Tuần qua, Iran bổ sung một yêu cầu chưa từng có để chấm dứt xung đột: Công nhận chủ quyền của nước này với eo biển Hormuz. Trong những vòng đàm phán trước đây với Mỹ, Iran đề nghị dỡ bỏ lệnh trừng phạt và công nhận quyền sở hữu công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình.
Chưa từng có tiền lệ
Iran từ lâu đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz trong trường hợp bị tấn công nhưng cả thế giới vẫn bất ngờ vì Tehran đã thực sự làm điều đó. Tuyến đường thủy vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên của thế giới trở thành vũ khí mạnh nhất của Iran trong 4 tuần qua.
Giờ đây, Tehran muốn biến eo biển Hormuz thành nguồn thu tiềm năng hàng tỉ USD và đòn bẩy gây áp lực lên nền kinh tế toàn cầu.
Giới lập pháp Iran đang xem xét một dự luật yêu cầu các quốc gia đi qua eo biển Hormuz phải trả phí. Hệ thống mới này cho phép Tehran áp đặt hạn chế hàng hải với các đối thủ và gán quyền tiếp cận tuyến đường vận chuyển quan trọng hàng đầu thế giới với chiến lược địa chính trị của Iran.
“Áp đặt phí quá cảnh là vi phạm các quy tắc về lưu thông hàng hải” - ông James Kraska, giáo sư luật hàng hải quốc tế tại Học viện Chiến tranh Hải quân Mỹ, nhận định. Ông cho rằng không có cơ sở pháp lý nào theo luật quốc tế để một quốc gia ven biển thu phí tại một eo biển quốc tế như Hormuz.
“Eo biển Hormuz được sử dụng cho giao thông hàng hải quốc tế, với vùng biển lãnh hải chồng lấn của Iran và Oman. Trong vùng biển này, luật pháp Iran và Oman được áp dụng. Tuy nhiên, vì đây là eo biển quốc tế, quyền quá cảnh triển khai với tất cả quốc gia, cho phép di chuyển trên mặt nước, trên không và dưới nước mà không bị cản trở” - ông giải thích.
Các quy tắc này có trong Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS). Mặc dù Iran và Mỹ không phải thành viên của công ước, ông Kraska cho rằng nhiều nguyên tắc cốt lõi trong UNCLOS vẫn được thi hành do được chấp nhận rộng rãi như một thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, Iran có thể viện dẫn mình không phải thành viên để củng cố lập trường riêng, theo ông Kraska.
Gần như không có tiền lệ nào về việc một quốc gia thu phí thành công tàu thuyền đi qua eo biển quốc tế. Vào thế kỷ XIX, Đan Mạch áp đặt quá cảnh qua eo biển Đan Mạch nhưng sau nhiều phản đối, nước này đồng ý với Công ước Copenhagen năm 1857 bãi bỏ vĩnh viễn "phí eo biển" - theo ông Kraska.
Doanh thu "khủng"?
CNN ước tính nếu Iran thu phí, nước này có thể thu về số tiền ngang doanh thu từ kênh đào Suez của Ai Cập. Thông thường, khoảng 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày, tương đương với khoảng 10 tàu chở dầu thô cỡ lớn. Với mức phí 2 triệu USD mỗi tàu, doanh thu vào khoảng 20 triệu USD/ngày, khoảng 600 triệu USD/tháng.
Nếu tính cả các lô hàng LNG, con số có thể tăng lên hơn 800 triệu USD/tháng, tương đương 15%-20% doanh thu xuất khẩu dầu mỏ hàng tháng của Iran vào năm 2024.
Để so sánh, Ai Cập thu về trung bình 700-800 triệu USD/tháng từ kênh đào Suez.
Iran nhiều lần khẳng định eo biển Hormuz vẫn mở cửa nhưng chỉ với những quốc gia “thân thiện”. Đồng thời, Tehran dường như đang thử nghiệm hệ thống kiểm soát mới. Dữ liệu cho thấy một số tàu chở dầu đang đi tuyến đường gần bờ biển Iran hơn.
Chưa có quốc gia, nhà nhập khẩu hay nhà điều hành nào công khai thừa nhận đã trả phí. Tuy nhiên, công ty Lloyd's List báo cáo hơn 20 tàu đã sử dụng “hành lang mới xuyên qua eo biển”, với ít nhất hai tàu được cho là đã trả tiền.
Theo Lloyd's List, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã thiết lập hệ thống đăng ký cho các tàu được phê duyệt, trong khi một số chính phủ trực tiếp liên hệ với Tehran để đảm bảo an toàn cho tàu chở dầu.
Tại cuộc họp báo ngày 30-3, khi được hỏi liệu các quốc gia Ả Rập có nên trả chi phí cho cuộc chiến này hay không (giống như cách các đồng minh từng hỗ trợ tài chính cho Washington trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1990), Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt phản hồi: "Tôi nghĩ đây là điều mà tổng thống (ông Donald Trump) rất quan tâm và muốn yêu cầu họ thực hiện".
Bà Leavitt cho biết bà không muốn nói thay trước cho Tổng thống Donald Trump, nhưng đây là một ý tưởng mà nhà lãnh đạo Mỹ từng đưa ra.
Kênh truyền hình Al Jazeera dẫn lời Thư ký Báo chí Nhà Trắng cho biết: "Đó là một ý tưởng mà tôi biết ông ấy đang cân nhắc. Tôi tin rằng mọi người sẽ được nghe ông ấy nói nhiều hơn về vấn đề này".
Trong cuộc chiến vùng Vịnh, Mỹ đã dẫn đầu một liên minh toàn cầu gồm hàng chục quốc gia để đẩy lùi cuộc tấn công của Iraq vào Kuwait theo yêu cầu của nước này và các nước láng giềng Ả Rập.
Đổi lại, các quốc gia trong khu vực và các thành viên liên minh (bao gồm cả Đức và Nhật Bản) đã huy động được 54 tỉ USD thời điểm đó (tương đương 134 tỉ USD hiện nay) để hỗ trợ chi phí quân sự cho Mỹ.
Tuy nhiên, lần này Mỹ - Israel đã đơn phương gây chiến với Iran mà không lôi kéo các đồng minh và các quốc gia trong khu vực tham gia.
Các phương tiện truyền thông Mỹ đưa tin trong một buổi điều trần kín hồi đầu tháng, các quan chức báo cáo với quốc hội rằng chỉ riêng 6 ngày đầu của cuộc xung đột đã tiêu tốn 11,3 tỉ USD.
Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính con số này tăng lên 16,5 tỉ USD vào ngày thứ 12 của chiến sự. Chi phí chắc chắn sẽ còn cao hơn nhiều khi chiến dịch quân sự đã bước sang ngày thứ 31.
Nhà Trắng đang tìm cách huy động thêm ít nhất 200 tỉ USD chi tiêu quân sự từ quốc hội để tài trợ cho chiến dịch tại Iran và bổ sung kho dự trữ đạn dược của Lầu Năm Góc.
Về phía Iran, cũng trong ngày 30-3, Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi cho rằng chính phủ Ả Rập Saudi nên "trục xuất" quân đội Mỹ khỏi lãnh thổ.
Tuyên bố này đưa ra chỉ 3 ngày sau khi quân đội Iran tấn công một căn cứ không quân của Mỹ tại Ả Rập Saudi.
Cụ thể, ông Araghchi viết trên mạng xã hội X: "Iran tôn trọng Ả Rập Saudi và coi đây là một quốc gia anh em. Các chiến dịch của chúng tôi nhằm vào kẻ thù địch - những kẻ không hề tôn trọng người Ả Rập hay người Iran, cũng như không thể mang lại bất kỳ sự an ninh nào.
"Hãy nhìn những gì chúng tôi đã làm với bộ chỉ huy không quân của họ. Đã đến lúc phải trục xuất các lực lượng Mỹ".
Trong bài đăng của mình, ông Araghchi cũng chia sẻ bức ảnh một chiếc máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry của Không quân Mỹ với phần đuôi bị gãy rời và đĩa radar nằm dưới đất. Nhiều nguồn tin trước đó xác nhận chiếc máy bay này bị phá hủy trong cuộc tấn công.
Mối quan hệ đối tác giữa Mỹ và Ả Rập Saudi kéo dài hơn 80 năm. Hiện có khoảng 2.700 lính Mỹ đồn trú tại 5 căn cứ quân sự trên lãnh thổ nước này.
Trước khi xung đột nổ ra, nhiều chuyên gia quân sự cho rằng Iran - quốc gia chịu các lệnh trừng phạt kéo dài nhiều năm và sở hữu lực lượng không quân chủ yếu từ thời Chiến tranh Lạnh, khó có thể gây ra tổn thất đáng kể cho các lực lượng hiện đại của Mỹ và Israel.
Tuy nhiên, những diễn biến thực tế cho thấy Tehran vẫn có thể gây sức ép đáng kể bằng cách sử dụng các giải pháp quân sự chi phí thấp, kết hợp với chiến thuật tấn công vào các mục tiêu có giá trị cao.
Máy bay Mỹ và Israel chịu tổn thất lớn
Theo các nguồn tin quân sự, kể từ khi xung đột bắt đầu, Mỹ đã mất 16 máy bay các loại, trong đó có tới 12 máy bay không người lái MQ-9 Reaper. Đây là dòng UAV tấn công được Mỹ sử dụng rộng rãi tại Tây Á trong nhiều năm qua. Với chi phí có thể lên tới khoảng 56,5 triệu USD cho mỗi chiếc, tổng giá trị các UAV bị mất được ước tính vượt quá 500 triệu USD.
Ngoài ra, ba tiêm kích F-15 Strike Eagle của Mỹ đã bị mất tại Kuwait vào ngày 2/3, được cho là do một sự cố bắn nhầm từ lực lượng đồng minh, dù nguyên nhân chính xác vẫn đang được điều tra. Không quân Mỹ cũng mất một máy bay tiếp nhiên liệu KC-135 trên bầu trời Iraq ngày 12/3, khiến toàn bộ sáu thành viên phi hành đoàn thiệt mạng. Một chiếc KC-135 khác cũng bị hư hại trong cùng sự cố.
Diễn biến gây chú ý nhất xảy ra ngày 19/3 khi một tiêm kích tàng hình F-35 của Mỹ bị trúng đạn khi hoạt động trên không phận Iran. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ xác nhận chiếc máy bay đã phải hạ cánh khẩn cấp, song phi công vẫn an toàn. Nguyên nhân cụ thể chưa được công bố, tuy nhiên nhiều nguồn tin cho rằng chiếc F-35 có thể đã bị trúng tên lửa phòng không.
Nếu thông tin này được xác nhận, Iran có thể trở thành quốc gia đầu tiên bắn trúng tiêm kích tàng hình F-35 trong thực chiến. F-35 Lightning II là một trong những chương trình vũ khí đắt đỏ nhất lịch sử với chi phí vòng đời vượt 2.000 tỷ USD, đồng thời cũng là dòng tiêm kích tàng hình được sản xuất nhiều nhất thế giới với gần 1.300 chiếc đã được bàn giao.
Các chuyên gia nhận định việc một máy bay F-35 bị trúng đạn, dù chưa bị bắn rơi, vẫn có thể mang ý nghĩa chiến lược đáng kể. Dữ liệu theo dõi hoặc tín hiệu radar liên quan tới F-35 nếu bị thu thập sẽ có giá trị lớn đối với các quốc gia đang nghiên cứu công nghệ chống tàng hình.
Trong khi đó, Israel cũng được cho là đã mất 10 UAV trong không phận Iran. Tổng cộng, Mỹ và Israel được cho là đã mất khoảng 28 máy bay không người lái kể từ khi xung đột bùng phát.
Radar THAAD bị tấn công
Một trong những diễn biến đáng chú ý khác là việc các hệ thống radar phòng thủ tên lửa của Mỹ tại Trung Đông bị tấn công. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố đã đánh trúng bốn radar AN/TPY-2 thuộc các khẩu đội THAAD.
Theo các báo cáo, một radar đã bị phá hủy tại Jordan trong giai đoạn đầu xung đột. Hai radar khác được cho là đã bị trúng đạn tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, trong đó có một hệ thống đặt tại khu công nghiệp Al-Ruwais. Một radar khác tại căn cứ không quân Prince Sultan ở Saudi Arabia cũng được cho là bị tấn công.
Mỗi radar AN/TPY-2 có giá ước tính từ 300 đến 500 triệu USD. Trên toàn thế giới hiện chỉ có khoảng 10 hệ thống THAAD đang hoạt động, trong đó Mỹ vận hành 7 hệ thống, còn UAE và Saudi Arabia sở hữu các khẩu đội còn lại. Nếu các báo cáo là chính xác, số radar bị vô hiệu hóa có thể chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng số hệ thống đang hoạt động.
Ngoài ra, Iran cũng tuyên bố đã tấn công radar cảnh báo sớm AN/FPS-132 Block 5 tại căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar. Qatar xác nhận hệ thống này đã bị trúng đạn và hư hỏng. Radar AN/FPS-132 là một hệ thống mảng pha cỡ lớn có khả năng phát hiện tên lửa đạn đạo ở khoảng cách lên tới 5.000 km và cung cấp dữ liệu cho các hệ thống phòng thủ như THAAD, Patriot và Aegis. Chi phí của hệ thống này có thể lên tới khoảng 1,1 tỷ USD và trên toàn cầu chỉ có khoảng 6 radar loại này.
Việc các hệ thống radar chiến lược bị tấn công làm dấy lên lo ngại về khả năng bảo vệ của mạng lưới phòng thủ tên lửa nhiều tầng do Mỹ xây dựng tại khu vực.
Sự cố trên tàu sân bay USS Gerald R. Ford
Song song với các tổn thất trên không và trên đất liền, Hải quân Mỹ cũng đang đối mặt với sự cố đáng chú ý liên quan đến tàu sân bay USS Gerald R. Ford - chiến hạm hiện đại và đắt đỏ nhất của nước này.
Theo USNI News, tàu Ford đã phải rời khu vực Biển Đỏ để tới căn cứ hải quân Souda Bay tại đảo Crete nhằm sửa chữa sau một vụ cháy nghiêm trọng. Đám cháy được cho là bùng phát tại khu giặt ủi chính trên tàu và phải mất hơn 30 giờ mới được khống chế hoàn toàn.
Hải quân Mỹ hiện đang điều tra nguyên nhân vụ việc, bao gồm khả năng phá hoại có chủ đích. Một số báo cáo cho rằng sự mệt mỏi của thủy thủ đoàn sau nhiều tháng triển khai liên tục có thể là yếu tố liên quan.
USS Gerald R. Ford đã rời cảng Norfolk từ tháng 6 năm trước và liên tục tham gia nhiều nhiệm vụ khác nhau tại Địa Trung Hải và vùng Caribbean. Thời gian triển khai ban đầu dự kiến kết thúc vào cuối tháng 12 nhưng đã bị gia hạn nhiều lần, khiến con tàu hiện bước sang tháng thứ mười hoạt động trên biển.
Việc triển khai kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần thủy thủ đoàn, mà còn làm trì hoãn kế hoạch bảo dưỡng lớn tại xưởng đóng tàu Newport News ở bang Virginia, nơi tàu dự kiến được nâng cấp và sửa chữa định kỳ.
Chi phí xung đột gây áp lực lớn
Ngoài thiệt hại về khí tài, xung đột cũng tạo ra áp lực lớn đối với ngân sách quốc phòng Mỹ. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), chi phí đạn dược trong sáu ngày đầu tiên của chiến dịch đã lên tới hơn 12 tỷ USD. Lầu Năm Góc đưa ra con số 11,3 tỷ USD cho cùng giai đoạn.
Điều này tương đương khoảng 2 tỷ USD mỗi ngày chỉ riêng cho đạn dược. Ví dụ, mỗi tên lửa hành trình Tomahawk có giá khoảng 3,5 triệu USD, và hơn 300 tên lửa loại này đã được sử dụng, tiêu tốn trên 1,2 tỷ USD.
Theo một số báo cáo, Lầu Năm Góc đã đề nghị Nhà Trắng trình Quốc hội phê duyệt gói ngân sách bổ sung hơn 200 tỷ USD nhằm duy trì các hoạt động quân sự và tăng tốc sản xuất vũ khí.
Các chuyên gia cho rằng tốc độ tiêu hao đạn dược hiện nay có thể làm giảm đáng kể kho dự trữ của Mỹ nếu xung đột kéo dài. Đồng thời, những tổn thất và sự cố liên quan đến các hệ thống như MQ-9 Reaper, F-35, THAAD hay tàu sân bay USS Gerald R. Ford cũng đang thúc đẩy các cuộc tranh luận mới về hiệu quả và khả năng chống chịu của các khí tài quân sự hiện đại trong môi trường tác chiến ngày càng phức tạp.
Các quan chức, phát biểu với điều kiện giấu tên, không nói cụ thể số lính dù sẽ được triển khai đến đâu, nhưng động thái này đã được dự đoán trước.
Ngày 18/3, Reuters đưa tin chính quyền Tổng thống Trump đang xem xét triển khai thêm hàng nghìn binh sĩ Mỹ đến Trung Đông, một động thái giúp mở rộng các lựa chọn quân sự, bao gồm cả việc triển khai lực lượng vào lãnh thổ Iran.
Các lính dù, đóng quân tại Fort Bragg (Bắc Carolina), sẽ bổ sung vào hàng ngàn thủy thủ, lính thủy đánh bộ và lính đặc nhiệm Mỹ được điều đến khu vực này. Cuối tuần qua, khoảng 2.500 lính thủy đánh bộ đã đến Trung Đông.
Lựa chọn của Tổng thống Trump
Hiện Nhà Trắng chưa có quyết định nào về việc đưa quân vào Iran, nhưng nhóm lính dù sẽ giúp tăng cường năng lực cho các hoạt động tiềm tàng trong tương lai ở khu vực này, một trong những nguồn tin cho biết.
Các binh sĩ có thể được huy động cho nhiều mục đích trong cuộc chiến với Iran, bao gồm cả nỗ lực giành đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu 90% dầu mỏ của Iran.
Đầu tháng này, Reuters tiết lộ đã có những cuộc thảo luận trong chính quyền Tổng thống Trump về chiến dịch giành đảo Kharg. Một động thái như vậy sẽ rất rủi ro, vì Iran có thể vươn tới đảo bằng tên lửa và máy bay không người lái.
Chính quyền Mỹ cũng được cho là đã thảo luận về việc huy động lực lượng mặt đất vào Iran để thu giữ uranium làm giàu cao, mặc dù lựa chọn đó có thể đồng nghĩa với việc quân đội Mỹ tiến sâu hơn vào Iran trong thời gian dài hơn, cố gắng khai thác số vật liệu nằm sâu dưới lòng đất.
Các cuộc thảo luận nội bộ của chính quyền Tổng thống Trump còn bao gồm khả năng đưa quân đội Mỹ vào Iran để đảm bảo an toàn cho các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Mặc dù nhiệm vụ đó sẽ được thực hiện chủ yếu bằng lực lượng không quân và hải quân, nhưng Mỹ cũng có thể triển khai quân đội đến bờ biển Iran.
Bất kỳ phương án sử dụng quân đội trên bộ nào của Mỹ - ngay cả cho một nhiệm vụ hạn chế - cũng có thể gây ra những rủi ro chính trị đáng kể cho Tổng thống Trump, do sự ủng hộ của công chúng Mỹ đối với chiến dịch Iran rất thấp và những lời hứa trước bầu cử của chính ông Trump về việc tránh để Mỹ vướng vào các cuộc xung đột mới ở Trung Đông.
Kể từ khi chiến dịch Epic Fury bắt đầu vào ngày 28/2, Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào hơn 11.000 mục tiêu của Iran. Hơn 300 binh sĩ Mỹ đã bị thương và 13 quân nhân đã thiệt mạng.
Thực tế chiến trường đã đưa Ukraine trở thành quốc gia tiên phong trong lĩnh vực đánh chặn máy bay không người lái. Trong bối cảnh xung đột lan rộng ở Trung Đông, đây có thể là thời điểm mang tính quyết định đối với tham vọng đưa công nghệ này ra thị trường toàn cầu của Kiev.
Trong nỗ lực thúc đẩy xuất khẩu các hệ thống và bí quyết công nghệ, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã công du khu vực Vịnh Ba Tư cuối tuần qua, nhằm đàm phán với các quốc gia đang trở thành mục tiêu của các đợt tấn công UAV, đặc biệt là từ Iran.
Doanh nghiệp quốc phòng chờ "cái gật đầu" từ Chính phủ Ukraine
Ông Oleg Rogynskyy, Giám đốc điều hành của UForce, một công ty công nghệ quân sự Ukraine có trụ sở tại Anh, cho biết: "Mọi người đều đang chờ đợi". Đại diện công ty này nói thêm rằng thiết bị không người lái trên biển Magura của họ đang nhận được sự quan tâm mạnh mẽ từ các quốc gia Trung Đông.
Không chỉ UForce, các nhà sản xuất hàng đầu khác như Wild Hornets và SkyFall cũng xác nhận đã nhận được nhiều đề nghị từ các quốc gia trong khu vực. Tuy nhiên, tương tự UForce, họ vẫn chưa thể trực tiếp đàm phán hợp đồng do phải chờ sự chấp thuận từ Chính phủ Ukraine.
Theo nhiều chuyên gia trong ngành, xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã làm nổi bật vai trò ngày càng quan trọng của UAV tấn công trong chiến tranh hiện đại, đồng thời bộc lộ những điểm yếu của nhiều quốc gia trong việc đối phó với mối đe dọa này.
Một số ý kiến cho rằng, diễn biến hiện tại mang lại cho Ukraine cơ hội hiếm có để thúc đẩy xuất khẩu, xây dựng một ngành công nghiệp quốc phòng hàng đầu thế giới - có thể trở thành trụ cột cho công cuộc tái thiết và phát triển hậu chiến.
Anastasiia Mishkina, giám đốc điều hành của Tech Force tại UA (hiệp hội quy tụ gần 100 công ty quốc phòng Ukraine) cho biết, nhiều thành viên đã đề xuất được phép xuất khẩu và đang chờ phản hồi từ chính phủ. "Có nguy cơ bỏ lỡ cơ hội, bởi thị trường quốc tế không chờ đợi", bà Mishkina nhấn mạnh.
Hiện, Chính phủ Ukraine chưa đưa ra phản hồi chính thức về vấn đề này.
Từ chiến trường khốc liệt đến thị trường tỷ USD
Trong những năm qua, Ukraine đã tích lũy đáng kể kinh nghiệm và công nghệ để đối phó với các cuộc tấn công UAV của Nga - mối đe dọa mà hiện nay nhiều quốc gia vùng Vịnh cũng đang phải đối mặt từ các UAV Shahed giá rẻ của Iran.
Thực tế chiến trường cho thấy, chỉ trong một đêm, Ukraine có thể hứng chịu hàng trăm UAV, buộc quân đội và các công ty tư nhân phải liên tục đổi mới, phát triển các hệ thống đánh chặn hiệu quả và chi phí thấp. Dù vậy, các giải pháp này không phải lúc nào cũng đạt tỷ lệ thành công tuyệt đối, khi đối phương liên tục tìm cách thích ứng.
Ông Ihor Fedirko, Giám đốc điều hành Hội đồng Công nghiệp Quốc phòng Ukraine ước tính Kiev có thể xuất khẩu khoảng 2 tỷ USD vũ khí trong năm nay, chưa tính các liên doanh sản xuất với đối tác quốc tế. Trong kịch bản thuận lợi, con số này có thể tăng lên 10 tỷ USD mỗi năm trong vòng 5 năm tới.
Chính phủ Ukraine cho biết đã sản xuất 40.000 UAV đánh chặn chỉ riêng trong tháng 1, đồng thời khẳng định sẽ ưu tiên nhu cầu phòng thủ trong nước. Tổng thống Zelensky nhận định, nếu được tài trợ đầy đủ, Ukraine có thể nâng công suất lên 2.000 UAV mỗi ngày, trong đó chỉ khoảng một nửa phục vụ nhu cầu nội địa, phần còn lại dành cho xuất khẩu.
Mở rộng "lá chắn UAV" từ không trung ra mặt biển
Bên cạnh phát triển máy bay không người lái, Ukraine còn chế tạo các xuồng tự sát trên (USV) biển, ban đầu được sử dụng để tấn công hải quân Nga tại Biển Đen. Hiện nay, các hệ thống này đã được nâng cấp, có thể tích hợp thêm UAV đánh chặn nhằm đối phó với các mối đe dọa trên không.
Theo ông Rogynskyy, các USV Magura đã được triển khai ngoài khơi phía nam để đánh chặn UAV Nga hướng về thành phố cảng Odessa trong các cuộc tấn công ban đêm. "Hệ thống này đã được vận hành thực tế và kiểm chứng hiệu quả", ông nói.
Ông cũng cho biết các trạm Magura trang bị thiết bị đánh chặn có thể được triển khai dọc bờ biển Vùng Vịnh, vận hành trên nền tảng phần mềm giúp giảm đáng kể nhu cầu nhân lực.
Tăng tốc để không bỏ lỡ cơ hội
Tuy nhiên, không phải mọi vấn đề đều nằm ở công nghệ. Trước đó, Tổng thống Zelensky từng chỉ trích một liên doanh Ukraine-Mỹ vì tự ý bán UAV đánh chặn mà không có sự phối hợp với chính phủ, dẫn đến thiếu hụt nhân lực huấn luyện và ảnh hưởng đến uy tín quốc gia.
Theo Halyna Yanchenko, một nghị sĩ có quan hệ chặt chẽ với ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine, cho biết, chính phủ đang phản ứng khá chậm trong việc mở cửa xuất khẩu, trong khi các doanh nghiệp rất cần nguồn vốn để mở rộng hoạt động.
Bà Halyna Yanchenko cho biết chính sách xuất khẩu vũ khí của Ukraine vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, và nếu không đẩy nhanh tiến độ, nước này có thể bỏ lỡ cơ hội do tình hình Trung Đông mang lại.
Ngay cả khi đạt được thỏa thuận, các chuyên gia cho rằng sẽ mất nhiều tháng để triển khai hoàn chỉnh các hệ thống phòng không bằng UAV, bao gồm đào tạo nhân lực, thiết lập radar và tích hợp vận hành.
Taras Tymochko, người đứng đầu chương trình máy bay không người lái đánh chặn của tổ chức Come Back Alive (đã mua hàng chục nghìn máy bay không người lái đánh chặn cho quân đội Ukraine) cho biết, các hệ thống này đòi hỏi chuyên môn cao, từ đào tạo phi công, kinh nghiệm chiến đấu đến việc xử lý kỹ thuật và đảm bảo an toàn khi trang bị đầu đạn.
Quan trọng hơn, theo ông Taras Tymochko, việc thiết lập và phối hợp hệ thống radar để phát hiện, theo dõi UAV và tổ chức đánh chặn hiệu quả giữa các đơn vị.
Dù vậy, ông Taras Tymochko tin rằng các quốc gia Vùng Vịnh có thể rút ngắn đáng kể quá trình học hỏi nhờ nguồn lực sẵn có. "Trong vài tháng tới, họ có thể xây dựng các đơn vị đánh chặn riêng và dần chứng minh hiệu quả", ông nhận định.
Chuyện giày hiệu bán giá 2 triệu của Á hậu Huyền My đang trở thành tâm điểm bàn tán hài hước nhất hôm nay. Đa số bật cười vì một đôi giày bệt (dù là hiệu), đến chính chủ cũng phải tự nhận là đã "mòn đế", lót giày đen bẩn vẫn có giá lên tới cả triệu đồng.
Đế mòn lệch
Giày bệt vốn được yêu thích nhờ sự tiện lợi và dễ chịu, nhưng chính điều này lại khiến chúng nhanh xuống cấp hơn vì được sử dụng tối đa. Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất của một đôi giày hết hạn sử dụng là phần đế bị mòn, đặc biệt khi mòn lệch về một phía. Khi đó, mỗi bước đi không còn giữ được sự cân bằng vốn có. Bàn chân buộc phải tự điều chỉnh để thích nghi, lâu dài dẫn đến sai lệch tư thế, ảnh hưởng đến cổ chân, đầu gối và cả cột sống. Nói cách khác, một đôi giày mòn đế không chỉ “xuống sắc” mà còn âm thầm kéo lệch cả dáng đi của bạn. Tuy nhiên, lỗi mòn đế này hiện nay vẫn có thể khắc phục được bằng việc dán lại đế như cách Á hậu Huyền My gợi ý.
Lót giày xẹp
Không kém phần nguy hiểm là lớp lót giày bị xẹp. Giày bệt vốn không có nhiều hỗ trợ cho vòm chân, nên khi lớp đệm này mất đi, áp lực từ cơ thể sẽ dồn trực tiếp xuống gan bàn chân. Những cơn đau âm ỉ, cảm giác mỏi kéo dài sau một ngày di chuyển chính là dấu hiệu cảnh báo rõ ràng. Nếu tiếp tục sử dụng, nguy cơ bạn gặp các vấn đề như viêm cân gan chân hoàn toàn có thể xảy ra – một cái giá không hề “nhẹ nhàng” chỉ vì tiếc một đôi giày.
Phom biến dạng
Bên cạnh đó, phom giày biến dạng cũng là điều không thể bỏ qua. Sau thời gian dài sử dụng, giày bệt thường bị bè ngang, gãy phom hoặc nhăn nhúm. Khi cấu trúc ban đầu không còn, khả năng nâng đỡ bàn chân cũng giảm theo. Việc di chuyển trong một đôi giày méo mó chẳng khác nào bước đi trên một bề mặt thiếu ổn định, khiến lực dồn không đều và dễ gây đau nhức.
Giày tích bẩn sâu
Yếu tố vệ sinh cũng góp phần không nhỏ vào việc “kết thúc vòng đời” của một đôi giày. Phần bên trong nếu đã bẩn, ám mùi hoặc ẩm mốc sẽ trở thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và nấm phát triển. Hậu quả không chỉ dừng lại ở mùi khó chịu mà còn có thể dẫn đến các bệnh lý về da chân. Trong trường hợp gây tranh cãi vừa qua, chính tình trạng bên trong đôi giày đã khiến nhiều người “lắc đầu”, bởi nó không còn đơn thuần là vấn đề thẩm mỹ.
Trải nghiệm
Cuối cùng, dấu hiệu quan trọng nhất lại đến từ chính cơ thể bạn. Nếu một đôi giày từng mang lại cảm giác thoải mái nhưng giờ đây khiến bạn đau gót, rát ngón hay dễ bị phồng rộp, đó là lúc nên dừng lại. Đừng cố chịu đựng chỉ vì tiếc tiền hay tiếc thương hiệu. Bởi thực tế, chi phí cho việc chữa trị những vấn đề về chân chắc chắn sẽ cao hơn nhiều so với việc thay một đôi giày mới.
Trong thời trang, một đôi giày đẹp có thể nâng tầm cả outfit. Nhưng khi đã xuống cấp, nó không chỉ kéo tụt vẻ ngoài mà còn âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe. Câu chuyện của Huyền My vì thế không chỉ là drama “pass đồ”, mà còn là lời nhắc nhở rằng: có những thứ, giữ lại không phải là tiết kiệm mà là tự làm khó chính mình.
The concept of memory is famously elusive; names, grocery lists, and exam material often seem to vanish just as we need them most. However, recent scientific insights suggest that the solution to this cognitive "flutter" might be as simple as a brisk walk or a short session on a stationary bike. While it has been long understood that aerobic exercise enhances general brain health and slows the effects of aging, new research indicates that even a localized, brief bout of cardio can provide an immediate and measurable boost to our ability to store and retrieve specific information.
At the heart of this phenomenon is the hippocampus, a deep-seated brain structure critical for learning. Previous studies have already demonstrated that consistent moderate exercise can physically increase the volume of the hippocampus over time. Interestingly, the timing of physical activity appears to be a crucial variable; research suggests that exercising four hours after a learning session may be more effective for long-term retention than working out immediately. Unlike stretching, which shows little cognitive benefit, aerobic activity seems to trigger a specific biological "cementing" process that helps new data stick.
Until very recently, the exact mechanics of how exercise influences human memory remained a mystery, as standard brain scans lack the resolution to capture rapid electrical shifts. To bridge this gap, neuroscientists at the University of Iowa collaborated with neurosurgeons to monitor patients with drug-resistant epilepsy who already had electrodes implanted for surgical evaluation. This unique access allowed researchers to observe "brain ripples"—tiny, high-speed bursts of synchronized electrical activity—directly within healthy segments of the human brain for the first time.
These ripples represent a sophisticated communal firing of neurons that typically occurs during sleep or quiet rest, acting as a delivery system for packaging and storing memories. The study revealed that after just a few minutes of cycling, the frequency of these ripples increased significantly within the hippocampus and its connected networks. Furthermore, these pulses became more finely synchronized with the rest of the brain’s neural activity, suggesting that exercise essentially "tunes" the brain’s internal communication to be more efficient at consolidation.
The implications of these findings offer a powerful new perspective on public health and aging. If short bursts of activity can immediately alter the brain's electrical "currency," exercise could be reframed not just as a long-term fitness goal, but as a real-time tool for cognitive preservation. By strengthening the electrical dynamics of the memory centers, individuals may be able to build a more resilient brain that is better protected against the typical decline associated with getting older.
Beyond the specific benefits to memory, the broader neurological impact of a single workout remains profound. Even a solitary session of physical activity has been shown to sharpen mental focus for up to two hours afterward while simultaneously triggering a surge in dopamine, the body’s natural "feel-good" hormone. This combination of enhanced memory consolidation, increased concentration, and improved mood suggests that movement is perhaps the most accessible and effective "smart drug" available for the human mind.
Researchers at the University of Iowa have provided a groundbreaking look at the immediate impact of physical activity on the human brain by monitoring 14 patients with medically intractable epilepsy. By utilizing intracranial electroencephalograp hy (iEEG)—a rare monitoring technique that records electrical signals directly from the brain—the team was able to observe "ripples," or fast electrical bursts, in the hippocampus. This study is particularly significant because it moves beyond indirect measurements, like blood flow or oxygen consumption, to capture millisecond-by-millisecond neural dynamics during and after exercise.
The experimental design required participants between the ages of 17 and 50 to engage in roughly 20 minutes of light to moderate cycling on a mini-bike, aiming for 50–60% of their maximum heart rate. On a standard exertion scale, participants rated the effort as moderately strenuous, achieving an average heart rate of approximately 57.7%. The researchers bookended this activity with periods of rest to establish a clear baseline, allowing them to precisely measure how the transition from stillness to movement altered the brain's internal signaling.
The primary finding of the research was a marked increase in the frequency of hippocampal ripples following the exercise session. These ripples are widely recognized by the scientific community as a critical mechanism for sorting, organizing, and replaying memories. The study revealed that even a single, short bout of low-intensity activity is sufficient to shift these hippocampal-cortical dynamics, suggesting that the brain enters a heightened state of memory processing and mental rehearsal almost immediately after the body begins to move.
A key discovery involved the "coupling" or synchronization between different brain networks. After cycling, the researchers observed stronger connectivity between the hippocampus and several other regions, including the limbic network and the default mode network—areas typically associated with inward thought and memory recall. This increased "phase-locking" indicates that different parts of the brain were communicating more effectively and precisely with one another, with the most dramatic improvements seen in the limbic system and the frontoparietal networks.
The study also highlighted a direct correlation between physical intensity and neurological response. Heart rate emerged as a significant predictor of the magnitude of change in ripple activity; essentially, the more the heart rate increased within the prescribed range, the more pronounced the changes in the default mode network became. This suggests that the "dose" of exercise—even at a moderate level—plays a vital role in determining how much the brain's memory-related circuits are stimulated.
By connecting direct intracranial evidence with previous findings from animal studies and human fMRI scans, this research solidifies the link between movement and cognitive enhancement. It provides a high-resolution biological explanation for why exercise is frequently associated with better memory and sharper focus. Ultimately, the study confirms that physical activity does not just benefit the body; it actively tunes the brain’s electrical architecture to better manage and retain information.
A routine overnight flight from Ho Chi Minh City to Tokyo was transformed into a life-saving medical theater when Dr. Nguyen Hoang Duy Tien, a 32-year-old orthopedic surgeon from Can Tho Central General Hospital, answered an urgent mid-air appeal for a physician. Just thirty minutes prior to landing at Haneda Airport on April 5, the cabin atmosphere shifted from quiet anticipation to crisis as a Japanese woman lost consciousness. Despite having just finished his meal and preparing for sleep, Dr. Tien rushed to the front of the aircraft to find the patient pale and unresponsive on the floor. After a quick consultation with her family revealed no underlying health conditions, Dr. Tien used the onboard equipment to discover her blood pressure had plummeted to a life-threatening level of 70/40, a state that put her at immediate risk of cardiac arrest or permanent organ damage.
The environment for the subsequent intervention was far from ideal, characterized by the cramped confines of a descending airplane and the onset of light turbulence. Although Dr. Tien specializes in trauma and orthopedics rather than emergency internal medicine, he fell back on his foundational residency training to initiate a standard stabilization protocol. Setting up an intravenous line under the watchful eyes of anxious passengers and a multilingual crew proved a significant psychological challenge; it had been years since he had performed the procedure as a daily routine. Nevertheless, he successfully inserted the IV on his first attempt, administering a saline drip from the aircraft's emergency medical kit while switching his communication to English to ensure the diverse flight crew could assist him seamlessly.
The effectiveness of the surgeon's quick thinking became evident within ten minutes, as the patient’s blood pressure began a steady climb and she successfully regained consciousness. By the time the aircraft touched down at Haneda, the woman was able to speak and her vitals had stabilized significantly. Upon landing, the captain enforced a protocol requiring passengers to remain seated while a specialized ground medical team boarded the plane. Dr. Tien provided a comprehensive professional handover, briefing the Japanese emergency responders on the specific actions he had taken and the patient's physiological response before he continued on his journey to a prestigious advanced spine surgery program in Toyama.
Reflecting on the dramatic event, Dr. Tien described the encounter as a unique and unforgettable milestone in his medical career. While his professional path has taken him through rigorous training in Switzerland, Taiwan, and various regions of Japan, providing critical care at an altitude of 10,000 meters presented a set of variables no hospital setting could replicate. The incident highlighted the vital importance of universal medical training, as the surgeon's ability to act without hesitation—despite the pressure and the specialized nature of his usual work—ensured that a potentially fatal mid-flight emergency ended in a successful recovery rather than a tragedy.
The liver serves as the body’s primary chemical processing plant, managing an astonishing array of more than 500 vital biological functions. These range from the synthesis of essential proteins and the storage of critical minerals to the constant filtration of the bloodstream and the production of bile. However, the modern prevalence of sedentary lifestyles and processed diets has placed an unprecedented strain on this organ, leading to a rise in liver-related ailments. To counter these risks, incorporating specific nutrient-dense vegetables can provide the liver with the biochemical support it needs to maintain its structural integrity and metabolic efficiency.
Cruciferous vegetables like broccoli and cabbage are particularly renowned for their potent detoxification properties. Broccoli is packed with vitamin C and sulforaphane, a compound that triggers the activation of liver enzymes specifically designed to neutralize and flush out environmental toxins. Research suggests that broccoli sprout extract can even help stabilize liver enzyme levels in individuals struggling with fatty liver disease. Similarly, cabbage provides a rich source of antioxidants that bolster the liver's natural defense mechanisms against oxidative damage. By making these greens a dietary staple, individuals can effectively enhance their body's internal cleansing processes while shielding liver cells from the inflammatory effects of oxidative stress.
Beyond the green varieties, vibrant vegetables like beets and artichokes offer unique restorative benefits for hepatic health. Beets contain high concentrations of betalain—the pigment responsible for their deep purple hue—which works alongside folate and manganese to improve metabolic rates and alleviate the symptoms of fatty liver. Meanwhile, artichokes act as a powerhouse for regeneration, containing silymarin and cynarin. These specific compounds are instrumental in repairing damaged liver tissue and stimulating bile production, which is essential for the effective digestion of fats and the elimination of waste. Together with the beta-carotene and vitamin E found in spinach, these vegetables form a comprehensive nutritional defense system that protects, repairs, and optimizes the body’s largest internal organ.
Sau khi giành quán quân 'Tuyệt đỉnh song ca nhí', Tấn Bảo không chọn bước ngay vào con đường hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp. Thay vào đó, con trai nuôi Đàm Vĩnh Hưng quyết định tập trung cho việc học văn hóa, song song với học Thanh nhạc tại Nhạc viện TP.HCM.
Ưu tiên học vấn, nuôi dưỡng đam mê âm nhạc
Tấn Bảo sinh năm 2006, quê Hải Dương (nay thuộc TP.Hải Phòng), được khán giả biết đến khi tham gia chương trình Tuyệt đỉnh song ca nhí 2018. Thời điểm ấy, anh thuộc đội của huấn luyện viên Ốc Thanh Vân - Dương Triệu Vũ, gây ấn tượng bởi chất giọng Bắc nhưng lại thể hiện các ca khúc dân ca, bolero ngọt ngào, giàu cảm xúc. Trong đêm chung kết, hai cặp thí sinh Nhật Duy - Tấn Bảo và Khánh Linh - Minh Ngọc cùng giành ngôi quán quân. Bên cạnh đó, Tấn Bảo còn được trao giải Đơn ca xuất sắc nhất. Sau cuộc thi, cậu bé 12 tuổi được ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng nhận làm con nuôi, tạo điều kiện học tập và phát triển tại TP.HCM.
Chia sẻ với Thanh Niên, Tấn Bảo cho biết hiện theo học song song tại Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng và Nhạc viện TP.HCM. Sau khi bước ra từ Tuyệt đỉnh song ca nhí 2018, nam ca sĩ xác định bản thân cần ưu tiên việc học, trau dồi kiến thức văn hóa và xây dựng nền tảng vững vàng trước khi nghĩ đến hành trình nghệ thuật dài hơi. Anh tin rằng sự chuẩn bị bài bản sẽ giúp mình chủ động và bền bỉ hơn trên con đường phía trước.
Nói về quyết định theo học ngành Quan hệ quốc tế, Tấn Bảo chia sẻ đây là lựa chọn mà bản thân mong muốn, với sự ủng hộ từ gia đình. Nam ca sĩ sinh năm 2006 từng có thời gian băn khoăn về việc liệu mình có tiếp tục gắn bó lâu dài với nghệ thuật. Vì vậy việc học một lĩnh vực khác được xem như cách Tấn Bảo trang bị thêm kỹ năng, tư duy và cơ hội nghề nghiệp trong tương lai. Dù vậy, âm nhạc chưa bao giờ rời khỏi cuộc sống của chàng trai trẻ. Thỉnh thoảng, anh vẫn tham gia các chương trình văn nghệ, hoạt động ca hát của trường để nuôi dưỡng đam mê.
Tấn Bảo cho hay bạn bè đều biết anh từng là quán quân Tuyệt đỉnh song ca nhí 2018. Tuy nhiên, khi bước qua tuổi dậy thì, giọng hát thay đổi khiến anh từng có giai đoạn tự ti và né tránh việc nhắc lại quá khứ. Theo thời gian, anh học cách nhìn nhận đó như một kỷ niệm đẹp, một thành quả đáng tự hào trong hành trình trưởng thành.
Theo đuổi dòng nhạc dân ca, bolero
Gần đây, Tấn Bảo gây chú ý khi hát ca khúc Em đi trên cỏ non, hút hàng triệu lượt nghe trên TikTok. Không ít khán giả nhận ra anh chính là cậu bé trong cuộc thi năm nào và dành nhiều lời khen cho chất giọng ngày càng ngọt ngào, giàu cảm xúc. Nam ca sĩ cho biết anh nhận được nhiều lời động viên nên tiếp tục theo đuổi dòng nhạc dân ca, bolero nên cũng chủ động thể hiện nhiều hơn. "Từ trước đến nay em vẫn yêu thích và muốn gắn bó với những dòng nhạc đó. Có lẽ việc em nói giọng Bắc, nhưng hát được dân ca, bolero cũng là một điểm đặc biệt khiến khán giả chú ý", anh chia sẻ.
Trước câu hỏi liệu có từng tiếc nuối khi không đẩy mạnh hoạt động ca hát ngay sau danh hiệu quán quân, Tấn Bảo thẳng thắn cho rằng ở thời điểm đó anh chưa nghĩ xa đến vậy. Nhìn lại, nam ca sĩ thấy quyết định tập trung cho việc học là phù hợp, bởi chính lựa chọn ấy giúp anh có môi trường rèn luyện tốt và gặp được những người thầy quan trọng trong hành trình trưởng thành. Trong số đó có ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng - người nhận Tấn Bảo làm con nuôi và từng đồng hành sát sao trong giai đoạn đầu. Tấn Bảo cho hay trước đây hai cha con thường xuyên liên lạc, trao đổi về định hướng học tập lẫn nghệ thuật. Tuy nhiên, thời gian gần đây anh chủ động tiết chế việc liên hệ vì hiểu cha nuôi bận rộn với gia đình và công việc riêng.
Về cuộc sống sinh viên tại TP.HCM, Tấn Bảo cho biết anh học cách cân đối chi tiêu và tự lập hơn trong môi trường năng động, nhiều cạnh tranh. Anh tiết lộ nguồn hỗ trợ tài chính chính vẫn đến từ gia đình, song bản thân cũng tranh thủ đi hát để có thêm thu nhập và tích lũy kinh nghiệm sân khấu. Ở thời điểm hiện tại, Tấn Bảo chưa vội vạch ra kế hoạch cụ thể cho con đường nghệ thuật sau khi tốt nghiệp. "Em nghĩ mình cần dành thời gian học tập, trau dồi kiến thức và kỹ năng. Với em, học bao nhiêu cũng không thừa, càng học hỏi, trau dồi thì mình càng tiến bộ hơn", nam ca sĩ bày tỏ.
Diễn Đàn Người Việt Hải Ngoại. Tự do ngôn luận, an toàn và uy tín. Vì một tương lai tươi đẹp cho các thế hệ Việt Nam hãy ghé thăm chúng tôi, hãy tâm sự với chúng tôi mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi giây phút có thể. VietBF.Com Xin cám ơn các bạn, chúc tất cả các bạn vui vẻ và gặp nhiều may mắn.
Welcome to Vietnamese American Community, Vietnamese European, Canadian, Australian Forum, Vietnamese Overseas Forum. Freedom of speech, safety and prestige. For a beautiful future for Vietnamese generations, please visit us, talk to us every day, every hour and every moment possible. VietBF.Com Thank you all and good luck.
Middle East
