Mỗi lần căng thẳng bùng phát ở Trung Đông, Iran lại lôi ra một con bài quen thuộc: đóng cửa Eo biển Hormuz. Và điều đáng sợ là đây không phải lời hù dọa rỗng tuếch. Hormuz là tuyến đường hàng hải gần như không thể thay thế để dầu thô từ các nước vùng Vịnh đến được phần còn lại của thế giới, và chỉ cần cái bóng của khả năng đóng cửa nó là đủ để thị trường năng lượng toàn cầu đỏ lửa.
Phía Iran hiểu điều này rõ hơn ai hết, và đó là lý do tại sao eo biển nhỏ bé này xuất hiện đi xuất hiện lại trong mọi cuộc khủng hoảng địa chính trị suốt nhiều thập kỷ qua.
Nhưng Hormuz không chỉ là một điểm nóng trên bản đồ quyền lực. Ít người biết rằng đây còn là một trong những kỳ quan địa chất hiếm nhất trên hành tinh, một trong số ít nơi anh em có thể nhìn thấy bằng mắt thường dấu tích của hai lục địa khổng lồ đang va chạm vào nhau, in hằn lên vách đá, núi non và đường bờ biển xung quanh. Cùng một lịch sử kiến tạo địa chất đã vừa tạo ra những mỏ dầu khổng lồ của khu vực, vừa vẽ ra cái eo biển hẹp chết người này. Địa chất và địa chính trị ở đây đan xen nhau theo một cách rất khó tách rời.
Tại sao Hormuz là nút thắt của nền kinh tế năng lượng thế giới?
Eo biển Hormuz rộng khoảng 48 km, chưa bằng chiều dài của một đoạn đường cao tốc, nằm kẹp giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. Mỗi ngày, những chiếc tàu chở dầu khổng lồ lặng lẽ nối đuôi nhau đi qua đây, và tổng cộng chúng mang theo khoảng một phần tư lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển của cả thế giới. Không có đường vòng nào thực sự tiện lợi và khả thi để thay thế nó.
Trong giới hàng hải và kinh tế, Hormuz thuộc nhóm được gọi là “chokepoint”, tức là những eo biển hẹp, lưu lượng cao, mà nếu bị tắc nghẽn hay phong tỏa sẽ kéo theo những cơn chấn động nghiêm trọng cho nền kinh tế toàn cầu. Những eo biển này hình thành tự nhiên qua hàng triệu năm do sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo và mực nước biển dâng lên khi băng hà tan chảy. Từ hàng thế kỷ trước, các thương nhân và thủy thủ đã tận dụng những "lối tắt địa lý" này vì chúng tiết kiệm đáng kể so với việc đi vòng qua các lục địa trên đại dương mở.
Điều này giải thích tại sao mỗi lần xung đột bùng phát ở khu vực, như giai đoạn từ cuối tháng Hai năm nay do căng thẳng leo thang ở Trung Đông, thị trường dầu mỏ phản ứng gần như ngay lập tức, dù eo biển chưa bị đóng cửa một ngày nào. Cái bóng của khả năng đó là đủ. Và chừng nào dầu mỏ vẫn là huyết mạch của nền kinh tế toàn cầu, Hormuz sẽ vẫn còn là thứ quyền lực địa lý mà Iran biết cách khai thác triệt để.
Tại sao các nhà địa chất học mê vùng này đến vậy?
Khoảng 35 triệu năm trước, nơi đây không trông gì giống như ngày hôm nay. Hai mảng kiến tạo khổng lồ, mảng Arab ở phía nam và mảng Á-Âu (Eurasian) ở phía bắc, còn đang bị ngăn cách bởi một đại dương cổ đại tên là Tethys, đặt theo tên vị Titan của biển cả trong thần thoại Hy Lạp. Rồi mảng Arab bắt đầu đẩy dần về phía bắc, chui xuống bên dưới mảng Á-Âu theo một quá trình địa chất gọi là “subduction”, hay nói nôm na là húc vào và chui dưới. Quá trình này từng bước tiêu thụ toàn bộ đại dương Tethys, cho đến khi hai lục địa hoàn toàn khớp vào nhau.
Mark Allen, trưởng khoa Khoa học Trái Đất tại Đại học Durham ở Anh, người đã dành nhiều năm nghiên cứu vụ va chạm Arabia-Eurasia này, có một câu giải thích rất hay: "Điều thú vị về các vụ va chạm lục địa là chúng không kết thúc trong chớp mắt. Những lực lượng sâu thẳm bên trong Trái Đất vẫn có thể tiếp tục hoạt động trong hàng chục triệu năm sau khi hai lục địa đã được ghép lại với nhau." Nói cách khác, cuộc va chạm này vẫn đang diễn ra, chỉ là ở một tốc độ mà con người không thể cảm nhận được.
Khi mảng Arab tiếp tục ủi về phía bắc như một chiếc máy ủi địa chất, cả hai mảng bắt đầu bị nén lại và dày thêm, Allen mô tả nó như cảnh hai chiếc ô tô đâm thẳng vào nhau. Kết quả của sự "va chạm" khổng lồ và chậm chạp đó chính là dãy Zagros hùng vĩ ở Iran ngày nay. Nhưng đó chưa phải tất cả. Allen dùng một hình ảnh rất trực quan để giải thích sự hình thành của Vịnh Ba Tư và Eo biển Hormuz: hãy nghĩ mảng Arab như một cái thước kẻ mềm. Khi bạn đặt một vật nặng, ví dụ như cả một dãy núi, lên một đầu của nó, đầu kia sẽ bị kéo chúi xuống và tạo ra một cái lõm. Cái lõm địa chất đó, qua hàng triệu năm, chính là Vịnh Ba Tư và Eo biển Hormuz.
Rồi đến phần dầu mỏ, và đây mới là điều thực sự khiến các nhà khoa học bất ngờ. Trước khi mảng Arab va vào Á-Âu, trong hàng trăm triệu năm, nó nằm lặng lẽ ngay dưới mực nước biển, tích lũy từng lớp đá trầm tích là nguyên liệu hoàn hảo để hình thành dầu khí. Rồi khi va chạm xảy ra, áp lực kiến tạo đã nhốt chặt những túi dầu và khí đó lại dưới các lớp đá ở phần phía bắc của mảng Arab, tức là khu vực ngày nay là Iran, Iraq và một phần Syria. Allen giải thích sự giàu có phi thường của Trung Đông bằng một câu ngắn gọn: "Điều khác biệt ở Trung Đông là quy mô thuần túy của tất cả những điều này." Không chỉ nhiều dầu, mà là những mỏ dầu khổng lồ đến mức một số có thể khai thác liên tục trong nhiều thập kỷ mà không cạn kiệt. Chính vì vậy, toàn bộ kho dầu đó muốn đi ra thế giới, đều phải đi qua Hormuz.
Vùng đất này trông như thế nào ngoài thực tế?
Nếu anh em có dịp đứng nhìn bản đồ khu vực, bán đảo Musandam của Oman trông như một mũi dao nhọn đâm thẳng lên phía bắc về phía Iran, và chính cái "mũi dao" địa lý đó tạo ra điểm hẹp nhất của Hormuz. Đây không phải hình ảnh ẩn dụ cho vui; đó là mô tả địa hình thực tế. Mike Searle, giáo sư Khoa học Trái Đất tại Worcester College thuộc Đại học Oxford, giải thích rằng chính các lực lượng kiến tạo địa chất tương tự đã nghiêng bán đảo Musandam về phía đông đến mức nó thu hẹp eo biển lại.
Và bán đảo này vẫn đang dịch chuyển về phía bắc cho đến tận ngày hôm nay, Searle trích dẫn một nghiên cứu năm 2014 của ông và các cộng sự xác nhận điều đó. Điều đó có nghĩa là Hormuz sẽ dần dần thu hẹp lại và đóng cửa, dù chuyện đó sẽ không xảy ra sớm hơn khoảng 10 triệu năm nữa.
Về phía bắc, dãy Zagros của Iran trải ra như một cuốn sách địa chất khổng lồ mở toang. Theo Allen, đây là cảnh quan địa chất ấn tượng nhất mà bạn có thể tìm thấy trên Trái Đất. Dãy núi được tầng tầng lớp lớp đá trầm tích bao phủ: sa thạch, đá phiến và đặc biệt là đá vôi, một loại đá rất cứng và bền với xói mòn đến mức bạn có thể đi bộ trên cùng một lớp đá vôi liên tục trong nhiều kilômét. Không có gì ngạc nhiên khi Zagros từ lâu được gọi là “thiên đường cho các nhà địa chất cấu trúc”, tức là những nhà khoa học chuyên nghiên cứu cách và tại sao các tảng đá hình thành nên những cấu trúc như vậy. Anh em có thể quan sát những cấu trúc khổng lồ này bằng cách đi bộ qua chúng, hoặc nhìn từ ảnh vệ tinh.
Một đặc điểm kỳ lạ khác của Zagros là những "sông băng muối" và các vòm muối. Khi muối từ sâu trong lòng đất bị đẩy lên qua các nếp gấp do va chạm kiến tạo tạo ra, nó bắt đầu chảy xuống sườn núi, Allen mô tả đây giống hệt như dòng chảy của một sông băng đá thực sự. Đó là một hình ảnh vừa siêu thực vừa mang tính khoa học sâu sắc.
Còn về phía nam, bán đảo Musandam lại mang một vẻ đẹp hoàn toàn khác: những vách đá đen dốc đứng và đường bờ biển gồ ghề lởm chởm của những thung lũng chìm xuống nước, loại địa hình hình thành khi mực nước biển dâng lên và nhấn chìm các thung lũng sông cổ đại. Nhưng ấn tượng nhất với giới địa chất học ở đây là sự hiện diện của ophiolite: những loại đá thường chỉ tồn tại chôn sâu dưới đáy đại dương, nhưng ở Musandam lại lộ ra hoàn toàn ngoài mặt đất. Searle gọi đây là "phức hợp ophiolite lớn nhất và đẹp nhất trên toàn thế giới", được hình thành trong khoảng từ 95 đến 60 triệu năm trước vào cuối kỷ Cretaceous, khi lớp vỏ và manti đại dương Tethys cổ đại bị đẩy lên bề mặt Arabia trong quá trình va chạm lục địa.
Một eo biển, hai câu chuyện?
Hormuz là lời nhắc nhở rằng địa lý không bao giờ chỉ là địa lý. Một eo biển chưa đầy 50 km, được tạo ra bởi những vụ va chạm lục địa trong hàng chục triệu năm, vô tình trở thành nút thắt của nền kinh tế năng lượng toàn cầu thế kỷ 21.
Những lực lượng địa chất đã khép Tethys lại, dựng nên Zagros, đẩy Musandam lên và nhốt chặt dầu khí dưới lòng đất, và chính những lực lượng đó cũng vẽ ra cái bản đồ quyền lực mà Iran đang sử dụng hôm nay.
Việc Hoa Kỳ được tường trình đã sử dụng một đơn vị đặc nhiệm cấp cao như SEAL Team 6 trong chiến dịch giải cứu phi hành đoàn F-15E tại Iran không đơn thuần là một quyết định quân sự thông thường, mà phản ánh bản chất đặc biệt của nhiệm vụ. Đây không còn là một cuộc tìm kiếm và giải cứu tiêu chuẩn, mà là một chiến dịch phức hợp, diễn ra sâu trong lãnh thổ đối phương, dưới áp lực truy lùng của IRGC và trong bối cảnh nhạy cảm về chính trị.
Theo các phúc trình, viên sĩ quan hệ thống vũ khí bị thương nặng đã rơi vào một khu vực mà Iran nhanh chóng triển khai lực lượng truy lùng quy mô lớn. Việc chính quyền Iran kêu gọi dân chúng tham gia truy tìm, thậm chí treo thưởng lên đến $60,000, cho thấy rõ mục tiêu không chỉ là tiêu diệt, mà còn là bắt sống để khai thác giá trị chiến lược. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ giải cứu lập tức chuyển từ một bài toán kỹ thuật sang một cuộc chạy đua với thời gian, tình báo và khả năng kiểm soát địa hình của đối phương.
Trong học thuyết quân sự Hoa Kỳ, lực lượng Không quân đã có sẵn các đơn vị chuyên trách giải cứu, như Pararescue, được huấn luyện để hoạt động trong môi trường thù địch, kể cả những khu vực bị phong tỏa hoặc có mức độ nguy hiểm cao. Tuy nhiên, khi nhiệm vụ đòi hỏi phải xâm nhập sâu, đối đầu trực tiếp với lực lượng truy lùng, và bảo đảm rút lui an toàn trong điều kiện bị hỏa lực đối phương uy hiếp, thì yêu cầu vượt ra ngoài phạm vi của một chiến dịch cứu nạn thông thường.
Chính tại điểm này, vai trò của SEAL Team 6 trở nên phù hợp về mặt chiến thuật. Đây là đơn vị được thiết kế cho các nhiệm vụ có độ rủi ro cực cao, nơi sai số gần như không được phép tồn tại. Các đặc điểm của chiến dịch, bao gồm xâm nhập bí mật, phối hợp chặt chẽ với tình báo, tiến hành hành động trong điều kiện có giao tranh, và rút lui nhanh chóng trước khi đối phương khép vòng vây, đều trùng khớp với năng lực cốt lõi của một lực lượng cấp chiến lược.
Một yếu tố quan trọng khác là sự phối hợp giữa quân sự và tình báo. Chiến dịch được cho là có sự tham gia của một kế hoạch nghi binh do cơ quan tình báo triển khai, phát tán thông tin sai lệch nhằm đánh lạc hướng lực lượng truy lùng của Iran. Khi một chiến dịch kết hợp giữa đánh lạc hướng chiến lược, xâm nhập bí mật bằng phi cơ chuyên dụng, và hành động trực tiếp trên mặt đất, thì đây không còn là một nhiệm vụ đơn thuần của lực lượng cứu nạn, mà là một chiến dịch đặc nhiệm cấp quốc gia.
Thực tế chiến trường càng củng cố nhận định này. Các báo cáo cho thấy lực lượng Hoa Kỳ phải đối mặt với hỏa lực mạnh, trực thăng bị bắn trúng, và tình huống phi cơ vận tải bị hư hại buộc phải phá hủy tại chỗ để tránh rơi vào tay đối phương.
Điều đó cho thấy môi trường tác chiến không ổn định, đòi hỏi khả năng thích ứng nhanh, duy trì an ninh và tiếp tục nhiệm vụ ngay cả khi kế hoạch ban đầu bị gián đoạn. Đây là đặc điểm điển hình của một lực lượng tấn công đặc biệt, chứ không phải chỉ là lực lượng cứu nạn.
Địa hình cũng đóng vai trò quyết định. Khu vực núi cao tại Iran không chỉ hạn chế khả năng tiếp cận của phi cơ, mà còn tạo điều kiện cho phục kích và kéo dài thời gian truy lùng. Trong môi trường như vậy, một lực lượng thông thường dễ bị lộ diện và bị áp lực liên tục. Ngược lại, một đơn vị như SEAL Team 6 có thể tận dụng yếu tố bất ngờ, tốc độ và cường độ hành động để tạo ra một “cửa sổ ưu thế tạm thời,” đủ để hoàn tất nhiệm vụ trước khi đối phương kịp phản ứng.
Do đó, logic quân sự của quyết định này rất rõ ràng. Hoa Kỳ cần một lực lượng có khả năng xâm nhập sâu vào lãnh thổ đối phương, phối hợp với tình báo, chịu được hỏa lực, bảo vệ một mục tiêu có giá trị cao, và rút lui trong điều kiện áp lực liên tục. Đây là sự kết hợp giữa giải cứu chiến đấu, hành động bí mật và ngăn chặn một cuộc khủng hoảng có thể leo thang.
Chiến dịch này, do đó, không chỉ nhằm đưa một quân nhân trở về, mà còn nhằm ngăn chặn khả năng Iran biến một phi công bị bắn hạ thành một con bài mặc cả chiến lược. Trong bối cảnh đó, việc sử dụng một đơn vị như SEAL Team 6 không phải là lựa chọn cực đoan, mà là lựa chọn cần thiết để bảo đảm kết quả trong một tình huống mà thất bại sẽ mang hậu quả vượt xa phạm vi chiến thuật.
Truyền thông Hoa Kỳ loan báo một tin đặc biệt quan trọng: thành viên phi hành đoàn Hoa Kỳ thứ hai, người đã mất tích suốt 48 giờ phía sau phòng tuyến địch trong lãnh thổ Iran, đã được giải cứu an toàn. Diễn biến này ngay lập tức được mô tả như một phép lạ Phục Sinh và là một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất trong lịch sử quân sự Hoa Kỳ.
Theo bản tường trình trực tiếp từ Tel Aviv của ký giả Trey Yingst, quân nhân Hoa Kỳ này thuộc phi hành đoàn chiếc F-15 bị bắn hạ tại miền tây nam Iran. Sau khi phi cơ rơi vào ngày thứ Sáu, viên sĩ quan hệ thống vũ khí đã di chuyển lên một sườn núi cao, ẩn náu tại đó và chờ lực lượng Hoa Kỳ tới giải cứu. Phi công còn lại đã được cứu ra trước đó trong ngày thứ Sáu, nhưng việc công bố được trì hoãn để không làm nguy hại đến chiến dịch thứ hai.
Tổng thống Trump đã xác nhận cuộc triệt xuất thành công trong đêm trên Truth Social với lời tuyên bố ngắn gọn nhưng dứt khoát: “Chúng ta đã đưa được ông ấy trở về.” Sau đó, ông cho biết hàng chục phi cơ quân sự Hoa Kỳ đã được huy động để xác định vị trí và hỗ trợ chiến dịch, trong khi hàng trăm binh sĩ tham gia một cuộc chạy đua khẩn cấp với thời gian để cứu quân nhân đang mắc kẹt sâu trong lãnh thổ địch.
Tổng thống Trump còn nhấn mạnh rằng đây là lần đầu tiên trong ký ức quân sự Hoa Kỳ, 2 phi công Hoa Kỳ được giải cứu riêng biệt, sâu trong lãnh thổ do địch kiểm soát. Theo những người dẫn chương trình Fox News, Tổng thống Trump đã thức trắng suốt 2 ngày, trực tiếp theo dõi diễn biến và tham gia ở mọi cấp độ của chiến dịch. Nhiều người chung quanh nhận thấy ông gần như không rời công việc trong suốt thời gian đó.
Lực lượng Phòng vệ Israel cho biết họ đã tránh không oanh kích khu vực có liên quan đến chiến dịch khi các phi cơ và trực thăng Hoa Kỳ bay thấp tìm kiếm dấu vết của quân nhân mất tích. Tuy nhiên, tại các khu vực khác, Israel vẫn gia tăng các cuộc oanh kích trong cuối tuần, đặc biệt nhắm vào các cơ sở hóa dầu của Iran.
Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố rằng Israel sẽ tiếp tục đập tan chế độ khủng bố tại Tehran. Ông cho biết sau khi phá hủy từ 70 đến 80 phần trăm năng lực sản xuất thép của Iran, là nguồn nguyên liệu cho vũ khí, Israel tiếp tục đánh vào các nhà máy hóa dầu. Trong khi đó, Iran tiếp tục phóng hỏa tiễn đạn đạo vào Israel. Theo bản tin, phần lớn các hỏa tiễn này đánh trúng các mục tiêu dân sự, và Tehran còn đe dọa sẽ sử dụng các loại hỏa tiễn mới hiện đại hơn, đồng thời đe dọa bắn hạ thêm các phi cơ Hoa Kỳ.
Một phát ngôn viên phía Iran tuyên bố rằng họ đang dựa vào các hệ thống phòng không mới do chính lực lượng trong nước phát triển, và sẽ lần lượt đưa vào chiến trường. Phía Iran còn khẳng định họ sẽ giành quyền kiểm soát hoàn toàn bầu trời quốc gia. Tuy nhiên, theo bản tường trình từ Fox News, thực tế trên chiến trường cho thấy điều ngược lại. Hoa Kỳ và Israel đã thực hiện hàng ngàn phi vụ trên bầu trời Iran, oanh kích nhiều mục tiêu quân sự khác nhau, và chiến dịch giải cứu vừa qua là bằng chứng mạnh mẽ về năng lực áp đảo của Hoa Kỳ.
Phóng viên Trey Yingst nhận định rằng chiến dịch này sẽ được ghi vào lịch sử như một chiến công không chỉ về hỏa lực mà còn về năng lực tình báo. Theo bản tường trình, hàng trăm binh sĩ Hoa Kỳ đã đổ bộ phía nam Isfahan mà không bị phát hiện. Họ tiếp cận được quân nhân mất tích, lúc ấy đang ẩn náu trong vùng núi gần 48 giờ, rồi giải cứu và đưa ông rời khỏi lãnh thổ Iran an toàn.
Điểm nổi bật nhất của chiến dịch là sự phối hợp chặt chẽ giữa công nghệ, tình báo và hành động quân sự. Tổng thống Trump cho biết người phi hành đoàn ấy chưa bao giờ thực sự cô độc, vì lực lượng Hoa Kỳ có thiết bị định vị trong trang bị của ông để truyền vị trí về trung tâm chỉ huy. Mỗi khi lực lượng Iran tiến gần khu vực ẩn náu, họ đều bị đánh chặn. Điều đó cho thấy Hoa Kỳ không những quan sát từ trên không mà còn theo dõi diễn biến sát từng giờ, từng phút.
Bản tin cũng cho biết CIA đã tham gia chiến dịch, cùng với các đơn vị đặc nhiệm và hàng chục phi cơ quân sự Hoa Kỳ đổ bộ sâu trong lãnh thổ Iran. Hỏa lực chế áp được thi hành chính xác, khiến lực lượng Iran không thể tiến gần mục tiêu. Phía Iran thậm chí đã treo thưởng hàng chục ngàn Mỹ kim cho dân thường nhằm bắt giữ quân nhân Hoa Kỳ này, nhưng không thành công. Một phần lý do được cho là nhờ chiến dịch đánh lừa của CIA, khiến phía Iran tin rằng mục tiêu đã nằm trong tay họ hoặc đã bị đưa đi nơi khác.
Trong phần trao đổi tiếp theo, chương trình đặt câu hỏi liệu chiến dịch này có cho thấy Hoa Kỳ có điệp viên trên mặt đất hay không, hay toàn bộ chỉ dựa vào thiết bị định vị. Phóng viên trả lời rằng chiến dịch này nói lên sự xuất sắc trong công tác chuẩn bị của quân đội Hoa Kỳ cho một tình huống tồi tệ nhất của chiến tranh. Dù phần lớn hệ thống phòng không của Iran đã bị phá hủy, bất kỳ lúc nào đối phương còn đủ sức bắn vào phi cơ Hoa Kỳ, các lực lượng đặc nhiệm vẫn phải sẵn sàng nhận lệnh tiến vào và kéo đồng đội trở về.
Ông cũng nhấn mạnh rằng đây không phải là một nhiệm vụ đơn giản, mà là một cuộc hành quân cực kỳ phức tạp, sử dụng cấp độ cao nhất của tình báo Hoa Kỳ để xác định vị trí, dẫn đường và bảo đảm rằng lực lượng Hoa Kỳ tiếp cận được quân nhân mất tích trước khi Iran làm được điều đó. Tổng thống Trump đã làm việc suốt ngày đêm cùng các tướng lĩnh để theo dõi sát sao từng diễn biến, bởi đây là một cuộc chạy đua thật sự với thời gian.
Theo đánh giá của ký giả Trey Yingst, chiến dịch này gửi một thông điệp rất rõ ràng đến các đối thủ của Hoa Kỳ trên toàn thế giới. Trong bối cảnh cuộc xung đột với Iran đã kéo dài hơn một tháng vì Tehran không chịu trở lại bàn đàm phán một cách thiện chí, việc Hoa Kỳ có thể đưa hàng trăm đặc nhiệm vào sâu trong lãnh thổ Iran, gần các cơ sở quân sự trọng yếu, giải cứu người của mình rồi rút ra an toàn, cho thấy không chỉ sức mạnh quân sự mà còn là ý chí chính trị của Hoa Kỳ dưới quyền lãnh đạo của Tổng thống Trump.
Những người dẫn chương trình Fox News cũng đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của Tổng thống Trump. Họ nói rằng khi biết có một phi công Hoa Kỳ mất tích, điều khiến họ yên tâm là Tổng thống Trump đang nắm quyền, bởi họ tin rằng ông sẽ không bao giờ bỏ lại quân nhân Hoa Kỳ phía sau. Theo họ, đây là loại quyết định chỉ một vị Tổng thống thật sự tự tin mới dám chấp nhận, vì mức độ rủi ro của chiến dịch là cực lớn.
Toàn bộ diễn biến này, từ việc phi cơ bị bắn hạ, quân nhân mất tích trong vùng núi suốt gần 48 giờ, cho đến cuộc triệt xuất thành công ngay giữa lãnh thổ Iran, đã trở thành một câu chuyện về lòng can đảm, kỷ luật, tình báo và quyết tâm không bỏ rơi người của mình. Nó cũng phản ánh một thông điệp rộng lớn hơn: dưới quyền Tổng thống Trump, Hoa Kỳ sẵn sàng sử dụng toàn bộ khả năng quân sự và tình báo của mình để bảo vệ quân nhân, đồng thời gửi lời cảnh cáo nghiêm khắc tới các chế độ thù địch.
Trong khi chiến trường hiện đại đã chứng kiến sự hiện diện rõ rệt của trí tuệ nhân tạo trong các chiến dịch quân sự, một bước nhảy công nghệ mới đang làm dấy lên lo ngại sâu sắc trong giới chiến lược Hoa Kỳ: khả năng “tự cải tiến đệ quy” của AI, hay còn gọi là recursive self-improvement.
Theo phân tích của Wynton Hall, tác giả cuốn sách “Code Red: The Left, the Right, China, and the Race to Control AI”, AI chiến tranh không còn là giả thuyết mà đã trở thành thực tế. Trong cuộc xung đột gần đây với Iran, Hoa Kỳ đã triển khai AI để xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ từ hình ảnh, âm thanh, video và tín hiệu vệ tinh nhằm phục vụ tình báo và mục tiêu tác chiến.
Các hệ thống AI hiện nay, bao gồm những công cụ như Claude của công ty Anthropic, được tích hợp vào hệ thống Maven của công ty Palantir, đã giúp gia tốc quá trình ra quyết định quân sự. Công nghệ nhận diện mẫu số lượng lớn cho phép giảm đáng kể thời gian phân tích của con người, qua đó nâng cao hiệu quả tác chiến.
Tuy nhiên, bước tiến mang tính quyết định không nằm ở những ứng dụng hiện tại, mà ở khả năng AI tự nâng cấp chính mình mà không cần sự can thiệp của con người. Đây chính là khái niệm recursive self-improvement, một mô hình trong đó hệ thống AI có thể tự học, tự điều chỉnh và tự nâng cấp liên tục.
Dù hiện vẫn còn ở mức lý thuyết, giới chuyên môn cảnh báo rằng nếu công nghệ này trở thành hiện thực, nó sẽ thay đổi hoàn toàn cục diện chiến tranh. Một hệ thống AI có khả năng tự cải tiến có thể được tích hợp vào các phương tiện quân sự như drone, robot chiến đấu, cũng như các công cụ tấn công mạng và xâm nhập hệ thống hạ tầng.
Theo nhận định, quốc gia nào đạt được bước đột phá này trước sẽ nắm ưu thế toàn diện trên chiến trường, từ mã hóa, phá mã, tấn công hệ thống hỏa tiễn, cho đến kiểm soát an ninh mạng. Đây không chỉ là ưu thế chiến thuật, mà là ưu thế chiến lược mang tính quyết định.
Trong bối cảnh đó, nguy cơ Trung Cộng đạt được công nghệ này trước Hoa Kỳ được xem là một mối đe dọa nghiêm trọng. Các chuyên gia cảnh báo rằng điều này có thể dẫn đến sự hình thành của một hệ thống kiểm soát kỹ thuật số toàn diện, nơi công nghệ được sử dụng để củng cố một mô hình cai trị độc đoán.
Trong nội bộ Hoa Kỳ, vấn đề còn trở nên phức tạp hơn khi phát sinh tranh chấp giữa Bộ Chiến Tranh và các công ty công nghệ tư nhân. Bộ Trưởng Chiến Tranh Pete Hegseth đã yêu cầu quyền sử dụng đầy đủ các hệ thống AI cho các mục đích quân sự hợp pháp. Tuy nhiên, giám đốc điều hành của Anthropic, Dario Amodei, đã đặt ra các giới hạn, không cho phép sử dụng công nghệ của họ trong các hệ thống vũ khí tự động hoàn toàn hoặc giám sát quy mô lớn trong nước.
Trước lập trường này, Bộ Chiến Tranh đã phản ứng mạnh mẽ, cho rằng các điều khoản từ phía doanh nghiệp không thể vượt lên trên yêu cầu của chiến trường. Tổng thống Trump cũng đã ra lệnh loại bỏ công nghệ của Anthropic khỏi Ngũ Giác Đài, mô tả công ty này là một tổ chức mang khuynh hướng cực tả và áp đặt hạn chế không phù hợp với nhu cầu quốc phòng.
Các quan điểm trong giới chiến lược cho rằng quyền quyết định trong chiến tranh phải thuộc về lãnh đạo được dân bầu và quân đội, chứ không thể bị chi phối bởi các điều khoản dịch vụ của một công ty tư nhân. Khi sinh mạng quân nhân bị đặt vào tình thế nguy hiểm, bất kỳ sự gián đoạn nào do ràng buộc kỹ thuật hay pháp lý đều có thể gây hậu quả nghiêm trọng.
Ngoài ra, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng nếu các công ty công nghệ tiếp tục hạn chế hợp tác với quân đội Hoa Kỳ, điều này có thể làm suy yếu vị thế của Hoa Kỳ trong cuộc cạnh tranh với Trung Cộng về AI. Trong khi lực lượng quân sự đã bảo vệ môi trường ổn định giúp các công ty phát triển, thì đến lượt các công ty cần đóng góp vào an ninh quốc gia.
Cuộc đua AI vì thế không còn đơn thuần là cạnh tranh công nghệ, mà đã trở thành một mặt trận chiến lược quyết định tương lai trật tự thế giới. Việc ai đạt được khả năng tự cải tiến trước sẽ không chỉ định hình chiến tranh, mà còn định hình cách mà quyền lực được thực thi trong thế kỷ 21.
Tổng thống Trump được tường trình đang chuẩn bị đề cử Harmeet Dhillon vào chức vụ Thứ trưởng Tư pháp Hoa Kỳ, vị trí cao thứ ba trong Bộ Tư pháp, trong bối cảnh những thay đổi nhân sự quan trọng đang diễn ra tại cơ quan này.
Theo nhiều nguồn tin, bà Dhillon, hiện đang giữ chức Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp phụ trách Ban Dân quyền, là ứng viên hàng đầu cho vị trí này. Động thái này diễn ra sau khi Stanley Woodward, người trước đó đảm nhiệm vai trò nói trên, đã từ chức vào ngày thứ Bảy.
Sự thay đổi nhân sự này nối tiếp một loạt biến động lớn tại Bộ Tư pháp, đặc biệt sau khi Tổng thống Trump quyết định bãi nhiệm Pam Bondi, với lý do không hài lòng về tiến trình điều tra và việc thiếu các truy tố trong những hồ sơ quan trọng. Hiện tại, Todd Blanche đang giữ vai trò quyền Bộ trưởng Tư pháp, trong khi các phương án bổ nhiệm chính thức vẫn đang được cân nhắc.
Bà Dhillon được xem là một trong những nhân vật pháp lý nổi bật và kiên định trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump. Sau khi được chuẩn thuận vào năm 2025 để lãnh đạo Ban Dân quyền, bà đã nhanh chóng triển khai các biện pháp nhằm tái định hướng cơ quan này theo đường lối của hành pháp. Các hành động bao gồm việc thách thức các chương trình DEI, xem xét lại các quy trình bầu cử, và tiến hành nhiều vụ kiện liên quan đến các vấn đề hiến pháp và văn hóa.
Các nguồn tin trong nội bộ cho biết Tổng thống Trump đang xây dựng một đội ngũ lãnh đạo pháp lý có lập trường mạnh mẽ hơn và trung thành với định hướng của chính quyền. Trong tiến trình tái cấu trúc này, bà Dhillon được xem là một nhân tố trung tâm, phản ánh chiến lược chuyển đổi Bộ Tư pháp theo hướng quyết đoán hơn trong các vấn đề pháp lý và chính sách.
Ngoài bà Dhillon, một số nhân vật khác cũng được nhắc đến cho các vai trò cao cấp trong Bộ Tư pháp, trong đó có Lee Zeldin. Tuy nhiên, chưa có xác nhận chính thức về quyết định cuối cùng.
Phát ngôn viên Bộ Tư pháp từ chối bình luận về các vấn đề nhân sự, cho thấy các thảo luận vẫn đang diễn ra ở cấp cao nhất. Trong khi đó, giới quan sát nhận định rằng việc đề cử bà Dhillon, nếu được thực hiện, sẽ đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong chiến lược pháp lý của chính quyền Tổng thống Trump.
Diễn biến này phản ánh một nỗ lực rõ rệt nhằm củng cố bộ máy hành chánh tư pháp, bảo đảm khả năng thực thi chính sách một cách hiệu quả hơn trong bối cảnh các cuộc đối đầu pháp lý ngày càng gia tăng.
Một chiến dịch tình báo đặc biệt của Hoa Kỳ vừa được hé lộ, cho thấy sự tiến hóa rõ rệt trong nghệ thuật nghi binh của CIA, từ mô hình dựng vỏ bọc kéo dài nhiều tháng trong thập niên 1980 đến chiến tranh thông tin thời gian thực ngay giữa chiến trường hiện đại.
Lần gần nhất CIA thực hiện một chiến dịch nghi binh để đưa người Mỹ ra khỏi Iran là vào Ngày 28 tháng 1 năm 1980, trong chiến dịch mang tên Argo. Khi đó, cơ quan này đã dựng nên một công ty sản xuất phim giả, đăng quảng cáo trên tạp chí Variety, in danh thiếp và đưa 6 nhà ngoại giao rời khỏi Iran dưới vỏ bọc một đoàn làm phim khoa học viễn tưởng.
Toàn bộ kế hoạch mất nhiều tháng chuẩn bị để bảo đảm câu chuyện đủ thuyết phục qua các trạm kiểm soát trong bối cảnh cách mạng.
Bốn mươi sáu năm sau, cùng một nguyên tắc nghi binh được áp dụng, nhưng với tốc độ và phương thức hoàn toàn khác. Theo các nguồn tin từ chính quyền Tổng thống Trump, vào Ngày 3 tháng 4 năm 2026, CIA đã triển khai một chiến dịch đánh lạc hướng ngay trong lòng Iran, phát tán các thông tin sai lệch rằng viên sĩ quan F-15E bị bắn hạ đã được tìm thấy và đang được di chuyển trên mặt đất để triệt xuất khỏi quốc gia này.
Các báo cáo cho biết CIA đã sử dụng những “tín hiệu giả lập” để khiến lực lượng Iran tin rằng mục tiêu đã được di chuyển qua nhiều vị trí khác nhau. Một số nguồn còn cho rằng có cả một kịch bản nghi binh trên biển, với hình ảnh một “tàu ma” nhằm thu hút sự chú ý của lực lượng duyên hải Iran vào một hướng hoàn toàn sai lệch.
Trong khi đó, lực lượng IRGC, dân quân Basij và các nhóm địa phương, bị cuốn vào các dấu vết giả, tiến hành truy lùng theo những thông tin sai lệch. Phần thưởng $60,000 được treo cho việc bắt giữ càng làm gia tăng cường độ truy lùng, nhưng cũng khiến hệ thống này dễ bị thao túng bởi thông tin giả.
Trong thực tế, viên sĩ quan hệ thống vũ khí Hoa Kỳ không hề ở những vị trí mà Iran đang truy tìm. Ông ẩn náu trong một khe đá trên sườn núi cao khoảng 7,000 feet tại dãy Zagros, với vũ khí cá nhân, thiết bị định vị mã hóa và kỹ năng sinh tồn SERE, chờ lực lượng giải cứu tiếp cận.
Các nguồn tin cho biết CIA đã sử dụng những năng lực được mô tả là “đặc biệt và tinh vi,” xác nhận danh tính mục tiêu, bảo đảm tín hiệu không phải bẫy, và chuyển tọa độ chính xác về trung tâm chỉ huy tại Tòa Bạch Ốc. Ngay sau đó, một chuỗi hành động được kích hoạt: trong vòng 8 giờ, phi cơ Hoa Kỳ lên đường; trong vòng 12 giờ, lực lượng đặc nhiệm đã có mặt trên lãnh thổ Iran.
Chiến dịch nghi binh không làm tê liệt hoàn toàn phản ứng của Iran. Lực lượng IRGC vẫn tiến gần khu vực thực, và một cuộc giao tranh đã xảy ra. Hai phi cơ vận tải của Hoa Kỳ phải bị phá hủy tại chỗ để tránh rơi vào tay đối phương. Tuy nhiên, yếu tố quyết định nằm ở thời gian mà chiến dịch nghi binh đã tạo ra.
Những thông tin giả không cần đánh lừa toàn bộ hệ thống Iran, mà chỉ cần làm chậm đủ số đơn vị trong khoảng thời gian đủ dài. Chính những giờ phút đó đã tạo ra khoảng trống để lực lượng đặc nhiệm, bao gồm SEAL Team 6, tiếp cận mục tiêu, bảo đảm an ninh khu vực và hoàn tất triệt xuất trước khi vòng vây khép lại.
So với chiến dịch Argo năm 1980, nơi cần nhiều tháng chuẩn bị để đưa 6 người qua một phi trường, chiến dịch lần này chỉ mất vài giờ để giải cứu một quân nhân từ vùng núi sâu trong lãnh thổ địch, cách xa khoảng 200 dặm trong bối cảnh chiến tranh đang diễn ra. Nghệ thuật nghi binh đã chuyển từ việc dựng một “câu chuyện lớn” sang việc bơm thông tin sai lệch trực tiếp vào mạng lưới đối phương theo thời gian thực.
Nguyên tắc vẫn không thay đổi: tạo ra một thực tại mà đối phương tin tưởng trong một khoảng thời gian đủ để hoàn tất nhiệm vụ. Trong chiến dịch này, lực lượng Iran truy đuổi những mục tiêu không tồn tại, trong khi mục tiêu thực sự được xác định và triệt xuất.
Khi Iran nhận ra sự thật, lực lượng đặc nhiệm Hoa Kỳ đã hoàn tất nhiệm vụ. Viên sĩ quan đã được đưa lên phi cơ và chuyển đến Kuwait, nơi Tổng thống Trump xác nhận ông sẽ hồi phục hoàn toàn.
Chiến dịch này không chỉ là một cuộc giải cứu, mà còn là minh chứng cho sự kết hợp giữa tình báo, nghi binh và hành động quân sự ở cấp độ cao nhất, đánh dấu một bước phát triển mới trong chiến tranh hiện đại.
Việc các thiết bị quân sự đắt tiền của Mỹ bị phá hủy trong chiến dịch chống Iran là do Washington đã đánh giá quá cao khả năng của mình trước khi bắt đầu chiến dịch.
Trước đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo tuyên bố đã phá hủy máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát trên không E-3 của Mỹ tại căn cứ ở Ả Rập Xê Út. Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố hôm thứ Năm rằng Iran "đã bị đánh bại hoàn toàn", trong vòng 48 giờ, Iran bắn hạ máy bay chiến đấu F-15 và máy bay tấn công A-10, cũng như phá hủy hai máy bay trực thăng Black Hawk, NBC đưa tin.
"Không phải là họ không chuẩn bị; họ chỉ đơn giản là đánh giá quá cao khả năng (của quân đội Mỹ)", cựu chuyên gia phân tích CIA, ông Larry Johnson nói với Sputnik, bình luận về việc mất mát thiết bị.
Nguồn tin của Sputnik nhấn mạnh rằng trước khi chiến dịch bắt đầu, có niềm tin rộng rãi rằng hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ chống Iran rất hiệu quả. Trên thực tế, điều này đã được chứng minh là không đúng, ông Larry Johnson nói thêm.
"(Các căn cứ của Mỹ trong khu vực) đã dễ dàng bị Iran tấn công. Ngay cả khi hệ thống phòng không hoạt động, hiệu quả của chúng chỉ đạt 20%, hơn nữa 80% tên lửa bay xuyên qua mà không gặp sự cố nào," nguồn tin kết luận.
Mỹ và Israel bắt đầu tấn công các mục tiêu ở Iran vào ngày 28 tháng 2. Iran trả đũa bằng các cuộc tấn công vào lãnh thổ Israel, cũng như vào các cơ sở quân sự của Mỹ ở Trung Đông.
Ông Errol Musk đã so sánh Moskva và Washington trong cuộc phỏng vấn với Sputnik. Ông cho rằng thủ đô Washington đã xuống cấp trầm trọng trong những năm gần đây và biến thành "khu ổ chuột", mặc dù trước đây từng là một thành phố rất đẹp.
"Quận Columbia từng là một nơi rất đẹp, nhưng giờ nó là một khu ổ chuột", Musk nói.
Ông cho rằng so với Moskva, Washington ngày nay trông "rẻ tiền" và luộm thuộm. Ông Errol Musk cũng lưu ý rằng, theo ông, vấn đề không nằm ở chính thành phố mà ở chất lượng quản trị của nó.
Mở rộng thêm suy nghĩ này, ông Errol Musk chỉ trích mạnh mẽ đảng Dân chủ. Ông Musk dẫn trường hợp của nữ thống đốc mới đắc cử của Virginia, cho rằng ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức, bà đã ban hành khoảng 50 loại thuế mới, tăng lương cho bản thân và tăng 20% tiền lương cho các quan chức được bầu khác. "Đảng Dân chủ - họ ngu ngốc đến mức nào? Họ thực sự rất ngu ngốc".
Đặc khu Columbia, nơi Washington tọa lạc, theo truyền thống được coi là thành trì của Đảng Dân chủ: các ứng cử viên Dân chủ hầu như luôn thắng cử ở đó. Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đây từng tuyên bố đã làm cho Washington an toàn trở lại.
Trong bối cảnh một cuộc khủng hoảng năng lượng đang đến gần, châu Âu cần các nguồn năng lượng từ Nga, trong khi Ukraina đang tìm mọi cách để khiến việc cung cấp này trở nên bất khả thi - Thủ tướng Hungary Viktor Orban tuyên bố.
Tổng thống Serbia Aleksandar Vučić hôm Chủ nhật đã thông báo với Thủ tướng Hungary Orban qua điện thoại rằng lực lượng an ninh Serbia phát hiện chất nổ tại khu tự quản Kanjiža, gần đường ống dẫn khí đốt hiện đang vận chuyển khí đốt Nga sang Hungary.
“Một cuộc khủng hoảng năng lượng chưa từng có đang tiến gần đến châu Âu. Các nước châu Âu cần và sẽ còn cần nhiều năng lượng hơn nữa từ Nga. Trong khi đó, Ukraina suốt nhiều năm qua đã tìm cách cắt đứt châu Âu khỏi nguồn năng lượng Nga”, - ông Orban nói trong đoạn video được đăng trên mạng xã hội Facebook*.
Thủ tướng Hungary nhắc lại rằng phía Ukraina “đã phá hủy Nord Stream, đóng tuyến đường ống khí đốt tới Hungary. Trong năm nay, nước này còn đưa Hungary rơi vào tình trạng bị phong tỏa dầu mỏ bằng cách chặn đường ống vận chuyển Druzhba, trong khi đoạn đường ống Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ trên lãnh thổ Nga liên tục bị tấn công quân sự”.
Ông Orban nhấn mạnh “các hành động của Ukraina tạo ra mối đe dọa sống còn đối với Hungary”.
Ông Orban cũng cho biết không có thương vong, đường ống vẫn hoạt động bình thường và ông đã cảm ơn Tổng thống Vučić vì công việc của các cơ quan chức năng Serbia.
Việc Mỹ nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Nga đã trở thành một “món quà” có giá trị đối với Moskva. Điều này cho thấy các biện pháp trừng phạt chống Nga không có hiệu quả - tạp chí The Spectator nhận định.
“Washington đã cho thấy các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Nga có thể được nới lỏng khi giá năng lượng trở nên quá nhạy cảm về mặt chính trị. Đây là thông tin rất có giá trị đối với chính sách ngoại giao ứng phó với các trừng phạt (của phương Tây) của Moskva, đồng thời âm thầm làm suy giảm niềm tin vào chính hệ thống trừng phạt áp đặt lên Nga.
Sự xói mòn này ngày càng gia tăng theo thời gian và mang lại cho ông Vladimir Putin nhiều lợi ích hơn cả doanh thu từ bất kỳ tàu chở dầu nào hiện đang đi qua Ấn Độ Dương”.
Moskva nhiều lần nhấn mạnh rằng Nga sẽ vượt qua sức ép trừng phạt mà phương Tây áp đặt trong những năm gần đây và liên tục gia tăng. Các quan chức Nga cho rằng những nước “không thân thiện” thiếu dũng khí để thừa nhận sự thất bại của chính sách này.
Ngay tại phương Tây cũng nhiều lần xuất hiện quan điểm cho rằng các biện pháp trừng phạt đơn phương là không hiệu quả.
Nếu lần đầu đến Kathmandu, nhiều du khách thường bất ngờ khi bắt gặp con số năm 2082 xuất hiện trên báo chí, lịch treo tường, giấy tờ hành chính hay thậm chí trong các thông điệp chúc mừng năm mới của cơ quan nhà nước.
Với người Nepal, điều này hoàn toàn không phải là câu chuyện giả tưởng. Đó là một phần quen thuộc trong đời sống và bản sắc văn hóa của họ. Trong sinh hoạt hằng ngày, người dân vẫn sử dụng hệ lịch truyền thống của đất nước, đồng thời có thể linh hoạt chuyển sang Công lịch khi làm việc, giao thương hoặc giao tiếp quốc tế.
Vì sao Nepal “đi trước” thế giới hơn nửa thế kỷ?
Trong khi phần lớn các quốc gia đang bước vào năm 2026 theo Công lịch, tại Nepal, nhiều loại giấy tờ chính thức như văn bản hành chính, hồ sơ trường học hay các biểu mẫu trong đời sống vẫn ghi năm 2082. Sự chênh lệch tưởng chừng khó hiểu này bắt nguồn từ hệ lịch truyền thống mang tên Bikram Sambat.
Bikram Sambat (thường viết tắt là BS) là hệ thống lịch chính thức của Nepal và được sử dụng rộng rãi trong các hoạt động của nhà nước cũng như đời sống xã hội. So với Công lịch, hệ lịch này “nhanh” hơn khoảng 56 năm 8 tháng.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa hai hệ lịch không hoàn toàn cố định trong suốt cả năm. Tùy theo từng giai đoạn, Bikram Sambat có thể sớm hơn Công lịch khoảng 56 năm, đôi khi chênh lệch lên tới 57 năm.
Một điểm khác biệt đáng chú ý là thời điểm bắt đầu năm mới. Theo Bikram Sambat, năm mới được tính từ ngày 1 của tháng Baisakh, rơi vào khoảng giữa tháng 4 theo Công lịch.
Chẳng hạn, năm 2082 theo lịch Bikram Sambat chính thức bắt đầu từ ngày 14/4/2025 theo Công lịch. Vì vậy, khi thế giới bước sang những ngày đầu của năm 2026, Nepal vẫn đang ở năm 2082. Phải đến khoảng giữa tháng 4/2026, quốc gia này mới chính thức chuyển sang năm 2083 theo hệ lịch truyền thống của mình.
Chính sự tồn tại song song giữa hai hệ thống lịch – một phục vụ đời sống văn hóa trong nước, một phục vụ giao lưu quốc tế – đã tạo nên nét đặc trưng thú vị của Nepal, nơi mà thời gian dường như đang “đi trước” phần còn lại của thế giới hơn nửa thế kỷ.
Cấu trúc tính tháng - năm đặc biệt
Một nét khác biệt của lịch Nepal nằm ở cấu trúc các tháng trong năm. Không giống nhiều hệ lịch quen thuộc với quy luật 30 hoặc 31 ngày cố định, số ngày trong từng tháng của lịch Bikram Sambat có thể thay đổi theo từng năm. Những thông tin liên quan đến lịch như ngày tháng cụ thể, các dịp lễ hội, thời điểm được xem là cát tường… đều được tổng hợp và công bố chính thức bởi cơ quan chuyên trách của Nepal.
Theo lịch Bikram Sambat, quốc gia này hiện đang ở năm 2082. Các tài liệu lịch chính thức cho năm này cũng được công bố công khai trên cổng thông tin của Nepal Panchanga Nirnayak Vikas Samiti – cơ quan trực thuộc Bộ Văn hóa, Du lịch và Hàng không Dân dụng Nepal. Những ấn phẩm này cho thấy cách hệ lịch truyền thống vẫn được sử dụng trong nhiều hoạt động quản lý nhà nước và đời sống xã hội.
Một điểm thú vị khác là thời điểm đón năm mới của Nepal. Trong khi nhiều quốc gia trên thế giới chào đón năm mới giữa mùa đông, người Nepal lại bắt đầu năm mới khi mùa xuân đang đến. Thời điểm này thời tiết ấm dần, cây cối bắt đầu đâm chồi sau mùa lạnh. Ngày 1 Baisakh – ngày đầu tiên của năm mới theo lịch Bikram Sambat – thường là dịp để các gia đình dọn dẹp nhà cửa, gặp gỡ người thân, gửi đến nhau lời chúc tốt lành, đồng thời nhìn lại một năm đã qua và đặt ra mục tiêu cho chặng đường phía trước.
Một quốc gia tại châu Á đang đi trước cả thế giới gần 60 năm - Ảnh 4.
Ở một số khu vực, đặc biệt tại thung lũng Kathmandu hay các đô thị cổ như Bhaktapur, không khí năm mới còn gắn liền với những lễ hội truyền thống đặc sắc. Trong đó nổi bật là Bisket Jatra – lễ hội thường diễn ra từ ngày 1 Baisakh, đúng vào thời điểm bước sang năm mới theo lịch Nepal.
Mặc dù lịch Bikram Sambat được sử dụng rộng rãi trong các hoạt động hành chính và đời sống trong nước, Nepal vẫn duy trì sự kết nối với hệ thống thời gian chung của thế giới. Trong các lĩnh vực như ngoại giao, du lịch hay giao dịch quốc tế, Công lịch vẫn được áp dụng phổ biến. Vì vậy, tại Nepal, việc một cuộc hẹn được ghi theo Công lịch trong khi các giấy tờ nội địa lại sử dụng lịch Bikram Sambat là điều hoàn toàn quen thuộc và bình thường.
Một nhà sư 21 tuổi tại Thái Lan bất ngờ trở thành tâm điểm chú ý khi xuất hiện tại buổi tuyển quân với chiều cao lên tới 2,07m. Không chỉ gây ấn tượng bởi ngoại hình nổi bật, câu chuyện về thói quen uống sữa từ nhỏ của anh cũng nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội.
Sự việc diễn ra vào ngày 2/4 tại hội trường quận Wang Nam Khiao, tỉnh Nakhon Ratchasima, nơi tổ chức kỳ tuyển quân thường niên dành cho nam giới Thái Lan từ 20 tuổi trở lên. Tại đây, các thanh niên sẽ tham gia quy trình lựa chọn để nhập ngũ vào lục quân, hải quân hoặc không quân.
Giữa không khí đông đúc của sự kiện, nhà sư trẻ có tên Phra Chakrit nhanh chóng thu hút mọi ánh nhìn nhờ chiều cao vượt trội. Hình ảnh của anh được chia sẻ rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội, khiến nhiều người tò mò về câu chuyện phía sau.
Cao hơn 2 mét, xuất hiện giữa đám đông là nổi bần bật, nhà sư gây chú ý tại kỳ tuyển quân. Ảnh: Channel 7
Trước khi xuất gia, Phra Chakrit từng là vận động viên bóng chuyền. Anh cho biết bản thân có thói quen uống sữa từ khi còn nhỏ, thậm chí uống thay nước trong thời gian dài.
Theo chia sẻ của anh, chính thói quen này có thể đã góp phần giúp anh đạt chiều cao hơn 2 mét.
Trong suốt buổi tuyển quân, không ít người dân địa phương, lãnh đạo và cả nhân viên quân sự đã chủ động tiếp cận để xin chụp ảnh cùng nhà sư trẻ.
Dù trở thành tâm điểm chú ý, Phra Chakrit vẫn giữ thái độ bình tĩnh. Anh cho biết bản thân sẵn sàng chấp nhận bất kỳ kết quả nào nếu được chọn nhập ngũ.
Cha mẹ của anh cũng có mặt tại địa điểm tuyển quân để ủng hộ, đồng thời để con trai tự quyết định tương lai của mình.
Tuy nhiên, kết quả cuối cùng lại diễn ra theo hướng bất ngờ. Khi đến lượt của Phra Chakrit, quy trình tuyển quân đã hoàn tất chỉ tiêu.
Toàn bộ số thẻ đỏ, đại diện cho việc trúng tuyển nghĩa vụ, đã được rút hết, đồng thời có gần 20 người tình nguyện nhập ngũ.
Vì vậy, nhà sư cao 2,07m không cần tham gia bốc thăm và được miễn nghĩa vụ trong đợt tuyển quân này.
Một bác sĩ thẩm mỹ tại Nhật Bản đã bị kết án 25 năm tù sau khi bị phát hiện sử dụng thuốc mê và thuốc ngủ để tấn công tình dục 21 phụ nữ trong suốt gần một thập kỷ, gây chấn động dư luận.
Một bác sĩ thẩm mỹ tại Nhật Bản đã bị kết án 25 năm tù sau khi bị phát hiện sử dụng thuốc mê và thuốc ngủ để tấn công tình dục 21 phụ nữ trong suốt gần một thập kỷ, gây chấn động dư luận.
Theo Yomiuri Shimbun, ngày 4/4, Tòa án quận Tokyo đã tuyên án đối với bác sĩ Shoichi Takezawa, 46 tuổi, cựu giám đốc một phòng khám phẫu thuật thẩm mỹ tại quận Edogawa. Bị cáo bị xác định đã thực hiện hành vi cưỡng hiếp và quấy rối tình dục 21 phụ nữ trong khoảng thời gian 9 năm.
Trong số các nạn nhân có 17 bệnh nhân và 4 nhân viên y tế, bao gồm y tá và nhân viên hành chính. Đáng chú ý, 4 nạn nhân là trẻ vị thành niên tại thời điểm bị hại, trong đó có một bé gái mới 9 tuổi.
Theo phán quyết của tòa án ngày 11/3, từ tháng 8/2013 đến tháng 5/2022, Takezawa đã thực hiện các hành vi xâm hại tại phòng khám và nhà riêng.
Với các bệnh nhân, đối tượng lợi dụng quá trình điều trị thẩm mỹ, sử dụng thuốc gây mê khiến nạn nhân rơi vào trạng thái không thể chống cự, sau đó thực hiện hành vi phạm tội. Tổng cộng có 17 bệnh nhân bị xâm hại theo cách này.
Bác sĩ Shoichi Takezawa, 46 tuổi, cựu giám đốc một phòng khám phẫu thuật thẩm mỹ tại quận Edogawa. Ảnh: SNS/Jprime
Ngoài ra, Takezawa còn nhắm vào các nhân viên làm việc tại phòng khám. Ông ta bị cáo buộc đã lén bỏ thuốc ngủ vào đồ uống khi mời họ đi ăn, sau đó đưa về nhà và thực hiện hành vi xâm hại. Nhóm nạn nhân này có độ tuổi từ 22 đến 31.
Trong chuỗi vụ việc, có một nạn nhân bị xâm hại nhiều lần. Bị cáo cũng bị xác định đã sử dụng điện thoại di động để quay lại quá trình gây án.
Tổng cộng, tòa án xác định Takezawa phạm 31 tội danh liên quan đến các hành vi tấn công tình dục.
Takezawa từng được biết đến là bác sĩ có hồ sơ hành nghề “không có sự cố” trong suốt 15 năm. Tuy nhiên, sự thật dần bị phanh phui sau khi một y tá tố cáo bị cưỡng hiếp vào tháng 6/2022, chỉ vài ngày sau khi bắt đầu làm việc tại phòng khám.
Từ vụ việc này, cơ quan chức năng tiến hành điều tra và phát hiện thêm nhiều nạn nhân khác. Trong quá trình điều tra, Takezawa đã bị bắt giữ tổng cộng 6 lần khi các đơn tố cáo tiếp tục được gửi đến.
Trước tòa, bị cáo thừa nhận các cáo buộc liên quan đến hành vi phạm tội.
Khi tuyên án, thẩm phán nhận định hành vi của Takezawa là “tội ác đáng khinh”, đồng thời nhấn mạnh việc lợi dụng vị trí bác sĩ để thực hiện hành vi xâm hại là sự suy đồi đạo đức nghiêm trọng, coi thường phẩm giá của các nạn nhân.
Mức án 25 năm tù được tuyên thấp hơn so với đề nghị 27 năm từ phía công tố.
Sau phiên tòa, Takezawa đã nộp đơn kháng cáo lên Tòa án cấp cao Tokyo, cho rằng mức án là quá nặng.
Vụ việc tiếp tục gây chấn động tại Nhật Bản, làm dấy lên những lo ngại về an toàn trong môi trường y tế, đặc biệt là trong các cơ sở thẩm mỹ, nơi bệnh nhân thường phải sử dụng thuốc gây mê và phụ thuộc hoàn toàn vào bác sĩ trong quá trình điều trị.
Apple đang đối mặt các thách thức kỹ thuật trong quá trình phát triển iPhone gập đầu tiên, làm gia tăng nguy cơ chậm lịch sản xuất và ra mắt, trong bối cảnh hãng đặt nhiều kỳ vọng vào sản phẩm này để thúc đẩy tăng trưởng.
Biểu tượng Apple tại cửa hàng ở Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN
Theo Nikkei Asia ngày 7/4, tập đoàn Apple đang gặp trở ngại trong quá trình thử nghiệm kỹ thuật đối với mẫu iPhone gập đầu tiên, làm dấy lên khả năng chậm trễ trong sản xuất hàng loạt và lịch giao hàng.
Các nguồn tin cho biết những vấn đề phát sinh trong giai đoạn kiểm chứng kỹ thuật phức tạp hơn dự kiến, khiến quá trình xử lý kéo dài. Trong kịch bản xấu nhất, thời điểm xuất xưởng sản phẩm có thể bị lùi vài tháng so với kế hoạch ban đầu. Một số nhà cung ứng linh kiện đã được thông báo về khả năng điều chỉnh lịch sản xuất, dù không phải toàn bộ chuỗi cung ứng đều bị ảnh hưởng.
Theo các nguồn tin của Nikkei Asia, nguyên nhân chính không phải là thiếu hụt linh kiện hay nguyên vật liệu, mà nằm ở các thách thức kỹ thuật trong việc phát triển thiết bị gập đầu tiên của Apple. Công ty cùng các đối tác đang chạy đua với thời gian để xử lý các lỗi phát sinh, trong khi các giải pháp hiện tại vẫn chưa đủ để hoàn thiện sản phẩm đúng tiến độ.
Giai đoạn từ tháng 4 đến đầu tháng 5 được đánh giá là then chốt trong quá trình kiểm chứng kỹ thuật. Đây là thời điểm Apple phải hoàn tất các bài thử nghiệm quan trọng nhằm đảm bảo thiết kế và quy trình sản xuất đạt yêu cầu trước khi bước sang các giai đoạn tiếp theo.
Theo quy trình phát triển tiêu chuẩn, mỗi mẫu iPhone phải trải qua nhiều bước kiểm định nghiêm ngặt, từ giới thiệu sản xuất, kiểm chứng kỹ thuật, kiểm chứng phát triển, kiểm chứng sản xuất, sản xuất thử nghiệm cho tới sản xuất hàng loạt. Các giai đoạn này sử dụng từ hàng nghìn đến hàng trăm nghìn thiết bị thử nghiệm nhằm phát hiện lỗi thiết kế và tối ưu hóa quy trình sản xuất quy mô lớn.
Apple lên kế hoạch sản xuất ban đầu khoảng 7 - 8 triệu chiếc iPhone gập, chiếm dưới 10% tổng sản lượng dòng iPhone mới. Dù tỷ trọng còn hạn chế, nhưng sản phẩm này được kỳ vọng đóng vai trò chiến lược trong thúc đẩy nhu cầu đối với các mẫu cao cấp.
Trước đó, Apple đã điều chỉnh chiến lược ra mắt iPhone năm 2026, trong đó lùi thời điểm sản xuất phiên bản tiêu chuẩn sang đầu năm 2027 nhằm ưu tiên nguồn lực cho các mẫu cao cấp, bao gồm cả thiết bị gập. Động thái này phản ánh nỗ lực của hãng trong việc tối ưu hóa nguồn cung linh kiện và tập trung vào phân khúc lợi nhuận cao.
Trong khi đó, các đối thủ như Samsung và Huawei đã ra mắt nhiều thế hệ điện thoại gập từ năm 2019, tạo nền tảng cho thị trường này phát triển. Các nhà cung ứng kỳ vọng việc Apple tham gia sẽ thúc đẩy nhu cầu toàn cầu và gia tăng biên lợi nhuận nhờ yêu cầu cao hơn về công nghệ và linh kiện.
Theo dự báo của Tập đoàn Dữ liệu Quốc tế (IDC), thị trường điện thoại gập có thể tăng trưởng khoảng 30% trong năm 2026, nhờ sự gia nhập của Apple. Năm 2025, lượng xuất xưởng điện thoại gập toàn cầu đã đạt khoảng 20,6 triệu thiết bị, tăng 10% so với năm 2024.
Việc Apple chậm tiến độ có thể ảnh hưởng tới chiến lược tiếp thị và cạnh tranh trong phân khúc cao cấp, nơi hãng đang tìm cách tạo ra động lực tăng trưởng mới trong bối cảnh thị trường điện thoại thông minh toàn cầu dần bão hòa.
Samsung sẽ chính thức nói lời chia tay với ứng dụng nhắn tin mang thương hiệu của mình, đánh dấu một bước thay đổi đáng chú ý trong hệ sinh thái Android của hãng.
Dòng điện thoại thông minh cao cấp mới - Galaxy S26 của Samsung được ra mắt tại sự kiện Galaxy Unpacked 2026 ở San Francisco, bang California, Mỹ ngày 25/2/2026. Ảnh: Yonhap/TTXVN
Theo hãng tin AP, trong thông báo ngừng dịch vụ trên trang hỗ trợ tại Mỹ, Samsung cho biết ứng dụng Samsung Messages sẽ chính thức bị khai tử vào tháng 7 tới. Những người dùng bị ảnh hưởng được khuyến nghị chuyển sang Google Messages nhằm duy trì trải nghiệm nhắn tin nhất quán trên Android.
Hiện toàn bộ dòng Samsung Galaxy đều vận hành trên hệ điều hành Android, do đó việc chuyển sang nền tảng nhắn tin do Google phát triển được xem là bước đi hợp lý trong chiến lược đồng bộ hệ sinh thái.
Để chuyển đổi, người dùng có thể tải Google Messages từ Play Store (nếu chưa có sẵn) và đặt làm ứng dụng mặc định. Một số thiết bị cũng sẽ hiển thị thông báo trực tiếp trong ứng dụng để hướng dẫn quá trình này.
Samsung cho biết việc chuyển sang Google Messages giúp người dùng tiếp cận nhiều tính năng mới, đặc biệt là các công cụ trí tuệ nhân tạo từ Google. Trong đó, có nền tảng Gemini với các tính năng như gợi ý trả lời tự động hay công cụ Remix cho phép tạo hình ảnh ngay trong cuộc trò chuyện.
Ngoài ra, Google Messages cũng hỗ trợ gửi ảnh chất lượng cao giữa thiết bị Android và iOS thông qua chuẩn nhắn tin RCS, được xem là bước nâng cấp đáng kể so với SMS/MMS truyền thống.
Samsung lưu ý rằng các thiết bị chạy phiên bản Android cũ, từ Android 11 trở về trước, sẽ không bị ảnh hưởng bởi thay đổi này. Người dùng có thể kiểm tra phiên bản hệ điều hành trong phần “Thông tin phần mềm” của cài đặt máy.
Các dòng máy mới như Galaxy 26 và nhiều thiết bị đời gần đây đã không còn cho phép tải Samsung Messages từ Galaxy Store. Sau khi chính thức ngừng dịch vụ vào tháng 7, toàn bộ thiết bị cũng sẽ không thể tải lại ứng dụng này.
Samsung cho biết người dùng có thể kiểm tra trong ứng dụng để biết chính xác thời điểm dịch vụ ngừng hoạt động trên thiết bị của mình.
Hiện tại, hãng chưa đưa ra phản hồi về việc liệu chính sách này có được áp dụng đồng nhất trên toàn cầu hay không.
Trong khi đó, ngày 7/4, Samsung Electronics cho biết lợi nhuận hoạt động trong quý I/2026 ước đạt 57.200 tỷ won (khoảng 38 tỷ USD), tăng 755% so với cùng kỳ năm trước, lần đầu tiên vượt mốc 50.000 tỷ won.
Theo phóng viên TTXVN tại Seoul, số liệu ước tính cho thấy kết quả này tăng mạnh so với mức 6.610 tỷ won ghi nhận trong quý I/2025. Doanh thu cũng tăng 68,1% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 133.000 tỷ won trong quý đầu tiên của năm.
Thông tin về lợi nhuận ròng chưa được công bố. Tuy nhiên, mức lợi nhuận hoạt động trên cao hơn 36,7% so với dự báo trung bình của thị trường. Trước đó, trong cả năm 2025, Samsung Electronics đạt lợi nhuận hoạt động 43.600 tỷ won. Riêng quý IV/2025, doanh nghiệp này ghi nhận lợi nhuận hoạt động 20.000 tỷ won - mức cao kỷ lục theo quý tại thời điểm đó.
Kết quả kinh doanh khả quan của Samsung Electronics là nhờ nhu cầu tăng cao đối với các dòng chip nhớ cao cấp phục vụ lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Samsung Electronics hiện đang đẩy mạnh mở rộng nguồn cung bộ nhớ băng thông cao thế hệ mới (HBM4) nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của hạ tầng AI toàn cầu.
Đoạn video ghi lại cảnh một con linh dương đang ngủ trưa tại đồng cỏ Serengeti, Tanzania thì bất ngờ bị sư tử phục kích và hạ gục.
Ảnh cắt từ clip.Ảnh cắt từ clip.
Sự việc được một hướng dẫn viên du lịch ghi lại.
Theo hình ảnh trong đoạn video, một con linh dương non đang nằm ngủ trưa một mình giữa thảm cỏ, không có bầy đàn xung quanh. Phát hiện ra con mồi, sư tử đực âm thầm tiến lại gần mà không bị phát hiện.
Khi linh dương phát hiện ra sư tử, mọi thứ đã quá muộn. Sư tử nhanh chóng lao tới, cắn vào cổ con mồi và hạ gục nó. Toàn bộ sự việc chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, thể hiện rõ sự nhanh nhẹn và khả năng săn mồi vượt trội của sư tử.
Sau khi hạ gục linh dương non, sư tử đực bình tĩnh bắt đầu thưởng thức bữa ăn.
Đoạn video được xem là minh chứng rõ nét cho quy luật sinh tồn khắc nghiệt của tự nhiên, nơi kẻ mạnh nắm giữ lợi thế và sự cảnh giác luôn là yếu tố sống còn đối với các loài động vật.
Tài tử Hong Kong cho biết đã nộp đơn xin phá sản. Anh nợ số tiền lên tới hàng trăm nghìn HKD.
Theo Sohu, vài tháng trước, truyền thông Hong Kong đã đưa tin về việc Trịnh Kiện Lạc vướng nợ nần. Mới đây, anh chính thức tuyên bố vỡ nợ và nộp đơn xin phá sản. Trả lời truyền thông, nam diễn viên cho biết nguyên nhân phá sản là do việc kinh doanh phòng gym bị đình trệ suốt thời gian đại dịch Covid-19. Sau đó, Trịnh Kiện Lạc tiếp tục vướng vào vụ ly hôn với vợ cũ và tranh chấp quyền nuôi con, kéo theo hàng loạt chi phí khiến tổng số tiền anh vay nợ lên tới hàng trăm nghìn HKD.
Trước đó, một số chủ nợ còn in tờ rơi có hình nam diễn viên và dán khắp phố, thu hút sự chú ý. Truyền thông xứ Cảng thơm cho biết tài tử bị tố nợ tiền không trả, sống bám phụ nữ. Khi đó, Trịnh Kiện Lạc không có động thái lên tiếng trước những bàn tán, chỉ trích của dân mạng. Hàng loạt ồn ào khiến hình ảnh của anh dần xấu đi trong mắt công chúng.
Trịnh Kiện Lạc cho biết đã nộp đơn xin phá sản. Ảnh: Sohu.
Ngoài chuyện vướng nợ nần, cựu diễn viên TVB gần đây còn thu hút quan tâm khi đơn phương công bố tình cảm với "nữ thần gợi cảm" Thôi Bích Già. Anh đăng ảnh tập gym cùng cô trên mạng xã hội, chủ động công khai mối quan hệ.
Tuy nhiên, phía Thôi Bích Già nhanh chóng phủ nhận, khẳng định cả hai chỉ là bạn bè. Trong cuộc phỏng vấn mới nhất, Trịnh Kiện Lạc vẫn khẳng định hai người thực sự từng hẹn hò trong hơn 2 tháng. Thậm chí, diễn viên còn đưa ra đoạn tin nhắn làm bằng chứng. Trong đó, cả hai xưng hô thân mật như “baby”, “my love”.
Thôi Bích Già được xem là một nữ đại gia trong giới giải trí Hong Kong. Trong khi, Trịnh Kiện Lạc đã ly hôn, nuôi hai con, lại đang vướng nợ nần. Song, anh phủ nhận việc quen Thôi Bích Già vì tiền, cho biết cô nắm rõ tình hình tài chính của mình vào thời điểm cả hai làm quen.
Hiện tại, cả hai đã chia tay, mỗi người có cuộc sống riêng. Trước thắc mắc về lý do gợi lại chuyện tình cảm với Thôi Bích Già ở thời điểm hiện tại, tài tử giải thích rằng gần đây Thôi Bích Già chịu nhiều áp lực và bị gán những điều tiếng không đáng có, nên anh muốn lên tiếng làm rõ mọi chuyện.
Huỳnh Hiểu Minh gây tranh cãi khi để con trai 9 tuổi đạp xe dạo phố. Anh lên tiếng xin lỗi, cho biết đã tới cơ quan cảnh sát giao thông để chuẩn bị nhận xử phạt.
Theo Sinchew, Huỳnh Hiểu Minh gây chú ý khi cùng con trai Tiểu Hải Miên đạp xe dạo phố. Trên trang cá nhân, nam diễn viên chia sẻ loạt khoảnh khắc vui vẻ khi đạp xe cùng nhóc tì 9 tuổi. Hai bố con mặc đồ đôi. Huỳnh Hiểu Minh đi xe đạp công cộng trong khi con trai anh sử dụng loại xe thể thao.
Bài đăng của Huỳnh Hiểu Minh gây tranh luận khi dân mạng chỉ ra nam diễn viên không tuân thủ luật giao thông. Cụ thể, theo quy định trong Luật An toàn Giao thông Đường bộ của Trung Quốc, trẻ em dưới 12 tuổi không được phép đi xe đạp ra đường. Loạt ảnh con trai 9 tuổi của Huỳnh Hiểu Minh đạp xe trên phố nhanh chóng lan truyền và leo lên top tìm kiếm.
Trước làn sóng bàn luận của dân mạng, Huỳnh Hiểu Minh đã có động thái xóa bài đăng.
Huỳnh Hiểu Minh đã xóa loạt ảnh gây tranh cãi. Ảnh: Weibo.
Tới tối 5/4, ngôi sao Sunshine Club lên tiếng xin lỗi, thừa nhận sai phạm. "Hôm qua đúng dịp nghỉ lễ, tôi đưa con ra ngoài đạp xe dưới ánh xuân, vốn chỉ muốn tận hưởng thiên nhiên, nhưng sau khi được cư dân mạng nhắc nhở mới nhận ra mình đã vi phạm luật giao thông", Huỳnh Hiểu Minh chia sẻ.
Anh khẳng định sẽ đặt sự an toàn của trẻ em và việc tuân thủ pháp luật lên hàng đầu, đồng thời cho biết đã chủ động đến cơ quan cảnh sát giao thông để chuẩn bị nhận xử phạt. Tuy nhiên, vì vào dịp cuối tuần nên anh được đề nghị quay lại xử lý sau.
Huỳnh Hiểu Minh sinh năm 1977, là diễn viên, ca sĩ nổi tiếng người Trung Quốc. Bên cạnh hoạt động nghệ thuật, tài tử còn tham gia sản xuất, kinh doanh và các hoạt động xã hội, duy trì sức ảnh hưởng trong làng giải trí Hoa ngữ suốt hơn hai thập kỷ.
Đầu tháng 4, Galaxy A16 tiếp tục được các đại lý xả kho với giá cực rẻ, chỉ hơn 3 triệu nhưng màn hình lại mượt hơn cả iPhone 17e.
Liên tục lọt top smartphone giá rẻ bán chạy nhất trong năm 2025, Galaxy A16 được coi là “huyền thoại” của Samsung. Mặc dù có giá bán rẻ nhưng nó vẫn có trang bị tốt, đáp ứng nhu cầu sử dụng ổn định của người dùng phổ thông, thậm chí còn có màn hình 90Hz mượt hơn cả iPhone 17e.
Đầu tháng 4, Galaxy A16 vẫn được xả kho cực rẻ chỉ từ 3.25 triệu đồng cho cấu hình 4GB/128GB và 4.19 triệu đồng cho cấu hình 8GB/128GB, vẫn là smartphone giá rẻ dễ mua bậc nhất Việt Nam.
Điểm sáng lớn nhất của Galaxy A16 nằm ở màn hình Super AMOLED 6,7 inch với độ phân giải Full HD+ và tần số quét 90Hz. Đây là trang bị hiếm thấy trong phân khúc giá rẻ, mang lại trải nghiệm hiển thị sắc nét, màu sắc sống động và cuộn lướt mượt mà hơn so với các tấm nền LCD thông thường. Nhờ đó, nhu cầu giải trí như xem video, lướt mạng xã hội hay đọc tin tức đều được đáp ứng tốt.
Về hiệu năng, máy sử dụng chip MediaTek Helio G99, con chip quen thuộc trong phân khúc phổ thông. Dù không quá mạnh, nhưng vẫn đủ để xử lý các tác vụ cơ bản như Facebook, TikTok, YouTube hay làm việc nhẹ nhàng một cách ổn định. Điểm đáng chú ý là khả năng tối ưu của Samsung giúp thiết bị duy trì trải nghiệm tương đối mượt trong tầm giá.
Camera cũng là yếu tố giúp Galaxy A16 ghi điểm với người dùng phổ thông. Máy được trang bị camera chính 50MP, đủ để chụp ảnh rõ nét trong điều kiện đủ sáng, kèm theo camera góc siêu rộng và macro phục vụ nhu cầu linh hoạt hơn. Camera selfie 13MP cũng đáp ứng tốt nhu cầu gọi video và chụp ảnh cá nhân hàng ngày.
Thời lượng pin là một trong những lý do quan trọng khiến người dùng nên cân nhắc mẫu máy này. Viên pin 5.000 mAh cho phép sử dụng thoải mái trong cả ngày, thậm chí kéo dài sang ngày thứ hai với nhu cầu cơ bản.
Ngoài ra, Samsung còn trang bị chuẩn kháng nước nhẹ IP54 và đặc biệt là chính sách hỗ trợ phần mềm lên tới 6 năm, giúp thiết bị duy trì giá trị sử dụng lâu dài.
Galaxy A16 là lựa chọn hợp lý trong phân khúc giá rẻ, hướng đến người dùng cần một chiếc smartphone ổn định, pin tốt và màn hình đẹp.
Dù hiệu năng không quá mạnh, nhưng với những gì mang lại, thiết bị vẫn đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng hàng ngày. Nếu ưu tiên chi phí và sự bền bỉ lâu dài, đây là một trong những model đáng cân nhắc ở thời điểm hiện tại.
Một mẫu sedan nhà Volkswagen vừa trình làng với giá chỉ khoảng 305 triệu đồng, rẻ hơn hẳn Kia Morning và Hyundai i10 nhưng lại sở hữu thiết kế mang nhiều nét sang trọng, tiệm cận phong cách của Toyota Camry.
Trong bối cảnh thị trường chuyển dịch mạnh sang xe điện, Volkswagen vẫn duy trì chiến lược phát triển song song xe xăng và xe điện tại Trung Quốc. Volkswagen Sagitar S là minh chứng rõ ràng khi giữ cấu hình động cơ đốt trong nhưng tích hợp nhiều công nghệ hiện đại, tạo lợi thế cạnh tranh trước các mẫu xe giá rẻ như Kia Morning hay Hyundai i10.
Xét về kích thước, Volkswagen Sagitar S sở hữu chiều dài 4.702 mm, mang lại không gian rộng rãi vượt trội. Với thông số này, mẫu sedan Đức hoàn toàn “trên cơ” các mẫu xe đô thị cỡ nhỏ như Hyundai i10 và Kia Morning, đồng thời tiệm cận cảm giác rộng rãi của Toyota Camry. Đây là yếu tố giúp xe ghi điểm mạnh ở nhóm khách hàng gia đình.
Thiết kế ngoại thất của Volkswagen Sagitar S đi theo phong cách tối giản nhưng hiện đại. Phần đầu xe được làm mềm mại với cụm đèn pha thanh mảnh, kết hợp các hốc gió liền mạch tạo cảm giác liền khối. Phía sau nổi bật với dải đèn hậu LED kéo dài toàn chiều rộng, đi cùng bộ khuếch tán sơn cùng màu thân xe, mang đến diện mạo thể thao nhưng vẫn giữ chất lịch lãm, khác biệt hoàn toàn so với kiểu dáng nhỏ gọn của Hyundai i10 hay Kia Morning.
Bước vào khoang nội thất, Volkswagen Sagitar S thể hiện rõ định hướng công nghệ. Xe trang bị bảng đồng hồ kỹ thuật số 10,25 inch kết hợp màn hình giải trí trung tâm 12,9 inch. Cần số được đưa lên cột vô-lăng, giúp tối ưu không gian khu vực điều khiển. Ngoài ra, xe còn có đèn viền nội thất 30 màu, trợ lý giọng nói AI và hệ thống hỗ trợ lái nâng cao cấp độ 2. Những trang bị này giúp mẫu sedan có trải nghiệm tiệm cận Toyota Camry dù mức giá chỉ ngang xe hạng A như Kia Morning và Hyundai i10.
Không chỉ dừng ở công nghệ, Volkswagen Sagitar S còn ghi điểm ở tính thực dụng. Dung tích khoang hành lý đạt 555 lít, vượt xa nhiều mẫu sedan phổ thông. Xe sử dụng nền tảng khung gầm MQB quen thuộc của Volkswagen, đảm bảo độ ổn định và khả năng vận hành đã được kiểm chứng trên nhiều dòng xe toàn cầu.
Về hệ thống truyền động, Volkswagen Sagitar S cung cấp hai tùy chọn động cơ xăng. Bản tiêu chuẩn dùng động cơ 1.5L hút khí tự nhiên, cho công suất 110 mã lực và mô-men xoắn 141 Nm, đi kèm hộp số tự động 6 cấp. Trong khi đó, bản cao cấp hơn trang bị động cơ 1.5L tăng áp, công suất 160 mã lực và mô-men xoắn 250 Nm, kết hợp hộp số DSG 7 cấp, mang lại hiệu suất vượt trội so với các mẫu xe đô thị giá rẻ.
Tại Trung Quốc, Volkswagen Sagitar S có giá từ 79.800 Nhân dân tệ, tương đương khoảng 305 triệu đồng. Với mức giá này, mẫu sedan Đức không chỉ cạnh tranh trực tiếp trong phân khúc mà còn “đe nẹt” cả nhóm xe giá rẻ như Hyundai i10 hay Kia Morning nhờ lợi thế kích thước, trang bị và trải nghiệm.
Có thể thấy, Volkswagen Sagitar S đang tạo ra một “kèo lệch” khi sở hữu thiết kế đẹp như Toyota Camry nhưng giá lại ngang xe hạng A. Nếu về Việt Nam, đây sẽ là cái tên đủ sức khuấy đảo thị trường sedan phổ thông.
Theo tử vi, có 3 con giáp nổi tiếng thích gây gổ trong tình yêu nhưng lại sở hữu trái tim chân thành, cuồng nhiệt, khiến người bên cạnh vừa yêu vừa giận, khó lòng rời xa.
Con giáp Mão: Lãng mạn nhưng dễ hờn dỗi
Con giáp Mão có thể buồn vì một chi tiết nhỏ như đối phương quên món ăn yêu thích hay một lời chào chưa đủ ấm áp.
Người thuộc con giáp Mão nổi tiếng là những người tình lãng mạn, tinh tế và nhạy cảm.
Trong tình yêu, họ luôn dành trọn tâm huyết, thích tạo bất ngờ nhỏ và dùng những lời nói dịu dàng để vun đắp cảm xúc.
Con giáp này luôn mong muốn mối quan hệ của mình giống như trong phim, nơi mỗi ngày đều tràn đầy sự quan tâm và yêu thương.
Tuy nhiên, chính vì đặt kỳ vọng cao nên khi thực tế không như mong đợi, con giáp Mão dễ rơi vào trạng thái khó chịu.
Họ có thể buồn vì một chi tiết nhỏ như đối phương quên món ăn yêu thích hay một lời chào chưa đủ ấm áp.
Những điều tưởng chừng vụn vặt lại khiến người tuổi Mão dễ nổi nóng và tạo ra những cuộc cãi vã nhẹ.
Dẫu vậy, bản chất của con giáp này vẫn là người tốt bụng và chân thành. Sau khi bình tĩnh, họ thường chủ động làm hòa bằng ánh mắt dịu dàng hoặc lời xin lỗi đầy tình cảm.
Điều người tuổi Mão thực sự cần là cảm giác an toàn và sự khẳng định từ đối phương.
Khi được thấu hiểu, con giáp này sẽ trở nên dịu dàng, trung thành và sẵn sàng thay đổi để vun đắp tình yêu lâu dài.
Con giáp Tỵ: Cuồng nhiệt nhưng đầy bất an
Khi đã tin tưởng, con giáp Tỵ lại trở thành người yêu vô cùng cuồng nhiệt. Họ sẵn sàng hy sinh, nỗ lực và đồng hành lâu dài.
Con giáp Tỵ mang vẻ ngoài bí ẩn, điềm tĩnh nhưng bên trong lại là trái tim nồng nhiệt. Với họ, tình yêu là nguồn năng lượng quan trọng, giúp cuộc sống trở nên ý nghĩa và rực rỡ hơn.
Chính vì coi trọng tình cảm nên người tuổi Tỵ thường đặt nhiều kỳ vọng và dễ trở nên bướng bỉnh.
Trong mối quan hệ, con giáp này thường xuyên đặt câu hỏi về tình cảm của đối phương. Dù đã nhận được sự khẳng định, họ vẫn có xu hướng nghi ngờ và cảm thấy chưa đủ.
Điều này xuất phát từ sự nhạy cảm và nỗi sợ bị tổn thương. Trái tim người tuổi Tỵ như được bao bọc bởi lớp vỏ cứng, chỉ khi nhận được sự bao dung và thấu hiểu, họ mới thực sự mở lòng.
Khi đã tin tưởng, con giáp Tỵ lại trở thành người yêu vô cùng cuồng nhiệt. Họ sẵn sàng hy sinh, nỗ lực và đồng hành lâu dài.
Những lần tranh cãi của họ thường bắt nguồn từ sự lo lắng và mong muốn giữ chặt tình yêu.
Vì vậy, dù đôi lúc khiến đối phương mệt mỏi, nhưng tình cảm chân thành của con giáp này vẫn khiến người bên cạnh khó lòng buông bỏ.
Con giáp Thân: Hài hước nhưng cảm xúc thất thường
Con giáp Thân có thể khiến đối phương bật cười vì sự hài hước, nhưng ngay sau đó lại giận dỗi vì một câu nói vô tình.
Người thuộc con giáp Thân có tính cách hoạt bát, linh hoạt và giàu cảm xúc. Trong tình yêu, họ mang đến sự tươi mới, sáng tạo và đầy bất ngờ.
Tuy nhiên, chính sự nhạy cảm và thẳng thắn khiến con giáp này dễ thay đổi tâm trạng, từ vui vẻ sang buồn bã chỉ trong thời gian ngắn.
Con giáp Thân có thể khiến đối phương bật cười vì sự hài hước, nhưng ngay sau đó lại giận dỗi vì một câu nói vô tình.
Họ không giỏi che giấu cảm xúc và thường bộc lộ tất cả suy nghĩ của mình. Những cuộc cãi vã đôi khi đến nhanh nhưng cũng qua nhanh, bởi bản chất người tuổi Thân không để bụng lâu.
Dù hay gây gổ, con giáp này vẫn mang đến nguồn năng lượng tích cực và sự thú vị cho mối quan hệ.
Tình yêu của họ giống như một hành trình nhiều màu sắc, có lúc ồn ào, có lúc lắng dịu nhưng luôn tràn đầy sức sống.
Ở bên người tuổi Thân, đối phương sẽ vừa được tận hưởng tiếng cười, vừa cảm nhận tình cảm sâu sắc.
3 con giáp khiến chuyện tình luôn dậy sóng
Có thể thấy, ba con giáp tuổi Mão, tuổi Tỵ và tuổi Thân đều có điểm chung là dễ gây gổ trong tình yêu nhưng xuất phát từ cảm xúc chân thành.
Sự bướng bỉnh của con giáp tuổi Mão, sự bất an của con giáp tuổi Tỵ hay sự thất thường của con giáp tuổi Thân đều khiến mối quan hệ trở nên nhiều cung bậc.
Chính những lúc giận hờn rồi làm hòa ấy lại khiến tình yêu thêm đậm sâu, khó quên.
Nếu người bạn yêu thuộc một trong những con giáp này, hãy chuẩn bị cho hành trình tình cảm đầy màu sắc.
Có thể sẽ có những lần tranh cãi, giận dỗi, nhưng đổi lại là sự chân thành và cuồng nhiệt. Và chính điều đó khiến tình yêu với những con giáp này luôn vừa ngọt ngào, vừa mãnh liệt, khiến người ta "vừa yêu vừa hận" nhưng không thể rời xa.
Thay vì loại bỏ hoàn toàn, việc hiểu đúng và lựa chọn thông minh mới là chìa khóa để xây dựng chế độ ăn lành mạnh, vừa giữ vóc dáng, vừa nâng cao sức khỏe lâu dài.
Trong hành trình giảm cân, không ít người chọn cách “cắt sạch” chất béo và các thực phẩm giàu năng lượng, thậm chí ăn uống kham khổ trong thời gian dài. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy cách tiếp cận này chưa hẳn đúng. Thực tế, có những thực phẩm tưởng chừng “gây béo” lại không chỉ hỗ trợ kiểm soát cân nặng mà còn góp phần giảm nguy cơ ung thư.
Các chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh, béo phì là yếu tố nguy cơ của ít nhất 13 loại ung thư, trong đó có ung thư vú, đại trực tràng và tuyến tụy. Do đó, chế độ ăn giúp duy trì cân nặng hợp lý cũng đồng thời đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh. Dưới đây là 5 thực phẩm thường bị hiểu lầm nhưng lại mang đến lợi ích kép cho sức khỏe.
Sữa nguyên kem: Tăng cảm giác no, hỗ trợ bảo vệ đường ruột
Nhiều người có xu hướng chọn sữa tách béo khi giảm cân vì lo ngại hàm lượng chất béo trong sữa nguyên kem. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ ra rằng sữa nguyên kem có khả năng tạo cảm giác no tốt hơn nhờ sự kết hợp giữa protein và chất béo, từ đó giúp hạn chế ăn quá mức.
Nhiều người có xu hướng chọn sữa tách béo khi giảm cân vì lo ngại hàm lượng chất béo trong sữa nguyên kem. Ảnh minh họa
Đáng chú ý, một số bằng chứng khoa học còn cho thấy việc tiêu thụ sữa nguyên kem ở mức hợp lý có liên quan đến nguy cơ béo phì thấp hơn. Bên cạnh đó, lượng canxi dồi dào trong sữa giúp giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng thông qua việc bảo vệ niêm mạc ruột và hạn chế tổn thương tế bào.
Khuyến nghị: Mỗi ngày có thể dùng 300–500ml sữa nguyên kem hoặc bổ sung một lượng vừa phải phô mai tự nhiên.
Sô-cô-la đen: Kiểm soát cơn thèm ngọt, giàu chất chống oxy hóa
Không ít người loại bỏ hoàn toàn sô-cô-la khi ăn kiêng, nhưng sô-cô-la đen (hàm lượng cacao từ 70% trở lên) lại mang lại nhiều lợi ích nếu sử dụng đúng cách.
Các hợp chất polyphenol trong cacao giúp giảm cảm giác thèm đồ ngọt, hỗ trợ kiểm soát khẩu phần. Đồng thời, đây cũng là chất chống oxy hóa mạnh, có khả năng chống viêm và ức chế sự phát triển của một số tế bào ung thư trong điều kiện nghiên cứu.
Tuy nhiên, do vẫn chứa nhiều năng lượng, sô-cô-la đen cần được tiêu thụ với lượng vừa phải.
Khuyến nghị: Dùng khoảng 10–20g mỗi ngày, chọn loại ít đường, hàm lượng cacao cao.
Óc chó, hạnh nhân hay hạt điều đều có hàm lượng năng lượng cao, nhưng đồng thời cũng rất giàu protein, chất xơ và các vi chất có lợi. Đặc điểm cần nhai kỹ của nhóm thực phẩm này giúp tăng cảm giác no, từ đó hỗ trợ kiểm soát khẩu phần.
Nhiều nghiên cứu tổng hợp cho thấy, việc ăn hạt với lượng hợp lý không làm tăng cân mà còn giúp cải thiện vòng eo. Ngoài ra, các chất chống oxy hóa như vitamin E, selen và polyphenol trong hạt góp phần giảm viêm mạn tính và hạn chế tổn thương DNA – những yếu tố liên quan đến ung thư.
Khuyến nghị: Sử dụng khoảng 10g mỗi ngày, ưu tiên loại không muối, không chiên.
Cá hồi: Nguồn Omega-3 giúp chống viêm, hỗ trợ chuyển hóa
Cá hồi là thực phẩm giàu chất béo nhưng chủ yếu là axit béo Omega-3 – loại chất béo có lợi cho sức khỏe. Omega-3 giúp cải thiện chuyển hóa, tăng độ nhạy insulin và hỗ trợ kiểm soát cân nặng.
Đồng thời, đây cũng là hoạt chất có khả năng chống viêm mạnh. Viêm mạn tính được xem là một trong những cơ chế liên quan đến ung thư ở người thừa cân, béo phì. Một số nghiên cứu dịch tễ học ghi nhận, những người thường xuyên ăn cá giàu Omega-3 có nguy cơ mắc ung thư vú và đại trực tràng thấp hơn.
Khuyến nghị: Nên ăn cá hồi 2 lần mỗi tuần, mỗi lần khoảng 100–150g, chế biến bằng cách hấp hoặc nướng ít dầu.
Khoai tây: Tinh bột kháng giúp bảo vệ hệ tiêu hóa
Khoai tây thường bị gắn mác “gây tăng cân”, nhưng thực tế khoai hấp có mức năng lượng thấp hơn nhiều so với cơm trắng cùng khối lượng. Ngoài ra, đây còn là thực phẩm có chỉ số tạo cảm giác no cao, giúp kiểm soát cơn đói hiệu quả.
Đặc biệt, khi để nguội sau khi nấu chín, khoai tây hình thành tinh bột kháng – một dạng chất xơ có lợi cho hệ vi sinh đường ruột. Quá trình lên men tinh bột này tạo ra các axit béo chuỗi ngắn giúp giảm viêm, bảo vệ niêm mạc ruột và giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng.
Khuyến nghị: Có thể thay thế một phần cơm bằng khoai tây hấp để nguội, tránh các món chiên rán.
Ăn khoa học: Chìa khóa giữ dáng và phòng bệnh
Các chuyên gia khẳng định, giảm cân và phòng ung thư không phải là hai mục tiêu tách rời. Việc duy trì cân nặng hợp lý chính là bước quan trọng giúp giảm nguy cơ bệnh tật.
Những thực phẩm như sữa nguyên kem, các loại hạt, cá hồi, khoai tây hay sô-cô-la đen, nếu được sử dụng đúng cách, không chỉ hỗ trợ kiểm soát cân nặng mà còn cung cấp các dưỡng chất giúp bảo vệ cơ thể.
Không chỉ là gia vị tạo hương, quế còn được ghi nhận có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch nếu dùng đúng cách. Tuy nhiên, lợi ích chỉ phát huy khi sử dụng hợp lý và kết hợp lối sống khoa học.
Quế – gia vị quen thuộc nhưng nhiều tác dụng ít ai để ý
Trong căn bếp của nhiều gia đình Việt, quế thường xuất hiện như một loại gia vị tạo mùi thơm đặc trưng cho các món ăn. Tuy nhiên, ít người biết rằng đằng sau hương thơm ấm nồng ấy là nhiều hợp chất có thể hỗ trợ sức khỏe, đặc biệt liên quan đến tim mạch và chuyển hóa.
Theo một số nghiên cứu dinh dưỡng, việc bổ sung quế với lượng vừa phải có thể góp phần cải thiện một số chỉ số như huyết áp và mỡ máu. Cụ thể, các ghi nhận cho thấy quế có thể giúp giảm nhẹ cả huyết áp tâm thu và tâm trương, đồng thời hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần ở mức nhất định.
Điều đáng chú ý là những lợi ích này không đến từ một yếu tố đơn lẻ mà là sự kết hợp của nhiều hợp chất sinh học có trong quế, đặc biệt là polyphenol và các chất chống oxy hóa tự nhiên.
Vì sao quế có thể hỗ trợ tim mạch?
Giàu chất chống oxy hóa
Quá trình oxy hóa trong cơ thể có thể làm tổn thương tế bào, đặc biệt là thành mạch máu. Khi tình trạng này kéo dài, mạch máu dễ mất đi độ đàn hồi – yếu tố liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp.
Quế chứa nhiều chất chống oxy hóa giúp hạn chế tác động của các gốc tự do, từ đó hỗ trợ bảo vệ thành mạch và duy trì sự linh hoạt của hệ tuần hoàn.
Hỗ trợ giảm viêm mức độ thấp
Viêm mạn tính mức độ nhẹ là một trong những yếu tố liên quan đến nhiều vấn đề chuyển hóa như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hay kháng insulin.
Một số nghiên cứu cho thấy các hợp chất trong quế có thể giúp giảm các chỉ dấu viêm như IL-6. Nhờ đó, cơ thể có thể duy trì trạng thái cân bằng tốt hơn, đặc biệt với những người có nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Tác động tích cực đến đường huyết
Quế cũng được cho là có thể cải thiện độ nhạy insulin. Khi cơ thể sử dụng glucose hiệu quả hơn, lượng đường trong máu ổn định hơn, từ đó gián tiếp hỗ trợ kiểm soát huyết áp và hạn chế nguy cơ tích tụ mỡ trong máu.
Ngoài ra, quế còn góp phần hỗ trợ chức năng của lớp nội mạc mạch máu – bộ phận đóng vai trò điều hòa sự co giãn của mạch. Khi nội mạc khỏe mạnh, mạch máu hoạt động hiệu quả hơn.
Thêm một lượng nhỏ quế vào món ăn giúp tăng hương vị và bổ sung hợp chất có lợi
Dùng quế thế nào để có lợi cho sức khỏe?
Dù có nhiều tiềm năng, quế không phải là “thực phẩm thần kỳ” và không thể thay thế thuốc điều trị. Việc sử dụng đúng cách mới là yếu tố quyết định.
Liều lượng hợp lý
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị chỉ nên dùng quế với lượng nhỏ mỗi ngày, thường khoảng 1–2 gram (tương đương 1/2–1 thìa cà phê). Việc lạm dụng có thể gây tác dụng ngược.
Lưu ý về loại quế
Một số loại quế phổ biến (đặc biệt là quế cassia) có chứa coumarin – hợp chất nếu tích lũy nhiều có thể ảnh hưởng đến gan. Vì vậy, nên ưu tiên dùng ở mức vừa phải và không kéo dài liên tục với liều cao.
Những ai cần thận trọng
Một số nhóm đối tượng nên cân nhắc khi sử dụng quế thường xuyên:
Người có bệnh gan
Người đang dùng thuốc dài ngày (nguy cơ tương tác)
Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú
Trong các trường hợp này, việc tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung là cần thiết.
Gợi ý cách thêm quế vào chế độ ăn
Quế có thể dễ dàng kết hợp vào thực đơn hàng ngày mà không gây khó chịu:
Rắc một ít vào cà phê, sữa hoặc yến mạch
Dùng trong các món hầm, súp hoặc trà nóng
Kết hợp với mật ong hoặc trái cây để tăng hương vị
Điều quan trọng là duy trì lượng vừa phải, đều đặn, thay vì sử dụng quá nhiều trong thời gian ngắn.
Kết luận
Quế là một gia vị quen thuộc nhưng lại mang đến nhiều giá trị dinh dưỡng đáng chú ý. Khi sử dụng hợp lý, nó có thể góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch và chuyển hóa. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế các phương pháp điều trị y khoa.
Một chế độ ăn cân bằng, kết hợp vận động và lối sống lành mạnh vẫn là nền tảng quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Nghiên cứu mới cho thấy điều này có thể liên quan đến nhiều loại ung thư hơn chúng ta từng nghĩ.
Béo phì có thể liên quan đến nhiều loại ung thư hơn những gì từng nghĩ, theo nghiên cứu mới, và giảm cân có thể là một trong những biện pháp “mạnh mẽ” nhất để phòng ngừa các bệnh này.
Hàng nghìn ca ung thư liên quan đến béo phì
Hiện tại, hơn 18.000 ca ung thư có thể phòng tránh được ở Anh được cho là liên quan đến béo phì, khiến đây trở thành nguyên nhân thứ hai gây ung thư, chỉ sau hút thuốc.
Chỉ riêng ở Anh, khoảng 28% người trưởng thành bị béo phì – theo phân loại của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) với chỉ số BMI trên 30 – trong khi 36% khác được ước tính có BMI trên 25, thuộc nhóm thừa cân.
Nhóm nghiên cứu tại Đức gần đây cho rằng các con số liên kết béo phì và ung thư có thể đã bị “đánh giá thấp nghiêm trọng”.
Hơn 18.000 ca ung thư có thể phòng tránh được ở Anh được cho là liên quan đến béo phì.
Nghiên cứu, công bố trên tạp chí JAMA Oncology, quan sát dữ liệu từ Anh, Đức và Thụy Điển về mối liên hệ giữa cái gọi là “đại dịch béo phì” và ung thư.
Họ phân tích một nghiên cứu với 458.660 người tại UK Biobank – một kho dữ liệu y tế tình nguyện viên – và phát hiện béo phì liên quan đến 7,2% các ca ung thư đường tiêu hóa được chẩn đoán trong bốn năm sau khi đo cân nặng. Tuy nhiên, con số này tăng lên 17,7% khi tính cả những ca ung thư được chẩn đoán sau hơn bốn năm.
Điều này cho thấy mối liên hệ giữa béo phì và ung thư ở Anh có thể bị đánh giá thấp, vì những người mắc ung thư chưa được chẩn đoán có thể đã giảm cân.
Tại Đức, nhóm nghiên cứu cũng theo dõi hơn 10.000 người và nhận thấy thừa cân kéo dài nhiều năm có liên quan đến nguy cơ ung thư đại trực tràng cao hơn 55%. Tuy nhiên, họ lưu ý điều này có thể không áp dụng cho tất cả các loại ung thư, vì từng loại phản ứng khác nhau với việc duy trì cân nặng lâu dài.
Ở Thụy Điển, phân tích hơn 339.000 người cho thấy nam giới có vòng eo lớn có nguy cơ ung thư liên quan đến béo phì cao hơn 25%. Điều này gợi ý mỡ bụng có thể là chỉ số dự đoán nguy cơ tốt hơn tổng trọng lượng cơ thể ở nam giới.
Các tác giả cho rằng kiểm soát béo phì lâu nay chưa được tuyên truyền như một chiến lược phòng ngừa ung thư mạnh mẽ, và đề xuất một khung đánh giá mới mang tên PLUS để đo lường nguy cơ tốt hơn.
Khung PLUS sẽ tính đến việc giảm cân trước chẩn đoán, xem xét cân nặng suốt đời, sử dụng vòng eo cùng với BMI và nhận ra rằng nguy cơ có thể bắt đầu ngay dưới các ngưỡng hiện tại.
Họ nhấn mạnh: “Khung PLUS tiết lộ tiềm năng phòng ngừa ung thư của việc kiểm soát béo phì mạnh mẽ hơn nhiều so với các đánh giá trước đây. Với đại dịch béo phì đang tiếp diễn và mối liên hệ với nhiều vấn đề sức khỏe khác như tiểu đường và bệnh tim mạch, điều này nhấn mạnh tính cấp bách và lợi ích khi tăng cường phòng ngừa và điều trị thừa cân, béo phì.”
Các tác giả cũng kêu gọi việc phòng ngừa béo phì nên “được tích hợp hệ thống vào các chương trình y tế công cộng”.
Do phần lớn nghiên cứu là quan sát, các nhà khoa học chưa thể chứng minh mối quan hệ nhân quả trực tiếp.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
)
ASIA
VN
