Sau cuộc xung đột, nền kinh tế Iran rơi vào tình trạng ngày càng khó khăn, khi tăng trưởng gần như chững lại và giá cả sinh hoạt tăng vọt, đẩy đời sống người dân vào thế bấp bênh.

Không chỉ đối mặt với nỗi lo an ninh thường trực, người dân còn chịu áp lực lớn từ chi phí sinh hoạt leo thang. Tại thủ đô Tehran, giá các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm, đồ uống, thuốc men hay tã lót đều tăng mạnh. Amir, một cư dân ngoại ô, cho biết loại bánh mì anh thường mua đã tăng từ 700.000 rial lên 1 triệu rial chỉ trong thời gian ngắn.

Đáng chú ý hơn, chi phí y tế tăng ở mức “khó tin”. Một người quen của Amir phải chi tới 180 triệu rial cho một viên thuốc điều trị ung thư – con số cao gấp nhiều lần so với mức giá trước khi xung đột xảy ra. Với nhu cầu sử dụng lên tới 20 viên mỗi ngày, gánh nặng tài chính trở nên khổng lồ.

Tình trạng tăng giá không chỉ diễn ra ở nhu yếu phẩm. Một quán cà phê nổi tiếng tại Tehran đã đồng loạt tăng giá 25% chỉ trong một ngày. Ngay cả tại khu vực tây bắc, nơi vốn có nguồn hàng nhập khẩu dồi dào, nhiều mặt hàng cũng tăng gấp ba so với trước.

Trong bối cảnh đó, các chỉ số kinh tế vĩ mô càng cho thấy bức tranh ảm đạm. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế, tăng trưởng GDP thực của Iran trong năm 2025 chỉ đạt khoảng 0,3%, giảm mạnh so với các năm trước. Lạm phát tiếp tục gia tăng, trong khi những bất ổn địa chính trị càng làm trầm trọng thêm tình hình.



Các chuyên gia cảnh báo, những đòn không kích nhằm vào các ngành công nghiệp quan trọng như thép hay hóa dầu có thể để lại hậu quả lâu dài. Adnan Mazarei nhận định hệ thống ngân hàng – vốn đã yếu trước xung đột – sẽ tiếp tục chịu áp lực khi doanh nghiệp và người dân gặp khó khăn trong việc trả nợ.

Thực tế, việc rút tiền mặt đã bị hạn chế nhằm tránh làn sóng rút tiền hàng loạt, dù các dịch vụ ngân hàng trực tuyến vẫn duy trì hoạt động phần lớn thời gian. Tuy nhiên, khả năng Iran phải tung ra các gói cứu trợ và in thêm tiền được cho là có thể khiến lạm phát tiếp tục leo thang.

Dấu hiệu rõ rệt của sự mất giá nội tệ là việc ngân hàng trung ương phát hành các mệnh giá tiền cao kỷ lục, phản ánh áp lực ngày càng lớn lên đồng rial. Những khó khăn kinh tế này cũng được xem là nguyên nhân chính dẫn đến làn sóng biểu tình lớn trong thời gian gần đây.

Không chỉ dừng ở các con số, tác động của khủng hoảng còn lan rộng tới đời sống thường nhật. Nhiều doanh nghiệp buộc phải đóng cửa, công nhân mất việc, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng. Các khu chợ rút ngắn giờ hoạt động, trong khi nhiều lao động nhập cư phải rời đi vì không còn cơ hội việc làm.

Ngay cả những người làm việc trong lĩnh vực trực tuyến cũng bị ảnh hưởng khi hệ thống Internet bị hạn chế. Một phụ nữ làm trong ngành tài chính tại Isfahan chia sẻ nỗi lo về tương lai kinh tế, khi tình trạng sa thải và đóng cửa doanh nghiệp diễn ra trên diện rộng.

Trong bối cảnh đó, nền kinh tế Iran đang phải đối mặt với áp lực chồng chất, khi chiến sự không chỉ gây tổn thất trực tiếp mà còn kéo theo những hệ lụy dài hạn, đẩy người dân vào vòng xoáy bất ổn chưa có hồi kết.

Từ Trung Đông đến Ukraine, các lệnh ngừng bắn bất ngờ xuất hiện gần như cùng lúc, nhưng theo giới chuyên gia, đó chỉ là “khoảng thở ngắn” hơn là dấu hiệu của hòa bình lâu dài.

Trong chiến tranh, có những khoảnh khắc im lặng không phải là kết thúc, mà chỉ là khoảng lặng trước khi sóng gió nổi lên dữ dội hơn. Những ngày qua, thế giới chứng kiến một hiện tượng hiếm thấy: hai chiến trường lớn – Trung Đông và Ukraine – cùng lúc giảm tiếng súng. Một bên là tuyên bố ngừng bắn hai tuần do Donald Trump công bố, bên kia là lệnh ngừng bắn 32 giờ do Vladimir Putin đề xuất nhân dịp lễ Phục Sinh Chính thống.
Nhưng như câu nói “sóng yên chưa chắc biển lặng”, đằng sau sự tạm lắng ấy là những toan tính chiến lược sâu xa, và tương lai hòa bình vẫn còn xa vời.

lệnh ngừng bắn bất ngờ: trùng hợp hay tính toán?
Lần đầu tiên kể từ khi các cuộc xung đột bùng nổ, thế giới chứng kiến một sự trùng hợp lạ kỳ: tiếng súng đồng loạt lắng dịu tại cả Trung Đông và Ukraine. Tuy nhiên, đằng sau những "cử chỉ hòa bình" của Donald Trump và Vladimir Putin là cả một bàn cờ địa chính trị đầy rẫy những toan tính thực dụng, nơi mà "lời nói gió bay" và sự hoài nghi vẫn bao trùm lên tất cả.

Donald Trump chỉ vài giờ trước còn đưa ra những lời đe dọa mang tính hủy diệt, nhưng ngay sau đó lại tuyên bố một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần tại Trung Đông. Gần như cùng thời điểm, Vladimir Putin cũng bất ngờ đề xuất ngừng bắn 32 giờ trong dịp lễ Phục Sinh Chính thống – từ chiều 11/4 đến hết ngày 12/4 – và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhanh chóng chấp nhận.
Đây là lần hiếm hoi hai cuộc chiến lớn cùng lúc “hạ nhiệt”, khiến giới quan sát đặt câu hỏi: phải chăng đây là bước ngoặt?
Nga vốn dĩ rất cẩn trọng trong việc để đối phương có thời gian hồi sức. Trong các cuộc hội đàm thượng đỉnh, ông Putin đã không ít lần giải thích với ông Trump rằng: Về mặt chiến lược, nếu để bên phòng thủ có thời gian chỉnh đốn hàng ngũ và củng cố công sự, lợi thế tấn công của Nga sẽ bị đe dọa. Do đó, 32 giờ này thực chất chỉ là một "nhịp thở gấp" cho những người lính ngoài mặt trận, chứ khó lòng là tiền đề cho một nền hòa bình lâu dài.

ukraine: ngừng bắn chỉ là “khoảng thở” chiến thuật
Ở mặt trận Ukraine, lệnh ngừng bắn mang tính biểu tượng nhiều hơn thực chất. Điều đáng chú ý là trước đó chính Zelensky từng đề xuất ngừng bắn dịp Phục Sinh nhưng bị Nga từ chối, còn lần này Putin lại chủ động đưa ra đề xuất.
Theo phân tích, lý do rất rõ ràng: Nga không muốn cho Ukraine thời gian tái tổ chức lực lượng. Trong suốt thời gian qua, Moscow luôn tránh những khoảng dừng dài vì lo ngại Kiev sẽ tận dụng để củng cố phòng thủ.
Thực tế năm 2025 cũng cho thấy, dù có thỏa thuận ngừng bắn dịp lễ, các vi phạm vẫn diễn ra liên tục. Các cuộc giao tranh không hoàn toàn chấm dứt, mà chỉ giảm cường độ.
“Đừng trông đợi phép màu” – Lệnh ngừng bắn này chỉ giúp binh lính có chút thời gian nghỉ ngơi, và có thể hạn chế tấn công vào hậu phương, nhưng ở nhiều khu vực, súng vẫn sẽ nổ.

vì sao là lễ phục sinh? yếu tố biểu tượng và thực tế
Việc chọn lễ Phục Sinh không phải ngẫu nhiên. Đây là dịp lễ quan trọng nhất trong Chính thống giáo, mang ý nghĩa tái sinh, phục hồi – một biểu tượng mạnh mẽ ngay cả trong bối cảnh chiến tranh.
Khác với Giáng sinh – khi Nga và Ukraine không cùng thời điểm kỷ niệm – Phục Sinh lại trùng nhau, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho một lệnh ngừng bắn mang tính “đồng thuận tôn giáo”.
Tuy nhiên, yếu tố biểu tượng không thể che lấp thực tế chiến trường. Khi lợi ích chiến lược vẫn còn đối lập, thì những khoảng nghỉ như vậy chỉ mang tính tạm thời.

động lực hòa đàm suy giảm: tiền dầu và chiến tranh trung đông
Một yếu tố quan trọng khác làm giảm khả năng đạt hòa bình là lợi ích kinh tế. Cuộc xung đột tại Trung Đông đã khiến giá dầu tăng mạnh, mang lại nguồn thu lớn cho Nga. Giá dầu Urals của Nga thậm chí gần như tăng gấp ba trong vài tháng gần đây.
Điều đó khiến Moscow không còn nhiều động lực để nhượng bộ. Ngược lại, Ukraine mới là bên cần hòa bình hơn trong bối cảnh hiện tại.
Thêm vào đó, các cuộc đàm phán Nga–Ukraine từng có tiến triển từ cuối năm trước đến đầu năm nay, với một kế hoạch hòa bình 20 điểm dần hình thành. Nhưng chiến tranh Iran đã làm gián đoạn toàn bộ tiến trình này.
Cuộc chiến tại Iran đã vô tình trở thành "chiếc phao cứu sinh" cho Moscow. Khi giá dầu Ural tăng vọt, gấp gần ba lần chỉ trong vài tháng, Nga bỗng nhiên mất đi động lực để thỏa hiệp. Tại sao phải nhượng bộ trên bàn đàm phán khi nguồn thu từ năng lượng đang giúp họ trụ vững, thậm chí là chiếm ưu thế?

Trong khi đó, Ukraine lại là bên khao khát hòa bình nhất nhưng "thời gian không đợi một ai". Cánh cửa ngoại giao đang hẹp dần khi Hoa Kỳ chuẩn bị bước vào kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tổng thống Donald Trump, người vốn là mắt xích quan trọng trong các cuộc đối thoại đa phương, hiện đang quá bận rộn với "ván bài" tại Trung Đông của riêng mình. Khi Washington dồn toàn lực cho chiến dịch tranh cử nội bộ, hồ sơ Ukraine có nguy cơ bị gác lại phía sau, để mặc Kijev đối mặt với một nước Nga đang "ngủ quên trên chiến thắng" của thị trường dầu mỏ.

trung đông: lệnh ngừng bắn mong manh như chỉ mành
Nếu Ukraine là “khoảng thở ngắn”, thì Trung Đông lại giống như một quả bom hẹn giờ. Lệnh ngừng bắn tại đây đầy rẫy dấu hiệu bất ổn: Iran bị cáo buộc hạn chế tàu thuyền qua eo Hormuz, các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn tại Lebanon, và Israel dù tuyên bố dừng nhưng tình hình vẫn “nhiều vết nứt”.
Các cuộc đàm phán với Iran mới chỉ bắt đầu, với sự tham gia của Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance. Mục tiêu là buộc Iran từ bỏ chương trình hạt nhân – một yêu cầu mang tính sống còn với Washington.
Tuy nhiên, năng lực quân sự thực tế của Iran vẫn là ẩn số. Mỹ cho rằng đã phá hủy phần lớn khả năng quân sự của Tehran, trong khi Iran tuyên bố vẫn còn hàng chục nghìn drone và hàng nghìn tên lửa.
“Thực hư ra sao, không ai biết chắc” – nhưng khả năng leo thang vẫn luôn hiện hữu.

hormuz – “yết hầu” của thế giới và lằn ranh đỏ
Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng nguy hiểm nhất. Đây là tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu. Nếu bị phong tỏa hoặc gián đoạn nghiêm trọng, hậu quả sẽ lan rộng ra toàn thế giới.
Hiện tại, dầu vẫn được khai thác, nhưng tàu chở dầu đang “xếp hàng” chờ hai bên đạt được thỏa thuận. Nếu cơ sở hạ tầng dầu khí bị phá hủy – từ cảng, kho chứa đến hệ thống vận chuyển – việc khôi phục có thể mất nhiều năm.
Khi đó, thị trường sẽ thiếu hụt 15–20% nguồn cung dầu, kéo theo giá năng lượng tăng cao và khủng hoảng kinh tế toàn cầu.
Hormuz – yết hầu năng lượng của thế giới. Iran khẳng định họ vẫn sở hữu kho vũ khí khổng lồ với hàng chục ngàn tên lửa và máy bay không người lái, sẵn sàng đáp trả nếu cơ sở hạ tầng dầu khí bị đe dọa. "Tránh vỏ dưa, gặp vỏ dừa", nếu Mỹ thực hiện đe dọa tấn công vào hệ thống năng lượng của Iran, Tehran sẽ không ngần ngại đáp trả vào các đồng minh của Mỹ như Saudi Arabia hay UAE. Một khi hạ tầng dầu khí bị phá hủy, việc phục hồi sẽ mất hàng năm trời, đẩy thế giới vào cuộc khủng hoảng thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng. Đây chính là "lằn ranh đỏ" mà cả Mỹ và Iran đều không muốn vượt qua – bởi vượt qua nghĩa là cùng nhau bước vào một cuộc khủng hoảng dài hạn không thể kiểm soát.

hai tuần quyết định: thời gian không đứng về phía hòa bình
Theo nhận định, khoảng thời gian hai tuần tới sẽ mang tính quyết định. Mỹ không muốn bước vào kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ trong tình trạng chiến tranh kéo dài, nên nhiều khả năng sẽ cố gắng đạt được một thỏa thuận tạm thời với Iran.
Nhưng thời gian là hữu hạn. Nếu không đạt được tiến triển trong giai đoạn này, nguy cơ xung đột bùng phát trở lại là rất cao – không chỉ ở Trung Đông mà còn ảnh hưởng dây chuyền đến Ukraine và các khu vực khác.
“Cơ hội không gõ cửa hai lần” – và trong chính trị quốc tế, cơ hội đôi khi chỉ tồn tại trong vài ngày, thậm chí vài giờ.

Việc Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance phải rời Budapest sớm để trực tiếp tham gia đàm phán với Iran cho thấy tính chất cấp bách của tình hình. Mỹ muốn dứt điểm các cuộc xung đột để tập trung cho mặt trận chính trị trong nước, nhưng "dục tốc bất đạt".

Cuối cùng, dù là ở Ukraine hay Trung Đông, những lệnh ngừng bắn hiện tại dường như chỉ là những nỗ lực "giải quyết phần ngọn". Khi các lợi ích chiến lược về lãnh thổ và năng lượng vẫn chưa tìm được tiếng nói chung, thì những ngày im tiếng súng này chỉ giống như khoảng lặng trước một cơn bão lớn hơn. Người dân ở Teheran hay Kijev có lẽ vẫn chưa thể kê cao gối ngủ, bởi như ông cha ta thường nói: "Muốn hòa bình, phải chuẩn bị cho chiến tranh". Sự ổn định bền vững vẫn là một giấc mơ xa xỉ giữa một thế giới đầy biến động này.

Tờ The Washington Post ngày 10.4 đưa tin quyền Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) Jay Bhattacharya đã hoãn công bố một báo cáo về hiệu quả của vắc xin Covid-19.


Ảnh minh họa

ảnh: REUTERS

Trong nghiên cứu, các nhà khoa học phân tích dữ liệu bệnh nhân Mỹ từ tháng 9 - 12.2025 và chỉ ra rằng nhóm người trưởng thành đã tiêm vắc xin giảm đến 55% nguy cơ nhập viện do Covid-19.

Dù báo cáo đã qua quá trình bình duyệt, ông Bhattacharya vẫn quyết định trì hoãn do lo ngại về phương pháp nghiên cứu. Đại diện Bộ Y tế và dịch vụ nhân sinh Mỹ, cơ quan giám sát CDC, cho biết việc lãnh đạo CDC rà soát phương pháp trước khi xuất bản nghiên cứu là "điều thường gặp" nhằm đảm bảo tính chính xác, do phương pháp quan sát hiện tại có thể tiềm ẩn sai lệch dữ liệu. Tuy nhiên, quyết định này vấp phải sự phản đối từ nhiều chuyên gia. Các nhà khoa học khẳng định phương pháp nghiên cứu vắc xin Covid-19 cũng đã được sử dụng suốt 20 năm qua để đánh giá hiệu quả nhiều loại vắc xin hô hấp.

VietBF@sưu tập

Đồng USD mất giá trong phiên ngày 10/4 và hướng tới tuần sụt giảm nhiều nhất kể từ tháng 1/2026 trong bối cảnh các nhà đầu tư đang ồ ạt bán các tài sản trú ẩn an toàn với kỳ vọng hoạt động vận tải dầu mỏ sẽ sớm nối lại nếu thỏa thuận ngừng bắn tại Vùng Vịnh được duy trì.


Đồng USD mất giá trong phiên ngày 10/4. Ảnh: Trần Việt/TTXVN

Ngày 7/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần với Iran. Thỏa thuận này đi kèm điều kiện tiên quyết là eo biển Hormuz phải được mở cửa lại ngay lập tức và an toàn. Về tiến trình đàm phán, Tổng thống Trump cho biết, Mỹ đã nhận được đề xuất 10 điểm từ Iran. Ông đánh giá đây là cơ sở khả thi để thảo luận, đồng thời tiết lộ các bên đã tiến rất gần đến một thỏa thuận dứt điểm vì nền hòa bình dài hạn.

Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi ngày 7/4 ra tuyên bố khẳng định Iran sẽ ngừng các hoạt động quân sự nếu đối phương cũng có động thái tương tự. Ông xác nhận tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz sẽ được đảm bảo an toàn trong hai tuần tới dưới sự điều phối của các lực lượng vũ trang Iran.

Thông báo ngừng bắn được Tổng thống Mỹ đưa ra trên mạng xã hội ngay sát thời hạn chót mà ông ấn định cho Iran. Theo đó, Iran phải mở cửa eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển 20% lượng dầu mỏ toàn cầu, nếu không muốn hệ thống cơ sở hạ tầng dân sự phải hứng chịu các hoạt động quân sự quy mô lớn.

Mọi sự chú ý của thị trường hiện dồn vào kết quả cuộc đàm phán hòa bình diễn ra cuối tuần này giữa Mỹ và Iran tại thủ đô Islamabad (Pakistan).

Chuyên gia chiến lược cấp cao Jason Wong từ ngân hàng BNZ (Wellington) nhận định, nếu đàm phán đạt tiến triển tích cực, đồng bạc xanh sẽ tiếp tục chịu áp lực giảm. Ngược lại, nếu đàm phán bế tắc và tàu thuyền vẫn chưa thể lưu thông, tâm lý thị trường có thể đảo chiều nhanh chóng ngay trong ngày 13/4. Trước đó, giới đầu tư từng đổ xô mua USD khi xung đột lên đỉnh điểm, và hiện tại họ bắt đầu bán ra khi rủi ro tồi tệ nhất đã vơi bớt.

Kể từ khi các bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn mong manh vào ngày 7/4, dòng tiền đã liên tục rút khỏi các vị thế neo giữ đồng USD. Trước đó trong tháng 3/2026, đồng tiền này từng tăng vọt và trở thành một trong số ít những "tài sản trú ẩn" an toàn khi chiến sự bùng phát khiến giá dầu tăng phi mã, gây sức ép lên thị trường chứng khoán, vàng và trái phiếu.

Tính chung trong tuần, chỉ số đồng USD, thước đo đồng bạc xanh với rổ tiền tệ chính, đã giảm 1,6% và giảm 0,22% trong phiên cuối tuần. Trái lại, đồng euro tăng 1,8% lên mức 1,173 USD/euro, đồng Bảng Anh tăng 2% lên mức 1,347 USD/bảng. Các đồng tiền nhạy cảm với rủi ro như AUD và NZD đều ghi nhận mức tăng gần 3% trong tuần, trong đó đồng AUD giao dịch nhỉnh hơn mức 0,70 USD/AUD. Riêng đồng yen Nhật tiếp tục suy yếu và lùi về mức 159,255 yen/USD.

Trên thực tế, hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz hầu như chưa có tiến triển. Trong 24 giờ đầu tiên sau khi thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran có hiệu lực, chỉ có một tàu chở dầu và 5 tàu chở hàng khô lưu thông qua tuyến đường này. Con số này quá khiêm tốn so với mức 140 tàu lưu thông mỗi ngày trước khi xung đột Trung Đông nổ ra vào cuối tháng 2/2026.

Kể từ khi cuộc xung đột nổ ra vào ngày 28/2, Iran đã phong tỏa hầu hết các hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Dù đã đồng ý mở lại tuyến đường này theo thỏa thuận ngừng bắn, Iran lại đưa ra ý tưởng thiết lập hệ thống thu phí để gây quỹ tái thiết đất nước sau các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel. Theo những báo cáo từ giới truyền thông tài chính, mức phí này có thể lên tới 2 triệu USD mỗi tàu, hoặc 1 USD cho mỗi thùng dầu, thanh toán bằng tiền điện tử hoặc đồng NDT của Trung Quốc.

Tuy nhiên, thực tế triển khai đang gặp nhiều trở ngại. Các chuyên gia bảo hiểm từ tổ chức Lloyd's List nhận định cơ chế phê duyệt của Iran vẫn rất chậm chạp, thiếu minh bạch và đi kèm với những yêu cầu nộp phí lên tới hàng triệu USD.

Phản ứng trước thông tin này, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã liên tục đăng tải các dòng trạng thái gay gắt trên mạng xã hội Truth Social ngày 9/4. Ông cáo buộc Iran đang thực hiện thỏa thuận "rất kém" khi cản trở dòng chảy dầu mỏ. Nhà lãnh đạo Mỹ cảnh báo Iran phải dừng ngay việc thu phí và khẳng định dầu mỏ sẽ sớm lưu thông trở lại dù có hay không có sự giúp đỡ của phía Iran.

Dù vậy, ông Trump trước đó cũng từng gợi ý Mỹ và Iran có thể cùng vận hành hệ thống này dưới dạng "liên doanh". Nhà Trắng cho biết hiện chưa đưa ra lập trường cuối cùng về vấn đề này, nhưng nhấn mạnh yêu cầu eo biển phải được mở cửa hoàn toàn và không hạn chế.

Ý tưởng thu phí của Iran đang vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế. Liên minh châu Âu (EU) khẳng định tự do hàng hải đồng nghĩa với việc không phải trả bất kỳ khoản phí nào. Các quốc gia vùng Vịnh, đặc biệt là Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), cũng lên án gay gắt việc "vũ khí hóa" tuyến đường thủy huyết mạch này và tuyên bố không chấp nhận sự kiểm soát dòng chảy từ phía Iran.

Dữ liệu công bố ngày 10/4 cho thấy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3/2026 của Mỹ đã tăng mạnh nhất trong gần 4 năm qua, chủ yếu do giá dầu tăng vọt giữa lúc xung đột Iran và tác động dai dẳng từ các chính sách thuế quan.

CPI của Mỹ tăng 0,9% trong tháng 3/2026 (điều chỉnh theo mùa), đưa lạm phát hàng năm lên 3,3%, chủ yếu do chi phí năng lượng tăng 10,9%. Cả hai con số này đều phù hợp với dự báo của Dow Jones. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 4/2024 và tăng so với 2,4% trong tháng 2.

Tuy nhiên, nếu loại trừ thực phẩm và năng lượng, lạm phát cơ bản chỉ tăng 0,2% trong tháng và 2,6% so với cùng kỳ năm trước – đều thấp hơn dự báo 0,1 điểm phần trăm, cho thấy áp lực lạm phát nền vẫn được kiểm soát. Thậm chí, một số lĩnh vực còn ghi nhận giá giảm như chăm sóc y tế, dịch vụ cá nhân, và ô tô đã qua sử dụng.

Theo BLS, xung đột Trung Đông là yếu tố chính chi phối số liệu lạm phát tháng, khi giá xăng tăng vọt 21,2%, chiếm gần 3/4 mức tăng CPI.

Giá năng lượng đã hạ nhiệt trong tháng 4 sau khi Mỹ và Iran đạt được lệnh ngừng bắn, tạo ra một trạng thái hòa bình mong manh cho cuộc xung đột bắt đầu từ cuối tháng 2. Nhờ đó, Fed có thể “bỏ qua” mức tăng đột biến trong tháng 3 và tập trung nhiều hơn vào xu hướng lạm phát cơ bản – vốn vẫn cao hơn mục tiêu trong suốt 5 năm qua.

Thị trường hiện gần như không kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất trong phần còn lại của năm 2026, dù tại cuộc họp tháng 3/2026, các quan chức Fed cho thấy xu hướng nghiêng về khả năng giảm 0,25 điểm phần trăm, nhưng thời điểm vẫn rất chưa chắc chắn.

Ở một diễn biến khác, đồng NDT của Trung Quốc bất ngờ trở thành điểm sáng khi hướng tới tuần tăng giá mạnh nhất trong 15 tháng qua và hiện giao dịch ở mức cao nhất kể từ năm 2023. Chuyên gia kinh tế Lynn Song từ ING nhận định đồng NDT có diễn biến tích cực bất chấp vị thế là quốc gia nhập khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới của Trung Quốc. Dữ liệu mới nhất cũng cho thấy giá sản xuất (PPI) của nước này đã tăng lần đầu tiên sau 3 năm, phát đi tín hiệu lạm phát bắt đầu quay trở lại sau một thời gian dài nền kinh tế đối mặt với giảm phát.

VietBF@sưu tập

Tối 10-4 (giờ Mỹ), tàu Orion mang tên Integrity lao vào khí quyển Trái đất ở vận tốc gấp 33 lần tốc độ âm thanh, chịu nhiệt độ bề mặt gần 2.800°C, rồi hạ cánh xuống Thái Bình Dương ngoài khơi San Diego.z


Hai phi hành gia sứ mệnh Artemis II cười rạng rỡ sau khi trở về Trái đất sáng 11-4 (theo giờ VN) - Ảnh: NASA

Đây là lần đầu tiên kể từ sứ mệnh Apollo, con người trở về từ hành trình bay quanh Mặt trăng trong sứ mệnh Artemis II.

Đây là một thử nghiệm phi thường của một cỗ máy phi thường. Đây là món quà NASA tặng cho thế giới.

Khi hoàng hôn buông xuống bờ biển San Diego (bang California, Mỹ) tối 10-4, hàng triệu người trên khắp thế giới nín thở dõi theo một quầng lửa đỏ rực vạch ngang bầu trời Thái Bình Dương. Bên trong quầng lửa đó là bốn phi hành gia vừa đi xa hơn bất kỳ ai trong lịch sử loài người. Hơn 3 triệu người theo dõi trực tiếp hành trình của họ trên kênh YouTube của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), theo báo Straits Times.

Phi hành gia Artemis II chuẩn bị đối mặt khoảnh khắc nguy hiểm nhất hành trình
Hành trình trở về của Integrity bắt đầu bằng một quyết định táo bạo: thay vì dùng động cơ đẩy, tàu Orion tận dụng chính lực hấp dẫn của Mặt trăng và Trái đất để kéo mình trở lại theo quỹ đạo "free-return" - một kỹ thuật mà các kỹ sư NASA đã tính toán đến từng mét một. Khi tàu chạm đến tầng khí quyển trên cao, cách mặt đất khoảng 120km, mọi thứ diễn ra với tốc độ chóng mặt.

Theo Đài CBS, Integrity lao vào khí quyển ở vận tốc 24.000 dặm/giờ, tức là đủ nhanh để bay từ Los Angeles đến New York trong vòng sáu phút.

Theo Hãng tin AP, phi hành đoàn gồm chỉ huy Reid Wiseman, phi công Victor Glover, chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch và phi hành gia Canada Jeremy Hansen đã lao vào khí quyển ở tốc độ Mach 33, tức lớn gấp 33 lần tốc độ âm thanh.

CBS News cho biết nhiệt độ bề mặt tấm chắn nhiệt tăng vọt gần 2.800°C, tương đương khoảng một nửa nhiệt độ bề mặt Mặt trời mà chúng ta nhìn thấy từ Trái đất.

Nhưng thử thách lớn nhất không phải là nhiệt độ, mà là sáu phút im lặng. Khi lớp plasma đỏ rực bao phủ toàn bộ thân tàu, mọi liên lạc giữa Integrity và trung tâm điều hành NASA bị cắt đứt hoàn toàn.

Theo AP, căng thẳng trong phòng điều hành Mission Control dâng cao khi tàu bị nhấn chìm trong plasma đỏ rực và bước vào vùng mù liên lạc theo kế hoạch. Hàng nghìn dặm cách đó, gia đình các phi hành gia tập trung trong phòng quan sát tại Trung tâm Điều khiển nhiệm vụ - nơi mọi người vỡ òa ăn mừng khi tàu thoát khỏi vùng mù, và lại òa reo lên một lần nữa khi nó hạ cánh an toàn xuống mặt nước.

Tấm chắn nhiệt của Integrity mang trên mình một lịch sử không mấy dễ chịu. Trong chuyến bay thử nghiệm không người lái Artemis I năm 2022, tấm chắn làm từ vật liệu Avcoat đã bị bong tróc bất thường. Hơn 100 vị trí xuất hiện vết nứt và mảng vỡ thay vì tan chảy đều như thiết kế, theo CBS News.

Sau gần hai năm điều tra, nguyên nhân được xác định là do vật liệu Avcoat thiếu độ thấm khí trong giai đoạn cụ thể của quá trình tái nhập, khiến khí tích tụ và phá vỡ lớp bảo vệ từ bên trong. Để giải quyết vấn đề này mà không trì hoãn sứ mệnh thêm 18 tháng, NASA đã điều chỉnh quỹ đạo tái nhập cho Artemis II, chọn đường xuống dốc hơn và trực tiếp hơn, nhằm duy trì nhiệt độ đủ cao liên tục để lớp Avcoat "thở" được suốt quá trình, theo CBS News.

Quyết định đó đã được kiểm chứng. Khi liên lạc được khôi phục, hệ thống 11 chiếc dù của Integrity triển khai tuần tự hoàn hảo: hai dù dẫn hướng bung ra ở độ cao 7.100m để ổn định và giảm tốc, trước khi ba dù chính mở ra ở 1.645m, kéo vận tốc tàu xuống còn khoảng 200 feet/giây để tiếp nước an toàn, theo trang Engadget. Lúc 20h7 (giờ miền Đông nước Mỹ) ngày 10-4, Integrity chạm mặt nước Thái Bình Dương.

Những cái "đầu tiên" của lịch sử
Khi bốn thành viên phi hành đoàn lần lượt được đưa ra khỏi tàu, đặt lên bè bơm hơi rồi được trực thăng Hải quân Mỹ đưa đến tàu đổ bộ USS John P. Murtha, họ mang theo không chỉ bộ đồ bay màu cam và nụ cười mệt mỏi, mà còn là những ký ức trực tiếp từ vùng tối của Mặt trăng.

Theo AP, sứ mệnh Artemis II đã phá vỡ kỷ lục khoảng cách xa nhất mà con người từng đạt được khi phi hành đoàn chạm mốc 406.771 km tính từ Trái đất, vượt qua kỷ lục cũ 399.117km do phi hành đoàn Apollo 13 thiết lập năm 1970. Nhưng con số đó, dù ấn tượng, vẫn chưa phải điều đáng nhớ nhất của hành trình.

Đáng nhớ hơn là khoảnh khắc phi hành đoàn bay qua vùng tối Mặt trăng - phía mà từ Trái đất không bao giờ nhìn thấy được - và trở thành những người đầu tiên trong lịch sử trực tiếp quan sát nó bằng mắt thường.

Báo Guardian dẫn lời bà Christina Koch, một trong bốn phi hành gia, chia sẻ cảm xúc khi tàu tiếp cận gần nhất bề mặt Mặt trăng ở độ cao 4.067 dặm: "Tôi chỉ có một cảm giác choáng ngợp khi nhìn vào Mặt trăng. Mặt trăng thực sự là một thiên thể độc nhất vô nhị trong vũ trụ".

Cũng trong chặng bay lịch sử đó, phi hành đoàn bất ngờ chứng kiến nhật thực toàn phần - hiện tượng mà phi công Victor Glover mô tả là "choáng ngợp toàn bộ chúng tôi", theo AP.

Artemis II còn là sứ mệnh của những cái "đầu tiên" mang tính lịch sử. Theo báo Straits Times, ông Victor Glover là người Mỹ gốc Phi đầu tiên, bà Christina Koch là phụ nữ đầu tiên và ông Jeremy Hansen là người không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên tham gia một sứ mệnh Mặt trăng.

Thực tế, hành trình của họ không hoàn toàn suôn sẻ. Theo AP, cả hệ thống nước uống lẫn nhiên liệu đẩy đều gặp sự cố van, và nhà vệ sinh trên tàu liên tục trục trặc, buộc phi hành đoàn phải dùng túi thu gom nước tiểu tạm thời.

Theo AP, sau thành công của sứ mệnh Artemis II, NASA dự kiến chương trình Artemis III triển khai năm 2027 sẽ thử nghiệm khả năng ghép nối tàu Orion với các tàu đổ bộ thương mại đang được SpaceX và Blue Origin phát triển trên quỹ đạo Trái đất.

Tiếp đó, Artemis IV vào năm 2028 sẽ đưa hai phi hành gia đổ bộ xuống vùng cực Nam của Mặt trăng - lần đầu tiên kể từ Apollo 17 năm 1972. Mục tiêu này đặt ra trong bối cảnh Trung Quốc đang nhắm đến mốc đổ bộ có người vào năm 2030, theo báo Straits Times.

Vượt lên trên cuộc cạnh tranh địa chính trị đó, chỉ huy Reid Wiseman đã chọn kết thúc sứ mệnh bằng những lời giản dị nhất. Ông chia sẻ: "Điều chúng tôi thực sự mong mỏi trong tâm hồn là có thể, dù chỉ một khoảnh khắc, khiến cả thế giới dừng lại và nhớ rằng đây là một hành tinh tuyệt vời và một nơi rất đặc biệt trong vũ trụ của chúng ta, và chúng ta nên trân trọng những gì mình được ban tặng".

Giám đốc NASA Jared Isaacman, phát biểu từ boong tàu USS John P. Murtha khi chờ đón phi hành đoàn, đã nói thay cho cả nhân loại: "Đây không phải là một lần trong đời. Đây chỉ là sự khởi đầu".

Những điều ít biết về Artemis II
Trong hành trình, phi hành đoàn đã đề nghị NASA đặt tên một miệng núi lửa chưa có tên trên Mặt trăng theo tên bà Carroll Taylor Wiseman - người vợ quá cố của chỉ huy Reid Wiseman, mất năm 2020 vì ung thư. Ông Jeremy Hansen đã nghẹn ngào cảm động trước ý tưởng của những người cộng sự.

Nhà vệ sinh trên tàu Orion, vốn chỉ rộng bằng một chiếc xe cắm trại nhỏ, bị hỏng nhiều lần trong suốt hành trình. Bà Christina Koch, bên cạnh vai trò chuyên gia nhiệm vụ, còn kiêm thêm chức danh không chính thức: thợ sửa ống nước ngoài không gian.

Theo báo Guardian, linh vật chính thức của sứ mệnh Artemis II - một con thú nhồi bông tên Rise - do em Lucas Ye - học sinh lớp hai, 8 tuổi ở California - thiết kế.

VietBF@sưu tập

Siêu bão Sinlaku mạnh lên vào ngày Chủ nhật và trở thành cơn bão mạnh nhất trên Trái Đất trong năm nay.
Một siêu bão đang tiến thẳng về các hòn đảo của Mỹ ở Thái Bình Dương, với sức gió duy trì lên tới khoảng 180 dặm/giờ (tương đương gần 290 km/h) và gió giật có thể đạt tới 220 dặm/giờ (354 km/h). Cơn bão đang di chuyển về phía chuỗi đảo do Mỹ quản lý ở Tây Thái Bình Dương, nơi khoảng 50.000 người dân sinh sống trên các đảo Rota, Tinian và Saipan có thể phải đối mặt với 48 giờ cực kỳ nguy hiểm.

Quần đảo Bắc Mariana là một lãnh thổ của Mỹ nằm cách San Francisco khoảng 9.600 km về phía tây và gần Tokyo hơn Honolulu. Người dân tại đây là công dân Mỹ và sắp phải hứng chịu cơn bão có cường độ tương đương bão cấp 4 hoặc cấp 5 rất mạnh.

Tính đến tối Chủ nhật theo giờ Thái Bình Dương, Sinlaku có thể đã đạt cường độ mạnh nhất. Mặc dù dự báo cho thấy bão sẽ suy yếu nhẹ trước khi tiếp cận khu vực, các mô hình vẫn cho thấy sức gió duy trì khoảng 249–257 km/giờ khi bão tiến vào khu vực quần đảo Mariana từ tối thứ Hai sang thứ Ba.

Trong 24 giờ qua, hướng đi của bão đã dịch chuyển lên phía bắc. Các dự báo mới nhất cho thấy cơn bão có khả năng đi gần hoặc trực tiếp qua đảo Tinian, nằm giữa Rota và Saipan. Những thay đổi nhỏ trong quỹ đạo cuối cùng của bão sẽ quyết định đảo nào phải hứng chịu phần tâm bão và gió mạnh nhất.

Các cảnh báo bão đã được ban hành cho Rota, Tinian và Saipan, trong khi đảo Guam, nơi có các căn cứ quân sự quan trọng của Mỹ, đang ở mức cảnh báo bão nhiệt đới. Các hãng hàng không đã hủy chuyến bay đến giữa tuần, trường học và cơ quan chính phủ trên các đảo đều đóng cửa, và các nơi trú ẩn đã được mở từ Chủ nhật để người dân chuẩn bị ứng phó.

Nguy hiểm từ cơn bão không chỉ đến từ gió mạnh mà còn từ lượng mưa rất lớn. Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ dự báo lượng mưa có thể đạt từ 380 đến 500 mm tại Guam và Rota, và từ 200 đến 380 mm tại Tinian và Saipan trong khoảng thời gian từ thứ Hai đến thứ Năm. Sinlaku là một cơn bão lớn, phạm vi có thể rộng tới khoảng 640 km, nên mưa lớn sẽ xảy ra ở những khu vực xa cả tâm bão. Điều này làm gia tăng nguy cơ lũ quét, dòng chảy xiết và sạt lở đất, đặc biệt tại những vùng địa hình đồi núi nơi các dải mưa có thể dừng lại trong thời gian dài.

Ngoài ra, điều kiện biển cũng sẽ trở nên rất nguy hiểm, với sóng cao khoảng 4,5 mét tại các khu vực rạn san hô lộ thiên. Nước dâng do bão có thể gây ngập lụt ven biển và làm xói lở bãi biển, và tình trạng này có thể kéo dài sang nửa cuối tuần.

Theo các dữ liệu bổ sung, Sinlaku có tốc độ gió tối đa khoảng 280 km/h và áp suất trung tâm xuống tới 902 hPa, khiến nó trở thành cơn bão mạnh nhất thế giới trong năm 2026 tính đến thời điểm hiện tại. Đây cũng là xoáy thuận nhiệt đới thứ tám trong năm đạt cường độ từ cấp 3 trở lên. Bão xuất hiện vào tháng 4 là tương đối hiếm, lần gần nhất xảy ra là vào năm 2022.

So với các cơn bão trước đó, Sinlaku vẫn chưa vượt qua cơn bão mạnh nhất của năm 2025 và cũng không phải là cơn bão đầu mùa mạnh nhất từng được ghi nhận. Kỷ lục này vẫn thuộc về siêu bão Surigae năm 2021, với sức gió duy trì lên tới 305 km/h.

Dự báo cho thấy Sinlaku sẽ đi cách đảo Guam khoảng 150 km nên không đổ bộ trực tiếp vào đây, tuy nhiên Quần đảo Bắc Mariana, đặc biệt là đảo Rota, sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp của cơn bão. Với sức gió cực mạnh, mưa lớn, nguy cơ lũ lụt, sạt lở và nước dâng, đây được đánh giá là một hiện tượng thời tiết có khả năng gây thiệt hại nghiêm trọng trong những ngày tới.

VietBF@ sưu tập