI Peter Strzok. Hai người còn lại chỉ đóng vai trò “nhân chứng tính cách,” hoàn toàn không có thông tin trực tiếp về cuộc gọi.
Dù thiếu bằng chứng trực tiếp, ông Atkinson vẫn tiến hành các bước đi quan trọng, bao gồm việc chuyển đơn tố giác lên Quốc hội, gửi hồ sơ sang FBI và để lộ thông tin ra truyền thông. Văn phòng của bà Gabbard cho rằng ông đã dựa hoàn toàn vào lời khai gián tiếp để thúc đẩy tiến trình này.
Tài liệu cũng cho thấy người tố giác có thể mang động cơ chính trị, khi thừa nhận đã trao đổi với các thành viên đảng Dân Chủ tại Quốc hội trước khi nộp đơn. Ngoài ra, người này được ghi nhận là đảng viên Dân Chủ và từng làm việc chặt chẽ với Phó Tổng thống Joe Biden trong các vấn đề liên quan đến Ukraine.
Bà Gabbard nhấn mạnh rằng ông Atkinson đã “cố ý vượt quá thẩm quyền pháp lý” khi phân loại đơn tố giác là “mối quan tâm khẩn cấp,” bất chấp hướng dẫn từ Bộ Tư pháp rằng nội dung này không đáp ứng tiêu chuẩn vì không liên quan trực tiếp đến việc tài trợ, quản trị hoặc vận hành một hoạt động tình báo.
Ngoài ra, ông Atkinson bị cáo buộc đã không thực hiện các bước kiểm tra cơ bản, bao gồm việc không yêu cầu tiếp cận bản ghi cuộc điện đàm giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Zelensky, một nguồn thông tin trực tiếp có thể xác minh nội dung khiếu nại.
Các tài liệu cũng cho thấy văn phòng Thanh tra Tình báo đã thay đổi mẫu đơn tố giác trong thời gian ngắn sau sự kiện, loại bỏ yêu cầu phải có kiến thức trực tiếp, mở đường cho việc sử dụng các nguồn tin gián tiếp trong các khiếu nại tương lai.
Sau cuộc điều tra sơ bộ kéo dài 14 ngày, các lãnh đạo Dân Chủ tại Quốc hội, bao gồm Adam Schiff và Nancy Pelosi, đã sử dụng các thông tin này để thúc đẩy tiến trình luận tội, tạo ra làn sóng truyền thông và tranh luận chính trị trên toàn quốc.
Cuối cùng, Tổng thống Trump đã được tuyên trắng án tại Thượng viện, chấm dứt nỗ lực luận tội đầu tiên.
Bà Gabbard kết luận rằng việc công bố các tài liệu này nhằm phơi bày những phương thức mà bà cho là đã được sử dụng để “vũ khí hóa” cộng đồng tình báo, đồng thời nhấn mạnh rằng việc minh bạch và trách nhiệm giải trình là điều cần thiết để bảo vệ nền cộng hòa dân chủ Hoa Kỳ khỏi những lạm dụng quyền lực trong tương lai.
Một nhận định chiến lược đang nổi lên cho thấy thỏa thuận hợp tác quốc phòng giữa Hoa Kỳ và Indonesia dưới thời Tổng thống Trump không đơn thuần là hợp tác thông thường, mà là một bước đi có tính toán nhằm kiểm soát một trong những huyết mạch năng lượng quan trọng nhất của Trung Cộng.
Từ năm 2003, cựu Chủ tịch Trung Cộng Hu Jintao đã cảnh báo về “thế tiến thoái lưỡng nan Malacca,” khi nền kinh tế Trung Cộng phụ thuộc nặng nề vào dầu khí nhập cảng phải đi qua một eo biển hẹp giữa Indonesia, Malaysia và Singapore. Đây là điểm nghẽn chiến lược mà các cường quốc hải quân có thể kiểm soát trong thời khủng hoảng.
Thỏa thuận “Đối tác Hợp tác Quốc phòng Lớn” giữa Hoa Kỳ và Indonesia được trình bày dưới những thuật ngữ ngoại giao quen thuộc như tăng cường năng lực, an ninh hàng hải và huấn luyện chung. Tuy nhiên, bản chất sâu xa của thỏa thuận này là nâng cao khả năng giám sát toàn diện các hoạt động hàng hải giữa Ấn Độ Dương và Biển Đông, bao gồm cả năng lực dưới mặt nước và các hệ thống tự động.
Điều này đồng nghĩa với việc Hoa Kỳ và các đồng minh có thể theo dõi, kiểm soát và trong trường hợp cần thiết, can thiệp vào dòng chảy năng lượng đi qua khu vực trọng yếu này.
Hơn một thế kỷ trước, học giả hải quân Alfred Thayer Mahan đã khẳng định rằng sức mạnh biển, các hạm đội và các điểm nghẽn hàng hải sẽ quyết định số phận của các cường quốc. Ngày nay, “thế tiến thoái lưỡng nan Malacca” chính là sự hiện thân hiện đại của học thuyết này, khi một cường quốc lục địa như Trung Cộng phụ thuộc vào các tuyến vận tải biển do các thế lực khác kiểm soát.
Dù Bắc Kinh đã cố gắng trong suốt 2 thập niên để giảm sự lệ thuộc này thông qua các đường ống từ Trung Á, Nga, hành lang qua Myanmar và mạng lưới cảng biển trải dài từ Gwadar đến Djibouti, nhưng phần lớn năng lượng của Trung Cộng vẫn phải đi qua các tuyến hàng hải Đông Nam Á.
Nói cách khác, vấn đề đã được quản trị, nhưng chưa bao giờ được giải quyết.
Trong bối cảnh đó, vai trò của Indonesia trở nên then chốt. Dù Jakarta vẫn khẳng định giữ thế cân bằng giữa Washington và Bắc Kinh, việc hợp tác sâu hơn với Hoa Kỳ trong lĩnh vực giám sát và an ninh hàng hải đã âm thầm thay đổi môi trường chiến lược.
Khi các lực lượng Indonesia phối hợp huấn luyện với Hoa Kỳ và tích hợp các hệ thống giám sát hiện đại, mọi hoạt động vận tải qua eo biển Malacca và các tuyến thay thế đều có khả năng nằm trong tầm theo dõi và ảnh hưởng của một mạng lưới nghiêng về phía Hoa Kỳ.
Điều này đặt ra một thách thức chiến lược nghiêm trọng cho Trung Cộng. Trong bất kỳ kịch bản khủng hoảng nào, từ Đài Loan đến Biển Đông hay Trung Đông, Bắc Kinh phải đối diện với nguy cơ dòng năng lượng sống còn của mình bị giám sát, hoặc thậm chí bị kiểm soát.
Đây chính là logic cốt lõi trong chiến lược của Tổng thống Trump: thay vì tìm cách áp đảo trên lục địa, Hoa Kỳ tập trung củng cố quyền kiểm soát các tuyến hàng hải và các điểm nghẽn chiến lược, nơi quyết định vận mệnh kinh tế của các đối thủ.
Từ việc tái thiết công nghiệp đóng tàu, gia tăng hiện diện hải quân tại Ấn Độ Dương Thái Bình Dương, đến việc thiết lập các quan hệ đối tác như với Indonesia, một mô hình rõ ràng đang hình thành: Hoa Kỳ quyết tâm duy trì vị thế siêu cường hải quân và buộc Trung Cộng phải sống chung với nỗi lo chiến lược mà chính họ đã nhận thức từ hơn 20 năm trước.
Sau khi Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận trong cuộc đàm phán ở Islamabad (Pakistan), Tổng thống Donald Trump hôm 12-4 đã tuyên bố Mỹ sẽ phong tỏa eo biển Hormuz - quyết định mà theo ông là "có hiệu lực ngay lập tức" với "tất cả tàu thuyền".
Eo biển Hormuz nhìn từ phía thành phố Fujairah, UAE - Ảnh: AFP
Tuy nhiên sau đó, Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã làm rõ thêm tuyên bố của ông Trump. Theo đó, Mỹ sẽ thực hiện phong tỏa toàn bộ giao thông đường biển "đi và đến các cảng của Iran", bắt đầu từ 9h tối ngày 13-4 (giờ Việt Nam), nhưng lệnh phong tỏa sẽ không ảnh hưởng đến tàu thuyền sử dụng eo biển Hormuz để đi và đến các cảng không thuộc Iran.
Cục diện chiến lược thay đổi
Cuộc hội đàm kéo dài 21 tiếng đồng hồ trong hai ngày 11 và 12 tháng 4 ở Islamabad đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance và các quan chức Iran cho biết sau đó rằng giữa hai bên vẫn còn nhiều khác biệt đáng kể.
Phát biểu sau cuộc hội đàm, ông Vance nói Mỹ cần một cam kết rằng Iran sẽ không tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân.
Nhưng ngay cả khi đàm phán không đưa đến thỏa thuận, có vẻ như nguy cơ hai bên trở lại với một cuộc chiến tranh tổng lực ít ra đã được ngăn chặn. Trước khi đàm phán có thể tiến hành, Washington và Tehran đã nhất trí với nhau về một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần lễ bắt đầu từ ngày 7-4.
Chính phủ Iran gọi lệnh ngừng bắn là một chiến thắng, tiếp tục phô trương sức mạnh ở trong và ngoài nước, đồng thời khẳng định không còn lòng tin với Mỹ sau cuộc gặp ở Islamabad và tỏ ra cương quyết không chấp nhận bất cứ điều gì khác ngoài việc đòi hỏi Mỹ và Israel chấm dứt hoàn toàn và ngay lập tức các hành động thù địch.
Những gì diễn ra ở Islamabad cũng cho thấy cục diện chiến lược đã thay đổi. Cuộc chiến cho tới nay không đi đến đâu của Mỹ và Israel đã làm yếu đi sức nặng của các mối đe dọa quân sự.
Washington vẫn có thể phô trương lực lượng, nhưng sau một cuộc xung đột tốn kém và cơ bản là vô ích, những cảnh báo như vậy không còn mang sức nặng như trước. Tương tự, tuyên bố phong tỏa Hormuz của ông Trump không đồng nghĩa với việc an ninh hay lưu thông bình thường đã trở lại với tuyến đường thủy huyết mạch này.
Một thực tế mới hiện đang hình thành ở Trung Đông: Washington không còn có thể áp đặt các điều khoản. Bất kỳ thỏa thuận nào giờ cũng đòi hỏi thỏa hiệp thực sự thông qua hoạt động ngoại giao kiên nhẫn, kỷ luật và chấp nhận tình trạng mơ hồ.
Vấn đề là những phẩm chất này cũng là điều ông Trump thiếu. Ngoài ra, các cuộc thương lượng mở ra khả năng những cường quốc khác sẽ tham gia, đặc biệt là các bên có ảnh hưởng với Iran như Trung Quốc và Nga, để giúp ổn định quá trình và giảm thiểu rủi ro tái diễn xung đột.
Thế cân bằng mong manh
Tuy nhiên, ngay cả khi các cuộc đàm phán đổ vỡ và thậm chí khi Israel tiếp tục các cuộc tấn công vào Iran, điều đó không tự động khiến Mỹ sẽ bị kéo trở lại cuộc chiến.
Kết quả khả thi hơn là một hiện trạng bế tắc mới không qua đàm phán - một trạng thái không được pháp điển hóa qua thỏa thuận chính thức, mà được duy trì bằng sự kiềm chế lẫn nhau trên thực tế.
Mỹ sẽ đứng ngoài cuộc chiến, Iran sẽ tiếp tục quyền kiểm soát với giao thông qua eo biển Hormuz, Israel và Iran sẽ tiếp tục cuộc xung đột ở mức độ thấp. Một cuộc chiến toàn diện Mỹ - Iran, vào lúc này, sẽ được ngăn chặn.
Tehran có thể tuyên bố họ đã đánh bại sức mạnh kết hợp của Israel và Mỹ trong khi vẫn giữ nguyên vị thế địa chính trị và chế độ thần quyền, thậm chí là đã củng cố thêm những điều đó.
Về phần mình, ông Trump có thể khoe ông đã tránh được một cuộc chiến sa lầy khác cho nước Mỹ, trong khi vẫn làm suy yếu nghiêm trọng năng lực quân sự của đối thủ, giúp ổn định thị trường năng lượng, và hỗ trợ thành công Israel.
Dù cho những tuyên bố "chiến thắng" đấy có gần (hay xa) sự thực đến đâu, một tình thế cân bằng, tuy mong manh, đã ít nhiều được xác lập. Trong tình thế này, cả hai bên đều không đủ ý chí chính trị để đạt được một giải pháp toàn diện, nhưng đủ lợi ích chung để tránh một cuộc hủy diệt lẫn nhau lan rộng.
Pháp lý: tàu thuyền phải được đi qua Hormuz
Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO), Công ước năm 1958 về lãnh hải và vùng tiếp giáp, Công ước Vienna năm 1969 về Luật Điều ước quốc tế, và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) cung cấp khuôn khổ pháp lý cho các hoạt động biển và hàng hải, bao gồm các quy tắc cần thiết để quản trị một eo biển như Hormuz. Theo đó, việc quá cảnh qua các eo biển điểm nghẽn chiến lược là dành cho "tất cả các tàu thuyền và phương tiện bay…".
Chưa hết, theo Luật Điều ước quốc tế, như được pháp điển hóa trong Công ước Vienna về Luật Điều ước quốc tế, một quốc gia (như Iran) đã ký nhưng chưa phê chuẩn một hiệp ước vẫn có nghĩa vụ phải "kiềm chế các hành động gây phương hại tới đối tượng và mục đích của hiệp ước mà quốc gia đó đã ký trong khi chờ đợi quá trình phê chuẩn".
Giao thông ở Hormuz được điều tiết bởi Hệ thống Phân luồng giao thông (TSS) do IMO thiết lập. TSS này gồm một vùng phân cách và hai làn giao thông, lần lượt dành cho luồng hướng Tây và hướng Đông (ra và vào) eo biển. Iran và Oman, những quốc gia nằm ở hai bờ eo biển, đều là thành viên IMO và do đó phải tôn trọng các làn vận tải do IMO quy định.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết mục tiêu của việc phong tỏa eo biển Hormuz là buộc Iran quay trở lại bàn đàm phán, đồng thời cảnh báo rằng các “tàu tấn công nhanh” của Iran sẽ bị “tiêu diệt ngay lập tức” nếu tiến gần khu vực phong tỏa của Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng, Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN
Kênh CBS News cho biết khi được hỏi rằng liệu mục tiêu của việc phong tỏa eo biển Hormuz là nhằm buộc Iran quay lại bàn đàm phán hay mở lại tuyến đường này để hạ giá năng lượng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trả lời các phóng viên hôm 13/4 rằng: “Có thể là tất cả những điều đó”.
Nhà lãnh đạo Mỹ nói: “Cả hai mục tiêu đó, chắc chắn, và còn nhiều hơn nữa. Chúng ta không thể để một quốc gia tống tiền hay cưỡng ép cả thế giới. Bởi vì đó chính là điều họ đang làm. Họ thực sự đang tống tiền thế giới. Chúng tôi sẽ không để điều đó xảy ra”.
Theo CBS News, Tổng thống Trump không chia sẻ chi tiết về các kế hoạch đàm phán tiếp theo với Iran, nhưng ông cho biết “phía bên kia đã liên hệ với chúng tôi” kể từ khi các cuộc đàm phán tại Islamabad (Pakistan) đổ vỡ.
“Họ muốn đạt được một thỏa thuận. Rất muốn, rất muốn”, ông Trump nói thêm.
Trong một diễn biến khác cùng ngày, Tổng thống Trump cảnh báo rằng bất kỳ tàu nào của Iran tiến gần khu vực phong tỏa hải quân do Mỹ thiết lập quanh các cảng của Iran sẽ bị “TIÊU DIỆT ngay lập tức”, bằng phương thức mà ông mô tả là tương tự cách xử lý các đối tượng buôn ma túy trên biển.
Ngày 13/4, trong một bài viết trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, khi lệnh phong tỏa bước vào giai đoạn triển khai, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo rằng bất kỳ tàu nào của Iran tiến gần khu vực phong tỏa hải quân do Mỹ thiết lập quanh các cảng của Iran sẽ bị “TIÊU DIỆT ngay lập tức”, bằng phương thức mà ông mô tả là tương tự cách xử lý các đối tượng buôn ma túy trên biển.
Nhà lãnh đạo Mỹ viết: “Hải quân Iran đang nằm dưới đáy biển, bị phá hủy hoàn toàn - 158 tàu. Những gì chúng tôi chưa đánh là một số lượng nhỏ cái mà họ gọi là ‘tàu tấn công nhanh’, vì chúng tôi không coi chúng là mối đe dọa lớn”.
Tổng thống Trump nhấn mạnh: “Cảnh báo: Nếu bất kỳ tàu nào trong số này tiến lại gần khu vực PHONG TỎA của chúng tôi, chúng sẽ bị TIÊU DIỆT ngay lập tức, bằng cùng hệ thống tiêu diệt mà chúng tôi sử dụng đối với các đối tượng buôn ma túy trên biển. Điều đó nhanh và tàn khốc”.
Cảnh báo nêu trên của Tổng thống Trump được đưa ra ngay sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) bắt đầu triển khai lệnh phong tỏa đối với toàn bộ hoạt động hàng hải ra vào các cảng của Iran.
Hạn chế hàng hải có hiệu lực
Trước đó, theo hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ, cơ quan Cơ quan Điều hành thương mại hàng hải Anh (UKMTO) cho biết họ đã nhận được thông tin rằng kể từ 14h00 GMT ngày 13/4, tức 21 giờ cùng ngày, theo giờ Việt Nam, các hạn chế tiếp cận đường biển đã được áp dụng, ảnh hưởng tới các cảng và khu vực ven biển của Iran.
Các “hạn chế tiếp cận áp dụng không phân biệt đối với tàu thuyền thuộc bất kỳ quốc tịch nào có hoạt động liên quan tới các cảng, kho dầu hoặc cơ sở ven biển của Iran”, cơ quan này cho biết.
Dựa trên thông tin hiện có, UKMTO cho biết các biện pháp này bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, bao gồm cả các cảng và cơ sở hạ tầng năng lượng.
“Tuy nhiên, việc đi lại qua eo biển Hormuz tới hoặc từ các điểm đến không thuộc Iran không được báo cáo là bị cản trở bởi các biện pháp này; dù vậy, tàu thuyền có thể gặp sự hiện diện quân sự, các chỉ thị liên lạc hoặc quy trình kiểm tra trong quá trình di chuyển”, cơ quan này cho biết thêm.
Các tàu trung lập hiện đang ở trong các cảng của Iran, theo thông báo gửi tới giới hàng hải, được cấp “một khoảng thời gian ân hạn hạn chế” để rời đi.
Mỹ triển khai lực lượng lớn, Iran đáp trả cứng rắn
Báo The Wall Street Journal (Mỹ) dẫn lời một quan chức cấp cao cho biết hơn 15 tàu chiến Mỹ đã được triển khai để hỗ trợ chiến dịch này.
Trong khi đó, theo truyền thông địa phương, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đe dọa sẽ “đáp trả mạnh mẽ” đối với bất kỳ tàu quân sự nào đi qua eo biển Hormuz.
Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.
Hai tuyến hàng hải của Eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.
Bình thường, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu.
Phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ tại châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm đa số lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này cho một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar.
Không giống nhiều tuyến hàng hải chiến lược khác, eo biển Hormuz gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi: chỉ có Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vận hành các đường ống dẫn dầu, nhưng tổng công suất vẫn thấp hơn nhiều so với lưu lượng qua eo biển.
Kể từ khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz vào ngày 2/3, không cho phép Mỹ hoặc các quốc gia tham gia các cuộc tấn công gần đây vào Iran đi qua tuyến hàng hải quan trọng này, hoạt động giao thông thương mại gần như biến mất, đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào tình trạng biến động nghiêm trọng.
Sự gián đoạn này được các nhà phân tích đánh giá là cú sốc nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu kể từ các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.
Theo các nguồn tin ngoại giao, Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian, đã đề xuất sáng kiến điều tiết hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, trong đó bao gồm khả năng triển khai các lực lượng tuần tra chung với sự tham gia của Mỹ và Iran nhằm bảo đảm an toàn hàng hải. Tuy nhiên, đề xuất này chưa nhận được sự đồng thuận từ các bên liên quan.
Sự thay đổi thái độ đột ngột của người chồng cũ cũ khiến đứa con nhỏ hy vọng vào một ngày gia đình đoàn tụ, nhưng thực tế đằng sau sự quan tâm ấy lại là một nhát dao chí mạng đối với lòng tin của người phụ nữ đã từng chịu nhiều tổn thương.
Cuộc ly hôn cách đây gần 4 năm đối với tôi không phải là một bi kịch, mà là sự giải thoát. Bước ra khỏi cuộc hôn nhân ấy, tôi thấy mình nhẹ nhõm như vừa thoát khỏi một không gian thiếu oxy mà bản thân đã phải chịu đựng quá lâu. Suốt thời gian dài, tôi đã học cách làm quen với việc làm mẹ đơn thân, một mình xoay xở với mọi thứ từ việc đưa đón con đến cơm áo gạo tiền. Tôi đã thôi không còn mảy may mong đợi bất cứ sự quan tâm hay lời hỏi han nào từ phía anh.
Thế nhưng, khoảng hơn một tháng trở lại đây, người chồng cũ vốn luôn cộc lốc, lạnh nhạt bỗng dưng thay đổi đến khó tin. Anh bắt đầu gọi điện nhiều hơn với chất giọng nhẹ nhàng, biết chủ động hỏi han về sức khỏe và công việc của tôi. Không dừng lại ở đó, anh thường xuyên xuất hiện với những túi trái cây, đồ ăn và những món quà đắt tiền cho con gái. Có lần anh đứng dưới nhà nhắn tin bảo tôi xuống lấy đồ. Khi tôi bước ra ban công, thấy anh ngẩng lên mỉm cười, trong lòng tôi bỗng thoáng rung động vì cảm giác quen thuộc đã rất lâu rồi không còn xuất hiện.
Người vui mừng nhất trong sự thay đổi này chính là con gái tôi. Con bé vốn thiếu thốn tình cảm của cha nên khi thấy anh quan tâm, nó như sống lại trong những ngày tháng hạnh phúc nhất. Thậm chí, con đã ngây thơ đặt câu hỏi khiến tôi thắt lòng: "Nếu bố mẹ quay lại với nhau thì có được không?". Câu nói ấy cứ ám ảnh tôi, khiến tôi rơi vào trạng thái khó xử tột độ giữa việc giữ gìn niềm vui cho con và nỗi sợ hãi phải quay lại con đường hầm tối tăm ngày trước.
Tuy nhiên, linh tính của một người đàn bà từng bị bỏ mặc đã không sai. Tôi không tin một người có thể thay đổi bản tính nhanh đến thế sau những gì đã xảy ra. Và rồi, sự thật cũng phơi bày qua lời kể của một người quen cũ. Hóa ra, lý do anh tìm về với mẹ con tôi không phải vì hối cải, mà bởi anh vừa thất bại trong mối quan hệ với người phụ nữ mà anh từng theo đuổi sau khi ly hôn. Sau một thời gian chung sống không hòa hợp dẫn đến đổ vỡ, anh bỗng nhiên trở thành kẻ độc thân và bắt đầu tìm kiếm một "phương án dự phòng" an toàn.
Biết được sự thật, lòng tôi lạnh ngắt. Mọi sự quan tâm, những túi quà hay những cuộc gọi hỏi han bấy lâu nay bỗng trở nên nực cười và đầy tính toán. Anh tìm về không phải vì yêu thương thực sự, mà vì anh vừa mất đi một lựa chọn khác. Anh diễn vai người cha, người chồng cũ tốt bụng chỉ để khỏa lấp sự trống trải sau thất bại tình cảm cá nhân.
Điều khiến tôi đau lòng nhất chính là nhìn con gái vẫn đang rộn ràng trong niềm vui mà con cho là sự hàn gắn. Mỗi lần anh đến, con bé lại cười nói hân hoan, cố gắng kéo tôi vào những câu chuyện chung như thể gia đình chưa từng tan vỡ. Hiện tại, tôi đang đứng trước một tình thế tiến thoái lưỡng nan: Phải làm sao để con hiểu được thực tế mà không làm tổn thương tâm hồn non nớt của trẻ, đồng thời bảo vệ bản thân không một lần nữa sập bẫy vào cuộc hôn nhân mà tôi đã phải rất vất vả mới thoát ra được?
Trong phân khúc xe đa dụng, Mitsubishi Xpander phiên bản số tự động từ lâu đã ghi điểm với người dùng nhờ trang bị hệ thống kiểm soát hành trình Cruise Control.
Tính năng này vốn được thiết kế để mang lại sự nhàn nhã cho tài xế trên những hành trình dài bằng cách duy trì tốc độ ổn định mà không cần nhấn chân ga. Tuy nhiên, để khai thác tối đa lợi ích này mà vẫn đảm bảo an toàn tuyệt đối, người lái cần hiểu rõ các giới hạn vận hành của hệ thống.
Về bản chất, Cruise Control phát huy hiệu quả cao nhất khi xe di chuyển trên đường cao tốc hoặc những cung đường thông thoáng, ít phương tiện qua lại. Việc duy trì nhịp lái đều đặn không chỉ giúp giảm thiểu sự mệt mỏi cho tài xế mà còn hỗ trợ xe vận hành tiết kiệm nhiên liệu hơn. Đây là một "trợ thủ" đắc lực cho những chuyến đi xuyên tỉnh, giúp người lái tránh được tình trạng phải thay đổi ga liên tục.
Cụm nút bấm liên quan Cruise Control trên Xpander Cross 2023.
Advertisements
Dù tiện lợi, nhưng việc lạm dụng hoặc sử dụng sai tình huống có thể dẫn đến những rủi ro nghiêm trọng. Một sai lầm phổ biến là nhiều người có thói quen kích hoạt tính năng này ngay cả trong điều kiện nội đô hoặc giao thông đông đúc. Trong môi trường có mật độ xe lớn, các tình huống phanh gấp hoặc chuyển làn bất ngờ xảy ra thường xuyên. Do hệ thống trên Mitsubishi Xpander là dạng Cruise Control tiêu chuẩn chứ không phải loại thích ứng (Adaptive Cruise Control), nó không thể tự động xử lý khi xe phía trước giảm tốc đột ngột. Sự phụ thuộc quá mức vào công nghệ có thể khiến phản xạ của người lái trở nên chậm chạp hơn trước các chướng ngại vật bất ngờ.
Điều kiện thời tiết và địa hình cũng là những yếu tố cần đặc biệt lưu tâm. Khi trời mưa lớn, đường trơn trượt hoặc tầm nhìn bị hạn chế, việc duy trì một tốc độ cố định có thể làm giảm độ bám đường, khiến xe khó kiểm soát khi cần giảm tốc nhanh. Tương tự, tại các cung đường đèo dốc, Cruise Control không phải là lựa chọn lý tưởng. Hệ thống có thể hỗ trợ xe khi lên dốc nhưng lại dễ khiến xe bị trôi nhanh hơn khi xuống dốc, gây áp lực lớn lên hệ thống phanh và tiềm ẩn nguy cơ mất kiểm soát nếu người lái không chủ động về số hoặc đạp phanh kịp thời.
Để đảm bảo an toàn, các chuyên gia khuyến cáo người dùng không nên xem Cruise Control là một "chế độ tự lái". Người điều khiển cần luôn giữ chân ở vị trí sẵn sàng trên bàn đạp phanh, liên tục quan sát xung quanh và chủ động tắt tính năng khi điều kiện mặt đường không còn phù hợp. Việc hiểu đúng và sử dụng tỉnh táo các công nghệ hỗ trợ lái sẽ giúp Cruise Control trên Mitsubishi Xpander thực sự trở thành một điểm cộng về tiện nghi, thay vì là một mối nguy tiềm ẩn trên mỗi hành trình.
Range Rover Sport 2026 vừa ra mắt Việt Nam với giá khởi điểm gần 6 tỷ đồng, khiến nhiều người đặt câu hỏi: Mẫu SUV hybrid này có gì đặc biệt mà được định giá đắt hơn cả siêu xe?
Tại Việt Nam, Range Rover Sport 2026 có giá từ 5,959 tỷ đồng cho bản tiêu chuẩn. Phiên bản plug-in hybrid Dynamic SE 460PS được nhận đặt hàng từ 6,359 tỷ đồng, trong khi cấu hình cao nhất có thể lên tới 6,989 tỷ đồng với loạt trang bị hiện đại như mâm 22 inch, điều hòa 4 vùng, HUD, gương ClearSight và bộ sạc AC tại nhà.
Điểm khiến mẫu SUV này “đắt xắt ra miếng” nằm ở hệ thống truyền động. Phiên bản plug-in hybrid P460e sử dụng động cơ xăng Ingenium 3.0L 6 xy-lanh kết hợp mô-tơ điện, cho tổng công suất 460 PS và mô-men xoắn 660 Nm. Cấu hình này không chỉ mạnh mà còn mang lại khả năng vận hành linh hoạt giữa điện và xăng.
Đáng chú ý, bộ pin dung lượng 38,2 kWh cho phép xe chạy thuần điện tối đa 118 km theo chuẩn WLTP, tương đương khoảng 96 km thực tế. Đây là con số hiếm thấy trên một mẫu SUV hạng sang cỡ lớn, giúp người dùng có thể di chuyển hàng ngày gần như không cần dùng đến xăng. Khi kết hợp cả hai nguồn năng lượng, phạm vi vận hành đạt khoảng 740 km, đủ cho những hành trình dài mà không lo gián đoạn.
Hiệu năng cũng là yếu tố khiến mức giá gần 6 tỷ trở nên hợp lý hơn. Range Rover Sport 2026 có thể tăng tốc từ 0 đến 100 km/h trong khoảng 5,5 giây, trước khi đạt tốc độ tối đa 225 km/h. Một chiếc SUV nặng và lớn nhưng vẫn đạt hiệu suất tương đương xe thể thao, đó là điều không dễ có trong phân khúc.
Không chỉ mạnh, xe còn được trang bị loạt công nghệ vận hành thông minh. Hệ thống Predictive Energy Optimisation sử dụng dữ liệu bản đồ và định vị để tự động chuyển sang chế độ chạy điện ở khu vực phù hợp. Người lái có thể tùy chọn các chế độ Hybrid, EV và Save để kiểm soát cách sử dụng năng lượng.
Khả năng sạc cũng là điểm cộng đáng giá. Xe hỗ trợ sạc nhanh DC 50 kW, giúp nạp từ 0 đến 80% pin trong chưa đầy 1 giờ. Với sạc AC 7,2 kW tại nhà, thời gian sạc đầy khoảng 5 giờ. Điều này biến Range Rover Sport thành một mẫu SUV hybrid có thể sử dụng như xe điện trong đô thị mà vẫn giữ được sự linh hoạt khi đi xa.
Bên trong khoang cabin, giá trị của chiếc xe gần 6 tỷ còn nằm ở trải nghiệm. Hệ thống Pivi Pro có khả năng học thói quen người dùng, kết hợp HUD, điều hòa đa vùng, lọc không khí cao cấp và nhiều tiện nghi hướng đến sự thoải mái tối đa. Đây là những yếu tố tạo nên “chất Range Rover” mà các đối thủ khó sao chép.
Ngoài bản hybrid, Range Rover Sport 2026 còn có tùy chọn mild-hybrid P360 với công suất 360 PS, vẫn sử dụng động cơ 3.0L 6 xy-lanh và hệ dẫn động 4 bánh toàn thời gian. Dải sản phẩm gồm các phiên bản S, SE, Dynamic SE, Dynamic HSE và Autobiography, bên cạnh biến thể hiệu năng cao SV.
Nhìn tổng thể, mức giá gần 6 tỷ của Range Rover Sport 2026 không chỉ đến từ thương hiệu mà còn từ sự kết hợp giữa hiệu năng, công nghệ điện hóa và trải nghiệm cao cấp. Đây là mẫu SUV dành cho nhóm khách hàng muốn một chiếc xe vừa mạnh, vừa sang, lại có thể vận hành tiết kiệm trong bối cảnh xu hướng điện hóa ngày càng rõ rệt.
Nga vừa bất ngờ triển khai hệ thống ‘Franken-SAM’ mới tại Oryol: xe tải Ural chở tên lửa không đối không R-77-1 hiện đại, biến kho vũ khí hàng không thành vũ khí mặt đất di động chuyên săn drone giá rẻ.
Nga ‘lắp ghép’ tên lửa không đối không R-77-1 lên xe tải Ural: Vũ khí chống drone ‘Franken-SAM’ thay đổi cuộc chơi.
Trong bối cảnh xung đột kéo dài và áp lực từ các cuộc tấn công drone ngày càng tinh vi, Nga đã bất ngờ xuất hiện một hệ thống phòng không di động ngẫu hứng tại thành phố Oryol.
Các hình ảnh OSINT ghi nhận xe tải Ural-4320 được trang bị bệ phóng (launcher) mang tên lửa không đối không R-77-1, biến kho vũ khí hàng không cũ thành vũ khí mặt đất chuyên chống drone/UAV.
Đây không phải là lần đầu Nga thử nghiệm giải pháp ‘Franken-SAM’ kiểu này, nhưng việc sử dụng phiên bản R-77-1 hiện đại hơn cho thấy một bước tiến rõ rệt về công nghệ, giúp tối ưu hóa khả năng đánh chặn drone giá rẻ mà không cần đầu tư hệ thống SAM chuyên dụng đắt đỏ.
Sự kiện này phản ánh rõ nhu cầu cấp bách của quân đội Nga trong việc đối phó với drone tấn công tầm thấp, tốc độ chậm nhưng khó phát hiện.
Thay vì dựa hoàn toàn vào Pantsir hay Tor vốn đang bị quá tải, việc lắp tên lửa R-77-1 lên xe Ural mang lại tính di động cao, chi phí thấp và khả năng triển khai nhanh.
Hệ thống này sử dụng radar tìm kiếm/đầu dò radar (seeker radar) chủ động của tên lửa để “bắn và quên”, chỉ cần radar ngoài hoặc thậm chí cueing quang học để khóa mục tiêu ban đầu.
Điều này giúp giảm phụ thuộc vào radar liên tục, một lợi thế lớn khi drone thường bay ở độ cao thấp và khó bị radar mặt đất phát hiện kịp thời.
Về mặt công nghệ cốt lõi, tên lửa R-77-1 (hay còn gọi là RVV-SD theo xuất khẩu) là phiên bản nâng cấp đáng kể so với R-77 gốc.
Tên lửa R-77-1 có trọng lượng 190 kg, dài 3,71 mét, đường kính 200 mm, nặng hơn 15 kg và dài hơn 11 cm so với biến thể cơ bản.
Điểm nổi bật nằm ở thiết kế khí động học tinh chỉnh: mũi tên lửa được làm mượt mà hơn để giảm lực cản, kết hợp với động cơ tên lửa rắn cải tiến có thời gian đốt dài hơn khoảng một giây và lực đẩy lớn hơn.
Nhờ đó, tầm bắn không đối không tối tăng từ 80 km lên 110 km khi phóng từ máy bay ở độ cao lớn. Đầu đạn mang 22,5 kg chất nổ phân mảnh, đủ sức tiêu diệt mục tiêu kích thước trung bình.
Hệ thống dẫn đường của tên lửa R-77-1 kết hợp dẫn đường quán tính ban đầu với cập nhật dữ liệu giữa đường bay qua datalink, sau đó chuyển sang chế độ homing radar chủ động hoàn toàn.
Seeker radar 9B-1248 (Izdeliye-50-1) được nâng cấp đáng kể về khả năng chống nhiễu điện tử, cho phép tên lửa duy trì khóa mục tiêu ngay cả trong môi trường bị gây nhiễu (jamming) mạnh.
Đặc biệt, tên lửa R-77-1 vẫn giữ bộ cánh lưới (lattice fins) đặc trưng của dòng R-77, một thiết kế độc đáo giúp tên lửa đạt khả năng cơ động cực cao ở góc tấn công lớn, lên đến hàng chục G, rất phù hợp để bám đuổi drone linh hoạt.
Khi phóng từ mặt đất như trên xe Ural, tầm bắn thực tế giảm mạnh xuống khoảng 20-40 km tùy độ cao và điều kiện, nhưng seeker radar chủ động vẫn cho phép tên lửa tự dẫn sau khi rời launcher mà không cần radar mặt đất liên tục chiếu sáng mục tiêu.
ong-11A đầu đạn bom chùm ‘biến mọi mục tiêu thành tro bụi’ trên diện tích 7 hecta
Việc chuyển đổi tên lửa R-77-1 từ vai trò không đối không sang đất đối không mang lại cả ưu và nhược điểm rõ rệt. Ưu điểm lớn nhất là tính “fire-and-forget” thực thụ nhờ radar chủ động, giúp một xe Ural có thể theo dõi và bắn nhiều mục tiêu cùng lúc mà không cần radar mạnh như hệ thống SAM truyền thống.
Xe tải thông dụng làm nền tảng cũng đảm bảo tính cơ động cao trên địa hình Nga, dễ che giấu và di chuyển nhanh để tránh phản công.
Tuy nhiên, hạn chế nằm ở việc tên lửa được thiết kế tối ưu cho môi trường không khí loãng ở độ cao lớn; khi phóng từ mặt đất, lực cản khí quyển cao hơn khiến năng lượng giảm nhanh, tầm bắn thực tế bị thu hẹp và khả năng đánh chặn drone bay thấp có thể kém hơn so với hệ thống chuyên dụng như NASAMS của phương Tây (dùng AIM-120).
Dù vậy, với seeker chống nhiễu tốt và chi phí thấp, đây vẫn là giải pháp tình thế hiệu quả để bảo vệ hậu phương trước làn sóng drone giá rẻ.
Hệ thống Franken-SAM R-77-1 trên Ural thể hiện cách Nga tận dụng kho vũ khí sẵn có để thích ứng nhanh với chiến trường hiện đại, nơi drone đang thay đổi cán cân lực lượng.
Dù chưa phải là bước đột phá công nghệ lớn, nó cho thấy sự linh hoạt trong tư duy thiết kế vũ khí, ưu tiên tính thực tiễn và chi phí thay vì hoàn hảo tuyệt đối.
Trong bối cảnh xung đột kéo dài, những cải tiến như vậy có thể giúp Nga duy trì khả năng phòng không mà không làm kiệt quệ nguồn lực sản xuất.
Huawei vừa hé lộ Pura X Max, mẫu điện thoại gập có tỷ lệ khung hình giống cuốn hộ chiếu, vượt mặt Apple và Samsung để tiên phong ra mắt thiết kế độc đáo này.
Apple và Samsung được cho là đang lên kế hoạch phát triển điện thoại gập với tỷ lệ khung hình rộng và vuông vức, nhưng một công ty khác dường như đã đi trước một bước.
Huawei vừa hé lộ thiết kế của Pura X Max, mẫu điện thoại gập mới sẽ ra mắt tại Trung Quốc vào tuần tới. Kiểu dáng mang hơi hướng cuốn hộ chiếu của thiết bị này có độ tương đồng cao với các rò rỉ ban đầu về chiếc iPhone gập.
Những hình ảnh đầu tiên về điện thoại gập Pura X Max. Ảnh: Huawei
Thông tin chi tiết về Pura X Max hiện chưa được công bố. Thiết bị dự kiến ra mắt chính thức vào ngày 20/4 cùng dòng Pura 90 nhiều màu sắc.
Những hình ảnh ban đầu do Huawei chia sẻ cho thấy máy sẽ có các phiên bản màu xanh lam, trắng, cam và đen, tất cả đều được trang bị hệ thống ba camera sau.
Thiết kế mặt lưng nổi bật với các mảng chia ô có bề mặt hoàn thiện khác nhau, được kế thừa từ mẫu Pura X nguyên bản ra mắt năm ngoái.
Sản phẩm này cũng có thiết kế rộng hơn so với các mẫu điện thoại gập khác trên thị trường. Huawei đã có kinh nghiệm với kiểu dáng này từ trước và không chỉ đơn thuần chạy theo xu hướng.
Mẫu Pura X có kích thước nhỏ hơn so với Pura X Max và từng được tiếp thị là một chiếc điện thoại nắp gập. Thiết bị này yêu cầu người dùng phải xoay toàn bộ điện thoại sang chế độ màn hình dọc khi mở ra.
Trong khi đó, Pura X Max dường như là sự lai tạo giữa kiểu dáng nắp gập cổ điển và kiểu gập cuốn sách, đồng thời gợi nhớ đến các thế hệ điện thoại gập đầu tiên như Pixel Fold của Google hay Find N của Oppo.
Đáng chú ý, các hình ảnh ban đầu của Huawei cho thấy người dùng có thể sử dụng điện thoại khi mở ra ở cả chế độ màn hình dọc và màn hình ngang.
Chỉ mới tuần trước, mô hình đầu tiên được cho là của chiếc iPhone gập đã xuất hiện, với thiết kế mở rộng tương tự. Samsung cũng được đồn đang phát triển một phiên bản rộng hơn cho dòng Galaxy Z Fold.
Tuy nhiên, cả hai thiết bị của Apple và Samsung nếu xuất hiện sẽ phải chờ đến cuối năm nay, đồng nghĩa Huawei đã đi trước một bước.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
USA
Asia
EU
