Giữa lúc bàn cờ địa chính trị thế giới đang xoay chuyển chóng mặt, những cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran đã bước vào giai đoạn mang tính quyết định. Thế nhưng "Trong nhà chưa tỏ, ngoài ngõ đã tường", nội bộ Iran đang chứng kiến một cuộc rạn nứt sâu sắc. Một phe cánh cực đoan nhỏ nhưng đầy quyền lực đang ra sức "đốt đuốc soi đường" cho sự thất bại của các thỏa thuận tiềm năng, vô tình biến những tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về một Iran "rối loạn" trở nên có cơ sở hơn bao giờ hết. Mặt trận Paydari: Những "vệ binh" cực đoan hay "kẻ phá bĩnh" vĩ đại?
Được biết đến với cái tên Jebhe-ye Paydari (Mặt trận Bền vững), nhóm này thường được các nhà quan sát gọi là những kẻ "Siêu Cách mạng". Họ tự coi mình là những người gác đền trung thành nhất cho các giá trị của cuộc cách mạng năm 1979. Đối với họ, cuộc chiến chống lại Hoa Kỳ và Israel không phải là một vấn đề chính trị có thể thương lượng, mà là một cuộc thánh chiến vĩnh cửu.
Chuyên gia Hamidreza Azizi từ Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc tế Đức nhận định rằng nhóm này tin vào một nhà nước Shia thần quyền phải tồn tại cho đến ngày tận thế. Họ mang trong mình một tư tưởng tôn giáo cuồng tín đến mức coi bất kỳ sự thỏa hiệp nào với phương Tây đều là sự phản bội. Sự trỗi dậy của Paydari trong hai tháng qua, đặc biệt là sau khi cựu lãnh đạo tối cao Ali Khamenei qua đời vào cuối tháng 2, đã phơi bày một cuộc tranh giành quyền lực khốc liệt trong kỷ nguyên "hậu Khamenei".
Trong khi Tân Lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei nỗ lực phô diễn sự đoàn kết của toàn dân trước những đe dọa tồn vong từ bên ngoài, thì nhóm Paydari lại không ngừng gieo rắc sự chia rẽ ngay tại nghị trường, trên mặt báo và cả ngoài đường phố.
Khi đàm phán bị coi là "hành vi đầu hàng"
Mặc dù chính quyền Tehran đã cố gắng xoa dịu phe cánh này bằng cách đưa đại diện của họ vào phái đoàn đàm phán tại Pakistan hồi tháng trước, nhưng nỗ lực này dường như đã "Dã tràng xe cát". Thay vì chung sức, nhóm này lại công khai chỉ trích các nhà thương thuyết là "hèn nhát" và không trung thành với những "vạch đỏ" mà lãnh đạo tối cao đã đề ra.
Tờ Raja News, cơ quan ngôn luận của Mặt trận Paydari, thậm chí đã đăng những bài viết đầy cay nghiệt: "Họ (Hoa Kỳ) nhận ra rằng việc giết hại các lãnh đạo và những người thân yêu của chúng ta chẳng tốn kém gì. Họ hiểu rằng ngay cả khi lãnh tụ tối cao hy sinh, vẫn có những nhóm ở đây sẵn sàng bắt tay và mỉm cười với những kẻ giết người".
Những "Siêu Cách mạng" này không chỉ nói suông. Bảy nghị sĩ thuộc nhóm này đã từ chối ký vào tuyên bố ủng hộ đội ngũ đàm phán. Nghị sĩ Mahmoud Nabavian, dù có tên trong phái đoàn tại Islamabad, nhưng ngay sau đó đã tuyên bố việc thảo luận về chương trình hạt nhân là một "sai lầm chiến lược" và đòi cách chức Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi. Đúng là "Một con sâu làm rầu nồi canh", những động thái này đã khiến nỗ lực ngoại giao của Iran trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
"Tâm điểm quyền lực mới" và sự ảo tưởng về chiến thắng tuyệt đối
Sau 8 tuần hứng chịu bom đạn từ Hoa Kỳ và Israel, nhóm Paydari đã tận dụng sự phẫn nộ của một bộ phận giới trẻ "cách mạng" để tạo ra một trung tâm quyền lực mới thông qua các cuộc biểu tình đường phố quy mô lớn tại Tehran. Dưới sự dẫn dắt tinh thần của những giáo sĩ có tư tưởng "tận thế" như Ayatollah Mahdi Mirbaqiri, nhóm này tin rằng Iran chỉ có thể đạt được một thỏa thuận thuận lợi bằng cách đánh bại Washington hoàn toàn trên chiến trường.
Tuy nhiên, tư duy "Được làm vua, thua làm giặc" theo kiểu cực đoan này đang khiến họ ngày càng bị cô lập. Mohammad Ali Shabani, biên tập viên của Amwaj.media, chỉ ra rằng phe cánh này đang bị phản ứng ngược. Những tiếng ồn ào mà họ tạo ra vô tình tiếp tay cho Israel và Mỹ trong việc khắc họa một Iran đang tan rã từ bên trong. Hiện nay, từ các chính trị gia đối thủ đến các nhà bình luận và người dân thường, tất cả dường như đang hợp lực để cô lập "những kẻ cực đoan ngoài rìa" này.
Thực chất, như giới phân tích nhận định, Paydari không hẳn là chống lại một thỏa thuận, mà họ muốn chính mình là người đặt bút ký để độc chiếm quyền lực và tái cấu trúc quốc gia theo ý muốn. Họ tin rằng: "Chờ được mạ thì má đã sưng", nếu cứ tiếp tục chiến đấu, họ có thể buộc Mỹ phải đầu hàng và chấp nhận các điều khoản do họ đưa ra.
Giữa lúc vận mệnh quốc gia đang ngàn cân treo sợi tóc, cuộc chiến giữa lý trí ngoại giao và sự cuồng tín ý thức hệ tại Iran vẫn chưa có hồi kết. Liệu Tehran có thể thống nhất được ý chí để đạt được hòa bình, hay sẽ bị nhấn chìm bởi những mâu thuẫn nội tại? Câu trả lời có lẽ nằm ở việc liệu chính quyền mới có đủ bản lĩnh để dẹp bỏ những "hòn đá tảng" trên con đường đàm phán hay không.
Trong cái lạnh của xứ sở Kim Chi, có một người đàn ông 56 tuổi tên là Sae Joon Park thường tìm đến căn cứ quân sự Camp Humphreys để tìm lại chút dư vị của quá khứ. Ngồi trong một cửa hàng bánh pancake, xung quanh là những người lính mặc quân phục nói tiếng Anh, Park có cảm giác như mình đang ở nhà. Nhưng sự thật nghiệt ngã là nhà của ông – nơi ông đã sống 49 năm cuộc đời – đang cách xa hàng vạn dặm bên kia đại dương.
Park không về Hàn Quốc để "vinh quy bái tổ". Ông là một trong số những cựu binh không có quốc tịch Mỹ đã phải tự trục xuất hoặc bị tống khứ khỏi Hoa Kỳ dưới làn sóng siết chặt nhập cư gắt gao của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Thật đúng là: "Lên voi xuống chó mấy hồi", từ một người hùng chiến trận được vinh danh, nay ông trở thành kẻ không chốn dung thân trên chính mảnh đất mình từng thề hy sinh tính mạng để bảo vệ. Một đời binh nghiệp đổi lấy tấm huân chương đẫm máu
Hành trình của Sae Joon Park bắt đầu từ năm 7 tuổi khi ông một mình từ Hàn Quốc sang Miami để đoàn tụ với mẹ. Những năm tháng tuổi thơ ở Mỹ là chuỗi ngày đầy thử thách với một đứa trẻ châu Á duy nhất trong trường, nơi Park thường xuyên phải dùng nắm đấm để tự vệ. Năm 1989, nghe theo lời khuyên của người bác vốn là một Đại tá thủy quân lục chiến Hàn Quốc, Park lên đường nhập ngũ với khát khao tìm thấy hướng đi cho cuộc đời.
Ông được điều động đến Panama ngay trước thềm chiến dịch "Operation Just Cause" – một trong những chiến dịch đổ bộ lớn nhất của Mỹ kể từ sau chiến tranh Việt Nam. Tại đây, trong một nhiệm vụ đột kích vào dinh thự của một người phụ nữ được cho là "phù thủy" của nhà độc tài Manuel Noriega, Park đã đối mặt với tử thần. Giữa những căn phòng chứa đầy cocaine và các lọ đựng bộ phận cơ thể người, một cuộc đấu súng ác liệt nổ ra.
Park bị trúng hai phát đạn vào cột sống và thắt lưng. Ông gục xuống, hơi thở thoi thóp nhưng vẫn kiên cường giành giật sự sống. Với chiến công và thương tật đó, ông đã được trao tặng huân chương Purple Heart (Trái tim Tím) – phần thưởng dành cho những binh sĩ bị thương hoặc hy sinh trong chiến đấu. Thế nhưng, "Cứu vật vật trả ơn, cứu nhân nhân trả oán", tấm huân chương ấy sau này dường như không đủ sức nặng để giữ ông lại với đất nước Hoa Kỳ. Góc khuất sau chiến tranh: Nỗi đau mang tên PTSD
Rời quân ngũ ở tuổi đôi mươi, Park mang theo những vết sẹo không chỉ trên da thịt mà còn trong tâm hồn. Hội chứng hậu chấn tâm lý (PTSD) bắt đầu bủa vây ông bằng những cơn ác mộng và sự hoảng loạn trước mọi tiếng động lớn. Ở đầu thập niên 90, nhận thức về PTSD còn hạn chế, Park không biết tìm sự trợ giúp ở đâu.
Để xoa dịu nỗi đau, ông tìm đến ma túy – một con đường sai lầm mà nhiều cựu binh Mỹ thường vấp phải. Theo thống kê, cựu binh mắc PTSD có khả năng lạm dụng chất gây nghiện cao gấp ba lần người bình thường. Những sai lầm nối tiếp sai lầm: kết hôn, ly hôn, rồi bị bắt vì tàng trữ ma túy năm 2007. Trong cơn hoảng loạn vì sợ vi phạm lệnh quản chế, ông đã bỏ trốn khỏi New York để về Hawaii với gia đình – một hành động mà theo luật nhập cư Mỹ bị xếp vào tội "tẩu tán bảo lãnh" (bail jumping), một trọng tội nghiêm trọng (aggravated felony).
"Gông xiềng" chờ sẵn tại cuộc hẹn định kỳ
Mặc dù sau đó đã ra đầu thú và thụ án, nhưng hồ sơ của Park đã lọt vào tầm ngắm của cơ quan thực thi di trú. Năm 2010, một thẩm phán đã ra lệnh trục xuất ông. Nhờ tư cách là cựu binh nhận huân chương Purple Heart, Park từng được hoãn thi hành lệnh trục xuất và chung sống hòa bình với cộng đồng suốt 15 năm, làm việc và đóng thuế hợp pháp.
Thế nhưng, dưới chính quyền của Tổng thống Donald Trump, "Gió đã đổi chiều". Trong một buổi trình diện định kỳ vào tháng 6 năm ngoái, các nhân viên thực thi di trú (ICE) đã bất ngờ đe dọa bắt giữ và còng tay Park ngay tại chỗ. Luật sư của ông cho biết, các trường hợp vốn được nương tay trước đây nay trở thành ưu tiên hàng đầu của các chiến dịch truy quét. Để tránh việc bị giam giữ vô thời hạn, Park buộc phải chấp nhận đeo vòng đeo chân điện tử và tự rời khỏi nước Mỹ trong vòng 3 tuần.
Sau 49 năm sống trên đất Mỹ, Park thu dọn cả cuộc đời vào hai chiếc vali và một túi đựng gậy golf, lên chuyến bay một chiều về Seoul – nơi ông không còn ai thân thích, không biết đọc, biết viết tiếng Hàn và chỉ có thể nói những câu giao tiếp bập bẹ.
Cuộc chiến pháp lý và hy vọng mong manh ngày trở về
Vụ việc của Park đã gây chấn động dư luận và được đưa ra chất vấn tại Quốc hội Mỹ. Trong khi Bộ An ninh Nội địa (DHS) kiên quyết bảo vệ quyết định trục xuất dựa trên hồ sơ tiền án của ông, nhiều nghị sĩ và luật sư lại cho rằng việc đối xử với một người hùng chiến tranh như vậy là thiếu công bằng. Họ lập luận rằng quân đội Mỹ không nên "Vắt chanh bỏ vỏ".
Hiện tại, con đường trở về của Park vô cùng mịt mù với "ba ngọn núi" phải vượt qua:
Xin lệnh ân xá từ Thống đốc bang New York cho những tội danh cũ.
Yêu cầu công tố viên giảm nhẹ tội danh để mở lại vụ án di trú.
Trải qua quy trình xin visa vô cùng chậm chạp và phức tạp từ nước ngoài.
Các chuyên gia pháp lý nhận định khả năng thành công là rất thấp và có thể mất nhiều năm trời. Trong khi đó, tại Busan, Park vẫn sống mòn mỏi trong nỗi nhớ con và sự dày vò của những cơn ác mộng chiến tranh. Ông không dám nói thật với người mẹ 86 tuổi đang bị mất trí nhớ của mình rằng ông đã bị trục xuất. Mỗi khi bà hỏi tại sao ông lại ở Hàn Quốc, ông chỉ biết im lặng. Có lẽ với Park lúc này, "Nhà không phải là nơi ta sinh ra, mà là nơi ta sẵn sàng nằm xuống", nhưng nơi ông muốn nằm xuống lại đang khép chặt cánh cửa với ông.
"Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm", trên vùng biển Caribe những ngày này, sự xuất hiện dồn dập của những "chú chuồn chuồn sắt" khổng lồ từ phương Bắc lại không báo hiệu một cơn mưa bóng mây, mà là điềm báo cho một cơn bão chính trị đầy sấm sét. Theo các dữ liệu hàng không dân dụng từ FlightRadar24, một làn sóng máy bay trinh sát của quân đội Mỹ đang bủa vây bờ biển Cuba với mật độ dày đặc chưa từng có.
Kể từ ngày 4 tháng 2 năm 2026, Hải quân và Không quân Hoa Kỳ đã thực hiện ít nhất 25 chuyến bay tình báo bằng cả máy bay có người lái và máy bay không người lái (UAV). Đáng chú ý, các "vị khách không mời" này thường xuyên lượn lờ sát hai thành phố lớn nhất của đảo quốc này là Havana và Santiago de Cuba. Có những thời điểm, các phi cơ này áp sát đường bờ biển chỉ trong khoảng cách 40 dặm (khoảng 64km), một khoảng cách đủ gần để các thiết bị cảm biến tối tân soi thấu mọi biến động sâu trong nội địa.
Trong đội hình trinh sát này, người ta nhận diện được sự góp mặt của "thợ săn ngầm" P-8A Poseidon chuyên tuần tra hàng hải, RC-135V Rivet Joint – một chuyên gia thu thập tình báo tín hiệu, và cả những "bóng ma" cao không MQ-4C Triton. Điều đáng nói là trước tháng 2, sự hiện diện công khai của các dòng máy bay này tại đây là cực kỳ hiếm hoi. Sự xuất hiện đột ngột và dồn dập này chẳng khác nào "Không có lửa làm sao có khói", khiến dư luận quốc tế không khỏi đặt dấu hỏi về một kịch bản quân sự đang được âm thầm dàn dựng.
Kịch bản cũ, sân khấu mới: Từ Venezuela đến Iran và giờ là Cuba
Người xưa nói: "Ôn cố tri tân" (Xem lại việc cũ để biết việc mới). Nhìn vào lịch sử các chiến dịch quân sự của Mỹ dưới thời chính quyền Trump, người ta thấy một mô típ quen thuộc đến rùng mình. Việc tăng cường các chuyến bay trinh sát công khai thường là khúc dạo đầu cho những hành động cứng rắn hơn.
Hãy nhìn lại trường hợp của Venezuela: Sau những tuyên bố đanh thép của ông Trump vào tháng 9 năm trước về việc tấn công tàu chở ma túy liên quan đến chính quyền Nicolas Maduro, các chuyến bay trinh sát bắt đầu xuất hiện dày đặc quanh bờ biển nước này. Chỉ một thời gian ngắn sau đó, lực lượng đặc biệt Mỹ đã bắt giữ ông Maduro ngay tại Caracas. Kịch bản tương tự cũng xảy ra tại Iran, nơi dàn máy bay P-8A, RC-135V và MQ-4C Triton – đúng những cái tên đang xuất hiện tại Cuba – đã quần thảo bờ biển phía Nam Iran trước khi các cuộc không kích chung giữa Mỹ và Israel nổ ra.
Giờ đây, "chiếc gương" lịch sử ấy đang chiếu rọi vào đảo quốc Cuba. Trước khi các chuyến bay tăng vọt, Tổng thống Trump đã có những phát ngôn "nảy lửa" trên mạng xã hội Truth Social, bóng gió về việc sẽ đến thăm một "Havana tự do" trước khi rời nhiệm sở. Ngay sau đó là lệnh phong tỏa dầu mỏ và các biện pháp trừng phạt mở rộng với lý do Cuba là "mối đe dọa an ninh quốc gia". Mặc dù phía Cuba đã thẳng thừng bác bỏ và khẳng định luôn mở cửa đối thoại, đồng thời cảnh báo về một cuộc chiến tranh du kích kéo dài nếu bị tấn công, nhưng "Cây muốn lặng mà gió chẳng dừng", sự hiện diện của quân đội Mỹ cho thấy Washington dường như đã chọn một con đường khác.
Lời cảnh báo công khai hay trò chơi tâm lý chiến?
Có một điểm cực kỳ lạ lùng trong các đợt trinh sát này: Tất cả các chuyến bay đều có thể theo dõi được qua các hệ thống dân sự như Flightradar24 hay ADS-B Exchange. Trong khi thực tế, quân đội Mỹ thừa khả năng tắt các thiết bị định vị để "tàng hình" trên bản đồ dân dụng. Điều này làm dấy lên nghi vấn: Phải chăng Mỹ đang cố tình để lộ dấu vết?
Đây có thể là một đòn tâm lý chiến trực diện. Việc phơi bày các chuyến bay trinh sát như muốn gửi một thông điệp không lời nhưng đầy sức nặng đến chính quyền Cuba: "Mọi động thái của các ông đều nằm trong lòng bàn tay chúng tôi". Với các quan chức Havana, đây chắc chắn là một sự khiêu khích gây bất an tột độ.
Trong khi Lầu Năm Góc chọn cách im lặng đầy ẩn ý, thì những dữ liệu hàng không lại đang "nói" rất nhiều. So với các điểm nóng khác như Ukraine, Bán đảo Triều Tiên hay biên giới Nga – nơi các chuyến bay trinh sát hoạt động ổn định suốt nhiều tháng – thì sự gia tăng đột ngột tại Cuba là một sự chuyển hướng chiến lược đáng kinh ngạc.
"Tránh voi chẳng xấu mặt nào", Cuba vẫn bày tỏ thiện chí đàm phán, nhưng với những chiếc P-8A và RC-135V đang lượn lờ ngoài khơi, bầu trời Caribe vốn xanh trong giờ đây đang nặng trĩu những toan tính đại chiến lược. Liệu đây chỉ là những động thái phô trương sức mạnh, hay thực sự là màn dạo đầu của một biến động lớn lao sắp tới? Chỉ có thời gian mới trả lời được, nhưng rõ ràng, những "con mắt diều hâu" từ phương Bắc vẫn đang nhìn chằm chằm không chớp mắt vào "hòn đảo tự do".
Giữa lòng Tehran hoa lệ nhưng đầy rẫy những biến động, có một thứ vốn dĩ là hơi thở của thời đại, nay lại trở thành một thứ xa xỉ phẩm mà không phải ai cũng có quyền chạm tới: Internet. Đã hơn hai tháng trôi qua, người dân Iran đang phải sống trong đợt "mất mạng" dài nhất trong lịch sử, một khoảng lặng mênh mông và nghẹt thở trên không gian số.
Khi "thế giới ảo" trở thành nỗi đau thực tại
Kể từ ngày 8 tháng 1 năm 2026, khi những làn sóng phản đối bùng phát, chính quyền Iran đã thực thi một chính sách "bế quan tỏa cảng" trên không gian mạng. Đối với hàng triệu người coi Internet là công cụ mưu sinh, đây không khác gì một bản án kinh tế.
Hãy nghe lời tâm sự nhói lòng của Faraz, một cư dân 38 tuổi tại Tehran: “Hãy tưởng tượng bạn đang phải vật lộn với thất nghiệp và lạm phát phi mã, rồi bằng cách nào đó bạn chắt bóp được khoảng 500.000 đến 1 triệu toman (khoảng 13 USD) – một số tiền không hề nhỏ so với mức lương trung bình chỉ từ 240 đến 420 USD. Bạn dùng nó chỉ để mua vài gigabyte VPN, hy vọng được lướt X, đọc tin tức và để thấy mình còn một tiếng nói. Nhưng khi vừa mở được ứng dụng, bạn lại thấy những kẻ khác đang lướt mạng vèo vèo, hành xử như thể mọi thứ vẫn bình thường. Cảm giác đó thực sự như một cú đấm vào lồng ngực.”
Thật đúng là "Kẻ ăn không hết, người lần không ra". Trong khi đại đa số người dân phải chật vật với thị trường đen để mua VPN với giá cắt cổ, thì một tầng lớp ưu tú lại được hưởng đặc quyền mang tên "Internet Pro".
Internet Pro: Đặc quyền "nhà giàu" và bàn tay của IRGC
Chương trình "Internet Pro" được tung ra vào tháng 2 năm nay thông qua Công ty Truyền thông Di động Iran (MCI) – một thực thể có mối liên hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Được quảng cáo là giải pháp ổn định cho các doanh nghiệp, học giả và giới khoa học, nhưng thực chất, nó đã tạo ra một sự phân cấp xã hội sâu sắc.
Để có được tấm "thẻ thông hành" này, người dùng phải trải qua quá trình xác minh nghiêm ngặt. Thay vì dùng VPN để lách luật, họ được cấp các "SIM trắng" (white SIM cards) – những chiếc SIM được nằm trong danh sách ưu tiên, bỏ qua mọi rào cản lọc web của quốc gia.
Mức giá để chạm tay vào "đặc quyền" này cũng khiến người nghèo phải ngả mũ: 2 triệu toman cho gói 50GB/năm, cộng thêm phí kích hoạt 2,8 triệu toman. Tổng chi phí ban đầu gần bằng 1/4 mức lương tháng của một công nhân bình thường. Tờ Khabar Online đã cay đắng nhận xét rằng: Iran đang bị chia cắt thành hai tầng lớp: "Giới tinh hoa kỹ thuật số" và "Thần dân kỹ thuật số".
Những rạn nứt trong lòng bộ máy quyền lực
Chính sách "Internet đa tầng" này không chỉ gây phẫn nộ trong dân chúng mà còn làm lộ rõ những vết rạn nứt ngay trong lòng chính phủ Iran. Một bên là những người theo đường lối cứng rắn ủng hộ kiểm soát tuyệt đối, một bên là các quan chức cải cách lo ngại về sự bất công xã hội.
Tổng thống Masoud Pezeshkian và Bộ trưởng Truyền thông Sattar Hashemi đã công khai phản đối hệ thống này, khẳng định truy cập Internet chất lượng cao là quyền của mọi công dân. Tuy nhiên, dường như "Thấp cổ bé họng", những nỗ lực của họ vẫn chưa thể ngăn cản được sự bành trướng của Internet Pro, vốn được hậu thuẫn bởi những nhân vật quyền lực đang chịu lệnh trừng phạt của phương Tây như Mohammad Amin Aghamiri.
Trong khi chính quyền rêu rao về sự đoàn kết giữa chính phủ và nhân dân để chống lại "cuộc chiến áp đặt" từ bên ngoài, thì thực tế lại cho thấy một sự chia rẽ nội bộ sâu sắc. Người ta nói "Cháy nhà mới mặt chuột", và cơn khủng hoảng Internet này chính là ngọn lửa đang soi rọi những góc khuất của sự trục lợi và bất công.
Cái giá nghìn tỷ và tương lai mịt mờ
Theo báo cáo từ các tổ chức nhân quyền (HRA), việc ngắt kết nối Internet đã khiến nền kinh tế Iran thiệt hại khoảng 1,8 tỷ USD chỉ trong hai tháng qua. Các doanh nghiệp ảo, vốn là nồi cơm của hàng vạn gia đình, đang đứng bên bờ vực phá sản.
Một số người liều lĩnh hơn đã tìm đến Starlink – dịch vụ Internet vệ tinh của Elon Musk được nhập lậu vào nước này. Nhưng đó là một canh bạc sinh tử. "Đi đêm lắm có ngày gặp ma", việc sở hữu thiết bị này có thể dẫn đến cáo buộc đe dọa an ninh quốc gia và án tù nghiêm khắc.
Sự bất bình đẳng này thậm chí đã khiến Hiệp hội Tâm thần học Iran phải lên tiếng cảnh báo về những áp lực tâm lý cực độ và sự suy giảm niềm tin công chúng. Các tổ chức công đoàn như nghiệp đoàn y tá cũng từ chối sử dụng Internet Pro để thể hiện sự đoàn kết với những người lao động nghèo.
Kết thúc một ngày dài mệt mỏi, khi ánh đèn thành phố Tehran le lói, hàng triệu người vẫn đang kiên nhẫn nhìn vào màn hình điện thoại xoay tròn, chờ đợi một phép màu kết nối. Internet tại Iran giờ đây không chỉ là công nghệ, nó là hiện thân của cuộc đấu tranh giành quyền bình đẳng. Khi nào bức tường lửa kia mới sụp đổ? Câu trả lời vẫn còn nằm lại phía sau những tấm "SIM trắng" đầy quyền năng và những tiếng thở dài trong bóng tối của người dân lao động.
Thị trưởng một thị trấn tại Mỹ sa thải toàn bộ sở cảnh sát, sau khi các sĩ quan khiếu nại về hành động của vợ ông.
Ron Shinnick, người đứng đầu thị trấn Cohutta, phía tây bắc bang Georgia, Mỹ, hồi đầu tuần đóng cửa Sở Cảnh sát Cohutta và sa thải toàn bộ 10 sĩ quan tại đây, kênh tin tức Mỹ WDEF ngày 9/5 đưa tin. Điều này khiến thị trấn với gần 1.000 dân không có lực lượng cảnh sát đảm bảo trị an.
Sáng 6/5, một thông báo được dán trên cửa của sở cảnh sát với nội dung: "Sở đã bị giải thể, toàn bộ nhân sự bị sa thải". Chưa rõ liệu các sĩ quan có được thông báo trước về quyết định này hay không.
Thị trưởng Ron Shinnick tại tòa thị chính của thị trấn Cohutta hôm 30/4. Ảnh: AP
Việc toàn bộ lực lượng thực thi pháp luật của thị trấn bị sa thải đã làm dấy lên những câu hỏi về năng lực lãnh đạo của Thị trưởng, nghi vấn về hành vi trả đũa và nguy cơ mất an toàn tại thị trấn Cohutta.
Quyết định được Thị trưởng Shinnick đưa ra sau khi các sĩ quan Sở Cảnh sát Cohutta bị cho là đã có những "bình luận không phù hợp" trên Facebook về vợ ông, bà Pat Shinnick.
Pat Shinnick từng giữ chức thư ký chính quyền thị trấn Cohutta, nhưng bị sa thải với cáo buộc tạo ra "môi trường làm việc thù địch". Tháng trước, các sĩ quan Sở Cảnh sát Cohutta nộp đơn khiếu nại, cáo buộc bà Pat Shinnick vẫn tiếp tục làm việc dù đã bị cách chức và tiếp tục có quyền truy cập vào thông tin cá nhân của cư dân trong thị trấn.
Sau những khiếu nại, Thị trưởng Shinnick, cảnh sát trưởng Greg Fowler và luật sư thị trấn Brian Rayburn cho biết trong một cuộc họp báo rằng mọi việc đã được giải quyết thông qua "đối thoại cởi mở và hòa giải trên tinh thần thiện chí".
Nhưng một tuần sau, toàn bộ Sở Cảnh sát Cohutta bị giải tán.
"Tất cả chuyện này đều bắt nguồn từ thù hằn cá nhân của Thị trưởng. Tôi hoàn toàn tin là như vậy", cựu trung sĩ cảnh sát Jeremy May nói với truyền thông. "Chúng tôi đã đấu tranh vì sự minh bạch và kết quả là tất cả mọi người đều mất việc".
Trong thời gian thị trấn hoạt động mà không có sở cảnh sát, văn phòng cảnh sát trưởng hạt Whitfield cho biết họ sẽ tiếp quản nhiệm vụ thực thi pháp luật.
Hội đồng thị trấn Cohutta ngày 8/5 đã tổ chức phiên họp khẩn để thảo luận về vấn đề. Họ sau đó bỏ phiếu và thông qua quyết định tái lập Sở Cảnh sát và tuyển lại các sĩ quan, đồng thời phê chuẩn nghị quyết cấm Thị trưởng sa thải họ trong vòng 30 ngày tới.
Một số người kêu gọi Thị trưởng Shinnick từ chức, nhưng Hội đồng thị trấn Cohutta cho biết họ chưa xem xét tới vấn đề này.
Phó Tổng thống JD Vance trong chuyến thăm đầu tiên tới bang Iowa kể từ khi nhậm chức đã quảng bá các chính sách thuế và thuế quan của chính quyền, đồng thời khẳng định Đảng Cộng hòa đang đứng về phía tầng lớp lao động.
Phó Tổng thống JD Vance cùng con trai Vivek bỏ phiếu tại một điểm bầu cử ở Cincinnati (Ohio) ngày 5/5/2026, trước khi tiếp tục chuyến công tác tới Oklahoma và Iowa.
(Ảnh: AP)
Ông vận động tại bang này – nơi chỉ chưa đầy hai năm nữa, cử tri Cộng hòa sẽ bỏ những lá phiếu đầu tiên để chọn ứng viên tổng thống của đảng cho cuộc bầu cử 2028.
Đứng trước hàng trăm người ủng hộ tại một nhà máy sản xuất thép, Vance nhiều lần so sánh giữa Dân biểu Cộng hòa bang Iowa Zach Nunn và đối thủ Dân chủ của ông. Vance nói rằng Nunn cùng chính quyền Trump đang “chiến đấu vì các bạn thay vì chống lại các bạn”, đồng thời công kích đảng Dân chủ về vấn đề nhập cư và gian lận.
Ông nhấn mạnh:
“Đây không phải là một cuộc bầu cử bình thường. Đây không phải là môi trường chính trị bình thường.”
Vance được xem là một trong những ứng viên tiềm năng mạnh nhất của Đảng Cộng hòa cho cuộc đua tổng thống năm 2028.
Cuộc đua tại Iowa và bước “thử lửa” quan trọng
Dân biểu Zach Nunn đang đối mặt với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 khá cạnh tranh. Vance dành nhiều lời khen cho Nunn, gọi ông là người “làm điều đúng đắn ngay cả khi không có máy quay”.
Iowa là bang đặc biệt quan trọng vì cuộc họp kín (caucus) của bang này thường mở màn cho mùa bầu cử tổng thống, nên chuyến đi giúp Vance “thử phản ứng” của cử tri Cộng hòa nơi đây.
Chuyến thăm diễn ra chỉ vài ngày sau khi Thượng nghị sĩ bang Texas Ted Cruz – cũng được coi là ứng viên tiềm năng 2028 – phát biểu trước cộng đồng Tin Lành có ảnh hưởng lớn tại Iowa.
Một chuyên gia chính trị tại Des Moines nhận định rằng năm 2028 vẫn còn rất xa, nhưng những cử tri nghe Vance phát biểu hôm nay chắc chắn đang “đánh giá xem ông có phù hợp cho Nhà Trắng hay không”.
Giá xăng và phân bón tăng cao gây áp lực
Chuyến thăm của Vance diễn ra trong bối cảnh người dân Iowa chịu ảnh hưởng từ giá xăng tăng cao do cuộc chiến tại Iran. Nông dân trong bang cũng đang chịu áp lực vì giá phân bón tăng và tác động từ các chính sách thuế quan.
Vance thừa nhận giá phân bón tăng là một “trục trặc nhỏ”, nhưng khẳng định chính quyền đang xử lý vấn đề.
Khoảnh khắc xúc động về gia đình quân nhân
Trước bài phát biểu công khai, Vance gặp gỡ các gia đình có người thân hy sinh trong quân đội Mỹ. Ông xúc động khi nói về con trai 6 tuổi của mình, Vivek, rằng nếu một ngày con muốn nhập ngũ, ông sẽ “rất tự hào nhưng cũng rất lo sợ”.
Ông nhấn mạnh rằng sự hy sinh của các quân nhân đòi hỏi chính trị và chính phủ phải xứng đáng với họ.
Hoạt động tại Ohio và Oklahoma
Trước khi tới Iowa, Vance dừng ở Cincinnati (Ohio) để bỏ phiếu trong cuộc bầu cử sơ bộ của bang. Con trai ông cũng tham gia bỏ “phiếu trẻ em” và chọn… “thỏ Phục sinh thay vì bà tiên răng” – một chi tiết khiến không khí trở nên nhẹ nhàng hơn.
Sau đó, ông tiếp tục tới Oklahoma City để gây quỹ với vai trò Chủ tịch tài chính của Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa.
Cuộc đua 2028 còn rất sớm
Một nhà hoạt động lâu năm của Đảng Cộng hòa tại Iowa cho biết phong trào “Make America Great Again” của ông Trump vẫn còn rất mạnh tại bang này, điều này có lợi cho Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio – những người được xem là ứng viên tiềm năng.
Tuy nhiên, các chiến lược gia cho rằng hiện vẫn còn quá sớm. Phía Cộng hòa có xu hướng chờ tín hiệu từ ông Trump trước khi chính thức bước vào cuộc đua.
Phía Dân chủ, nhiều nhân vật tiềm năng cũng đã bắt đầu thăm các bang quan trọng sớm, cho thấy không khí vận động đang dần nóng lên.
Chuyến đi Iowa của Phó Tổng thống JD Vance được xem như bước chuẩn bị sớm cho cuộc bầu cử tổng thống 2028. Dù chưa tuyên bố tranh cử, ông đang tích cực xây dựng hình ảnh với cử tri Cộng hòa – đặc biệt tại những bang có vai trò quyết định như Iowa.
Giá tiêu dùng tại Mỹ vẫn khó có khả năng giảm trong bối cảnh cuộc chiến với Iran tiếp diễn và chính quyền Tổng thống Trump đang tìm kiếm những cách khác để áp thuế.
Tòa án Thương mại Quốc tế (CIT) vừa giáng thêm đòn mới vào chương trình nghị sự thương mại của Tổng thống Mỹ Donald Trump khi ra phán quyết chống lại mức thuế 10% mà ông áp đặt nhằm thay thế các mức thuế trước đó bị Tòa án Tối cao bác bỏ.
Tuy nhiên, theo tờ USA TODAY, giá tiêu dùng vẫn khó có khả năng giảm trong bối cảnh cuộc chiến với Iran tiếp diễn và chính quyền ông Trump đang tìm kiếm những cách khác để áp thuế.
Ngày 7/5, Tòa án Thương mại Quốc tế ra phán quyết với tỷ lệ 2-1 rằng quyết định hồi tháng 2 của ông Trump sử dụng Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp mức thuế 10% là trái luật.
Mặc dù hai thẩm phán thuộc phe đa số đã cấm chính quyền thu các khoản thuế này từ bang Washington và hai công ty cũng khởi kiện chính sách trên, các mức thuế vẫn sẽ tiếp tục được áp dụng đối với phần lớn nhà nhập khẩu cho tới khi quá trình kháng cáo kết thúc.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer ngày 8/5 xác nhận chính quyền có kế hoạch kháng cáo phán quyết và tin tưởng vào cơ hội chiến thắng. Ông nói trên chương trình “Mornings with Maria” của Fox Business Network rằng Tổng thống Trump tập trung vào việc áp thuế để bảo vệ nền kinh tế của Mỹ. “Chúng tôi rõ ràng sẽ tuân thủ pháp luật và làm theo những gì tòa án yêu cầu, nhưng chính sách của ông ấy sẽ không thay đổi”, ông nêu rõ
Giáo sư kinh tế Brian Bethune thuộc Đại học Boston cho rằng khả năng kháng cáo thành công là rất thấp. Theo ông, chính quyền đã thử điều đó với các mức thuế trước đây được áp dụng theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Điều đó không hiệu quả. Trong trường hợp này, đó là một nỗ lực mong manh vì các điều kiện để áp dụng Mục 122 hoàn toàn không phù hợp.
Dù vậy, chính quyền vẫn còn một số con đường khác để áp thuế-vốn là nền tảng trong chính sách kinh tế của ông Trump. Một hướng đi là sử dụng Mục 301 của cùng đạo luật năm 1974, quy định phải tiến hành điều tra nhưng cho phép chính quyền áp thuế để đáp trả các hành động của chính phủ nước ngoài gây cản trở hoặc hạn chế thương mại Mỹ. Ông Greer trước đó đã công bố các cuộc điều tra theo Mục 301 đối với một số quốc gia và Liên minh châu Âu.
Khi quá trình kháng cáo và điều tra kết thúc, hiện vẫn chưa rõ mức thuế thực tế sẽ thấp hơn, cao hơn hay tương đương với mức ghi nhận năm ngoái sau khi ông Trump áp thuế đối với gần như mọi đối tác thương mại của Mỹ theo Đạo luật IEEPA. Hồi tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ đã phán quyết các mức thuế đó là bất hợp pháp.
Ông Drew DeLong, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu doanh nghiệp của Kearney Foresight - một viện nghiên cứu nội bộ thuộc công ty tư vấn quản lý toàn cầu Kearney, nhận xét rằng nếu các cuộc điều tra theo Mục 301 diễn ra đúng như kế hoạch của chính quyền, mức thuế thực tế vào cuối năm nay sẽ gần bằng hoặc thậm chí cao hơn mức cuối năm 2025.
Sau phán quyết bác bỏ các mức thuế trước đó, các khoản hoàn thuế theo lệnh của tòa dành cho các nhà nhập khẩu đã nộp thuế theo IEEPA sẽ bắt đầu được thực hiện trong tháng này. Tuy nhiên, điều đó không đảm bảo giá cả sẽ giảm chỉ vì các nhà nhập khẩu được hoàn tiền.
Ông Matthew Seligman, luật sư kiêm nhà sáng lập Grayhawk Law, cho rằng “thời gian sẽ trả lời, nhưng tôi nghĩ các doanh nghiệp đang thận trọng trước bối cảnh thuế quan thay đổi liên tục và vì thế họ sẽ hành động dè dặt.”
Theo ông John Groton, phụ trách lĩnh vực năng lượng, vật liệu và tiện ích tại Thrivent, dù thuế quan “không nghi ngờ gì” đã đẩy lạm phát lên cao hơn mức đáng lẽ có thể xảy ra, nhưng đây không phải yếu tố duy nhất khiến giá cả leo thang.
Các cú sốc dầu mỏ bắt nguồn từ cuộc chiến với Iran đã khiến người lái xe Mỹ phải chịu thêm chi phí nhiên liệu, nhưng ông Groton cho rằng gián đoạn chuỗi cung ứng đối với phân bón, kim loại và vận tải hàng hóa có nguy cơ khiến thực phẩm, nhà ở và nhiều hàng hóa tiêu dùng khác trở nên đắt đỏ hơn nếu xung đột kéo dài.
Theo ông, xăng dầu thu hút rất nhiều sự chú ý. Việc tăng giá xảy ra ngay lập tức và rất dễ nhận thấy. Hầu hết các lĩnh vực khác cần thời gian để tác động lan rộng.
Trong khi đó, kết quả sơ bộ ngày 8/5 từ Khảo sát Người tiêu dùng của Đại học Michigan cho thấy chỉ số niềm tin tiêu dùng đã giảm xuống còn 48,2 -mức thấp kỷ lục mới.
Bà Joanne Hsu, Giám đốc Khảo sát Người tiêu dùng, cho biết khoảng 1/3 người tiêu dùng tự nhắc đến giá xăng và khoảng 30% nhắc tới thuế quan. Tổng hợp lại, người tiêu dùng tiếp tục cảm thấy bị áp lực bởi chi phí, dẫn đầu là giá nhiên liệu tăng vọt.
Các nhà phân tích dự báo lạm phát đã tăng trở lại trong tháng 4. Báo cáo Chỉ số Giá tiêu dùng của Bộ Lao động Mỹ, dự kiến công bố ngày 12/5, sẽ cho biết liệu những dự đoán đó có chính xác hay không./.
ưại hiện trường, các nạn nhân bị nhiều vết thương khác nhau, với nhiều cấp độ. Tổng cộng 11 bệnh nhân đã được chuyển đến bệnh viện địa phương để điều trị thêm.
Ít nhất 11 người bị thương trong một vụ nổ xảy ra gần bờ biển Miami Beach, bang Florida, Mỹ.
Theo Sở Cứu hỏa Miami-Dade, các đội cứu hộ khẩn cấp đã nhận được báo cáo về một vụ nổ có thể đã xảy ra vào lúc 12h45 giờ địa phương (tức 23h45 cùng ngày giờ Việt Nam) trên một du thuyền gần Haulover Sandbar, một địa điểm du lịch nổi tiếng.
Lực lượng ứng phó bao gồm Ủy ban Bảo tồn Cá và Động vật hoang dã Florida cũng như Lực lượng Bảo vệ bờ biển Mỹ.
Tại hiện trường, các nạn nhân bị nhiều vết thương khác nhau, với nhiều cấp độ. Tổng cộng 11 bệnh nhân đã được chuyển đến bệnh viện địa phương để điều trị thêm.
Nhà chức trách vẫn chưa công bố nguyên nhân chính thức gây ra vụ việc hay xác nhận về vụ nổ trên du thuyền.
Theo truyền thông địa phương, vụ nổ xảy trên một du thuyền neo đậu gần Trung tâm Hàng hải Haulover.
Tờ Miami Herald xác định du thuyền là Press Cruiser 400 Express, một con tàu du lịch cabin dài hơn 12 mét đến từ Sherman, Texas. Một số nhân chứng cho rằng nguyên nhân vụ nổ có thể là do rò rỉ khí gas./.
Suốt nhiều thập kỷ, những người mẹ thành đạt tại Mỹ luôn chịu áp lực phải nuôi dạy con xuất sắc nhưng giờ đây, họ không còn muốn gồng mình nữa.
Có những đêm khi Sophie Jaffe đã đi ngủ, điện thoại của cô vẫn báo tin nhắn video từ cậu con trai 13 tuổi, quay cảnh cậu nhào lộn trên tường bê tông hay đứng trên vai bạn bè. Cô thường không biết chính xác con đang ở đâu giữa thành phố Los Angeles và cũng không rõ tung tích của cậu con trai khác đang ở tuổi 15. Chỉ cần về nhà đúng giờ quy định và ngoan ngoãn trong tuần, những đứa trẻ đang tuổi dậy thì này hoàn toàn được tự sắp xếp thời khóa biểu cá nhân.
Sophie Jaffe bên con gái Noa tại Malibu, California. Ảnh: WSJ
Jaffe, chuyên gia tư vấn tâm lý 42 tuổi sống tại phía nam thành phố Culver, bang California, sở hữu tài khoản Instagram với 196.000 người theo dõi nhờ những bài đăng phá vỡ các quy tắc nuôi dạy con thông thường. Cô nói rằng mình rất thích dành thời gian bên ba con, đứa nhỏ nhất mới 7 tuổi. Tuy nhiên, khi hai con lớn bước vào độ tuổi vị thành niên, cô tin chúng cần được tự do hơn và bản thân cô cũng vậy.
"Tôi hiểu rõ điều gì sẽ xảy ra với những đứa trẻ bị kiểm soát quá mức", Jaffe cho hay. Cô không thờ ơ trước những rủi ro khi để các con trai tự lái xe đạp điện đi khắp thành phố, cũng không phải cô không lo lắng khi thấy con chơi parkour với dây đu tự chế. "Nhưng tôi thà để các con ra ngoài tạo nên những kỷ niệm đẹp, còn hơn là ngồi lì một chỗ dán mắt vào trò chơi điện tử", cô nói.
Quan điểm tự do của Jaffe thể hiện ở việc sẵn sàng cho phép các con bỏ lớp ngoại khóa nếu chúng không còn hứng thú và chấp nhận kết quả học tập không toàn điểm A. Dù bản thân Jaffe là người rất thành đạt khi điều hành nhiều doanh nghiệp và kết hôn với một tiến sĩ, cô không áp lực chuyện con phải vào đại học danh tiếng hay mai sau làm nghề gì. Cô đang chủ động buông bỏ những kỳ vọng thường thấy của tầng lớp trung lưu và tập trung vào mục tiêu lớn hơn: Nuôi dạy những đứa trẻ biết khám phá đam mê, tự tin và không lớn lên với lòng oán giận cha mẹ mình.
Jaffe là đại diện của những "bà mẹ Beta" đang nổi lên tại Mỹ.
Làn sóng trỗi dậy của 'bà mẹ Beta'
Sau nhiều thập kỷ mà tư tưởng chung của các bậc phụ huynh thành đạt là phải giám sát con sát sao để biến chúng thành những người hoàn hảo, một thế hệ những bà mẹ mới đang đồng loạt lên tiếng "vậy là quá đủ". Họ giờ đây dành thời gian cho những buổi tối đi chơi riêng, từ chối việc phải tất bật đưa đón con đến đủ mọi lớp học ngoại khóa.
Phụ nữ vốn luôn là người gánh vác phần lớn công việc nhà và trách nhiệm nuôi dạy con cái. Nhưng theo các nhà kinh tế học, chỉ từ những năm 1990, các bà mẹ mới phải bắt đầu kiêm thêm vai trò "quản lý dự án" cho tương lai của con mình. Khi khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn và nền kinh tế tri thức lên ngôi, các bậc cha mẹ luôn lo sợ con cái sẽ tụt hậu nếu không có lợi thế cạnh tranh.
Tại một số cộng đồng, chuẩn mực nuôi con giỏi chuyển thành việc chạy đua vào các trường danh giá, kiểm soát gắt gao thời gian dùng điện thoại hay thậm chí hoàn thành hộ con các dự án ngoại khóa để làm đẹp hồ sơ vào đại học. Xu hướng này được thể hiện rõ nét qua cuốn sách gây tranh cãi xuất bản năm 2011 của Amy Chua mang tên Khúc chiến ca của mẹ hổ, dù nhiều bà mẹ khi đó chỉ đọc để tự trấn an rằng mình vẫn chưa đến mức khắc nghiệt như vậy.
Vào năm 1975, phụ nữ ở Mỹ dành trung bình 14 phút mỗi tuần để giúp con làm bài tập về nhà. Đến năm 2018, con số đã tăng gần gấp 5 lần, lên đến 1 giờ 9 phút. Việc chơi cùng con tăng từ 36 phút lên gần 3 giờ. Thời gian nam giới dành cho con cái cũng tăng lên, như việc giúp con làm bài tập đã tăng từ 20 phút lên 50 phút. Trong khi đó, tỷ lệ sinh đã xuống mức thấp kỷ lục vào năm ngoái, giảm 20% so với năm 1975.
Nhà kinh tế học Corinne Low từ Đại học Pennsylvania cho biết bà đã tận mắt chứng kiến cuộc "chạy đua vũ trang" tại Đại học Pennsylvania, nơi những học sinh mới 17 tuổi đã nộp hồ sơ xét tuyển với bản lý lịch dày đặc thành tích. "Những gì thể hiện trên bảng thành tích của các con phần nhiều là thành quả từ mồ hôi công sức của các bậc cha mẹ", bà nói.
Hiện tượng "bà mẹ Beta" là hệ quả của những thực tế mới: xã hội đang thảo luận thẳng thắn hơn về sức khỏe tâm thần của người mẹ và sự dịch chuyển của bối cảnh kinh tế.
Việc đầu tư cho một tuổi thơ được lập trình sẵn để vào làm văn phòng không còn là lựa chọn phù hợp nhất nữa khi thị trường lao động đình trệ và AI đang đe dọa vị thế của tầng lớp tri thức. Các bà mẹ bắt đầu cảm thấy kiệt sức, họ hoang mang không biết những nỗ lực quên mình bấy lâu nay mang lại điều gì và đang khao khát một lối thoát.
"Đây là phản ứng trước một xu hướng cũ đã chạm đến giới hạn. Các bậc cha mẹ đang dần nhận ra rằng tấm bằng Harvard có lẽ không còn là tấm vé bảo chứng cho thành công nữa", Emily Oster, nhà kinh tế học tại Đại học Brown chuyên nghiên cứu về nuôi dạy con cái, nhận định.
Danielle Steele, 34 tuổi, sống tại Fayetteville, bang Georgia và đang nuôi con gái 4 tuổi, lại có cách nhìn nhận khác.
"Mẹ tôi từng được dạy rằng một khi đã làm mẹ thì coi như xong, cuộc sống riêng thế là chấm dứt", cô nói. "Thế hệ tôi không muốn sống như vậy nữa".
Buông bỏ
Jessica Tyson bước vào hành trình làm mẹ với tâm thế giống hệt cách cô từng vượt qua chương trình đại học với hai bằng chính, hai bằng phụ, hay lịch trình trung học dày đặc đến mức không có cả giờ nghỉ trưa. Người phụ nữ 40 tuổi hiện điều hành một công ty cung ứng nhân sự trực tuyến tại Redding, bang Connecticut. "Tôi từng nghĩ đây chỉ là một thử thách nữa mà mình cần phải chinh phục", cô cho hay.
Tyson đăng ký khóa học "ăn dặm tự chỉ huy" cho cả mình và mẹ. Cô tìm đọc sách về cách rèn ngủ cho bé và gia nhập cả nhóm Facebook của tác giả để học hỏi. Cô mua sách hướng dẫn để nấu đồ ăn dặm hữu cơ, đồng thời lấp đầy phòng con bằng những cuốn sách và bộ xếp hình vừa đẹp mắt, vừa phù hợp với từng giai đoạn phát triển của trẻ.
Nhưng sau khi sinh con thứ hai đúng vào đợt đại dịch Covid-19, cô đã hoàn toàn sụp đổ.
"Tôi gần như bị suy sụp tinh thần", Tyson nói, thêm rằng cô đã rơi vào tình trạng mất ngủ trầm trọng và hoảng loạn đến mức nghẹt thở.
Cô từ bỏ những công thức nấu ăn không đường, không chất bảo quản và cũng không buồn ngăn các con leo lên giường ngủ cùng mình nữa. Cô còn nhận ra một sự thật "trái ngang" rằng bản thân cảm thấy chán ngắt khi phải ngồi bệt xuống sàn chơi cùng con. Vậy là thay vì tốn hàng giờ chuẩn bị các trò chơi, cô cho con làm việc nhà và chăm sóc sân vườn cùng mình.
Cô cũng từ bỏ tông màu trung tính chủ đạo trong nhà và nới lỏng các thói quen dọn dẹp, như hút bụi hàng ngày hay cố dồn hết đồ chơi của con vào phòng riêng. Sau đó, cô thành lập một nhóm tại địa phương dành cho những người mẹ như mình muốn thay đổi.
"Thật khó để nói ra vì không ai muốn bị coi là thất bại", Tyson cho biết. Nhưng ngày càng có nhiều người mẹ cởi mở thảo luận với nhau hơn về các phương án để giảm bớt gánh nặng này.
Casey Neal, người mẹ nội trợ có 4 con ở độ tuổi lên 5, 7, 9 và 12, thường đăng các video TikTok kể về những tình huống dở khóc dở cười do chính mình gây ra. Trong một video, cô thú nhận đã bỏ quên vali ngay trên lối vào nhà khi đang đưa con đi thi cổ vũ cách đó 4 tiếng lái xe. Ở một video khác, con gái cô cằn nhằn vì mẹ để quên bộ đồng phục thi đấu đắt tiền ở sau xe nhiều tuần.
"Chúng giúp những người mẹ khác thấy rằng không hoàn hảo cũng chẳng sao", Neal, 33 tuổi, nói về các video của mình.
Ashleigh Surratt, 28 tuổi, sống tại Houston, đã thu hút một lượng lớn người theo dõi khi chia sẻ về phong cách làm mẹ mà cô gọi là "hệ C", kết hợp giữa bản tính cầu toàn của "hệ A" và cảnh đầu tắt mặt tối của "hệ B" khi nuôi ba con nhỏ 1, 3 và 4 tuổi. Theo như cô mô tả, phong cách này chỉ tập trung vào một số việc nhất định, còn những việc khác có thể mặc kệ.
Cả ba con của Surratt đều dùng chung một cỡ tã bất kể lứa tuổi, một "mẹo" cô tự nghĩ ra để không phải phân loại nhiều kích cỡ khác nhau. Nếu sáng nào các con mè nheo không chịu thay quần áo, cô sẽ lùa tất cả lên xe trước, bật vài bài nhạc cho vui vẻ rồi chuyện quần áo tính sau.
"Giờ giấc đi ngủ cũng không còn quan trọng nữa", Surratt nói. "Khi cả nhà bắt đầu trầm xuống và ai nấy đều thấy buồn ngủ thì đi ngủ thôi".
Những video của Surratt khiến Adrian Knowles, 35 tuổi, cảm thấy bớt lạc lõng hơn khi cô mặc nguyên đồ ngủ, đầu quấn khăn ra siêu thị. Cô là bác sĩ thú y, hiện sống cùng cậu con trai 5 tuổi và ba con riêng của chồng ở độ tuổi 7, 12 và 16.
"Tôi từng là người dành cả tiếng đồng hồ mỗi sáng chỉ để trang điểm", cô nói.
Danielle Antosz, chuyên viên tiếp thị 42 tuổi, đã từ bỏ việc ép con chạy đua vào các trường danh giá. Từng chật vật trả nợ sinh viên, cô giờ đây tin rằng việc đỗ vào những trường Ivy League không còn là thước đo cho thành công hay hạnh phúc nữa.
Thay vì kiểm soát con, cô chọn cách tối giản hóa để giảm áp lực. Cô chỉ cho con tham gia duy nhất một môn ngoại khóa và mặc kệ đống tất lộn xộn trong giỏ quần áo. "Tôi không muốn dành thời gian chỉ để phân loại tất", Antosz cho hay.
Nhà tâm lý Claire Nicogossian nhận định lối nuôi dạy kiểu "áp lực cao" đang phản tác dụng. Những bậc cha mẹ "hệ A" không chỉ tự làm mình kiệt sức mà còn khiến con cái họ rơi vào tình trạng tương tự. Trong hai thập kỷ hành nghề, Nicogossian cho biết bà đã chứng kiến nhiều thiếu niên thực sự tài năng đột ngột từ bỏ tất cả ở tuổi 15, 16. Đó là hành động tự quyết duy nhất trong một cuộc đời vốn luôn bị người khác sắp đặt.
Luật sư Sarah Miracle, 42 tuổi, thậm chí còn thấy hệ lụy tiêu cực hơn tại tòa án khi việc kiểm soát quá mức đã đẩy trẻ vào con đường lầm lỗi. "Nếu bạn siết quá chặt, chúng sẽ tìm cách thoát ra", cô nói. Với cô, làm cha mẹ giống như "gieo hạt giống hoa, vãi chúng ra và hy vọng những điều tốt đẹp nhất".
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
